Bài 3 Nguồn gốc loài người A CÂU HỎI ĐẦU BÀI Câu hỏi mở đầu trang “Năm 1978, các nhà khảo cổ học đã phát hiện tại La e tô li của Tan da ni a (thuộc Đông Phi), các dấu chân người để lại trên tro bụi củ[.]
Trang 1Bài 3 Nguồn gốc loài người
A CÂU HỎI ĐẦU BÀI
Câu hỏi mở đầu trang: “Năm 1978, các nhà khảo cổ học đã phát hiện tại La-e-tô-li của
Tan-da-ni-a (thuộc Đông Phi), các dấu chân người để lại trên tro bụi của núi lửa, có niên đại khoảng 3.7 triệu năm Những dấu vết đặc biệt này được các nhà khoa học đặt tên là
“Dấu chân vĩ đại châu Phi” Đây là một trong những dấu tích về sự xuất hiện đầu tiên của con người trên Trái Đất Vậy quá trình tiến hóa của loài người đã diễn ra như thế nào? Trên lãnh thổ Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, dấu tích của Người tối cổ được tìm thấy ở những đâu?
Lời giải
- Quá trình tiến hóa từ vượn thành người: Vượn người => người Tổi cổ => người tinh khôn
- Dấu tích của Người tối cổ ở Việt Nam:
+ Tại hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn) phát hiện răng hóa thạch Người tối cổ
+ Tại núi Đọ (Thanh Hóa), An Khê (Gia Lai),… phát hiện công cụ bằng đá của Người tối cổ
- Dấu tích của Người tối cổ ở Đông Nam Á:
+ Di cốt hóa thạch được tìm thấy tại: Gia-va (In-đô-nê-xi-a), Pôn-a-vung (Mi-an-ma) + Nhiều di chỉ đồ được tìm thấy ở: A-ny-át (Mi-an-ma); Lang Spi-an (Cam-pu-chia)…
Trang 2B CÂU HỎI GIỮA BÀI
1 Quá trình tiến hóa từ Vượn người thành người
Trả lời câu hỏi trang 14 Lịch sử 6 - Cánh diều:
- Yêu cầu số 1: Quan sát sơ đồ hình 3.1 và cho biết quá trình tiến hóa từ vượn thành
người trên Trái Đất Nêu đặc điểm tiến hóa về cấu tạo cơ thể của: vượn người, Người tối
cổ, Người tinh khôn
- Yêu cầu số 2: Những phát hiện khảo cổ về “Người Nê-an-đéc-tan” (hình 3.2), “cô gái
lu-cy” (hình 3.3) có ý nghĩa như thế nào trong việc giải thích nguồn gốc và quá trình tiến hóa của loài người?
Trang 3Lời giải:
* Yêu cầu số 1:
- Quá trình tiến hóa từ vượn người thành người: Vượn người => Người tối cổ => Người tinh khôn
- Đặc điểm hình thể của: Vượn người, Người tối cổ, Người tinh khôn:
+ Vượn người: Có thể đứng và đi bằng hai chi sau, còn hai chi trước được giải phóng; Thể tích hộp sọ trung bình: 400 cm3
+ Người tối cổ: hoàn toàn đi đứng bằng hai chân, tay tự do sử dụng công cụ, tìm kiếm thức ăn; Thể tích hộp sọ lớn (khoảng từ 650 cm3 đến 1200 cm3),…
+ Người tinh khôn: cấu tạo cơ thể như ngày nay; thể tích hộp sọ lớn (khoảng 1400 cm3)
* Yêu cầu số 2:
- Phát hiện khảo cổ về “Người Nê-an-đéc-tan”, “cô gái lu-cy” có ý nghĩa quan trọng trong việc giải thích nguồn gốc và quá trình tiến hóa của loài người:
+ Di cốt hóa thạch là bằng chứng quan trọng chứng minh sự tồn tại của loài người
Trang 4+ Thông qua việc giám định niên đại của di cốt hóa thạch có thể biết được thời gian xuất hiện của con người (một cách tương đối)
+ Thông qua việc phân tích hình dáng, cấu trúc xương, các nhà khoa học có thể mô phỏng/ phác họa lại những đặc điểm về mặt hình thể
2 Dấu tích của Người tối cổ ở Đông Nam Á
Trả lời câu hỏi trang 14 Lịch sử 6 - Cánh diều: Hãy cho biết những dấu tích của
Người tối cổ ở Đông Nam Á?
Lời giải
- Dấu tích của Người tối cổ ở Đông Nam Á:
+ Di cốt hóa thạch được tìm thấy tại: Gia-va (In-đô-nê-xi-a), Pôn-a-vung (Mi-an-ma) + Di chỉ đồ đá được tìm thấy ở: A-ny-át (Mi-an-ma); Lang Spi-an (Cam-pu-chia)…
Trang 53 Dấu tích của Người tối cổ ở Việt Nam:
Trả lời câu hỏi trang 15 Lịch sử 6 - Cánh diều: Quan sát lược đồ 3.4, hãy:
- Nêu một số dấu tích của Người tối cổ ở Việt Nam
- Nhận xét về phạm vi phân bố của các dấu tích Người Tối cổ ở Việt Nam
Lời giải
- Dấu tích của Người tối cổ ở Việt Nam:
+ Tại hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn) phát hiện răng hóa thạch Người tối cổ
Trang 6+ Tại núi Đọ (Thanh Hóa), An Khê (Gia Lai), Xuân Lộc (Đồng Nai)… phát hiện công
cụ bằng đá của Người tối cổ
- Nhận xét: Ở Việt Nam, các dấu tích Người tối cổ được tìm thấy trên phạm vi rộng, ở nhiều tỉnh/ thành phố trên cả nước
C CÂU HỎI CUỐI BÀI
Câu 1 - trang 16 Lịch sử 6 - Cánh diều: Em hãy tóm tắt quá trình tiến hóa từ vượn
người thành người trên Trái Đất
Lời giải:
- Cách ngày nay khoảng 5-6 triệu năm xuất hiện loài vượn cổ có thể đứng và đi bằng hai
chân, dùng tay để cầm nắm, ăn hoa quả, củ, lá và cả động vật nhỏ…
- Trên đà tiến triển, vượn cổ chuyển biến thành Người tối cổ, bắt đầu từ khoảng 4 triệu
năm trước đây
- Cách ngày nay khoảng 150.000 năm trước đây, Người tối cổ đã tiến hóa thành người tinh khôn (người hiện đại)
Trang 7Câu 2 - trang 16 Lịch sử 6 - Cánh diều: Căn cứ vào những thông tin khảo cổ nào để
khẳng định rằng, khu vực Đông Nam Á (trong đó có Việt Nam) là một trong những nơi con người xuất hiện từ rất sớm?
Lời giải
- Căn cứ vào các dấu tích (di cốt hóa thạch/ công cụ đồ đá…), các nhà khoa học đã khẳng định rằng: khu vực Đông Nam Á trong đó có Việt Nam) là một trong những nơi con người xuất hiện từ rất sớm
+ Di cốt hóa thạch của Người tối cổ được tìm thấy tại: Gia-va (In-đô-nê-xi-a), Pôn-a-vung (Mi-an-ma); Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Việt Nam)…
+ Nhiều di chỉ đồ đá gắn được tìm thấy ở: A-ny-át (Mi-an-ma); Lang Spi-an (Cam-pu-chia)…
Câu 3 - trang 16 Lịch sử 6 - Cánh diều: Lấy chủ đề về những chiếc rìu đá đầu tiên của
nhân loại (hình 3.5 và hình 3.6), hãy phát biểu cảm nghĩ của em về óc sáng tạo, tinh thần lao động cần mẫn, kiên trì của Người tối cổ
Trang 8Lời giải
- Người tối cổ đã có óc sáng tạo trong việc vận dụng đá để làm công cụ lao động
- Mặc dù, các công cụ mới chỉ được ghè đẽo thô sơ nhưng cho thấy Người tối cổ đã có những bước tiến bộ ban đầu so với loài vượn cổ