TIểu luận kinh tế môi trường và chính sách

1 BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI BÀI TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ MÔI TRƯỜNG VÀ CHÍNH SÁCH ĐỀ BÀI BÀI SỐ 2 + BÀI SỐ 4 Họ và tên Bùi Văn Sơn Lớp 2QLKT Mã học viên 210000000 N. Lấy trong thực tiễn của Việt Nam mỗi loại 3 ví dụ về các ngoại ứng tích cực, ngoại ứng tiêu cực và giải thích tại sao các ngoại ứng trên là nguyên nhân gây ra thất bại thị trường. Ô nhiễm môi trường tại các làng nghề truyền thống tại Việt Nam: nguyên nhân và giải pháp

-* -BÀI TIỂU LUẬN

MÔN KINH TẾ MÔI TRƯỜNG VÀ CHÍNH SÁCH

ĐỀ BÀI: BÀI SỐ 2 + BÀI SỐ 4

Họ và tên : Bùi Văn Sơn

Mã học viên : 210000000

Năm 2022

ứng tích cực, ngoại ứng tiêu cực và giải thích tại sao các ngoại ứng trên là nguyên nhân gây ra thất bại thị trường? 1

1 Ví dụ về các ngoại ứng tích cực tại Việt Nam 1

2 Ví dụ về các ngoại ứng tiêu cực tại Việt Nam 4 Bài số 4: Ô nhiễm môi trường tại các làng nghề truyền thống tại Việt Nam: nguyên nhân và giải pháp 9

1 Giới Thiệu về Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng, xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên 9

2 Thực trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Lộng Thượng,

xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên 10

3 Giải pháp 10

Bài số 2: Lấy trong thực tiễn của Việt Nam mỗi loại 3 ví dụ về các ngoại ứng tích cực, ngoại ứng tiêu cực và giải thích tại sao các ngoại ứng trên là nguyên nhân gây ra thất bại thị trường?

1 Ví dụ về các ngoại ứng tích cực tại Việt Nam

Ví dụ 1: Trong quá trình trồng rừng và chăm sóc rừng, các doanh

nghiệp đã làm lợi cho con người

Khi đó, những lợi ích mà cộng đồng được hưởng được gọi là lợi ích cận biên ngoại ứng MEB

Cùng 1 khoảng chi phí bỏ ra trồng rừng thì lợi ích xã hội: MSB = MPB + MEB

Theo quan điểm của xã hội, để có được lợi ích này với chi phí P1 thì sản lượng phải là Q1 dẫn đến doanh nghiệp sẽ sản xuất quá ít rừng

Nếu với sản lượng Q1, chí phí xã hội là P1 tức là P1 > P2

Với ngoại ứng tích cực, xã hội luôn mong doanh nghiệp sản xuất nhiều hơn hoặc phải có chính sách hỗ trợ phát triển ( P1-P2 )

Diện tích tam giác ABC là phần lợi ích xã hội được hưởng không do doanh nghiệp bỏ ra

==> Hoạt động phát triển doanh nghiệp tạo ra rất nhiều lợi ích nhưng lại không thu hết được -> đó là vô hiệu quả kinh tế

Ví dụ 2: Trong lĩnh vực dịch vụ y tế, một số trẻ em được gia đình cho

tiêm chủng phòng dịch, như vậy thị trường diễn ra giữa những người tham gia tiêm phòng và những người cung cấp dịch vụ tiêm phòng Hiện tượng ngoại ứng tích cực ở đây là: việc tiêm chủng không chỉ mang lại lợi ích cho trẻ em được tiêm chủng mà còn cho toàn cộng đồng, vì khi đứa trẻ được tiêm chủng việc lây truyền bệnh trong cộng đồng sẽ giám đi và do đó những đứa trẻ khác cũng được bảo vệ khỏi bệnh tật mặc dù chúng có được tiêm chủng hay không

Cân bằng thị trường cạnh tranh diễn ra tại U, với Q1 trường hợp tiêm chủng được thực hiện trong một năm vì tại đó đường lợi ích cận biên (MPB) đối với các cơ sở y tế bằng chi phí biên (MC)

Tuy nhiên, như đã nói ở trên, hoạt động tiêm chủng mang lại lợi ích ngoại ứng biên cho cả những đối tượng không được tiêm chủng (MEB), và lợi ích này không được các cơ sở y tế tính đến Nếu xét trên giác độ xã hội thì lợi ích biên xã hội (MSB) phải là MPB + MEB

Như vậy, mức tiêm chủng tối ưu xã hội là Q0 đạt tại điểm V khi MSB =

MC, chứ không phải Q1

Ví dụ 3: Sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ thông tin không chỉ

mang lại lợi nhuận khổng lồ cho các công ty máy tính và sự tiện lợi cho người

sử dụng, mà nó còn góp phần cải tiến năng suất lao động hoặc tạo ra những cuộc cách mạng trong mọi mặt đời sống của nhân dân

Tóm lại, khi xuất hiện ngoại ứng tích cực thì thị trường luôn tạo ra một mức sản lượng thấp hơn mức tối ưu xã hội Khi không có sự điều chỉnh của Chính phủ, xã hội sẽ bị tổn thất một khoản phúc lợi. 

2 Ví dụ về các ngoại ứng tiêu cực tại Việt Nam

Ngoại ứng (Externality) còn được gọi là ảnh hưởng ngoại hiện, ngoại tác, hoặc ảnh hưởng ngoại lai Externality là khái niệm dùng để chỉ những ảnh hưởng "hiện" hay "trào" ra ngoài hệ thống kinh tế mà chúng ta quan tâm Chẳng hạn, khi thị trường than (một hệ thống kinh tế) hoạt động, nó có thể gây

ra tình trạng ô nhiễm không khí (ảnh hưởng hiện ra, trào ra ngoài hệ thống) Thông thường, những ảnh hưởng như vậy không được các tác nhân kinh tế tham gia thị trường tính đến Chẳng hạn, các doanh nghiệp không đưa chi phí ô nhiễm (những tổn thất do ô nhiễm gây ra) vào giá bán Vì những người tham gia vào hệ thống này, đặc biệt người sản xuất, không phải gánh chịu những tổn thất do mình gây ra, nên họ có xu hướng gây ô nhiễm nhiều hơn hoặc không có động cơ kiểm soát ô nhiễm (vì phải chịu thêm chi phí) Nhưng khi tình hình ô nhiễm trở nên nghiêm trọng, chính phủ buộc phải can thiệp

Một trong những cách kiểm soát ô nhiễm của chính phủ là "nội hiện hoá" những ảnh hưởng ngoại hiện mà các nhà sản xuất đã "ngoại hiện hoá" Các chính sách kiểm soát ô nhiễm của chính phủ có thể bao gồm việc đặt ra các tiêu chuẩn về chất thải vào môi trường và mức ô nhiễm cho phép, buộc các nhà sản xuất phải lắp đặt thiết bị chống ồn và đánh thuế ô nhiễm để lấy tiền làm sạch môi trường

Ảnh hưởng ngoại hiện có thể gây tác động tiêu cực về mặt xã hội (gọi là chi phí xã hội) Ví dụ, người dân ở vùng than, ở gần nhà máy điện chạy than có thể mắc bệnh do tình trạng ô nhiễm không khí quá mức gây ra; sản lượng cá

của xí nghiệp đánh cá có thể giảm vì một nhà máy mới xây dựng ở thượng lưu bắt đầu thải hoá chất ra sông

Tuy nhiên, khái niệm ảnh hưởng ngoại hiện không chỉ bao hàm những ảnh hưởng ngoại hiện có hại Trong một số trường hợp, ảnh hưởng ngoại hiện có thể có lợi Chẳng hạn, người nuôi ong làm lợi cho những người trồng táo (vì ong thụ phấn cho táo) mà không được người trồng táo trả công

Ngoài ra, các nhà kinh tế còn phân biệt giữa ảnh hưởng ngoại hiện có hại

và ảnh hưởng ngoại hiện vô hại Trong trường hợp thứ nhất, sự gia tăng nhỏ trong quy mô của hoạt động tạo ra ảnh hưởng ngoại hiện tác động tới quá trình sản xuất hay ích lợi của bên thứ ba Còn trong trường hợp thứ hai, sự thay đổi nhỏ (hay cận biên) trong quy mô hoạt động kinh tế không gây ra bất kỳ ảnh hưởng nào tới quá trình sản xuất hay lợi ích của bên thứ ba, mặc dù hoạt động này tạo ra ảnh hưởng ngoại hiện

Ảnh hưởng ngoại hiện xuất hiện do không có thị trường dành cho nó Chẳng hạn chúng ta có thị trường than, nhưng không có thị trường dành cho sự

ô nhiễm do việc sản xuất và sử dụng than gây ra Tương tự, chúng ta không có thị trường cho không khí trong lành, sự yên tĩnh, thanh bình vv… Theo các nhà kinh tế, một trong những nguyên nhân dẫn tới trục trặc như vậy là không thể xác định chính xác và thực thi quyền sở hữu tài sản

Ví dụ 1: Vụ Vedan xả thải ra sông Thị Vải là vụ gây ô nhiễm môi

trường được Cục Cảnh sát môi trường - Bộ Công an Việt Nam phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam phát hiện ngày 13/9/2008 tại Công ty Vedan Việt Nam Đây là ví dụ điển hình về ngoại ứng tiêu cực (Negative Externality)

Theo kết quả điều tra sai phạm, Vedan đã vi phạm 10 nội dung, bao gồm:

- Xả thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 10 lần trở lên trong trường hợp thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000 m3/ngày đối với nhà máy sản xuất tinh bột biến tinh của Vedan

- Xả thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 10 lần trở lên trong trường hợp thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000 m3/ngày đối với nhà máy sản xuất bột ngọt và lysin của Vedan

- Xả thải vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 10 lần trở lên trong trường hợp thải lượng nước thải từ 50 m3/ngày đến dưới 5.000 m3/ngày đối với các nhà máy khác của công ty

- Nộp không đầy đủ các số liệu điều tra, khảo sát, quan trắc và các tài liệu liên quan khác cho cơ quan lưu trữ dữ liệu, thông tin về môi trường theo quy định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

- Không đăng ký cam kết bảo vệ môi trường với cơ quan quản lý Nhà nước về bảo vệ môi trường đối với trại chăn nuôi heo

- Không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường mà đã xây dựng và đưa công trình vào hoạt động đối với dự án đầu tư nâng công suất đối với phân xưởng sản xuất xút-axít từ 3.116 tấn/tháng lên 6.600 tấn/tháng

- Không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường mà đã xây dựng và đưa công trình vào hoạt động đối với dự án đầu tư nâng cao công suất đối với các nhà máy: bột ngọt từ 5.000 tấn/tháng lên 15.000 tấn/tháng; tinh bột biến tinh từ 2.000 tấn/tháng lên 4.000 tấn/tháng; lysin từ 1.200 tấn/tháng lên 1.400 tấn/tháng

- Thải mùi hôi thối, mùi khó chịu trực tiếp vào môi trường không qua thiết bị hạn chế ô nhiễm môi trường

- Quản lý chất thải nguy hại không đúng quy định về bảo vệ môi trường

- Xả nước thải vào nguồn nước không đúng vị trí quy định trong giấy phép

Bộ Tài nguyên Môi trường đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về bảo vệ môi trường đối với Vedan với tổng số tiền phạt là 267,5 triệu đồng, buộc truy nộp phí bảo vệ môi trường hơn 127 tỷ đồng

Ví dụ 2: Sự cố môi trường trong vụ Formosa gây thiệt hại cho 4 tỉnh

miền Trung Trong 53 sai phạm được chính phủ công bố thì có những sai phạm lớn như tự ý chuyển đổi công nghệ luyện cốc từ dập cốc khô (dùng khí trơ) sang

thải ướt (dùng nước) Đặc biệt, báo cáo của Chính phủ tiết lộ thêm: Formosa đã không xây lắp bể lọc cho trạm xử lý nước thải sinh hóa như cam kết họ đã chấp nhận trong báo cáo đánh giá tác động môi trường Báo cáo nhắc lại nguyên nhân

cá chết đã công bố với báo chí (do nguồn thải ở khu vực Vũng Áng – Hà Tĩnh chứa keo sắt dưới dạng mixel hấp phụ các chất như Phenol, Xyanua… di chuyển theo dòng hải lưu)

Ví dụ 3: Vụ gây ô nhiễm môi trường trên sông Bưởi (Thanh Hóa) xảy ra

từ tháng 3 và 4-2016 do nhà máy mía đường Hòa Bình (Hòa Bình) ở thượng nguồn sông Bưởi xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường, gây ô nhiễm hạ lưu sông Bưởi, làm cá sông và cá nuôi lồng bè chết hàng loạt ở huyện Thạch Thành (Thanh Hóa)

Ngoại ứng tiêu cực do các công tyVedan, Formosa và nhà máy mía đường Hòa Bình gây ra:

Trục hoành của đồ thi cho biết sản lượng mà nhà máy sản xuất, trục tung đo lường chi phí và lợi ích mà họa động này tạo ra, tính bằng tiền Đường

MB cho biết lơi ích biên mà các công ty trên thu được ứng với từng mức sản lượng Đường MPC thể hiện chi phí tư nhân biên, tức là mọi khoản chi phí mà

nhà máy thực phải chi ra để sản xuất thêm một đơn vị ản lượng, thí dụ như chi phí nhân công, nguyên vật liệu, máy móc, thiết bị…

Đứng trên quan điểm xã hội, đường chi phí biên đối với xã hội (MSC)

sẽ gồm cả hai bộ phận cấu thanh: thứ nhất là chi phí mua sắm đầu vào của nhà máy mà giá trị của chúng được phản ánh trên đường MPC; Thứ hai là chi phí thiêt hại mà HTX phải gánh chịu được thể hiện bằng đường MEC Vì thế, MSC

sẽ bằng MPC cộng với MEC

Nếu các công ty trên là người tối đa hóa lợi nhuận thì họ sẽ sản xuất hiệu quả nhất tại điểm MB = MC Nhưng vì MC mà nhà máy quan tâm là MPC nên họ sẽ sản xuất tại điểm B, tại đó MB = MPC Điểm này con gọi là mức sản lượng tối ưu thị trường Trái lại, cũng theo nguyên tắc biên về hiệu quả, nhưng

vì quan tâm đến chi phí của cả xã hội nên mức sản lượng tối ưu theo quan điểm

xã hội phải đặt tại A, khi MB = MSC Như vậy, các công ty trên gây ngoại ứng tiêu cực đã sản xuất quá nhiều so với mức tối ưu xã hội

Bài số 4: Ô nhiễm môi trường tại các làng nghề truyền thống tại Việt Nam: nguyên nhân và giải pháp

1 Giới Thiệu về Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng, xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên

Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng, xã Đại Đồng hiện có hơn 200 hộ với hơn 800 người Hiện nay, trong thôn thu hút trên 70 lò đúc, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 700 lao động với mức thu nhập bình quân 10 triệu đồng/người/tháng Trong đó, có hơn 400 lao động là người địa phương Ngày nay, làng đúc đồng Lộng Thượng đã được mở rộng sản xuất và phân công hóa ngành nghề, đã thành lập các cơ sở sản xuất riêng từng loại mặt hàng như: xưởng làm mâm, xưởng làm chậu, xưởng đúc đồ thờ cúng Nhờ có sự tổ chức hoàn chỉnh, làng nhanh chóng phát triển Các sản phẩm làm ra chủ yếu là đồ thờ cúng như: đỉnh, hạc, chân nến, đèn, mâm bổng, bát hương được tiêu thụ trên toàn quốc. Một sản phẩm bằng đồng được làm ra là sự kết tinh tâm huyết và tài năng của người nghệ nhân Không chỉ đòi hỏi kĩ thuật, nghề đúc đồng còn đòi hỏi sự tỉ mẩn, tinh xảo, kiên nhẫn và say mê với nghề thì mới cho

ra được một sản phẩm hoàn mỹ Lớp nghệ nhân trẻ tuổi tại làng nghề đang phát huy tinh hoa của thế hệ cha ông đi trước áp dụng phương pháp mới trong sản xuất để tạo ra sản phẩm không những giữ được dáng vẻ truyền thống, mà còn sắc sảo hơn. Từ bàn tay khéo léo của những người thợ tài hoa trong làng, những sản phẩm ấy đã góp phần tạo nét đẹp văn hóa làng quê độc đáo

Các cơ sở sản xuất phân bố không đồng đều, rải rắc khắp các thôn xóm, ngõ ngách Mặc dù là làng nghề thủ công nhưng hiện nay các cơ sở sản xuất đã trang bị máy móc để phụ trợ như: máy dập, máy cán đồng, thiết bị mạ…, phần lớn

là máy móc cũ vẫn chưa được chọn lọc và đầu tư khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng sản phẩm còn thấp, do đó chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường

và giảm sức cạnh tranh về mẫu mã và giá thành Do hạn chế về công nghệ và kỹ thuật sản xuất nên các các làng nghề vẫn sử dụng chủ yếu là lao động thủ công ở hầu hết các công đoạn, kể cả các công đoạn nặng nhọc và độc hại nhất Nhiều sản

phẩm đặc thù đòi hỏi trình độ kỹ thuật và tính mỹ thuật cao, tay nghề khéo léo Riêng về thị trường tiêu thụ sản phẩm thì trước đây về cơ bản thị trường này nhỏ hẹp tiêu thụ tại chỗ do đó giá thành cũng thấp, hơn nữa làng nghề chưa có bộ máy chuyên môn quản lý nên có sự cạnh tranh giá cả cao ngay tại các cơ sở trong làng

vì thế mà chất lượng sản phẩm ngày một kém đi (vì để cạnh tranh thì giá pải thấp nhất, chất lượng nguyên liệu giảm, độ tinh xảo cũng giảm theo)

2 Thực trạng ô nhiễm môi trường tại làng nghề đúc đồng Lộng Thượng,

xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm tỉnh Hưng Yên

Làng nghề Lộng Thượng đang gặp vấn đề rất lớn về ô nhiễm môi trường ở 3 mặt như sau:

Thứ nhất, ô nhiễm rác thải và khí thả Đa phần khí thải sẽ được xả

thẳng vào không khí và chưa được qua xử lý, nhất là các bụi tạp chất, rác thải trong quá trình sản xuất cũng chưa được xử lý mà toàn thải thông qua xử lý rác thải sinh hoạt Do vậy, mức độ ô nhiễm môi trường không khí là rất lớn và báo động

Thứ hai, nhiễm tiếng ồn Hiện nay, sản xuất làng nghề ở đây chủ yếu

mang tính cá thể, quy mô nhỏ, với nguồn vốn đầu tư thấp, phần lớn các hộ gia đình đếu hoạt động sản xuât tại nhà, không có đăng ký doanh nghiệp Việc sản xuất rời rạc, thiếu tập trung, khung giờ sản xuất không cố định, cơ sở sản xuất không có cách âm Do vậy, ô nhiễm tiếng ồn là không thể tránh khỏi

Thứ ba, ô nhiễm nước Do chưa đầu tư tiến bộ khoa học vào trong sản

xuất, đặc biệt là chưa áp dụng khoa học công nghệ trong xử lý nước thải nên nước thải phần lớn đổ ra môi trường vẫn chưa qua xử lý Do vậy, trong quá trình sản xuất sẽ có nhiều hóa chất, kim loại nặng thải ra ảnh hưởng trực tiếp đến đất và nguồn nước ngầm, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân cũng như trong các ngành sản xuất khác

3 Giải pháp

Từ những phân tích trên, tác giả đề xuất một số giải pháp sau:

Thứ nhất, cần cơ quan chuyên môn và chính quyền các cấp kiểm tra,

giám sát để cập nhật thông tin, kịp thời đề xuất biện pháp nhằm ngăn chặn ô nhiễm và sự cố môi trường tại làng nghề

Thứ hai, phát triển làng nghề theo hướng bền vững: Xây dựng các mô

hình sản xuất tập trung, sản xuất hình thức doanh nghiệp qui mô lớn tiếp cận chính sách hỗ trợ từ các chương trình của Nhà nước để đổi mới trang thiết bị sản xuất, xây dựng nguồn nhân lực Đây cũng là các yếu tố quan trọng để những làng nghề truyền thống như thế này tiếp tục phát triển và gìn giữ nghề truyền thống của cha ông

Thứ ba, kết hợp chặt chẽ với các loại hình du lịch làng nghề, du lịch

sinh thái. Ở Việt Nam, nhiều địa phương, nhiều vùng miền có làng nghề truyền thống, có nơi không chỉ là làng nghề mà là cả xã làm nghề Nhiều làng nghề nổi tiếng gắn với những sản phẩm đặc sắc, mang đậm văn hoá, tâm hồn và nét tài hoa của người Việt như: thêu ren, trạm khảm, đúc đồng, Đặc biệt, có những làng nghề tồn tại gắn liền với sự phát triển của các làng Việt cổ, hay các

di tích lịch sử, khu du lịch như: Làng Việt cổ Đường Lâm - Sơn Tây với nghề làm cỏ tế; Làng thêu Gia Phúc - Hà Nội với những sản phẩm nổi tiếng từ thời phong kiến như tranh thêu tiến Vua, nằm sát ngôi chùa Đậu nổi tiếng; Làng dệt

thổ cẩm và kim hoàn Cát Cát - Sa Pa  Những thế mạnh đó đã được các địa

phương khai thác, biến du lịch làng nghề trở thành một hoạt động kinh tế hiệu quả và mang lại nguồn thu ngân sách cho địa phương

Thứ tư, định hướng phát triển cần phải xuất phát từ đặc điểm tình hình

cụ thể của địa phương, mỗi làng nghề, gắn với sự phát triển chung của các lĩnh

vực công nghiệp, nông nghiệp, du lịch,

Thứ năm, đổi mới cơ chế, chính sách để huy động các nguồn lực và

tăng cường ứng dụng, chuyển giao công nghệ trong sản xuất tại các làng

nghề. Chính vì vậy, việc tiếp cận các nguồn lực tài chính hỗ trợ sản xuất là rất

cần thiết đối với làng nghề Hiện nay, Nhà nước đã ban hành cơ chế, chính sách và các ưu đãi về vốn vay, thuế cho phát triển các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp Do vậy, làng nghề đúc đồng cần được sớm tiếp cận các chính sách hỗ