Bài 4 Phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông A CÂU HỎI KHỞI ĐỘNG Trả lời câu hỏi khởi động 1 trang 24 SGK GDQP 10 Cánh diều Em hãy nêu một số nhận xét về một số hành vi trong hì[.]
Trang 1Bài 4 Phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông
A.CÂU HỎI KHỞI ĐỘNG
Trả lời câu hỏi khởi động 1 trang 24 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Em hãy nêu
một số nhận xét về một số hành vi trong hình 4.1 liên quan đến pháp luật về trật tự
an toàn giao thông?
Lời giải:
- Các hành vi trong hình 4.1 đều chưa tuân thủ và chấp hành nghiêm các quy định
của pháp luật khi tham gia giao thông đường sắt, đường bộ và đường thủy:
+ Hình a: không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông; che ô (dù) khi đi xe gắn máy
+ Hình b: đi xe dàn hàng ngang trên đường
Trang 2+ Hình c: sinh hoạt, chơi đùa trên đường ray tàu hỏa
+ Hình d: không mặc áo phao khi tham gia giao thông đường thủy
- Các hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây nguy hiểm đến bản thân người tham gia giao thông và những người xung quanh
B CÂU HỎI GIỮA BÀI
Trả lời câu hỏi khám phá 1 trang 24 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Em có thể di
chuyển từ thủ đô Hà Nội đến thành phố Hồ Chí Minh bằng những phương tiện giao thông nào? Để đảm bảo an toàn giao thông em cần phải làm gì?
Lời giải:
* Các phượng tiện có thể di chuyển từ Hà Nội vào thành phố Hồ Chí Minh, là:
xe máy, ô tô; tàu hỏa và máy bay…
* Một số lưu ý để đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông
- Khi di chuyển bằng xe máy:
+ Đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông
+ Không lái xe sau khi đã uống rượu, bia/ sử dụng các chất kích thích khác
+ Điều khiển xe đúng tốc độ quy định; không phóng nhanh, vượt ẩu
+ Chở đúng số người quy định
+ Giữ khoảng cách an toàn với xe chạy phía trước để kịp thời xử lý các hình huống bất ngờ có thể xảy ra
- Khi di chuyển bằng xe ô tô (xe khách, xe của gia đình):
+ Ngồi phía sau ghế lái, luôn thắt dây an toàn
+ Ngồi xa thanh chắn và vật cứng trên xe
+ Không có những hành vi đùa nghịch, lớn tiếng tránh làm lái xe mất tập trung, gây nguy hiểm
+ Không lái xe sau khi đã uống rượu, bia/ sử dụng các chất kích thích khác
+ Điều khiển xe đúng tốc độ quy định; Không phóng nhanh, vượt ẩu
+ Chở đúng số người quy định
Trang 3+ Giữ khoảng cách an toàn với xe chạy phía trước để kịp thời xử lý các hình huống bất ngờ có thể xảy ra
- Khi di chuyển bằng tàu hỏa:
+ Khi đợi tàu, cần đứng ở vạch quy định
+ Khi di chuyển giữa các toa tàu, cần cẩn thận và vịn chắc
- Khi di chuyển bằng máy bay:
+ Không sử dụng các thiết bị truyền phát
+ Ngồi đúng số ghế của mình
+ Trước lúc máy bay cất cánh và hạ cánh, cần thắt dây an toàn
Lưu ý: Học sinh trình bày quan điểm cá nhân Bài làm trên chỉ mang tính tham khảo Trả lời câu hỏi khám phá 2 trang 25 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Bạn An điều
khiển xe đạp đến ngã tư thì đèn đỏ bật sáng, cô cảnh sát giao thông ra hiệu lệnh cho phép đi nhưng An lưỡng lự Em hãy tư vấn cho bạn An
Lời giải:
- Em sẽ tư vấn cho bạn là:
+ Theo điều 11 trong Luật giao thông đường bộ: khi đồng thời bố trí các hình thức báo hiệu khác nhau ở cùng một khu vực, người tham gia giao thông phải chấp hành theo thứ tự sau: hiệu lệnh của người điều kiển giao thông => hiệu lệnh của đèn tín hiệu => Hiệu lệnh của biển báo hiệu => Hiệu lệnh của vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường
+ Như vậy, trong trường hợp của An, An cần chấp hành hiệu lệnh của cô cảnh sát giao thông (tức là: nhanh chóng đi qua đoạn ngã tư)
Trả lời câu hỏi luyện tập trang 26 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Bạn Minh đang
học lớp 10 có em gái đang học lớp mẫu giáo lớn Mỗi sáng đi học, Minh thường dắt
em đi một đoạn khá xa tới chỗ có vạch kẻ sơn để qua đường Sáng nay do dậy muộn, anh em Minh đi tắt đến trường bằng cách trèo qua dải phân cách rồi qua đường Em
sẽ nói gì với Minh và em gái Minh?
Trang 4Lời giải:
- Em sẽ nói với bạn Minh:
+ Theo quy định tại Điều 32 Luật Giao thông đường bộ: người đi bộ chỉ được qua đường ở những nơi có đèn tín hiệu, có vạch kẻ đường hoặc có cầu vượt, hầm dành cho người đi bộ; người đi bộ không được vượt qua dải phân cách
+ Như vậy, trong trường hợp này, Minh đã vi phạm luật giao thông; mặt khác, hành động trèo qua dải phân cách của anh em Minh còn có thể gây nguy hiểm đến tính mạng cho cả 2 anh em Do đó, Minh và em tuyệt đối không được thực hiện hành vi này một lần nữa
Trả lời câu hỏi khám phá 4 trang 27 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Theo em những
hành vi nào bị nghiêm cấm trong hoạt động đường sắt?
Lời giải:
- Một số hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động đường sắt:
+ Lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt, tự mở lối đi qua đường sắt, làm sai lệch công trình, hệ thống báo hiệu trên đường sắt, làm che lấp hoặc làm sai lạc tín hiệu giao thông đường sắt
+ Vượt rào, vượt chắn đường ngang, vượt qua đường ngang khi có tín hiệu cấm, vượt rào ngăn giữa đường sắt với khu vực xung quanh
+ Xả chất thải không bảo đảm vệ sinh môi trường lên đường sắt, để vật chướng ngại,
đổ chất độc hại, chất phế thải lên đường sắt, để chất dễ cháy, chất dễ nổ trong phạm
vi bảo vệ công trình đường sắt và hành lang an toàn giao thông đường sắt
+ Chăn thả súc vật, họp chợ trên đường sắt, trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt và hành lang an toàn giao thông đường sắt, ném đất, đá hoặc vật khác lên tàu hoặc từ trên tàu xuống
+ Đi, đứng, nằm, ngồi hoặc hành vi khác trên đường sắt, đi, đứng, nằm, ngồi hoặc hành vi khác trên nóc toa xe, đầu máy, bậc lên xuống toa xe, đu bám, đứng, ngồi hai bên thành toa xe…
Trang 5Trả lời câu hỏi luyện tập trang 27 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Tan học Hùng
và Hưng rủ nhau đi chơi ở đường tàu hỏa, tiện đi tắt về nhà qua lối đi tự mở cắt ngang đường tàu Hai bạn thì đi bộ trên đường ray sau đó chụp ảnh rồi ngồi chơi chọi cỏ gà Nghe tiếng còi tàu hỏa, Hùng lấy đá xếp lên đường ray để xem đá bị nghiền nát khi tàu chạy qua, Hưng nhổ mấy cây hoa để tung lên tàu chào hành khách
Em hãy phân tích những hành vi vi phạm pháp luật đường sắt trong tình huống trên?
Lời giải:
- Những hành vi vi phạm pháp luật đường sắt trong tình huống trên là:
+ Vui chơi trên đường tàu hỏa
+ Lấy đá xếp lên đường ray
+ Lấy hoa ném lên tàu khi tàu đang chạy
Trả lời câu hỏi khám phá trang 27 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Theo em, khi đi
trên phương tiện vận tải hành khách ngang sông có thể xảy ra những tai nạn gì? Để phòng chống những tai nạn đó người lái phương tiện và hành khách cần phải làm gì?
Lời giải:
- Khi đi trên phương tiện vận tải hành khách ngang sông có thể xảy ra những tai nạn, như: lật thuyền, thuyền gặp vùng nước xoáy…
- Để phòng chống những tai nạn đó người lái phương tiện cần phải:
+ Chấp hành nghiêm quy định về giao thông đường thủy
+ Trang bị áo phao cứu sinh, dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân trên phương tiện bảo đảm đầy đủ về số lượng và phù hợp với tiêu chuẩn, yêu cầu kĩ thuật theo quy định + Trước khi cho phương tiện rời bến phát cho mỗi hành khách một áo phao hoặc một dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân, hướng dẫn và yêu cầu hành khách mặc áo phao cứu sinh hoặc cấm (đeo) dụng cụ nội cứu sinh cá nhân trong suốt hành tinh
+ Từ chối chuyên chở đối với những hành khách không tuân thủ việc mặc áo phao cứu sinh hoặc không sử dụng dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân theo hướng dẫn
Trang 6- Để phòng chống tai nạn khi tham gia giao thông đường thủy, hành khách cần phải:
+ Tuyệt đối tuân thủ sự hướng dẫn của chủ phương tiện
+ Chịu trách nhiệm về những hậu quả xảy ra do việc không tuân thủ các quy định, hướng dẫn về mặc áo phao cứu sinh hoặc cầm (đeo) dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân
Trả lời câu hỏi luyện tập trang 28 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Lên lớp 10 bạn
Sóng phải đi đò sang sông để đến trường và về nhà Mấy ngày đầu Sóng đều mặc áo phao do bác lái đò đưa cho và ngồi im ở giữa thuyền Mấy ngày sau, Sóng cầm áo phao ở tay và chỉ mặc khi bác lái đò nhắc thuyền sắp đi qua vùng nước xoáy Gần đây Sóng không mặc áo phao nữa, thỉnh thoảng còn đứng ở mũi thuyền, bác lái đò thấy Sóng đã quen đi đò nên cũng không nhắc nữa Em sẽ làm gì để giúp bác lái đò
và bạn Sóng thực hiện đúng quy định khi đi đò?
Lời giải:
- Phân tích cho bác lái đò và Sóng hiểu rõ hơn về hậu quả của tai nạn đuối nước; tầm
quan trọng của áo phao và hậu quả khi không mặc áo phao
- Yêu cầu 2 phải chấp hành và tuân thủ đúng các quy định đường thủy mà pháp luật
đã quy định
Trả lời câu hỏi khám phá trang 28 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Theo em thế nào
là vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông? Học sinh cần phải làm gì để góp phần phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông?
Lời giải:
- Vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông là hành vi trái pháp luật, chủ thể
có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật về trật tự, an toàn giao thông bảo vệ
-Để góp phần phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông mỗi học sinh chúng ta cần:
+ Tích cực, chủ động học tập và tự giác, gương mẫu tuân thủ quy định của pháp luật
Trang 7+ Tích cực tham gia việc tuyên truyền, phổ biến và vận động người thân, học sinh
và cộng đồng
+ Giúp đỡ người khác tham gia giao thông an toàn, đúng quy định pháp luật đồng thời phát hiện, ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông
Trả lời câu hỏi 1 trang 29 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Em hãy nhận xét về hai
cách qua đường của nhóm học sinh:
- Chọn chỗ ngắn nhất, đợi khi vắng xe ô tô thì chạy thật nhanh qua đường
- Nắm tay nhau thành một hàng ngang rồi qua đường
Lời giải:
- Cả hai cách qua đường của nhóm học sinh đều vi phạm luật giao thông, vừa không
đảm bảo an toàn cho bản thân
- Cách qua đường đúng và đảm bảo an toàn là:
+ Chỉ qua đường ở những nơi có đèn tín hiệu, có vạch kẻ đường hoặc có cầu vượt, hầm dàng cho người đi bộ và tuân thủ tín hiệu chỉ dẫn
+ Trường hợp không có đường dành riêng có người đi bộ qua đường, thì người đi
bộ phải quan sát các xe đang đi tới, chỉ qua đường khi đảm bảo an toàn
+ Không được vượt qua dải phân cách
Trả lời câu hỏi 2 trang 29 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Em hãy cho biết những
hành vi nào ở các hình 4.2a, b,c,d,e,g vi phạm pháp luật và có thể gây ra những hậu quả gì? Nguyên nhân những vi phạm đó là gì?
Trang 8Lời giải:
- Các hành vi trong hình 4.2 gây ra hậu quả là thiệt hại về tài sản và tính mạng con
người:
+ Hình a: không mặc áo phao khi tham gia giao thông đường thủy
+ Hình b: không đội mũ bảo hiểm khi điều khiển xe máy và chở quá số người quy định
+ Hình c: Lấn chiếm hành lang an toàn giao thông đường sắt
+ Hình d: đi sai làn đường quy định (xe máy đi lấn vào làn đường của ô tô)
+ Hình e: sang đường không đúng nơi quy định
+ Hình g: đi sai làn đường quy định (làn đường cấm xe máy)
- Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những vi phạm đó là
+ Người tham gia giao thông chưa có ý thức tuân thủ pháp luật
+ Sự quản lí chưa chặt chẽ của các cơ quan chức năng
C CÂU HỎI CUỐI BÀI
Trang 9Trả lời câu hỏi vận dụng trang 29 SGK GDQP 10 - Cánh diều: Em hãy xây dựng
và trình bày trước lớp một trong hai nội dung sau:
- Thư gửi gia đình em về chủ đề “ An toàn giao thông - Hạnh phúc của mọi nhà”
- Nội quy tham gia giao thông (áp dụng cho học sinh trường em đang học) và kế hoạch tuyên truyền, vận động để mọi người thực hiện nội quy này
Lời giải:
(*) Bài tham khảo chủ đề 1: viết về chủ đề “An toàn giao thông – hạnh phúc của
mọi nhà”
Mỗi một năm trôi qua đất nước lại phát triển thêm một nấc mới Đời sống của con người cũng được nâng cao Không chỉ nâng cao chất lượng trong bữa ăn, giấc ngủ mà trong việc đi lại cũng đã cải thiện hơn rất nhiều trong những năm qua Nếu như trước đây con người chủ yếu đi lại bằng xe đạp, xe kéo thì giờ đây rất hiếm khi chúng ta nhìn thấy những chiếc xe đạp chạy ngoài đường Xe kéo thì hoàn toàn không thấy bóng dáng Thay vào đó là xe máy, ô tô Nhưng chính sự phát triển của các loại phương tiện lại khiến cho an toàn giao thông đi xuống
Trong năm 2018 vừa qua theo thống kê của Cục Cảnh sát giao thông cả nước xảy ra hơn 18.700 vụ tai nạn làm hơn 8.200 người chết và khoảng 14.800 người bị thương Tính trung bình mỗi ngày cả nước xảy ra 52 vụ tai nạn và làm 23 người tử vong Bên cạnh thiệt hại về người thì tai nạn giao thông cũng làm thiệt hại nhiều về tài sản Từ đầu năm 2019 đến nay số vụ tai nạn giao thông vẫn liên tiếp diễn ra
Nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông có rất nhiều Nguyên nhân đầu tiên phải kể đến đó là do ý thức của người tham gia giao thông Nhiều người nắm rõ luật nhưng lại không tuân thủ theo luật Lấy đơn cử như việc dừng đèn đỏ Nhiều người
vì muốn nhanh hơn một chút nên thường xuyên vượt đèn đỏ Nhưng có không ít người trong số đó nhanh một phút nhưng chậm cả đời Có người ra đi vĩnh viễn, có người trở thành người tàn phế Bên cạnh đó có những người lại không hiểu về luật
an toàn giao thông Người đi xe máy lại đi vào làn đường ô tô, trong khu vực đông
Trang 10dân lại đi với tốc độ cao,… Thậm chí có những người uống rượu bia say nhưng vẫn lái xe Họ không chỉ xem thường tính mạng của bản thân mình mà còn làm ảnh hưởng đến sự an nguy của người khác Có những người đi bộ, người bán hàng rong nhưng lại ngang nhiên lấn chiếm lòng đường Họ tràn xuống đường khiến cho các phương tiện giao thông khác bị cản trở Bên cạnh nguyên nhân về con người còn có nguyên nhân đến từ phương tiện giao thông Nhiều người sử dụng phương tiện thô
sơ, tự chế khi tham gia giao thông không đảm bảo được sự an toàn Một nguyên nhân không thể không nhắc đến nữa là do cơ sở hạ tầng yếu kém Mặc dù đường xá hàng năm đều được nâng cấp nhưng thực tế có những tuyến đường bị xuống cấp một cách nghiêm trọng Rất nhiều cung đường xấu là ác mộng đối với người điều khiển giao thông Những cung đường ấy thường xuyên xảy ra tai nạn giao thông nghiêm trọng
Hậu quả của việc không chấp hành an toàn giao thông chắc hẳn ai cũng rõ Trước tiên chúng gây ùn tắc giao thông và làm mất trật tự xã hội Đôi khi chỉ vì ý thức của một vài người nhưng lại làm ảnh hưởng tới hàng triệu con người Không chấp hành an toàn giao thông có thể gây ra thiệt hại về tiền của, vật chất của con người và thậm chí là thiệt mạng
Để khắc phục tình trạng tai nạn giao thông để đảm bảo an toàn giao thông trật
tự xã hội đi vào quỹ đạo Mỗi chúng ta là những người trực tiếp tham gia lưu thông trên đường phải ý thức tầm quan trọng việc chấp hành đúng quy định an toàn giao thông, tự giác và có tinh thần trách nhiệm và bổn phận để bảo vệ an toàn cho chính bản thân mình và những người cùng tham gia lưu thông giống mình Khi đi trên đường phải chuẩn bị đầy đủ kiến thức giao thông, là người làm chủ tay lái phải làm chủ được bản thân không được nghe lời dụ dỗ uống quá nhiều rượu bia khi đi ăn uống, tụ tập ăn nhậu cùng bạn bè hay những bữa tiệc vui như đám cưới, tất niên cuối năm, lễ tết,… hãy nói không với rượu bia khi tham gia giao thông các bạn nhé! Gia đình nhà trường cần quản lý tốt và vận dụng những bài học ngoại khóa về trật tự an
Trang 11toàn khi tham gia giao thông, những hậu quả nghiêm trọng về tai nạn giao thông gây
ra Chính vì thế, chúng ta cần quan tâm hơn nữa đến giáo dục đạo đức cho học sinh, sinh viên, mà trước hết là giáo dục ý thức công dân
Nhà nước cần có những biện pháp khắc phục cơ sở hạ tầng giao thông kém chất lượng để nâng cao an toàn tính mạng cho người tham gia giao thông Có những khung hình phạt nghiêm khắc với tình trạng không chấp hành an toàn giao thông
Chú trọng thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông, giúp cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận thức rõ để có hành vi đúng đắn trong tham gia giao thông, ngăn ngừa hiểm họa tai nạn giao thông Công tác tuyên truyền phải bảo đảm đồng bộ, khoa học, tiến hành toàn diện nhằm đạt hiệu quả cao nhất Phương châm là phải bảo đảm tính “dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo”, tạo được niềm tin, sự đồng thuận trong nhân dân Bảo đảm sự vào cuộc của
cả hệ thống chính trị để tạo ra phong trào toàn dân thực hiện an toàn giao thông, văn hóa tham gia giao thông
Tăng cường đẩy mạnh công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng các chủ thể tham gia giao thông Đối với người tham gia giao thông, đó là quá trình từ đào tạo điều kiện tham gia giao thông đúng thực chất, bảo đảm chất lượng; đồng thời luôn cập nhật các thông tin mới trong tham gia giao thông Đối với các lực lượng chức năng
và các ngành liên quan lĩnh vực giao thông là yêu cầu về đào tạo, bồi dưỡng đạo đức công vụ lẫn trình độ, kỹ năng phục vụ công việc với yêu cầu ngày một cao hơn về chất lượng, thể hiện qua chất lượng công trình, khả năng làm chủ tình hình, tình huống giao thông theo đúng nguyên tắc thượng tôn pháp luật, hết lòng, hết sức phụng
sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân
Giữ an toàn giao thông không phải chỉ cho chính mình mà còn là giữ an toàn cho những người khác nữa Người gặp tai nạn giao thông nếu không may qua đời sẽ
để lại nỗi đau lớn cho người thân, nếu bị thương tật thì sẽ trở thành gánh nặng cho người thân Chính vì vậy mà bạn hãy nâng cao hơn nữa ý thức tham gia giao thông