Phân tích và đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở việt nam trong giai đoạn hiện nay

10 TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI KHOA QUẢN LÝ KINH TẾ TIỂU LUẬN MÔN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ Đề 2 Phân tích và đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Tiểu luận

KHOA QUẢN LÝ KINH TẾ

- -TIỂU LUẬN MÔN: QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ

Đề 2: Phân tích và đề xuất một số giải pháp tăng

cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở Việt

Nam trong giai đoạn hiện nay

Họ và tên : Đỗ Hoàng Yến

Mã học viên : 210000000

Năm 2022

A PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài 1

3 Kết cấu của tiểu luận 2

B PHẦN NỘI DUNG 2

Chương I Khái quát về công tác quản lý nhà nước về kinh tế 2

1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về kinh tế 2

1.2 Một số chính sách quản lý kinh tế chủ yếu của nhà nước 3

Chương II Thực trạng công tác quản lý nhà nước về kinh tế 4

Chương III Giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 6

3.1 Đổi mới nhận thức về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước 6

3.2 Tiếp tục hoàn thiện pháp luật liên quan đến việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước 7

3.3 Bảo đảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật liên quan đến việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước 7

3.4 Tạo lập các điều kiện bảo đảm thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước 7

1 Kết luận 8

2 Kiến nghị 8

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong điều kiện kinh tế thị trường, Nhà nước là chủ thể duy nhất có khả năng quản lý mọi mặt của đời sống kinh tế – xã hội, hoạch định và tổ chức thực hiện chính sách phù hợp với yêu cầu của các quy luật kinh tế thị trường Tuy nhiên, cũng như nhiều nước trong giai đoạn chuyển đổi, hiện nay Việt Nam vẫn còn không ít chính sách, pháp luật được ban hành còn thiếu căn cứ xác đáng, chưa phù hợp, thậm chí mâu thuẫn với các quy luật thị trường Trong tổ chức thực hiện chính sách cũng phát sinh những vấn đề từ góc khuất của kinh tế thị trường chưa được làm rõ, tạo ra những quyết định mà lợi ích thấp hơn chi phí Quản lý nhà nước đối với các ngành, lĩnh vực trong nền kinh tế thị trường đòi hỏi cán bộ, công chức làm công tác quản lý nhà nước phải hiểu sâu các quy luật của kinh tế thị trường và vận dụng nó nhằm đạt được hiệu quả cao nhất, hạn chế những rủi ro phát sinh trong quá trình tổ chức quản lý, gón phần tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý

Dự báo tình hình quốc tế, trong nước có những thuận lợi, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen, nhưng khó khăn, thách thức nhiều hơn Dịch COVID-19 có thể diễn biến phức tạp, nguy hiểm hơn Nguy cơ chậm phục hồi kinh tế, suy giảm tăng trưởng còn tiềm ẩn nếu dịch bệnh không được kiểm soát hiệu quả Thiên tai, biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, tác động ngày càng nặng nề… Do đó càng phải tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế Vì vậy, tác

giả lựa chọn đề tài: “Đề 2: Phân tích và đề xuất một số giải pháp tăng cường

công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” làm

tiểu luận môn quản lý nhà nước về kinh tế

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Về đối tượng nghiên cứu: tập trung nghiên cứu chức năng quản lý kinh tế của nhà nước

- Về phạm vi và giới hạn nghiên cứu: đề tài nghiên cứu công tác quản lý nhà nước về kinh tế trong năm 2020 – 2021 trên phạm vi cả nước

3 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung báo cáo tổng kết đề tài được thể hiện trong 03 chương:

Chương I Khái quát về công tác quản lý nhà nước về kinh tế

Chương II Thực trạng công tác quản lý nhà nước về kinh tế

Chương III Giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

B PHẦN NỘI DUNG

Chương I Khái quát về công tác quản lý nhà nước về kinh tế

1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về kinh tế

Chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là những phương diện hoạt động chủ yếu của Nhà nước trong vai trò kiến tạo phát triển, chủ động tác động tới các ngành, lĩnh vực, khu vực khác nhau của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nhằm đạt được các mục tiêu kinh

tế - xã hội đã đề ra trong từng giai đoạn phát triển đất nước

Với khái niệm được nêu ra một cách khái quát như trên, nội hàm của chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước ta chủ yếu bao gồm các nội dung: xây dựng và ban hành hệ thống pháp luật về kinh tế; triển khai thực thi pháp luật về kinh tế; xử

lý các vi phạm pháp luật về kinh tế và giải quyết các xung đột, tranh chấp kinh tế; giải quyết các khuyết tật của kinh tế thị trường; bảo đảm hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy kinh tế đối ngoại

Đặc điểm:

- Tính định hướng

- Tính pháp quyền

- Tính thống nhất

- Tính tương hợp “đối tác phát triển”

1.2 Một số chính sách quản lý kinh tế chủ yếu của nhà nước

Chính sách tiền tệ:

Chính sách tiền tệ là hệ thống các quan điểm, nguyên tắc do Nhà nước đề ra

để chỉ đạo việc xây dựng các giải pháp tiền tệ nhằm ổn định nền kinh tế quốc dân

Chính sách tài khóa:

Theo cách hiểu chung nhất, chính sách tài khóa (chính sách tài chính) là hệ thống các quan điểm, nguyên tắc xử lý của Nhà nước đối với các quan hệ tài chính quốc gia thông qua việc sử dụng các công cụ tài chính, cụ thể là thuế và chi tiêu ngân sách Trong kinh tế vĩ mô, chính sách tài khóa là việc Chính phủ sử dụng thuế khóa và chi tiêu công cộng để điều tiết mức chi tiêu chung của nền kinh tế, đưa nền kinh tế về mức sản lượng tiềm năng

Chính sách thu nhập:

Chính sách thu nhập là hệ thống các quan điểm, nguyên tắc do Nhà nước đề

ra để xử lý mối quan hệ về việc làm và thu nhập Về nguyên tắc, chính sách thu nhập phải bao quát toàn bộ lao động xã hội Trọng tâm của chính sách thu nhập là khuyến khích, tạo thuận lợi cho việc sử dụng nhiều lao động, tạo thêm nhiều công

ăn việc làm mới, tăng thêm chất lượng và tính ổn định của công việc, khuyến khích thay đổi cơ cấu lao động xã hội và nâng cao trình độ lao động

Chính sách kinh tế đối ngoại:

Chính sách kinh tế đối ngoại trong nền kinh tế mở thường được hiểu là hệ thống các quan điểm, nguyên tắc của Nhà nước nhằm mục tiêu giữ cho thâm hụt cán cân thanh toán ở trong tình trạng có thể chấp nhận được Chính sách này bao

gồm các biện pháp giữ cho thị trường hối đoái cân bằng, ổn định tỷ giá hối đoái, các quy định về hàng rào thuế quan, bảo hộ mậu dịch và cả những biện pháp tài chính và tiền tệ khác tác động vào hoạt động xuất và nhập khẩu

Chương II Thực trạng công tác quản lý nhà nước về kinh tế

Năm 2021 là năm đầu tiên triển khai việc nghiên cứu, học tập, quán triệt và

tổ chức thực hiện Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng trong bối cảnh tình hình trong nước và thế giới có những diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường, nhất là phải chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19 với những biến chủng mới Kinh tế thế giới phục hồi nhưng không đồng đều, chưa bền vững; lạm phát tăng nhanh; thị trường tài chính, tiền tệ biến động mạnh, tiềm ẩn nhiều rủi

ro Ở trong nước, bên cạnh những thuận lợi, đất nước ta cũng phải chống đỡ với khó khăn, thách thức rất lớn do đợt dịch COVID-19 lần thứ tư với biến chủng Delta có tốc độ lây lan nhanh, nguy hiểm hơn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, tính mạng của người dân và các mặt của đời sống kinh tế-xã hội nước ta

Trong bối cảnh khó khăn chồng chất khó khăn đó, Chính phủ, chính quyền các địa phương và toàn hệ thống chính trị đã cùng với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta nỗ lực phấn đấu, hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề

ra, đạt được nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện trên các lĩnh vực Đáng chú ý

là Việt Nam đã ứng phó, kiềm chế, kiểm soát được dịch bệnh, từng bước chuyển sang trạng thái "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19."

Đợt dịch thứ tư bùng phát ở những địa bàn đông dân cư đã dẫn đến sự quá tải cục bộ hệ thống y tế ở thời điểm vaccine khan hiếm và chưa có thuốc đặc trị Chúng ta đã chứng kiến nhiều mất mát, đau thương ở đợt bùng dịch này nhưng dưới sự lãnh đạo sát sao, đúng đắn của Đảng, sự quản lý, điều hành ráo riết, cụ thể của Nhà nước, toàn hệ thống chính trị và đồng bào, chiến sỹ cả nước ta đã vào cuộc một cách đồng bộ, quyết liệt trong phòng, chống dịch; hạn chế tối đa thiệt hại

và kiềm chế được dịch bệnh; tích cực thực hiện các chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn

Quan trọng hơn cả là Việt Nam đã nỗ lực duy trì, phục hồi và thúc đẩy phát triển kinh tế với nhiều điểm sáng tích cực Nền kinh tế nước ta tiếp tục được đánh giá là nền kinh tế phát triển ổn định, có sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài Mặc dù tăng trưởng kinh tế quý 3 âm 6% do đợt bùng phát dịch lần thứ tư, nhưng sang quý 4 đã đạt mức tăng 5,22%, cao hơn cùng kỳ năm 2020 (4,61%), và

cả năm ước tăng 2,58% Thu ngân sách nhà nước vẫn tăng 16,4%, cao hơn mức tăng 11,3% của năm 2020 Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa năm 2021 đạt mức kỷ lục 668,5 tỷ USD, tăng 22,6% so với năm 2020 (đưa Việt Nam trở thành 1 trong 20 nước có nền kinh tế đứng đầu thế giới về thương mại); cán cân thương mại duy trì xuất siêu năm thứ 6 liên tiếp, đạt khoảng 4 tỷ USD Thị trường tiền tệ, tín dụng, tỉ giá ổn định; mặt bằng lãi suất bình quân giảm; dự trữ ngoại hối tiếp tục được củng cố, tăng trên 10% Tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội tương đương 34,4% GDP, tăng 1,2% so với năm 2020 Nông nghiệp tiếp tục giữ được vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia; xuất khẩu nông sản đạt 48,6 tỷ USD Một số tổ chức tín dụng yếu kém, dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả, thua lỗ, kéo dài đang từng bước được xử lý Đã khởi công xây dựng một số công trình, dự án đường bộ cao tốc; tiếp tục đẩy mạnh triển khai nhiều dự án kết cấu hạ tầng quan trọng quốc gia1

Một tín hiệu lạc quan nữa là trong khó khăn, chúng ta vẫn tiếp tục quan tâm phát triển các lĩnh vực văn hóa, xã hội Hội nghị Văn hóa toàn quốc được tổ chức rất thành công, đã đề ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc được dư luận rộng rãi trong cả nước hoan nghênh

và đồng tình, ủng hộ Các cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp

bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh đã được triển khai đồng bộ, có hiệu quả thiết thực, góp phần tích cực tiếp tục bảo đảm an sinh xã hội và đời sống nhân dân

1 https://dangcongsan.vn/mung-dat-nuoc-doi-moi-mung-dang-quang-vinh-mung-xuan-nham-dan-2022/dang-dan-toc-va-mua-xuan/nhin-lai-nen-kinh-te-nam-2021-huong-toi-nam-2022-602831.html

Đặc biệt, quốc phòng, an ninh tiếp tục được củng cố, tăng cường, nâng cao hiệu quả; chủ quyền quốc gia, môi trường hòa bình, ổn định tiếp tục được giữ vững, tạo thuận lợi cho phát triển đất nước Trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm

Xử lý linh hoạt, hiệu quả và phù hợp các tình huống phức tạp trên biển và tuyến biên giới Tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội; tập trung trấn áp các loại tội phạm; bảo đảm an ninh, an toàn các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước Kịp thời đấu tranh, phản bác các quan điểm, tư tưởng sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch, tổ chức phản động Hoạt động đối ngoại

và hội nhập quốc tế tiếp tục được mở rộng, triển khai đồng bộ, toàn diện, linh hoạt, hiệu quả và đạt nhiều kết quả quan trọng, nổi bật là hoạt động ngoại giao vaccine Công tác bảo hộ công dân, thông tin đối ngoại, ngoại giao kinh tế, văn hóa tiếp tục được chú trọng, đẩy mạnh Vị thế, uy tín quốc tế của nước ta ngày càng được nâng cao, đóng góp tích cực, hiệu quả, có trách nhiệm vào việc giữ vững hòa bình, hợp tác phát triển và tiến bộ trên thế giới

Các nhà quản lý và các chuyên gia đều chung nhận định rằng, bước vào năm

2022, khi dịch COVID-19 được kiểm soát thì nhu cầu sản xuất và tiêu dùng tăng lên, lạm phát sẽ chịu tác động của tăng giá nguyên, nhiên, vật liệu trên thế giới và giá cước vận chuyển Việc nhập khẩu nguyên liệu với mức giá cao sẽ ảnh hưởng đến chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm, từ đó đẩy giá tiêu dùng trong nước lên cao Ngoài ra, giá nhập khẩu thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi tăng sẽ tác động vào giá thực phẩm Giá dịch vụ giáo dục tăng trở lại do một số địa phương kết thúc thời gian được miễn, giảm học phí năm học 2021-2022 Bên cạnh đó, khi dịch bệnh được kiểm soát, nhu cầu dịch vụ du lịch, vui chơi, giải trí tăng trở lại cũng tác động không nhỏ tới chỉ số giá chung

Chương III Giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về kinh tế ở Việt

Nam trong giai đoạn hiện nay

3.1 Đổi mới nhận thức về chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Đổi mới, nâng cao nhận thức về vai trò của chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Đổi mới nhận thức về phương thức thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Đổi mới nhận thức về điều chỉnh chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

3.2 Tiếp tục hoàn thiện pháp luật liên quan đến việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về kinh tế, bảo đảm số lượng, nâng cao chất lượng và tính khả thi trong việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước,

về đội ngũ cán bộ, công chức góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

3.3 Bảo đảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật liên quan đến việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Bảo đảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật về phân công, phối hợp, kiểm soát quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp trong việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Bảo đảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật về kinh tế trong việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Bảo đảm hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật về quy hoạch và cải cách hành chính trong việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

3.4 Tạo lập các điều kiện bảo đảm thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

Để hoàn thiện và bảo đảm thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước, góp phần nâng cao quản lý nhà nước về kinh tế, cần tập trung giải quyết tốt một số giải pháp về tạo lập các điều kiện bảo đảm, đó là:

- Bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, phát huy và mở rộng dân chủ trong việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Bảo đảm chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

- Bảo đảm ngân sách cho việc thực hiện chức năng quản lý kinh tế của Nhà nước

C KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

1 Kết luận

Quản lý kinh tế là một trong những chức năng quan trọng của Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam Đặc biệt là trong bối cảnh phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, sự can thiệp của Nhà nước được giảm thiểu hết mức có thể, đồng thời đề cao các quy luật khách quan của thị trường và sự tự do của các mối quan hệ kinh tế Để thực hiện có hiệu lực, hiệu quả chức năng quản lý kinh tế, đòi hỏi Nhà nước phải xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi, tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả; kiểm soát và điều tiết các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế bằng pháp luật, chính sách kinh tế, thay cho sự can thiệp hành chính, trực tiếp vào hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp

2 Kiến nghị

- Xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật

- Tập trung thực hiện linh hoạt, hiệu quả mục tiêu vừa phòng, chống dịch COVID-19, vừa phục hồi, phát triển kinh tế, xã hội

- Đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; tạo nền tảng phát triển kinh tế số, xã hội số

- Phát triển nhanh hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại