Bai thu hoach chinh trị hoc, các mô hình hệ thống chính trị

CÁC MÔ HÌNH HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ MỞ ĐẦU Hệ thống chính trị Việt Nam lần đầu tiên được Đảng ta sử dụng trong Văn kiện Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa VI (3 1989) chính trị Việt nam là[.]

CÁC MÔ HÌNH HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ

MỞ ĐẦU

Hệ thống chính trị Việt Nam lần đầu tiên được Đảng ta sử dụng trong Văn kiện Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương khóa VI (3-1989) chính trị Việt nam là một chỉnh thể bao gồm: Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước CHXHCNVN, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị xã hội Mỗi

tổ chức đều có vị trí, vai trò, phương thức hoạt động khác nhau với những chức năng nhiệm vụ khác nhau dưới sự lãnh đạo của một Đảng duy nhất cầm quyền,

sự quản lý của nhà nước nhằm thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân vì

mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.Chủ tịch Hồ

Chí Minh - Lãnh tụ thiên tài, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, nhà văn hóa lớn của dân tộc và nhân loại Người đã để lại cho chúng ta di sản tinh thần to lớn, những tư tưởng vô giá, những giá trị nhân văn cao cả, đặc biệt là tư tưởng, tấm gương sáng ngời về đạo đức, lối sống, phong cách của người cách mạng Hệ thống chính trị đóng vai trò duy trì chế độ thống trị của một giai cấp

vì lợi ích của giai cấp Nhờ có hệ thống chính trị mà quyền lực được tổ chức và thực thi trong xã hội nhằm duy trì sự ổn định của đời sống xã hội trên tất cả các lĩnh vực trong vòng kiểm tỏa do giai cấp thống trị đặt ra Tuy nhiên, để phát huy vai trò ấy của hệ thống chính trị mỗi quốc gia lại tổ chức những bộ phận cấu thành, đó là: Đảng chính trị, Nhà nước và các tổ chức liên minh, liên kết đại diện cho các lực lượng khác nhau trong xã hội theo những hình thức và chức năng khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm và tình hình kinh tế - xã hội mỗi quốc gia

Có nhiều cách phân loại hệ thống chính trị theo mỗi tiêu chí riêng nhưng tựu chung lại vấn đề quan trọng nhất vẫn là việc giành và giữ quyền lãnh đạo xã hội Đặc biệt là trong tình hình luôn luôn biến động của thế giới hiện nay, hệ thống chính trị nên thường xuyên vận động, đổi mới tìm cách thích ứng với sự biến đổi của lực lượng sản xuất, gắn với sự phát triển của khoa học công nghệ hiện đại

NỘI DUNG

I Lý luận và hệ thống chính trị

1 Khái niệm hệ thống chính trị

Hệ thống chính trị là một chỉnh thể các thiết chế chính trị, được xã hội thừa nhận bao gồm các tổ chức chính trị như Đảng phái, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội có mối quan hệ mang tính pháp quy với nhau nhằm liên kết thực hiện mục tiêu phù hợp với lợi ích của giai cấp thống trị

2 Kết cấu của giai cấp chính trị

Kết cấu của hệ thống chính trị bao gồm:Các tổ chức chính trị như Đảng chính trị, Nhà nước và Các tổ chức chính trị - xã hội như Mặt trận dân tộc thống nhất, các tổ chức đoàn thể quần chúng. 

2.1 Đảng chính trị: Ngày nay, trên thế giới không có quốc gia nào laiị

không có Đảng chính trị Vai trò của Đảng chính trị là hạt nhân lãnh đạo toàn bộ

hệ thống chính trị Thông qua các cương lĩnh, điều lệ, chủ trương, nghị quyết Đảng chính trị chỉ ra đường lối, phương hướng để Nhà nước và xã hội hướng tới Đảng chính trị có ảnh hưởng rất lớn đối với đời sống chính trị, xã hội của một quốc gia một khi nó trở thành Đảng cầm quyền  

2.2 Nhà nước: Nhà nước là một thiết chế quyền lực đặc biệt, là một công

cụ do Đảng chính trị và giai cấp thống trị lập ra nhằm duy trì sự thống trị và đảm bảo quyền lợi của giai cấp đó, đồng thời chấn áp giai cấp, tầng lớp khác

Nhà nước quản lý toàn bộ các mặt của đời sống xã hội: Quyền lập pháp giúp Nhà nước ban hành pháp luật, quyền hành pháp giúp Nhà nước tổ chức và thực thi pháp luật, quản lý nền sản xuất, quản lý đời sống xã hội, quyền tư pháp giúp Nhà nước kiểm sát và xét xử các hành vi vi phạm pháp luật, chống lại chế

độ kinh tế, chính trị của quốc gia, dân tộc Hoạt động của Nhà nước chính là trung tâm của sự vận hành hệ thống chính trị. 

2.3 Các tổ chức liên minh, liên kết, đại diện cho các lực lượng khác nhau trong xã hội:

Đó là các tổ chức đoàn kết toàn dân tộc, các tổ chức đại diện cho quyền

và lợi ích của các giai cấp, tầng lớp khác trong xã hội Các tổ chức này góp phần tham gia vào hoạt động của hệ thống chính trị trong việc tạo ra khối đại đoàn kết toàn dân tộc, bảo vệ lợi ích cho các giai tầng xã hội trước giai cấp thống trị Một mặt các tổ chức này đóng vai trò lớn trong hệ thống chính trị, góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống này; mặt khác, trong nhiều trường hợp chính các tổ chức này lại là nguyên nhân phá vỡ hệ thống chính trị hiện thời. 

Đó là khi một giai cấp tiến bộ trong lịch sử ra đời, có tổ chức tiên phong, đại diện xong chưa nắm được quyền lực chính trị Khi đó, thông qua con đường bạo lực cách mạng, nó sẽ lật đổ chính quyền của giai cấp thống trị lỗi thời, lạc hậu, cũng tức 40 là đạp đổ hệ thống chính trị hiện thời để xây dựng lên một hệ thống chính trị mới mang bản chất giai cấp của chính nó

3 Chức năng của hệ thống chính trị

- Chức năng duy trì chế độ thống trị của một giai cấp vì lợi ích giai cấp Bất cứ hệ thống chính trị nào cũng mang bản chất của giai cấp thống trị lập ra hệ thống đó nhằm mục đích bản vệ quyền lợi và sự thống trị của giai cấp cầm quyền

- Chức năng tổ chức và thực thi quyền lực chính trị

Quyền lực chính trị là công cụ, phương tiện để giai cấp thống trị sử dụng nhằm mục đích thống trị của mình Muốn sử dụng quyền lực đó, giai cấp thống trị phải lập ra các thiết chế sử dụng đó là hệ thống chính trị

- Chức năng duy trì ổn định chính trị - điều hành nền sản xuất

Thông qua hệ thống các cơ quan an ninh, đồng thời tổ chức và phối hợp với hệ thống quân sự từ trung ương đến địa phương giúp giai cấp thống trị duy trì an ninh chính trị, đảm bảo trật tự và an toàn xã hội Từ đó, hệ thống chính trị thực hiện chức năng điều khiển nền sản xuất thông qua quan hệ sản xuất

- Chức năng quản lý xã hội: chức năng này được thiết lập trên các mặt của đời sống xã hội như: kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng thông qua các thiết chế hành pháp

2 Hệ thống chính trị Việt Nam.

2.1 Kết cấu của hệ thống chính trị VIệt Nam

- Đảng cộng sản VIệt Nam

Là đội tiên phong của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, vừa là lực lượng hợp thành, vừa là lực lượng lãnh đạo hệ thống chính trị

xã hội chủ nghĩa bảo đảm cho hệ thống chính trị giữ được bản chất giai cấp công nhân và đảm bảo mọi quyền lực thuộc về nhân dân

- Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Là tổ chức trung tâm và là trụ cột của hệ thống chính trị, thực hiện ý chí, quyền lực của nhân dân, thay mặt nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân, quản lý toàn bộ hoạt động cảu đời sống xã hôi và thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại Mặt khác, Nhà nước chịu sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, thực hiện đường lối chính trị của Đảng Đảng lãnh đạo, Nhà nước thực hiện và đảm bảo đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân

- Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội

Đây là những tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp được tổ chức để tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân theo nguyên tắc tự nguyện, tự quản, đại diện cho lợi ích của nhân dân, tham gia vào hệ thống chính trị, tùy theo tính chất, tôn chỉ, mục đích của mình nhằm bảo vệ quyền lợi dân chủ của nhân dân

Mặt trận Tổ quốc có chức năng tham chính, tham nghị và giám sát, đoàn kết nhân dân, chăm lo đời sống, lơi ích của các thành viên, thực hiện dân chủ và đổi mới xã hội, thực thi quyền và nghĩa vụ công dân, thắt chặt mối liên hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân

Các tổ chức chính trị - xã hội bao gồm: Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ CHí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam Tổng liên đoàn lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội cựu chiến binh Việt Nam

2.2 Bản chất của Hệ thống chính trị Việt Nam.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, nhân dân ta đã đứng lên làm cách mạng dành lấy quyền lực và tổ chức ra hệ thống chính trị của mình Vì vậy, hệ thống chính trị ở nước ta có những bản chất sau:

Một là, hệ thống chính trị ở nước ta mang bản chất giai cấp công nhân,

nghĩa là các tổ chức trong hệ thống chính trị đề đứng vững trên lập trường quan điểm của giai cấp công nhân Từ đó đó đã quy định chức năng, nhiệm vụ, phương hướng hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị, bảo đảm quyền làm chủ của giai cấp công nhân và nhân dân lao động

Hai là, Bản chất dân chủ của hệ thống chính trị ở nước ta thể hiện trước

hết ở chỗ: Quyền lực thuộc về nhân dân với việc nhà nước của nhân dân, do nhân dân vì nhân dân, dưới sự lãnh dạo của Đảng – đội tiên phong của giai cấp công nhân, đại biểu trung thành của giai cấp công nhân, nhân dân lao động của

cả dân tộc, thiết lập sự thống trị của đa số nhân dân với thiểu số bóc lột

Ba là, bản chất thống nhất không đối kháng của hệ thống chính trị ở nước

ta Bản chất đó dựa trên cơ sở chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, về sự thống nhất giữa lợi ích căn bản của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn thể dân tộc

2.3 Đặc điểm của hệ thống chính trị của nước ta

Một là, các tổ chức trong hệ thống chính trị ở nước ta đều lấy chủ nghĩa

Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động

Hai là, Hệ thống chính trị ở nước ta đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng

Sản Việt Nam Do những phẩm chất của dân tộc; do truyền thống lịch sử mang lại và do những thành tựu rất to lớn đạt được trong hoạt động thực tiễn cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng… làm cho Đảng ta trở thành Đảng chính trị duy nhất có khả năng tập hợp quần chúng lao động đông đảo để thực hiện lý tưởng của Đảng, nhân dân tự nguyện đi theo Đảng, thừa nhận vai trò

lãnh đạo cảu Đảng trong thực tế Đây là đặc trưng cơ bản nhất của hệ thống chính trị nước ta

Ba là, hệ thống chính trị của nước ta được tổ chức và hoạt động theo

nguyên tắc tập trung dân chủ Việc quán triệt và thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ là nhân tố cơ bản để đảm bảo cho hệ thống chính trị có được sự thống nhất về tổ chức và hành động nhằm phát huy sức mạnh đồng bộ của toàn hệ thống cũng như mỗi tổ chức trong hệ thống chính trị

Bốn là, Hệ thống chính trị bảo đảm thống nhất giữa bản chất của giai cấp

công nhân và tính nhân dân, tính dân tộc rộng rãi

Đây là đặc điểm khác biệt căn bản của hệ thống chính trị ở nước ta với hệ thống chính trị của các nước tư bản chủ nghĩa, thể hiện tính ưu việt của chế độ

xã hội chủ nghĩa, sự thống nhất lợi ích giữa giai cấp công nhân, nhân dân lao động cũng như cả dân tộc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ công bằng

xã hội văn minh

3.4 Những giải pháp định hướng đổi mới hệ thống chính trị Việt Nam.

- Thứ nhất, tiếp tục xây dựng chỉnh đốn Đảng, giữ vững và tăng cường bản chất giai cấp công nhân của Đảng, giữ vững và phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện, tuyệt đối của Đảng đối với toàn bộ hệ thống chính trị

- Thứ hai, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa thực sự của dân, do dân, vì dân Đẩy mạnh cải cách tổ chức và hoạt động của nhà nước, phát huy dân chủ, tăng cương pháp chế xã hội chủ nghĩa Nhà nước là công cụ chủ yếu thực hiện quyền lực của nhân dân, do vậy nhà nước phải có đủ quyền lực và thực thi cho quyền lực mà nhân dân ủy quyền

- Thứ ba, Đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của mặt trận và các

tổ chức đoàn thể xã hội, thể hiện ý chí, nguyện vọng, tập hợp quần chúng nhân dân xây dựng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân Xây dựng Mặt trận và các đoàn thể vững mạnh Phản ánh đại diện lợi ích cơ bản và có năng lực chăm lo, bảo vệ lợi ích cơ bản của nhân dân, góp sức xây dựng nhà nước trong sạch vững

mạnh, tham gia xây dựng chỉnh đốn Đảng, mở rộng đa dạng hóa các hình thức tập hợp và tổ chức hoạt động của nhân dân Khắc phục tình trạng hành chính hóa, phô trương, hình thức, quan liêu trong hoạt động Mặt trận và các đoàn thể

- Thứ tư, kiện toàn tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị, từng bước nâng cao chất lượng, trước hết là chất lượng chính trị của tổ chức cũng như toàn

bộ hệ thống chính trị Đồng thời kiện toàn tổ chức, bộ máy, tiếp tục thực hiện chiến lược cán bộ thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước

- Thứ năm, nghiên cứu xác định rõ chức năng nhiệm vụ và mối quan hệ dọc của các cấp trong hệ thống chính trị Trước hết đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở Trước hết cần xác định rõ chức năng, nhiệm

vụ, phương thức hoạt động của từng tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở, xây dựng mối quan hệ đoàn kết, thực hành dân chủ trong nội bộ các tổ chức hệ thống chính trị cơ sở theo nguyên tắc tập trung dân chủ và phát huy quyền làm chủ của dân tại cơ sở, xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, có chính sách hợp lý, thỏa đáng đối với cán bộ, đổi mới phương thức chỉ đạo của các cấp trên đối với cấp dưới, hướng mạnh về cơ sở, khắc phục quan liêu khoán trắng cho cơ sở

KẾT LUẬN

Thực hiện nghiêm túc các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chủ trương, chính sách của nhà nước, thời gian qua, các cấp ủy đảng, chính quyền tỉnh Phú Thọ đã tập trung áp dụng thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ xây dựng, củng cố hệ thống chính trị đặc biệt là các nghị quyết hội nghị Trung ương 6 Khóa XII, đặc biệt là

Nghị quyết số 18 NQ/TW“Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của Hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” để đáp ứng

yêu cầu thực hiện nhiệm vụ trong tình hình mới hiện nay

Chú trọng thực hiện củng cố tổ chức cơ sở đảng, phát huy vai trò tiền phong, gương mẫu của đảng viên; chống quan liêu, xa dân; nâng cao nhận thức chính trị, đạo đức lối sống, ý thức trách nhiệm của đảng viên theo tình thần Nghị

quyết Trung ương 4 (khóa XII) “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ gắn với việc thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về “đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” Cụ thể hóa chức năng nhiệm vụ của

các loại hình cơ sở đảng để thật sự phát huy vai trò hạt nhân lãnh đạo chính trị đối với chính quyền, mặt trận và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở, tích cực tạo nguồn kết nạp đảng viên Chú trọng phát huy dân chủ trong Đảng và dân chủ xã hội Các chủ trương, đường lối liên quan quyền lợi của đông đảo nhân dân đều phải được đưa ra thảo luận bàn bạc với dân trước khi thực hiện

Tăng cường thực hiện việc củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của

bộ máy chính quyền Khắc phục tình trạng quan liêu, sách nhiễu, vi phạm quyền dân chủ của dân, quan tâm chấn chỉnh và nâng cao chất lượng hoạt động của hội đồng nhân dân, đẩy mạnh cải cách hành chính, kiện toàn, tinh giản bộ máy chính quyền Công khai hóa các thủ tục hành chính, thực hiện đúng quy chế công chức phục vụ nhân dân Thực hiện nghiêm Quy chế dân chủ cơ sở gắn với tăng cường giữ gìn kỷ cương pháp luật, xây dựng quy ước để nhân dân tham gia bàn bạc,

giám sát các vấn đề liên quan đến đất đai, xây dựng hạ tầng, vận động quyên góp các loại quỹ… Lãnh đạo, nhất là người đứng đầu, duy trì lịch đối thoại với dân, giải quyết những vấn đề bức xúc nảy sinh trong cuộc sống

Thực hiện đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của mặt trận và

các đoàn thể chính trị-xã hội; tổ chức đảng quan tâm chỉ đạo công tác vận động quần chúng ở địa bàn dân cư Mặt trận cần thu hút và mở rộng các thành viên là những tổ chức xã hội, nghề nghiệp và các cá nhân tiêu biểu để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng và bảo vệ chính quyền Nhờ vậy, đã khắc phục tình trạng hành chính hóa trong hoạt động của mặt trận và các đoàn thể, tránh biểu hiện quan liêu, xa dân Mặt trận phải thể hiện vai trò là người đại diện cho quyền làm chủ của nhân dân về chính trị, văn hóa, xã hội ở cơ sở Các tổ chức trong hệ thống chính trị cấp huyện phải đã tích cực hướng về cơ sở, đề cao trách nhiệm và đổi mới sự chỉ đạo, tăng cường làm việc trực tiếp với cơ sở

Các cấp ủy đảng, chính quyền của tỉnh đã quan tâm xây dựng đội ngũ cán

bộ cơ sở đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới Làm tốt công tác tuyển dụng, sử dụng, phân công công việc, đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đảm bảo số lượng, chất lượng Xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh được coi là cái gốc, là nền tảng để đổi mới đưa tỉnh Phú Thọ phát triển Vì vậy, đẩy mạnh việc đổi mới, xây dựng Hệ thống chính trị vững mạnh, cùng với hoàn thiện hệ thống chính quyền các cấp ở địa phương đáp ứng đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng mới, đưa huyện nhà phát triển nhanh, mạnh, vững chắc là nhiệm vụ

mà Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đang và luôn ra sức thực hiện trong thời gian qua

Trong những năm qua, cùng với phát triển toàn diện các lĩnh vực kinh tế

-xã hội, Phú Thọ tập trung đẩy mạnh thực hiện công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị Năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ, chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên được nâng lên; phương thức lãnh đạo của cấp

ủy các cấp có nhiều đổi mới; hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành của chính

quyền có chuyển biến tích cực; hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội ngày càng thiết thực, hiệu quả Truyền thống đoàn kết, thống nhất, hợp tác, trách nhiệm trong cấp ủy và tổ chức đảng các cấp được giữ vững

và ngày càng phát huy