Nguyên lý hoạt động ly hợp ma sát, hộp số, biến tốc thủy lực

Trình bày nguyên lý hoạt động của Ly hợp ma sát Hộp số Biến tốc thủy lực → A Ly hợp ma sát I Nguyên lý hoạt động Khi đóng ly hợp, người lái rời chân khỏi bàn đạp ly hợp, lúc này bàn đạp ở trạng thái t.

Trình bày nguyên lý hoạt động của:

- Ly hợp ma sát

- Hộp số

- Biến tốc thủy lực

→

A Ly hợp ma sát:

I Nguyên lý hoạt động:

- Khi đóng ly hợp, người lái rời chân khỏi bàn đạp ly hợp, lúc này bàn đạp

ở trạng thái tự do, các lò xo đẩy đĩa ép ép chặt đĩa ma sát lên bánh đà Nhờ

có ma sát nên đĩa ma sát, đĩa ép, lò xo, vỏ ly hợp và bánh đà tạo thành một khối cứng quay cùng bánh đà, do đó mômen được truyền từ trục khuỷu- bánh đà qua đĩa ma sát và then hoa đến trục sơ cấp của hộp số

- Muốn ngắt ly hợp, chỉ cần đạp chân lên bàn đạp, thông qua thanh nối, khớp trượt chuyển động sang trái ép vào đầu cần bẩy làm các cần bẩy quay trên

giá đỡ và đầu kia của cần bẩy kéo đĩa ép thắng lực ép lò xo, dịch chuyển sang phải và tách đĩa ma sát khỏi mặt bánh đà Lúc này đĩa ma sát ở trạng thái tự do và mômen động cơ không thể truyền qua đĩa tới trục sơ cấp hộp

số

II Chức năng và cấu tạo từng cụm hệ thống:

1 Bánh đà:

- Bề mặt bánh đà là nơi các bộ phận khác gắn vào Bánh đà sử dụng với hộp

số thường là dày để hấp thụ lượng nhiệt lớn tỏa ra từ hoạt động của ly hợp

- Bề mặt của bánh đà được gia công nhẵn để tạo ra bề mặt ma sát Trên bề mặt bánh đà được khoan các lỗ để gắn các bộ phận ly hợp Một lỗ được khoan vào giữa bánh đà để lắp bạc đạn đỡ trục sơ cấp hộp số

- Bạc đạn ở tâm của bánh đà đóng vai trò giữ cho đầu ngoài cùng của trục

sơ cấp hộp số Nó giống như một ổ lót dẫn hướng Ổ lót dẫn hướng có thể

là bạc đạn bi hay ống lót đồng

2 Đĩa ly hợp:

- Đĩa ly hợp tròn và cấu tạo mỏng được làm từ thép với một mayơ đặt ở giữa, mayơ ăn khớp bằng then hoa vào trục sơ cấp của hộp số Đĩa ly hợp

có thể dịch chuyển dọc theo trục, nhưng khi đĩa quay thì trục cũng phải quay theo Hai bề mặt ngoài của đĩa ly hợp được ép vật liệu ma sát bằng đinh tán Vật liệu ma sát có thể là amian, hay những vật liệu chịu nhiệt độ cao khác và dây đồng đan lại hay đúc với nhau

3 Mâm ép:

a Đĩa ép:

- Đĩa ép ly hợp là giống nhau trong mỗi loại mâm ép Nó được làm từ một tấm sắt đúc dày để hấp thụ nhiệt lớn nhất Nó hình tròn và bằng đường kính của đĩa ly hợp Một mặt của tấm ép được gia công nhẵn Mặt này sẽ

ép bề mặt đĩa ly hợp vào bánh đà Mặt ngoài có biên dạng thay đổi để dễ dàng gắn các lò xo và nhả cơ cấu

b Mâm ép lò xo trụ:

- Mâm ép lò xo trụ gồm một số lò xo trụ, giá đỡ và cần nhả ly hợp Lò xo được sử dụng để cung cấp áp lực tác dụng lên đĩa ép Số lượng lò xo sử dụng thay đổi tùy thuộc vào nhiệm vụ của đĩa được thiết kế Các lò xo tác dụng lực lên vỏ ly hợp và đĩa ép

c Mâm ép lò xo màng:

- Thay vì lò xo trụ, tấm ép lò xo màng sử dụng một lò xo màng đơn Cấu tạo các ly hợp phổ biến là loại lò xo màng Sự khác nhau là ở lò xo ép Lò xo

màng tròn và mỏng Nó được làm từ thép chất lượng cao và được cấu tạo với dạng đĩa tạo ra hiệu quả cần thiết Các phần tử đàn hồi bố trí hướng tâm là các cần đẩy ra, thay thế các cần bẩy

- Cạnh bên ngoài của lò xo màng chạm vào tấm ép, các đỉnh vấu hướng vào trong và có dạng lõm Hai vòng định vị được đặt một khoảng cách ngắn từ cạnh ngoài Các vòng định vị được bảo vệ bởi một gu-dông đến nắp ly hợp, một vòng định vị đặt ở ngoài và một cái còn lại ở bên trong

- Tấm ép được dẫn động bằng ba cặp bản giằng (tấm thép) Các bản giằng được tán ri-vê vào vỏ ly hợp và bắt bulông vào tấm ép Vòng bi cắt ly hợp tiếp xúc với đầu của các vấu

d Càng cắt ly hợp:

- Càng cắt ly hợp được thiết kế để kéo tấm ép tách khỏi đĩa ly hợp Một đầu của cần tách ly hợp dính vào tấm ép.Đầu còn lại tự do và được thiết kế để

ép vào trong Giữa hai đầu, cần được gắn bản lề đến vỏ ly hợp bằng bu lông

e Vòng bi cắt ly hợp:

- Một bộ phận cần thiết khác của ly hợp là cơ cấu đóng và cắt ly hợp Nó gồm có một vòng bi thường gọi là vòng bi cắt ly hợp Vòng bi này được gắn trên ống trượt có thể trượt dọc trục

- Vòng bi cắt ly hợp được bôi mỡ đầy đủ tại nhà máy và không cần bảo dưỡng trong suốt thời gian sử dụng

- Vòng bi cắt ly hợp tự định tâm dùng để tránh tiếng ồn thỉnh thoảng gây ra

do ma sát giữa lò xo đĩa và vòng bi cắt ly hợp Điều đó được thực hiện tự động bằng cách giữ cho đường tâm của vòng bi cắt ly hợp (trục khuỷu) thẳng với đường tâm của trục sơ cấp hộp số

B Hộp số:

1 Cấu tạo và chức năng của hộp số:

2 Chức Năng

Hộp số dùng để thay đổi tốc độ hay lực đẩy của tàu khi tàu chuyển động nhanh hoặc chậm, và cắt truyền động từ động cơ, qua ly hợp

đến bánh răng chủ động, khi cần dừng tàu trong một thời gian nhất định Trong thực tế không thể lúc nào cũng có thể chọn được động

cơ chính có số vòng quay đáp ứng yêu cầu của chân vịt.Ngoài ra các thiết bị truyền động trực tiếp có khối lượng và kích thước tương đối lớn.Do vậy,trong thực tế người ta con sử dụng truyền động gián tiếp qua hộp số va hộp số đảo chiều phổ biến trong TBNL chính có máy chính là các động cơ trung và cao tốc

3 Nguyên lý hoạt động

C Biến tốc thủy lực:

1 Cấu tạo:

Các bộ phận chính cấu thành nên biến mô là: Cánh bơm, tuabin, stato và vỏ biến mô Vỏ biến mô là bộ phận bao lấy biến mô, dầu

sẽ được chứa và tuần hoàn trong đó Tại vỏ biến mô có một ống lót cam gắn với bánh đà động cơ, giúp cho biến mô chuyển động cùng với động cơ

2 Chức năng:

- Biến mô nằm ở giữa động cơ và hộp số có chức năng truyền lực từ động

cơ sang hộp số Biến mô không truyền lực trực tiếp qua các cơ cấu cơ khí

mà bằng dầu thủy lực

- Hay nói cách khác, biến mô dùng để nối “mềm” và truyền công suất từ trục chủ động sang trục bị động nhờ chất lỏng có biến đổi mômen và thay đổi số vòng quay của trục bị động so với trục chủ động

Vậy Biến mô truyền lực từ động cơ sang hộp số như thế nào?

- Biến mô là bộ phận ứng dụng nguyên lý khớp ly hợp thủy lực Nói một cách đơn giản, nguyên lý này tương tự như là đặt đối mặt hai cánh quạt lại với nhau Nếu ta bật công tắc một chiếc quạt, thì chiếc còn lại cũng quay theo Để có được điều đó là do không khí đã truyền lực từ chiếc quạt này sang chiếc quạt khác

- Với phương pháp tương tự như vậy, trong cái hộp được đóng kín, thay cho không khí, người ta cho chất lỏng (dầu) vào bên trong, và thông qua dầu lực được truyền dẫn nhờ vào tính truyền dẫn của khớp ly hợp thủy lực Trong biến mô, người ta đặt hai bánh cánh đối mặt với nhau trong một hộp chứa đầy dầu

3 Nguyên Lý làm việc:

- Động cơ truyền moment để quay đồng thời các bơm dầu thuận và nghịch (thường có dạng turbine và bản chất là bơm hướng trục, giống quạt gió thông thường), dầu tuần hoàn chạy tắt từ bơm ra cửa xả rồi vào cửa hút thông qua khe hở khá lớn giữa các bơm và các cánh dẫn hướng (cũng có dạng turbine, nhưng chiều xoắn dẫn hướng tiến và lùi ngược nhau)

• Khi tiến: Bánh Dẫn hướng tiến áp sát vào bơm thuận, bịt đường tuần hoàn chạy tắt, buộc dầu phải bơm vào turbine thuận và khiến

nó quay theo chiều mà bánh dẫn hướng tiến đã tạo ra dòng xoáy,

sau đó dầu lại về cửa hút của bơm Việc thay đổi tốc độ chân vịt do

sự kết hợp mức gaz để thay đổi tốc độ động cơ và khe hở giữa bánh dẫn với bơm Điều chỉnh khe hở này khá giống với việc "rà côn", nhưng êm hơn nhiều và đặc biệt là không có sự ma sát trực tiếp giữa các bề mặt kim loại Nó cho phép có sự trượt hoặc bám tùy mức độ giữa bơm và turbin

• Khi lùi: tương tự như trên, bây giờ thì bánh dẫn hướng lùi sẽ áp vào bơm nghịch để truyền moment cho turbine lùi