Theo em, chị Nga thành công trong nghề làm cốm vì đây là nghề truyền thống tốt đẹp của gia đình chị, từ xa xưa chị đã học hỏi và tiếp thu được những kinh nghiệm nhất định về nghề cốm của
Trang 1BÀI 1 TỰ HÀO VỀ TRUYỀN THỐNG GIA ĐÌNH, DÒNG HỌ
KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi (trang 4 SGK GDCD 6):
Cả lớp cùng nghe bài hát "Ba ngọn nến lung linh", nhạc và lời Ngọc Lễ
Trả lời câu hỏi:
Nội dung của bài hát nói lên điều gì?
Ghi lại ca từ thể hiện nội dung đó
Trả lời
Sau khi nghe xong bài hát "Ba ngọn nến lung linh" em thấy:
- Nội dung bài hát nói về: tình cảm, tình yêu thương của các thành viên trong gia đình
- Ca từ thể hiện điều đó:
+ Ôm ấp ta ngày thơ
+ Cho ta bao nhiêu niềm thương mến
+ Ấm áp trái tim quay về
+ Bên nhau mỗi khi đơn độc
+ Cùng một mái nhà, cùng buồn cùng vui
b Em còn biết những truyền thống nào khác của các gia đình, dòng họ?
c Em hiểu thế nào là truyền thống gia đình, dòng họ?
Trả lời
a Truyền thống của gia đình giáo sư Tôn Thất Tùng được thể hiện: Ba người con của Giáo sư đều tiếp nối truyền thống, sự nghiệp của cha trong ngành Y Là gia đình nổi tiếng trong lịch sử y học của Việt Nam và thế giới
b Những truyền thống khác của gia đình, dòng họ là: truyền thống hiếu học, truyền thống hiếu thảo, chăm chỉ lao động, …
c Truyền thống gia đình, dòng họ là những giá trị tốt đẹp được hình thành trong quá trình và phát triển, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, được mọi người trong một gia đình, dòng
họ thực hiện
2 Ý nghĩa của truyền thống gia đình, dòng họ Câu 1 (trang 6 SGK GDCD 6):
a Vì sao chị Nga đã thành công trong nghề làm cốm?
b Theo em, truyền thống gia đình, dòng họ mang lại điều gì cho mỗi chúng ta?
Trả lời
a Theo em, chị Nga thành công trong nghề làm cốm vì đây là nghề truyền thống tốt đẹp của gia đình chị, từ xa xưa chị đã học hỏi và tiếp thu được những kinh nghiệm nhất định về nghề cốm của cha ông đi trước, do đó, khi theo nghề làm cốm, chị dễ dàng thành công hơn so với các nghề khác Ngoài ra nhờ tinh thần phát huy, giữ gìn và phát triển truyền thống tốt đẹp của gia đình, tinh thần cầu thị, am hiểu về thị trường, chịu khó học hỏi mà chị có được thành công như hôm nay
b Truyền thống gia đình, dòng họ mang lại cho mỗi chúng ta thêm những kinh nghiệm và sức mạnh trong cuộc sống, góp phần làm phong phú truyền thống và bản sắc dân tộc, nhất là thời đại ngày nay
Trang 23 Giữ gìn, phát huy truyền thống gia đình, dòng họ
Tình huống 1: Tiến đã biết giữ gìn, phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ như thế nào?
Trả lời
Tiến đã biết giữ gìn, phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ: Được sinh ra trong một gia
đình, dòng họ có truyền thống hiếu học nên Tiến luôn quyết tâm phấn đấu học giỏi Từ lớp 1 -> 6
Tiến luôn chăm chỉ học và đạt học sinh xuất sắc
Tình huống 2: Yến đã làm gì để giữ gìn truyền thống của gia đình?
Trả lời
Để giữ gìn nghề truyền thống gia đình, Yến đã hỏi bố mẹ để tìm hiểu về nghề dệt chiếu cói của
gia đình mình, phụ giúp bố mẹ và làm quen về cách dệt chiếu cói => quyết định đi theo nghề dệt
chiếu cói của gia đình
LUYỆN TẬP
Câu 1: (trang 7 SGK GDCD 6):
Em hãy bày tỏ quan điểm của mình với các ý kiến dưới đây:
A Trong thời đại công nghiệp 4.0, con người càng phải giữ gìn và phát huy truyền thống của gia
đình, dòng họ
B Chỉ những gia đình làm nghề cổ truyền mới cần giữ gìn và phát huy truyền thống của gia
đình, dòng họ
C Gia đình, dòng họ nào cũng có truyền thống tốt đẹp cần phát huy
D Chỉ những gia đình, dòng họ nổi tiếng mới có truyền thống tốt đẹp
Trả lời
- Em đồng ý với ý A, bởi vì khi xã hội phát triển, nhu cầu của con người càng cao thì việc giữ
gìn và phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ là một lợi thế để mở rộng và phát triển hơn
- Em không đồng ý với ý B, bởi vì ngoài những gia đình làm nghề cổ truyền thì mỗi gia đình đều
có những truyền thống tốt đẹp riêng cần được gìn giữ và phát huy
- Em đồng ý với ý C, bởi vì gia đình, dòng họ nào cũng sẽ có truyền thống tốt đẹp cần phát huy
và phát triển
- Em không đồng ý với ý D, bởi vì mỗi gia đình, dòng họ đều có nét truyền thống tốt đẹp riêng
mà không chỉ gia đình, dòng họ nổi tiếng mới có truyền thống tốt đẹp
Câu 2 (trang 8 SGK GDCD 6):
Bình rất tự hào về nghề làm lồng đèn trung thu truyền thống do ông nội là “nghệ nhân làm lồng đèn” đã truyền lại cho con cháu trong gia đình Bình kể với các bạn rằng, để làm được một chiếc lồng đèn đòi hỏi nhiều công đoạn rất công phu, tỉ mỉ và sự khéo léo của đổi bàn tay Nghe kể, một số bạn tỏ vẻ coi thường nói: Nghề làm lồng đèn thì có gì cao siêu mà tự hào, phải học giỏi,
đỗ đạt cao hay phát minh ra cái gì đó thì mới đáng kể chứ!
a Theo em, suy nghĩ của các bạn là đúng hay sai? Tại sao ?
Trang 3Dòng họ em là dòng họ có truyền thống về sự hiếu học, hiếu thảo của con cháu trong gia đình
Tiếp nối truyền thống đó, em luôn cố gắng hoàn thiện bản thân mỗi ngày, biết vâng lời, lễ phép,
kính trên nhường dưới, và đặc biệt cố gắng phấn đấu, chăm chỉ học tập để đạt được kết quả học
tập cao nhất, xứng đáng là người con, người cháu của dòng họ
VẬN DỤNG
Câu 1 (trang 8 SGK GDCD 6):
Em hãy lập và thực hiện kế hoạch cá nhân về giữ gìn, phát huy truyền thống gia đình, dòng họ
mình theo các bước sau:
- Tìm hiểu truyền thống của gia đình, dòng họ mình
- Lập kế hoạch chi tiết về giữ gìn, phát huy truyền thống của gia đình, dòng họ mình bằng
những việc làm cụ thể, thiết thực, phù hợp
(Yêu cầu: dự kiến thời gian, các bước thực hiện, biện pháp thực hiện, người có thẻ hồ trợ)
- Thực hiện kế hoạch đề ra
Trả lời:
Dưới đây là một ví dụ về việc lập và thực hiện kế hoạch cá nhân về giữ gìn, phát huy truyền
thống hiếu học của gia đình, dòng họ mình:
* Truyền thống của gia đình, dòng họ: hiếu học
* Kế hoạch chi tiết:
- Dự kiến thời gian: không giới hạn vì việc học là việc gắn với mỗi người trong suốt cuộc đời
- Các bước thực hiện:
+ Xác định mục tiêu: đạt kết quả học tập cao trong mỗi kì thi, trau dồi thêm nhiều kiến thức của
cuộc sống
+ Biện pháp thực hiện: Chăm chỉ làm bài tập về nhà, lập kế hoạch tự học mỗi ngày, dành thời
gian đọc sách, học hỏi từ mọi người…
+ Những người có thể hỗ trợ: Bố mẹ, thầy cô, bạn bè,…
- Tiến hành thực hiện các công việc đã đề ra
Câu 2 (trang 8 SGK GDCD 6):
Thử làm “Phóng viên nhí”
Em hãy phỏng vấn 3 người lớn tuổi trong dòng họ của em hoặc các dòng họ xung quanh về truyền thống của dòng họ mình Sản phẩm của các em sẽ được trưng bày trong lớp vào tuần học tiếp theo
Gợi ý:
Lấy tin (phỏng vấn về dòng họ đó);
Lấy ảnh, tư liệu;
Viết bài báo
Bài làm:
Gợi ý: Mỗi gia đình, dòng họ sẽ có những truyền thống khác nhau
Do đó, mỗi học sinh tự thực hiện nhiệm vụ dựa theo từng bước gợi ý ở phần đề bài sau đó các
em viết thành bản báo cáo
Trong quá trình phỏng vấn yêu cầu thu thập được những thông tin cần thiết như:
- Truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ đó là gì?
- Biểu hiện của truyền thống đó từ xa xưa như thế nào, kể tên những người đóng góp hình thành nên truyền thống đó
- Ngày nay có định hướng như thế nào để gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng họ đó
Trang 4BÀI 2 YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi (trang 9 SGK GDCD 6):
Cả lớp cùng nghe bài hát Thương người như thể thương thân, nhạc và lời Phạm Đăng Khương
Trả lời câu hỏi:
- Nội dung bài hát thể hiện điều gì?
- Những ca từ nào trong bài hát thẻ hiện nội dung đó?
Trả lời
Sau khi nghe bài hát Thương người như thể thương thân, nhạc và lời Phạm Đăng Khương em có
nhận xét:
- Nội dung bài hát: thể hiện tình cảm yêu thương, chia sẻ giữa người với người
- Những ca từ trong bài hát thẻ hiện nội dung yêu thương, chia sẻ giữa người với người:
+ Lúc gian nan chia nhau từng tấm áo
+ Ta đang sống giữa vòng tay mọi người
+ Cùng tiếng ca, ước mơ cùng chung tiếng nói
+ Thương người như thể thương thân
KHÁM PHÁ
1 Thế nào là yêu thương con người?
Câu hỏi (trang 10 SGK GDCD 6):
a Em có suy nghĩ gì sau khi đọc thông tin về Nguyễn Hải An?
b Điều gì đã khiến Hải An muốn hiến tặng giác mạc cho người khác ?
c Từ thông tin trên, em hiểu thể nào là yêu thương con người?
a Em hãy mô tả nội dụng và đặt tên cho từng bức hình trên
b Hãy nêu các biểu hiện của yêu thương con người và biểu hiện chưa yêu thương con người
Trả lời
a Nội dung từng bức hình trên là:
1 Câu học sinh dắt bà cụ qua đường
2 Một người bị ngất trước đám đông nhưng không ai quan tâm
3 Cậu học sinh đẩy xe giúp người bạn tật nguyền
4 Chàng trai đang hiến máu nhân đạo
Trang 55 Các bạn học sinh trao quà cho những người nghèo
6 Người đàn ông đang chửi mắng một cô gái
Đặt tên:
- Bức hình số 1, 3, 4, 5 có thể đặt tên là: trao đi yêu thương, tình người, lòng nhân ái,…
- Bức hình số 2, 6 có thể đặt tên là: sự vô cảm, mặt trái của xã hội,…
b Các biểu hiện của yêu thương con người và biểu hiện chưa yêu thương con người là:
- Biểu hiện của yêu thương con người: Sẵn sàng giúp đỡ, cảm thông chia sẻ những khó khăn, đau
thương của người khác, dìu dắt giúp đỡ những người mắc sai lầm để họ tìm ra điều đúng đắn, biết
hi sinh quyền lợi của bản thân vì lợi ích chung và vì người khác
- Biểu hiện chưa yêu thương con người: Vô tâm, lạnh lùng đối với khó khăn của người khác, chỉ
biết nghĩ cho bản thân mình, sống ích kỉ, thờ ơ khi chứng kiến người khác gặp khó khăn, hoạn nạn
3 Giá trị của tình yêu con người
Câu hỏi (trang 12 SGK GDCD 6):
3.1 Một xe tải chở nước giải khát bị lật ở trên đường khiến hàng trăm thùng hàng bị rơi ngỏn
ngang Người đ đường và người dân sống gần đó đã hỗ trợ người lái xe thu gom và sắp xếp lại
hàng hoá Qua thông tin trên, theo em, tình yêu thương có ảnh hưởng như thế nào đến :
- Người được nhận tình yêu thương?
- Người đã thể hiện tình yêu thương với người khác ?
- Những người xung quanh?
3.2 Giúp đỡ nhân dân vùng lũ lụt miền Trung
Từ giữa tháng 9 đến giữa tháng 11/2020, các trận bão, lũ lụt đã liên tiếp xảy ra, gây thiệt hại nặng
nề tại miền Trung Nhân dân cả nước xót xa trước những mất mát to lớn về người và của mà người
dân nơi đây đang phải hứng chịu Nhằm phát huy truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái “Lá
lành đàm lá rách”, với tinh thần “Nhường cơm sẻ áo”, nhiều tổ chức, cá nhân đã chia sẻ khó khăn
với nhân dân các tỉnh miền Trung bị lũ lụt: quyên góp ủng hộ tiền vật tư, hàng hoá, nhu yếu
phẩm giúp cho bà cơn nhân dân vùng lũ sớm vượt qua tình cảnh hoạn nạn khắc phục khó khăn,
ổn định đời sống Trong khó khăn càng thấy rõ tinh thần đoàn kết, yêu thương gắn bó của nhân
dân Việt Nam
a Tình yêu thương con người được thể hiện như thế nào qua thông qua câu chuyện trên?
b Tình yêu thương con người có giá trị như thế nào trong đời sống?
Trả lời
3.1 Qua thông tin trên, theo em, tình yêu thương có ảnh hưởng như thế nào đến :
- Người được nhận tình yêu thương: Cảm kích trước hành động tốt đẹp của những người giúp đỡ
họ
- Người đã thể hiện tình yêu thương với người khác: giúp cá nhân sẽ sống tốt đẹp hơn, tấm lòng
rộng mở hơn, tinh thần thanh thản và hạnh phúc khi đã giúp đỡ người khác
- Những người xung quanh: cảm nhận được tình yêu thương lan toả, tình yêu thương giữa người
với người và chắc chắn họ cũng sẽ làm vậy khi có người khác gặp khó khăn
3.2
a Tình yêu thương con người được thể hiện thông qua việc: tổ chức, cá nhân đã chia sẻ khó khăn với nhân dân các tỉnh miền Trung bị lũ lụt: quyên góp ủng hộ tiền vật tư, hàng hoá, nhu yếu phẩm giúp cho bà con nhân dân vùng lũ sớm vượt qua tình cảnh hoạn nạn
b Tình yêu thương con người có giá trị nhân văn, góp phần gắn kết mọi người trong xã hội và là truyền thống quý báu của dân tộc mà chúng ta cần giữ gìn và phát huy
LUYỆN TẬP Câu 1 (trang 14 SGK GDCD 6):
Trong những việc sau, việc nào nên làm, việc nào không nên làm? Vì sao?
A Quyên góp ủng hộ đồng bào lũ lụt
B Giúp đỡ bà con nông dân tiêu thụ nông sản
C Không chơi với những bạn cùng lớp có hoàn cảnh khó khăn
D Không đưa chất độc hại vào thực phẩm đề kinh doanh, buôn bán,
E Chăm sóc các thành viên trong gia đình
G Nâng giá một số hàng hoá khi xảy ra địch bệnh
Trang 6- Những hành động thể hiện tình yêu thương con người của các bạn trong lớp, trong trường em là:
+ Trong lớp học: Với những bạn học yếu hơn trong lớp học luôn được các bạn học tốt hơn hỗ trợ
trong việc học như: giảng bài cho bạn, giải đáp những điều chưa biết cho các bạn, nhắc nhở, động
viên các bạn học tập
+ Trong trường học: Nhà trường tạo chính sách hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn về học phí,
hỗ trợ đồ dùng học tập và tạo điều kiện cho các bạn cùng có cơ hội phát triển
- Qua những hành động đó em học tập được tinh thần yêu thương, gắn kết và hỗ trợ lẫn nhau trong
một tập thể
Câu 3 (trang 14 SGK GDCD 6):
Sau buổi học, Bình và Thân cùng đi bộ về nhà Bỗng có một người phụ nữ lại gần hỏi thăm đường
Binh định dừng lại thì Thân kéo tay Bình: “Thôi mình về đi, muộn rồi, chỉ đường cho người khác
không phải là việc của minh” Bình đi theo Thân nhưng chân cứ như đứng lại không muốn bước
a) Em đồng ÿ hay không đồng ý với lời nói và việc làm của Thân?
b) Theo em, trong trường hợp này, Bình nên xử sự như thế nào?
Trả lời
a Em không đồng ý với lời nói và việc làm của Thân
b Theo em trong trường hợp này Bình lên dừng lại và chỉ đường cho người phụ nữ, sau đó giải
thích cho Thân về lý do mình nên dừng lại giúp họ và mong muốn Thân rút kinh nghiệp và thường
xuyên giúp đỡ mọi người
Câu 4 (trang 14 SGK GDCD 6):
Trong các câu tục ngữ, thành ngữ sau, câu nào nói về tình yêu thương con người? Vì sao?
A Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ
B Một miếng khi đói bằng một gói khi no
C Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời
D Chị ngã em nâng
E Máu chảy ruột mềm
G Lá lành đùm lá rách
Trả lời
Trong các câu tục ngữ, thành ngữ trên, những câu nói về tình yêu thương con người là:
- Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ
Sưu tầm những bức tranh, bài hát, câu thơ, câu chuyện thể hiện tình yêu thương giữa con người với con người và dán vào một tờ giấy lớn đề làm thành bộ sưu tập về chủ đề này
Trả lời:
Câu chuyện thể hiện tình yêu thương giữa con người với con người:
Một người mẹ hỏi đứa con trai 5 tuổi của mình: “Nếu hai mẹ con ta đang khát nước và chỉ có 2 quả táo này, con sẽ làm gì?” Cậu bé con suy nghĩ một lát rồi ngây thơ trả lời: “Con sẽ cắn mỗi quả táo một miếng mẹ ạ!”
Bà mẹ không la mắng con nhưng thở dài một tiếng thất vọng Cô nhẹ nhàng hỏi con: “Con có thể nói cho mẹ biết vì sao con làm điều đó?” Và cô đã bật khóc khi cậu bé ngây ngô đáp: “Con muốn thử và dành quả ngọt nhất cho mẹ”
Câu 2 (trang 14 SGK GDCD 6):
Tự làm một bông hoa và viết lời yêu thương vào các cánh hoa để thể hiện tình yêu thương với bạn
bè trong nhóm, trong lớp hay với người thân trong gia đình
- Các bước làm:
+ Bước 1: Cắt giấy nhún bằng các dải dài rộng khoảng 6-10 cm (cắt theo chiều ngang khổ giấy) + Bước 2: Gấp mép nhỏ ở đầu rồi vặn xoắn trên mép giấy, cứ cách khoảng 2cm sẽ gấp xoắn 1 lần, như vậy cho tới hết chiều dài của dải giấy Đến cuối thì xoắn tròn và gấp nếp vào trong để kết thúc + Bước 3: Bắt đầu từ chỗ vặn tròn kết thúc, bạn cuốn giấy lại theo hình tròn quanh cành thép, để các cánh hoa sát cạnh nhau Nhớ là cuốn chặt tay tránh bị lỏng lẻo, dễ bị tuột
Trang 7+ Bước 4: Cột lại bằng dây chỉ hoặc dây thép nhỏ Dùng tay bẻ cong các cánh hoa cho tự nhiên
nhất
+ Bước 5: Cuối cùng sử dụng dây sáp cuộn kín từ phần buộc bầu hoa cho tới hết thân cây Tương
tự đối với các bông hoa khác Sau đó, bạn cho vào lọ thủy tinh, tùy độ cao thấp của cành hoa mà
chọn lọ cho phù hợp Bạn cũng có thể tạo ra những bông hoa với độ đậm nhạt khác nhau
BÀI 3 SIÊNG NĂNG, KIÊN TRÌ Khởi động
Câu hỏi (trang 15 SGK GDCD 6):
Quan sát hình dưới đây và cho biết hai bạn có biểu hiện nào trong học tập?
Trả lời:
Trong hình bạn nam không làm được bài nên đã có suy nghĩ bỏ cuộc và muốn nghỉ, trái lại bạn
nữ lại có ý cả hai cùng suy nghĩ, thảo luận để giải được bài tập chứ không có ý định bỏ cuộc
Khám phá
1 Thế nào là siêng năng, kiên trì?
Câu hỏi (trang 16 SGK GDCD 6):
a Vì sao Rô-bi vẫn tiếp tục luyện tập, dù không được mẹ đưa đến lớp?
b Điều gi giúp Rô-bi thành công trong buổi biểu điễn âm nhạc?
c Em hiểu thế nào là siêng năng, kiên trì?
Trả lời
a Rô-bi vẫn tiếp tục luyện tập, dù không được mẹ đưa đến lớp vì sự kiên trì, chăm chỉ luyện tập
và lòng yêu thích âm nhạc của cậu
b Điều giúp Rô-bi thành công trong buổi biểu diễn âm nhạc chính là sự siêng năng và kiên trì,
nỗ lực bền bỉ không ngại khó khăn, gian khổ và tinh thần yêu âm nhạc của mình
c
-Siêng năng là tính cách lầm việc tự giác, cần cù, chịu khó, thường xuyên của con người
- Kiên trì là tính cách làm việc miệt mài, quyết tâm giữ và thực hiện ý định đến cùng, dù gặp khó
khăn, trở ngại cũng không nản chí
Trang 82 Biểu hiện của siêng năng, kiên trì
Câu hỏi (trang 17 SGK GDCD 6):
a Các nhân vật trong ảnh trên đã làm việc như thể nào ?
b Tính siêng năng, kiên trì được biểu hiện như thể nào trong học tập, lao động và trong cuộc
sống?
Trả lời
a Các nhân vật trong ảnh trên đã làm việc vô cùng chăm chỉ, kiên trì làm đến cùng
b Tính siêng năng, kiên trì được biểu hiện trong học tập, lao động và trong cuộc sống là:
- Trong học tập: chăm chỉ học bài, làm bài tập về nhà và chăm chỉ lắng nghe cô giáo giảng bài
- Trong lao động: chăm chỉ làm việc, kiên trì làm việc dù hoàn cảnh khó khăn, gian nan
- Trong cuộc sống: luôn luôn cố gắng biến bản thân trở thành người tốt nhất, trau dồi kiến thức
mỗi ngày, làm việc gì cũng làm đến cùng, không nản lòng trước khó khăn, gian khó
3 Ý nghĩa của siêng năng và kiên trì
Câu hỏi (trang 17 SGK GDCD 6):
a) Qua thông tin trên, theo em siêng năng, kiên trì đã mang lại kết quả gì cho Ê-đi-xơn? b) Siêng năng, kiên trì có ý nghĩa như thể nào đối với mỗi cá nhân và xã hội?
Trả lời
a Qua thông tin trên, theo em siêng năng, kiên trì đã mang lại thành quả sáng chế cho Ê-đi-xơn
là đèn điện khiến cả thế giới nể phục, mang đến cho nhân loại ánh sáng đèn điện như ngày nay
b Siêng năng, kiên trì có ý nghĩa giúp mỗi cá nhân thành công, hạnh phúc trong cuộc sống và từ
đó góp phần tạo nên một xã hội phát triển, bền vững
LUYỆN TẬP Câu 1 (trang 18 SGK GDCD 6):
Có người cho rằng, siêng năng, kiên trì là nguồn gốc và điều kiện để dẫn đến thành công Em đồng ý hay không đồng ý với ý kiến trên? Vì sao?
Trả lời
Siêng năng, kiên trì là nguồn gốc và điều kiện để dẫn đến thành công vì chỉ có siêng năng, kiên trì mới giúp bạn đạt được hiệu quả trong công việc, ý chí nỗ lực không ngừng và là điều kiện tiên quyết dẫn đến thành công
Câu 2 (trang 18 SGK GDCD 6):
Em đồng ý với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?
A Trong thời đại công nghiệp 4.0, con người càng cần phải siêng năng, kiên trì
B Ai cũng cần phải siêng năng, kiên trì
C Những người thông minh không cần phải siêng nãng, kiên trì
Trả lời
- Em đồng ý với ý kiến A, B bởi vì trong thời đại công nghiệp hiện đại nếu chúng ta không học hỏi nhiều hơn nữa, siêng năng hơn nữa thì sẽ bị đi lùi và không thể nào phát triển được Bên cạnh đó người thông minh lại càng phải siêng năng và kiên trì vì nếu không có cần cù thì thông minh cũng không thể làm nên điều gì cả
Câu 3 (trang 18 SGK GDCD 6):
Buổi tối, Hải làm bài tập Tiếng Anh Những bài đầu Hải giải rất nhanh, nhưng đến các bài sau Hải đọc thấy khó quá bèn suy nghĩ: “Mình sẽ không làm nữa, sang nhờ bạn Hoàng giải hộ” Nhưng
Trang 9rồi, Hải lại băn khoăn: “Liệu Hoàng có nhà không? Thôi, giờ sang nhà Liên chép bài của bạn vẫn
chưa muộn, vì Liên ở ngay gần nhà mình”
a Em có đồng ý với suy nghĩ của Hải không? Vì sao?
b Nếu em là bạn của Hải, em có thể khuyên Hải điều gì?
Trả lời
a Em không đồng ý với suy nghĩ của Hải Vì nếu gặp bài tập khó thì mình phải kiên trì tìm hiểu
những cách giải khác tốt hơn, như thế sẽ vận động khả năng tư duy và nhớ lâu hơn
b Nếu em là bạn của Hải, em có thể khuyên Hải có thể lên mạng tìm cách giải các bài khác
tương tự, hoặc gọi điện hỏi bạn, anh, chị hướng dẫn cách giải chứ không phải chép bài bạn
Câu 4 (trang 18 SGK GDCD 6):
Kể về một tấm gương siêng năng, kiên trì mà em biết Hãy chia sẻ với các bạn trong lớp
Trả lời
Thầy Nguyễn Ngọc Kí dù ông bị bệnh và bị bại liệt cả 2 tay, nhưng ông đã cố gắng vượt qua số
phận của mình luyện viết chữ bằng hai chân và trở thành nhà giáo ưu tú, là người thầy đầu tiên
của Việt Nam dùng chân để viết
Câu 5 (trang 18 SGK GDCD 6):
Em hiểu thể nào về câu nói “Có công mài sắt có ngày nên kim”?
Trả lời
“Có công mài sắt có ngày nên kim” muốn khuyên răn chúng ta rằng chỉ khi có lòng quyết tâm và
kiên trì thì bất cứ khó khăn nào ta cũng có thể vượt qua để đạt được thành công như mong muốn
Chúng ta có nhận thấy được rằng từ xưa đến này hầu hết những con người thành công là đều nhờ
vào ý chí và lòng kiên trì của mình
VẬN DỤNG
Câu 1 (trang 18 SGK GDCD 6):
Phát động chiến địch “Kiên trì không bỏ cuộc” Cả lớp lập một bản cam kết từ đầu năm học về
việc tập thể dục 10 phút mỗi buổi sáng
Mẫu bản cam kết của học sinh lớp 6H trường THCS Nguyễn Huệ
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập- Tự do- Hạnh phúc BẢN CAM KẾT Kính gửi:
- BGH trường THCS Nguyễn Huệ
- Cô giáo chủ nhiệm lớp 6H, trường THCS Nguyễn Huệ
- Cô bộ môn Giáo dục công dân lớp 6H, trường THCS Nguyễn Huệ
Tập thể lớp: 6H, trường THCS Nguyễn Huệ Năm học: 2020-2021
Nhằm thực hiện chiến địch “Kiên trì không bỏ cuộc” do cô giáo bộ môn Giáo dục công dân phát động, tập thể lớp 6H chúng em xin viết bản cam kết này để thực hiện nhiệm vụ: Mỗi cá nhân thuộc thành phần lớp 6H sẽ dành 10 phút mỗi ngày để tập thể dục, có thể kết hợp nhiều hình thức vận động như: thể dục nhịp điệu, chơi các bộ môn thể thao,
Thời gian: 1 tháng Điều kiện:
- Cuối mỗi tuần sau khi hoàn thành sẽ có chữ kí của phụ huynh và lời cam kết của bản thân;
- Đảm bảo sẽ thực hiện đều đặn hàng ngày
Thành phần tham gia: Tất cả các thành viên lớp 6H
Chúng em xin cam kết thực hiện tốt các điều trên, nếu cá nhân nào vi phạm sẽ chịu mọi hình thức kỉ luật của cô
Người cam kết
(kí và ghi rõ họ tên) Xác nhận của phụ huynh (kí và ghi rõ họ tên) Xác nhận của giáo viên bộ môn (kí và ghi rõ họ tên)
Câu 2 (trang 18 SGK GDCD 6):
Trang 10Em hãy lập kế hoạch rèn luyện tính siêng năng, kiên trì của cá nhân và tự đánh giá thực hiện của
mình
Trả lời
- Em có thể lập kế hoạch thời gian biểu của bản thân như sau:
+ Sáng: dậy lúc 6h, dành khoảng 10 đến 15 phút tập thể dục, sau đó vệ sinh cá nhân chuẩn bị đi
học
+ Chiều: sau khi đi học về sẽ dành thời gian làm việc nhà giúp đỡ bố mẹ, kết hợp rèn luyện thể
dục, thể thao
+ Tối: sau bữa ăn tối dành thời gian làm bài tập về nhà, ôn bài, đọc sách
- Phương pháp đánh giá: Có thể lập bảng biểu, đánh dấu tích cho mỗi công việc hoàn thành để
đạt hiệu quả cao hơn
Dưới đây là bảng biểu mẫu học sinh có thể tham khảo cho kế hoạch công việc buổi sáng
Câu hỏi (trang 19 SGK GDCD 6):
Cùng trao đổi , thảo luận:
Bình, Hưng và Minh cùng đi bọc Trên đoờng đi Minh rẽ vào cửa hàng đồ chơi điện tử nên đến lớp muộn, nhưng Minh bảo với cô giáo là bị hỏng xe giữa đường,
Nếu em là Bình và Hưng, em sẽ lựa chọn cách ứng xử như thế nào? Vì sao?
a Đọc câu chuyện và trả lời câu hỏi
GA-LI-LÊ VÀ CHÂN LÍ “VÌ SAO TRÁI ĐẤT VẪN QUAY"
“Từ thời Hy Lạp cổ đại cho đến tận thế kỉ XVI, con người vẫn quan niệm rằng Trái Đất đứng yên, là trung tâm của vũ trụ Mặt Trời, Mặt Trăng và các thiên thể khác quay quanh Trái Đất Ga-li-lê (Galileo Gatilel) là một nhà thiên văn học, vật lí bọc, toán học và triết học I-ta-li-e (Italia) Ông đã ủng hộ quan điểm cho rằng “Mặt Trời là trung tâm của vũ trụ và Trái Đất cùng mọi hành tinh đều quay xung quanh nó” 'Tuy nhiên, trong thời kì Ga-li-lê sinh sống quan đểm
“Trái Đất là trọng tâm của vũ trụ và luôn đứng yên” được coi là quan điểm chính thống trong xã hội Tất cả ý kiến phản bác lại điều đó đều không được chấp nhận Vì vậy, quan điểm mà Ga-li-
lê ủng hộ rằng “Trái Đất mới là một hành tinh quay xung quanh Mặt Trời” là trái ngược với quan điểm này bị cho là chống đối Vào ngày 22/6/1633, Ga-li-lê đã bị đưa ra trước toà án để xét xử Tương truyền rằng, sau khi bước ra khỏi cửa toà án, ông đã bực tức nói to: "Dù sao Trái Đất vẫn quay!”
- Em hãy tìm ra từ ngữ nói lên “Sự thật” trong câu chuyện trên
- Câu nói nổi tiếng của Ga-li-lê “Dù sao Trái Đất vẫn quay" chứng tỏ ông là người như thế nào?
Vì sao?
Trả lời
- Từ ngữ nói lên “Sự thật” trong câu chuyện trên là: “trái đất quay quanh mặt trời”
Trang 11- Câu nói nổi tiếng của Ga-li-lê “Dù sao Trái Đất vẫn quay" chứng tỏ ông là người tôn trọng sự
thật, dù ông có bị mọi người phản đối và tìm mọi cách để phản bác lại nhưng ông vẫn không vì
thế mà phủ định sự thật là trái đất vẫn quay
Câu 2 (trang 20 SGK GDCD 6):
b Tìm những biểu hiện về việc tôn trọng sự thật
“Trao đổi, thảo luận nhóm về biểu hiện của tôn trọng sự thật trong các trường hợp sau:
(1) Việc học sinh cần làm để thầy cô giáo biết, khi:
- Bạn ngồi bên cạnh hay nhìn bài của mình để được điểm tốt?
- Một nhóm bạn mất đoàn kết, hoặc cãi nhau?
- Bạn thân của mình Không học bài, làm bài tập ở nhà?
(3) Việc học sinh cần làm để bố mẹ biết, khi :
- Bị điểm kém trong học tập?
- Bị bạn trong lớp, trong trường bắt nạt ?
(4) Việc em cần làm khi chứng kiến kẻ gian lấy trộm đồ của người khác, hành vi cố tình; làm
hỏng công trình công cộng
Từ trao đổi trên, em hãy cho biết, tôn trọng sự thật có biểu hiện như thể nào trong cuộc sống?
Trả lời
Biểu hiện về việc tôn trọng sự thật trong cuộc sống là:
- Học sinh nói đúng sự thật với thầy cô, bạn bè và những người xung quanh
- Người dân nói thật, cung cấp đúng thông tin với những người có trách nhiệm
- Nhận xét, đánh giá đúng sự thật, dù có thế không có lợi cho mình
- Luôn bảo vệ lẽ phải, không ngại khó khăn hiểm nguy
- Dám nhận lỗi của bản thân khi mắc sai lầm
- Không bao che cho phạm nhân, những người có hành vi xấu trong xã hội
- Nhặt được của rơi trả người đánh mất
2 Vì sao phải tôn trọng sự thật
Câu hỏi (trang 21 SGK GDCD 6):
Mai và Thảo cùng học lớp 6C do Mai làm lớp trưởng Hai bạn rất thân với nhau Mai học giỏi,
còn Thảo thì học hành chưa được chăm chỉ, hay thiếu bài tập về nhà Là cán bộ lớp, Mai báo cáo
với cô giáo về tình hình chuẩn bị bài của lớp mình, nhưng lại không báo cáo với cô về tình hình của Thảo
Trong việc này, ở lớp có các ý kiến khác nhau:
- Có ý kiến cho rằng, Mai làm như vậy thể hiện Mai là một người bạn tốt của Thảo
- Một số ý kiến khác thì cho rằng, Mai làm như vậy là không nói đúng sự thật, cũng không tốt cho Thảo
a Em đồng ý hay không đồng ý với ý kiến nào trên đây? Vì sao?
b Nếu em là Mai, em sẽ làm gì? Vì sao?
cô giáo mới tìm được phương pháp giúp bạn tiến bộ hơn trong học tập
b Nếu em là Mai, em sẽ khuyên bạn nên chăm chỉ làm bài tập về nhà, có như thế mới tiến bộ trong học tập và nếu còn tái diễn em sẽ báo cáo cho cô giáo
LUYỆN TẬP Câu 1 (trang 22 SGK GDCD 6):
1 Em đồng tình hay không đồng tình với hành vi nào dưới đây? Vì sao?
A Luôn đồng ý và nói theo số đông
B Luôn nói đúng những điều có thật
C Luôn bảo vệ ý kiến và việc làm của mình
D Luôn phê phán những người không cùng quan điểm với mình
Trả lời
- Em đồng tình với hành vi B, bởi vì luôn nói đúng những điều có thật là biểu hiện của tôn trọng
sự thật, trung thực, mang lại giá trị tốt đẹp cho bản thân và xã hội
- Em không đồng tình với hành vi A, C, D, bởi vì đó là những hành vi biểu hiện của không tôn trọng sự thật Số đông chưa chắc đã đúng, nếu luôn theo số đông thì bản thân chưa chắc đã làm đúng và làm theo sự thật, luôn bảo vệ ý kiến và việc làm của mình, phê phán những người không cùng quan điểm với mình là biểu hiện của lối sống ích kỉ, chỉ biết đến bản thân
Trang 12Câu 2 (trang 22 SGK GDCD 6):
Sau khi học xong bài “Tôn trọng sự thật”, Linh cho rằng trong cuộc sống không phải bao giờ cũng
nên tôn trọng sự thật, cần tùy theo từng trường hợp mà ứng xử cho phù hợp
Em đồng ý hay không đồng Ý với suy nghĩ của Linh? Vì sao?
Trả lời
Em đồng ý với ý kiến của Linh, bởi vì đôi khi không tôn trọng sự thật giúp chúng ta sống tích
cực, suy nghĩ tích cực hơn là điều nên làm
Ví dụ như một người bị ung thư giai đoạn cuối, nhưng bác sĩ thường lựa chọn việc nói giảm bệnh
án với bệnh nhân để bệnh nhân có hy vọng và tinh thần sống tốt hơn, tinh thần nghị lực hơn để
chữa trị trong giai đoạn cuối
Câu 3 (trang 22 SGK GDCD 6):
Nếu một người bạn thân của em nói xấu, nói sai về một người khác, em sẽ lựa chọn phương án
giải quyết nào sau đây? Vì sao?
A Xa lánh, không chơi với bạn nữa
B Bỏ qua, coi như không biết
C Khuyên bạn nên nhận lỗi, sửa chữa và luôn nói rõ sự thật
D Vẫn chơi với bạn, nhưng không tin bạn như trước nữa
Trả lời
Nếu một người bạn thân của em nói xấu, nói sai về một người khác, em sẽ lựa chọn phương án
giải quyết:
C Khuyên bạn nên nhận lỗi, sửa chữa và luôn nói rõ sự thật
Bởi vì, mỗi cá nhân nếu mắc phải sai lầm cũng nên cho họ những cơ hội sửa chữa, lời khuyên, để
họ nhìn thấy cái sai của bản thân, đồng thời không tái phạm sai lầm đó nữa
Trong giờ ra chơi, vô tình Lan đã làm vỡ lọ hoa của lớp trong lúc nô đùa, vì vậy Lan đã chủ động
gặp cô giáo chủ nhiệm để nhận lỗi và xin lỗi
- Việc làm không tôn trọng sự thật:
Trong giờ kiểm tra toán, Bình đã mở tài liệu để chép bài, khi cô giáo phát hiện hành vi đó, Bình
đã khăng khăng phủ nhận hành vi gian lận của mình
VẬN DỤNG Câu 1 (trang 22 SGK GDCD 6):
Xây dựng thông điệp về chủ đề “Tôn trọng sự thật”:
- Mỗi nhóm xây dựng một thông điệp về chủ đề “Tôn trọng sự thật” và ghi ra giấy
- Trưng bày, giới thiệu thông điệp của các nhóm trước lớp
- Bình chọn thông điệp hay nhất
Trả lời
Một số thông điệp gợi ý về chủ đề “Tôn trọng sự thật”:
- Yêu thương trong sự thật
- Tôn trọng sự thật để có một cuộc sống tốt đẹp
- Tôn trọng sự thật là điều chính nghĩa
Dưới đây là một bài mẫu với thông điệp “Hãy là người trung thực”
Trung thực là một trong những đức tính rất đáng được ca ngợi của mỗi con người Bất kể trong
xã hội nào giai cấp nào thì tính trung thực, thật thà luôn luôn được đề cao Và nó chính là thước
đo để đánh giá nhân cách của một con người
Trung thực đầu tiên được hiểu là ngay đó là sự thật thà ngay thẳng Người có đức tính trung thực thì luôn luôn nói đúng sự thật không bao giờ biết làm sai lệch và vì thế nên được rất nhiều người tin tưởng Bất cứ ở xã hội nào thì cũng luôn đề cao tính trung thực vì nó chính là thước đo đạo đức của mỗi người
Trong thời phong kiến trung thực được thể hiện ở khía cạnh trung với vua, hiếu với nước Còn trong thời chiến tranh thì trung thực là một lòng với cách mạng, với Cụ Hồ và kiên trung với đường lối của Đảng Ngày nay, thì trung thực thể hiện trong cuộc sống hàng ngày Mỗi công việc ngành nghề khác nhau sẽ có đặc trưng riêng về tính trung thực Những người có tính trung thực luôn luôn nhận được sự yêu thương, sự tin tưởng của người khác Dù bạn có làm sai nhưng biết dũng cảm nhận lỗi và nhận khuyết điểm về mình sẽ được bỏ qua và cảm thông hơn là việc giấu diếm và dối trá
Đối với những người đang là học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường thì trung thực thể hiện ở việc không bao giờ quay cóp trong thi cử, không dối lừa thầy cô, học hành chăm chỉ bằng chính năng lực của bản thân Còn đối với những người làm kinh doanh đó là việc dám làm dám chịu Không
Trang 13bao giờ lừa dối khách hàng sản xuất ra những mặt hàng kém chất lượng, bất hợp pháp gây ảnh
hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng cũng như nền kinh tế quốc gia Những thương nhân làm ăn
đứng đắn hợp pháp sẽ nhận được niềm tin tưởng sự bảo vệ của nhà nước cũng như khách hàng
Nó cũng là động lực khiến đất nước trở nên văn minh và giàu đẹp hơn
Thế nhưng bên cạnh những tấm gương tổ chức, cá nhân trung thực thì vẫn còn đó những tồn tại
bởi những người sống sai trái đáng bị lên án Điều đó có thể dễ dàng nhận ra trong môi trường
giáo dục rất nhiều học sinh vẫn còn quay cóp trong các lần thi cử, kiểm tra, tình trạng bằng cấp
giả mạo trở thành một vấn nạn nhức nhối đối với xã hội Trong kinh doanh ngày nay rất nhiều
những doanh nghiệp công ty núp bóng làm ăn chân chính để tạo nên những hậu quả khôn lường
cho xã hội, cho sức khỏe người dân Có thể kể đến như những vụ hàng nông sản tiêm thuốc bảo
quản, những công ty xả nước thải trực tiếp ra môi trường làm chết cá hàng loạt Thay vì cách
nhận lỗi khắc phục hậu quả thì lại vòng vo và chối tội Đây thực sự là điều khiến cho toàn xã hội
phải đặt dấu hỏi lớn
Chính vì thế để giảm thiểu việc thiếu trung thực trong xã hội mỗi con người cần tự ý thức xây
dựng cho mình tính ngay thẳng từ những việc làm nhỏ nhất trong đời sống hàng ngày Ngoài ra
bạn cũng nên dũng cảm đẩy lùi những hành vi thiếu trung thực trong đời sống để tạo một môi
trường sống văn minh trong sạch
Là một con người hiện đại trong một xã hội phát triển bạn càng cần phải rèn luyện cho mình đức
tính trung thực Bởi nó chính là con đường ngắn nhất để bạn có thể chinh phục được thiện cảm
của người khác Đồng thời nó cũng là động lực khiến cho xã hội loài người trở nên tốt đẹp và
hoàn thiện hơn
Câu 2 (trang 22 SGK GDCD 6):
Lập một hòm thư mở của lớp “Hòm thư nói thật”:
Mỗi học sinh tự viết thư cho một bạn trong lớp về việc mình đã nói dối bạn một lần nào đó Bức
thư có ghi tên người nhận, nhưng không cần ghi tên người gửi Trong giờ sinh hoạt lớp hằng
tuần, giáo viên chủ nhiệm và lớp trưởng sẽ lấy ra một hoặc một vài bức thư và đọc to trước lớp
Trả lời
Dưới đây là một bức thư của một bạn học sinh giấu tên muốn gửi đến bạn Phong của lớp 6A,
trường THCS Vũ Lăng:
Phong thân mến, hôm nay mình lấy hết can đảm viết bức thư này để nói một sự thật mà mình
chưa từng nói với cậu Hoomn thứ ba vừa rồi trong giờ ra chơi giữa giờ môn Toán, lúc cậu đi ra
ngoài mình đã tự ý lấy cuốn vở để trên bàn của cậu để chép bài mà chưa có sự đồng ý của cậu
Sau khi chép xong bài từ vở của cậu, vào giờ mình đã nộp cho cô giáo và vì thế mình được điểm
cao Ngày hôm đó sau tan học, mặc dù được điểm cao nhưng mình không hề vui chút nào, bởi
mình biết một sự thật là bài làm đó không phải của mình và điểm số đó không xứng đáng với
mình, mình rất ân hận về hành động chép bài của mình Từ ngày hôm đó, mình đã quyết tâm
chăm chỉ làm bài, ôn tập nhiều hơn để nỗ lực tiến bộ từng ngày
Một lần nữa, mình thực tâm muốn xin lỗi cậu về hành vi đó, mình hữa sẽ không tái phạm thêm lần nào nữa
Trang 14BÀI 5 TỰ LẬP KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi (trang 23 SGK GDCD 6):
Những việc làm nào em có thể tự làm ở nhà, ở trường để thể hiện tính tự lập?
Câu hỏi (trang 23 SGK GDCD 6):
Quan sát và trả lời câu hỏi:
a Những biểu hiện trên thể hiện tính cách gì?
b Bản thân em đã tự làm được những việc nào trong những việc trên.?
b Bản thân em đã tự làm được tất cả những việc trên
c Tự lập là tự làm lấy công việc bằng khả năng, sức lực của mình
2 Biểu hiện của tính tự lập
Câu hỏi (trang 24 SGK GDCD 6):
a Quan sát hình ảnh dưới đây và cho biết biểu hiện của tính tự lập
b Liệt kê những biểu hiện của tính tự lập và trái với tự lập theo mẫu
- Tự giặt quần áo
Vậy biểu hiện của tự lập là:
- Tự tin, tự làm lấy việc của mình
- Bản lĩnh, tự mình tìm cách vượt qua khó khăn
- Có ý chí nỗ lực phấn đấu, kiên trì, bền bỉ thực hiện kế hoạch đã đề ra
b Kẻ bảng
lập
Biểu hiện trái với tự lập
1 Trong sinh hoạt hằng
ngày
Luôn tự làm việc của bản thân mà không cần ai nhắc nhở
Không tự giác làm việc, bảo mới làm
Trang 153 Ý nghĩa tự lập
Câu hỏi (trang 25 SGK GDCD 6):
Đọc thông tin và trả lời câu hỏi
Long là học sinh giỏi môn Toán và các môn khác như Văn, Hóa, Sinh, Tiếng Anh Năm lớp
12, Long đã đoạt giải nhất môn Toán trong kì thi học sinh giỏi cấp tỉnh Từ năm lớp 10, Long
đã chủ động xin ba mẹ cho đi làm thêm ở một quán cà phê Vì xót con, mẹ Long ngăn cản, sợ
cơn đi làm gặp những tình huống không hay Sau khi đã thuyết phục mẹ đồng ý, Long thấy
mình có thời gian rảnh rỗi nên đi làm thêm để trải nghiệm Nhờ đó, Long có một khoản tiền
nho nhỏ mua sách vở và những món đồ mình yêu thích mà không phải xin tiền ba mẹ Theo
Long, tỉnh thân tự lập trong mỗi người rất quan trọng Nó không chỉ giúp bạn trẻ tự chủ, bản
lĩnh trong cuộc sống, mà còn là cách để giảm bớt gánh nặng cho ba mẹ
a Em có suy nghĩ gì qua thông tin trên?
b Vì sao anh Long có thể mua sách vở và những món đồ mình yêu thích mà không cần phải
xin tiền ba mẹ?
c Có ý kiến cho rằng, người tự lập là người không cần sự giúp đỡ từ người khác Em có
đồng tình với quan điểm trên không? Vì sao ?
Trả lời
a Qua thông tin trên, em thấy Long là người có tính tự lập cao, trong học tập và trong cuộc
sống
b.Long có thể mua sách vở và những món đồ mình yêu thích mà không cần phải xin tiền ba
mẹ vì Long tự lập đi làm thêm và tự kiếm được một khoản tiền
c Có ý kiến cho rằng, người tự lập là người không cần sự giúp đỡ từ người khác Em không
đồng ý với quan điểm đó, bởi vì tự lập đôi khi cũng cần những người khác giúp đỡ và góp ý
để mình có hướng đi đúng đắn hơn
LUYỆN TẬP
Câu 1 (trang 25 SGK GDCD 6):
Em đồng tình hay không đồng tình với các ý kiến dưới đây? Vì sao?
A.Tính tự lập không tự nhiên mà có
B Chỉ có con nhà nghèo mới cần sống tự lập
ở mỗi người, vì vậy tự lập càng sớm càng tốt
- Em không đồng ý với ý kiến B, E, bởi vì tất cả mọi người đều cần tự lập không phân biệt hoàn cảnh giàu nghèo, tự lập sẽ rèn luyện cho chúng ta những phẩm chất và lối sống tốt đẹp, biết suy nghĩ chín chắn hơn
Câu 2 (trang 26 SGK GDCD 6):
Em hãy kể lại những việc làm của bản thân không thể hiện tính tự lập trong cuộc sống và nêu cách khắc phục?
Trả lời
- Việc làm không tự lập của em là: Mỗi buổi sáng chờ ba mẹ gọi em mới thức dậy và vệ sinh
cá nhân, nhiều lúc lề mề khiến em đi học muộn
- Hướng khắc phục: Lập thời gian biểu và thực hiện một cách nghiêm túc để quản lý thời gian tốt hơn
Câu 3 (trang 26 SGK GDCD 6):
Trong giờ kiểm tra Toán, gặp bài khó, Nam loay hoay mãi vẫn chưa giải được Thấy sắp hết giờ mà bạn vẫn chưa làm xong bài, Dũng ngồi bên cạnh đưa bài đã giải sẵn cho Nam chép
a Em có nhận xét gì về việc làm của Nam và Dũng?
b Nếu là Nam, em sẽ làm gì? Vì sao?
Hãy kể lại những hoạt động, việc làm thể hiện tính tự lập của các bạn trong lớp, trong trường
mà em đã quan sát hoặc tham gia Em học tập được điều gì khi quan sát và tham gia các hoạt động đó?
Trả lời
Trang 16- Việc làm mà em quan sát về tính tự lập là: Trong giờ học Toán, có một bài toán khó Nam
loay hoay mãi vẫn không giải được, Bình ngồi cạnh có ý cho Nam chép bài nhưng Nam từ
chối và quyết tâm tự tìm cách giải Sau một hồi kiên trì thì Nam đã tự giải được bài toán khó
đó
- Bài học từ việc làm trên em nhận được là: Chủ động, tự lập làm việc của mình sẽ giúp bản
thân rèn luyện tính kiên trì, cẩn thận và sẽ giúp bản thân sống tích cực hơn
1 Khi ở nhà Nấu cơm, rửa bát, quét nhà, tự giác vệ sinh cá nhân, tự
giác học bài, luyện tập thể dục, thể thao,…
2 Khi ở trường Tự giác làm bài tập, chú ý nghe thầy cô giảng bài,…
Em tham gia một trại hè trong 4 ngày, sống xa gia đình Hãy viết nhật ký, liệt kê những công
việc chuẩn bị của em trước chuyến đi, những việc em làm trong thời gian ở trại hè, thể hiện
tính tự lập của em khi xa bố mẹ
Trả lời
- Ngày 20/4/2021: Ngày mai lớp tổ chức chuyến trại hè 4 ngày tại trang trại Ba Vì, tối nay
mình đã tự tay chuẩn bị đồ dùng cho chuyến đi: quần áo, giày, dép, mũ, nước uống và một số
đồ ăn vặt mà không cần đợi mẹ nhắc nhở Hôm nay mình sẽ đi ngử sớm từ lúc 10 giờ để mai
có thể dậy sớm kịp chuyến xe lúc 6h30p
- Ngày 21/4/2021:
+ Sáng nay mình đã chủ động dậy sớm từ 5 giờ để có thể kịp chuyến đi dã ngoại cùng với lớp Sau khi vệ sinh cá nhân xong, mẹ đã chuẩn bị đồ ăn sáng cho mình là một bát mì thơm ngon Mặc quần áo và kiểm tra đồ dùng chuẩn bị hôm qua thì 6h mình được mẹ chở từ nhà đến trường để kịp chuyến đi Đến trường vừa lúc 6h15 thì xe chuẩn bị khởi hành và chúng mình khởi hành chuyến dã ngoại từ 6h30p
+ Chuyến xe lăn bánh và đến trang trại Ba Vì lúc 8h30, mình đã chủ động cùng các bạn nhận phòng, để đồ đạc dưới sự hướng dẫn của cô giáo, sau đó cùng các bạn đi tham quan một vòng trang trại
- Ngày 22/4/2021: Ngày hôm nay chúng mình được tham gia một chương trình game show
có rất nhiều điều thú vị, có các tiết mục văn nghệ, được tổ chức trò chơi và được nghe cô giáo
kể chuyện
- Ngày 23/4/2021: Hôm nay đã là ngày thứ ba mình xa nhà cùng với lớp, mặc dù không có bố
mẹ bên cạnh nhưng mình đã chủ động làm mọi việc mà không cần ai nhắc nhở: ngủ đúng giờ,
tự vệ sinh cá nhân, ăn uống, mà không có sự nhắc nhở của bố mẹ
- Ngày 24/4/2021: Hôm nay là ngày cuối cùng của chuyến đi, mình được đi tham quan trang trại bò tại Ba Vì, trước khi đi mình không quên mặc quần áo nắng, đội mũ cẩn thận Chuyến
đi thật thú vị đối với mình, hôm nay tận mắt thấy những chú bò và quá trình những người công nhân làm ra những hộp sữa thơm ngon Buổi chiều trước khi về, mình đã chủ động dọn dẹp phòng và đồ đạc để trở về nhà
Chuyến đi bốn ngày xa nhà, nhưng thật vui vẻ cùng các bạn, mình nhận ra là những ngày đi cùng lớp mình đã tự lập mọi công việc cá nhân mà không có sự hỗ trợ của bố mẹ, mình vui vì bản thân mình đã làm tốt
Trang 17BÀI 6 TỰ NHẬN THỨC BẢN THÂN KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi (trang 27 SGK GDCD 6):
Đặt bàn tay trái của mình lên giấy rồi dùng bút vẽ hình bản tay sao cho bằng với kích cỡ, hình
đáng thực của bàn tay Điền vào bàn tay vừa hoàn thành trên giấy những nội dung sau:
- Ngón cái: 3 điểm mạnh (ưu điểm) của em
- Ngón trỏ: 1 mục tiêu của em trong năm học này
- Ngón giữa: 1 điều em từng mơ ước đạt được
- Ngón áp út: 3 điều quan trọng nhất với em
- Ngón út: 3 điểm yếu (hạn chế) của em
Em hãy chia sẻ với các bạn về bàn tay mình vừa vẽ nhé!
Trả lời
Dưới đây là một nội dung trên những ngón tay mà bạn Minh điền:
- Ngón cái (3 điểm mạnh của em): Tự tin, lễ phép, chăm chỉ
- Ngón trỏ (1 mục tiêu của em trong năm học này): Cuối năm đạt học lực xuất sắc
- Ngón giữa (1 điều em từng mơ ước đạt được): Ước mơ trở thành Bác sĩ
- Ngón áp út (3 điều quan trọng nhất với em): Gia đình, bạn bè, thầy cô
- Ngón út (3 điểm yếu của em): Thường xuyên thức khuya, đôi lúc bừa bộn, nghiện game
KHÁM PHÁ
1 Tự nhận thức bản thân
Câu hỏi (trang 27, 28 SGK GDCD 6):
a Đọc thông tin sau trả lời câu hỏi:
Ngọc học gỏi rất nhiều môn học, nhưng môn Khoa học Tự nhiên luôn là trở ngại của em Lần
nào làm bài kiểm tra, Ngọc cũng bị điểm kém Ngọc rất buồn và cảm thấy thất vọng về bản thân
Biết được điều này, cô giáo khuyên Ngọc nên tự khám phá về bản thân và có niềm tin vào chính
mình Nghe lời khuyên của cô, Ngọc đã đặt mục tiêu khám phá điểm mạnh, điểm yếu và cố gắng
vượt qua thử thách của môn Khoa học Tự nhiên Kể từ đó, môn Khoa học Tự nhiên không còn là
trở ngại đối với Ngọc nữa
Từ lời khuyên của cô giáo, Ngọc đã làm gì để vượt qua trở ngại của bản thân?
b Quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi:
Em hiểu thế nào là tự nhận thức bản thân?
Đọc thông tin trả lời câu hỏi:
Quân sinh ra trong gia đình có nhiều khó khăn Ba em mất sớm, mẹ thì ốm không thể lao động được Quân bị suy dinh dưỡng, nên dù đã học lớp 8 mà nhìn em vẫn nhỏ như học sinh lớp 5 Dù vậy, Quân vẫn chẳng chịu kém một ai Em giúp mẹ làm mọi việc trong nhà, từ cơm nước, dọn dẹp đến trông em nhỏ Việc học tập em lại càng chú tâm hơn Em luôn xác định rõ mục tiêu phía trước của mình: Học để thành công, học để đổi đời Quân ước mơ trở thành bác sĩ để chữa bệnh cho những người nghèo
Cuộc sống khó khăn nhưng Quân rất lạc quan và luôn tự tin vào chính mình Quân cho rằng, tuy mình nhỏ nhưng mình có ý chí phấn đấu, mình phải quyết tâm vượt lên hoàn cảnh
a Những nội dung nào trong thông tin trên cho thấy Quân đã tự tin vào bản thân?
b) Theo em, tự nhận thức bản thân có ý nghĩa như thể nào đỗi với mỗi chúng ta?
Trang 18Trả lời
a Những nội dung trong thông tin trên cho thấy Quân đã tự tin là: Quân xác định rõ mục tiêu của
mình đặt mục tiêu quan trọng nhất là việc học
b Theo em, tự nhận thức bản thân có ý nghĩa:
Tự nhận thức đúng đắn về bản thân giúp chúng ta tin tưởng vào những giá trị của chính mình để
phát huy những ưu điểm, hạn chế nhược điểm và kiên định với những mục tiêu đã đặt ra
3 Cách tự nhận thức bản thân
Câu hỏi (trang 29, 30 SGK GDCD 6):
- Các bạn học sinh dưới đây sử dụng ưu điểm gì để tự nhận thức bản thân?
- Ngoài các cách trên em còn biết nhận thức bản thân như thế nào?
Trả lời
- Các bạn học sinh dưới đây sử dụng ưu điểm để nhận thức bản thân là: + Suy nghĩ về ước mơ, ưu điểm, nhược điểm của bản thân
+ Tập chung nghe cô giáo giảng bài
+ Định hướng phát triển ưu điểm của bản thân
Trang 19+ Đề ra mục tiêu " Tự tin nói trước đám đông."
- Ngoài các cách trên em còn biết nhận thức bản thân bằng cách so sánh mình với tấm gương
người tốt để nhận thức bản thân, hỏi mọi người có suy nghĩ gì về mình rồi nhìn nhận bản thân
LUYỆN TẬP
Câu 1 (trang 31 SGK GDCD 6):
Trong những việc làm sau, việc nào nên làm, việc nào không nên làm để tự nhận thức bản thân?
Vì sao?
A Tự suy nghĩ về những nhược điểm của mình để sửa chữa
B Hỏi những người thân và bạn bè về ưu điểm, nhược điểm của mình
C Xem bói đề tìm hiểu các đặc điểm của bản thân
D Thường xuyên đặt ra các mục tiêu và tự đánh giá việc thực hiện mục tiêu
E Luôn tự trách bản thân, ngay cả khi không có khuyết điểm
Trả lời
- Việc nên làm:
A Tự suy nghĩ về những nhược điểm của mình để sửa chữa
D Thường xuyên đặt ra các mục tiêu và tự đánh giá việc thực hiện mục tiêu
B Hỏi những người thân và bạn bè về ưu điểm, nhược điểm của mình
Bời vì, những việc làm trên giúp mỗi cá nhân tự nhận thức được bản thân và từ đó đưa ra được
những cách thức để khắc phục hạn chế, nhược điểm và tiếp tục phát huy, phát triển ưu điểm của
mình
- Việc không nên làm:
E Luôn tự trách bản thân, ngay cả khi không có khuyết điểm
C Xem bói đề tìm hiếu các đặc điểm của bản thân
Bởi vì, l uôn tự trách bản thân, ngay cả khi không có khuyết điểm sẽ làm nhụt đi ý chí và sự tự
tin của bạn, xem bói đề tìm hiếu các đặc điểm của bản thân sẽ không mang lại hiệu quả và đây
chỉ là nhuwnhgx điều hoang đường, chỉ có bản thân mới biết bạn có ưu nhược điểm gì
Câu 2 (trang 31 SGK GDCD 6):
Hồng rất tự tin vào những ưu điểm của bản thân Mặc dù hát không hay, nhưng Hồng luôn mơ
ước trở thành một ca sĩ nổi tiếng Hồng nghĩ rằng, muốn làm ca sĩ thì không cần phải hát hay, chỉ
cần xinh đẹp, ăn mặc thời trang, biết nhảy múa là được
Em có đồng ý với suy nghĩ của Hồng không? Vì sao?
a Minh đã sử dụng cách thức nào để tự nhận thức bản thân?
b Để tự nhận thức bản thân tốt hơn, theo em bạn Minh nên áp đụng thêm cách thức nào nữa?
Trả lời
a Minh sử dụng cách thức là đọc báo để biết được những tấm gương có hoàn cảnh như mình
b Để tự nhận thức bản thân tốt hơn, theo em bạn Minh nên áp dụng thêm cách thức so sánh, nhận xét đánh giá của người khác về mình, lập kế hoạch phát huy ưu điểm, tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của bản thân
VẬN DỤNG Câu 1 (trang 32 SGK GDCD 6):
Em hãy sưu tâm những câu chuyện nói về những người biết phát huy ưu điểm, khắc phục nhược điểm của bản thân để hiện thực hoá ước mơ của mình
Trả lời
Câu truyện: Tảng đá trong tim Không biết từ bao giờ trong khu vườn của một gia đình nọ đã xuất hiện một tảng đá khá lớn với chiều cao khoảng 10cm, đường kính khoảng 40cm và dính chặt xuống đất
Rất nhiều người đi vào khu vườn này đã bị vấp chân vào tảng đá nằm chình ình ngay giữa đường, thậm chí có người còn bị thương vì nó
Cậu con trai nhỏ tò mò hỏi bố rằng: "Bố ơi, tảng đá kia thật đáng ghét! Tại sao chúng ta không tìm cách đào nó đi ạ?"
Trang 20Ông bố nghiêm túc trả lời: "Tảng đá đó đã có từ thời ông nội con rồi Con xem, nó lớn như vậy
thì dễ gì đào được Thôi, tốt nhất là từ nay con hãy đi đứng cẩn thận để đừng vấp vào nó, coi như
là rèn luyện khả năng phản ứng với chướng ngại vật của con đi!"
Nhiều năm qua đi, tảng đá ấy vẫn nằm chình ình trong khu vườn nhà nọ, không hề suy suyển
Cậu con trai nhỏ năm nào giờ đã lớn và kết hôn với người phụ nữ mình yêu thương
Cô con dâu mới chuyển đến nhà cũng cảm thấy chướng mắt trước tảng đá vô duyên, liền chạy
đến nói với bố chồng: "Bố ơi, con càng nhìn càng thấy tảng đá trong vườn thật vướng víu Hay là
khi nào nhà mình gọi người đến chuyển nó đi chỗ khác ạ?"
Ông bố lập tức can ngăn con dâu: "Thôi con ạ, tảng đá ấy nặng lắm, nếu có thể chuyển đi được
thì bố đã chuyển đi từ lâu rồi, sao còn giữ nó lại đến tận bây giờ để làm gì!"
Tuy bố chồng nói vậy, nhưng cô con dâu vẫn vắt óc suy nghĩ xem nên làm sao để dẹp tảng đá đó
đi, chỉ vì nó mà bao nhiêu người đã bị vấp ngã rồi
Nghĩ là làm, vào một buổi sáng đẹp trời, cô con dâu đem theo một cái cuốc và một xô nước đầy
vào trong khu vườn Cô từ tốn đổ hết nước trong xô vào chỗ đất xung quanh tảng đá rồi kiên
nhẫn chờ đợi
Mười mấy phút sau, khi thấy đất xung quanh tảng đá trở nên tơi xốp, cô con dâu liền cầm cuốc
lên và bắt đầu đào xới Cô đã chuẩn bị tâm lý sẽ phải đào rất lâu mới lôi được tảng đá cứng đầu
kia lên, nhưng cô nghĩ mình nhất định sẽ làm được
Tuy nhiên, bất ngờ là chỉ sau vài phút đào xới, cô đã lôi được tảng đá ăn sâu bám rễ trong khu
vườn nhà lên khỏi mặt đất Thì ra vẻ bề ngoài của hòn đá đã đánh lừa tất cả, bởi sự thật là nó
không hề to và nặng như mọi người vẫn tưởng
- Bài học rút ra: Nếu cứ ôm kỳ vọng lăn xuống dốc để đi leo núi thì bạn mãi mãi chẳng thể leo
lên đến đỉnh núi Nếu vì cuộc sống chìm trong đau khổ mà dẫn đến tuyệt vọng, thì đó là bởi
chính bản thân bạn đang không cho mình một lối thoát Chỉ cần suy nghĩ khác đi, thay đổi cách
nhìn cuộc đời, bạn nhất định sẽ thay đổi được số phận của mình
Câu 2 (trang 32 SGK GDCD 6):
Hãy xác định những điều em thấy hài lòng và những điều em chưa hài lòng về bản thân trong cuộc sống
Những điều hài lòng
- Biết lắng nghe người khác
Cách phát huy
- Tích cực lắng nghe và thấu hiểu những người xung quanh
- Hát hay
- Chăm chỉ luyện tập và thường xuyên thể hiện năng khiếu của bản thân trước mọi người
- Học gỏi
- Chăm chỉ học tập hơn nữa
để đạt được những thành tích cao hơn
Những điều chưa hài lòng
- Chưa biết cách quản lí thời gian
- Dành 15-20p mỗi ngày để thể dục thể thao
Trang 21BÀI 7 ỨNG PHÓ VỚI CÁC TÌNH HUỐNG NGUY HIỂM TỪ CON NGƯỜI
KHỞI ĐỘNG
Câu hỏi (trang 33 SGK GDCD 6):
Thanh đang đi một mình trên đường thì bị một người lớn hơn bắt nạt Em hãy giúp Thanh chợn
Trong trường hợp này, em nên bình tĩnh tìm cách thoát thân vì nếu hét to hoặc khóc, van xin thì
có thể sẽ gặp nguy hiểm, chỉ có bình tĩnh mới giúp ta tìm ra hướng giải quyết tốt nhất
KHÁM PHÁ
1 Tình huống nguy hiểm từ con người
Câu hỏi (trang 33, 34 SGK GDCD 6):
Đọc thông tin và trả lời câu hỏi:
MỘT NẠN NHÂN
Hành vi bắt nạt thường xảy ra ở tuổi thơ và để lại hệ quả xấu cho người bị bắt nạt Chỉ mấy tuần
sau khi H cùng gia đình chuyển đến sống ở tỉnh mới thì H bắt đầu bị bắt nạt Khi ấy, H bắt đầu
vào học lớp 5 bị bắt nạt về giọng nói vùng miền, cũng như bị trêu chọc cả về bề ngoài của cậu
Nếu H phản đổi thì ngay lập tức H bị doạ đánh H đã bị đánh mấy lần nên cậu cảm thầy sợ hãi,
cô độc, chán nản và chểnh mảng học hành
“Tôi cảm thấy chẳng ai ưa tôi cả Vì vậy tôi cũng không ưa tôi” - H kể lại Trải nghiệm của H
nhấn mạnh một sự thật đau lòng Trẻ em, cùng với tất cả sự thơ ngây và non nớt trong đời, có thể
trở thành nạn nhân của sự bị bắt nạt Hành vi của những người bắt nạt có thể rất nhẫn tâm, để lại
nỗi ám ảnh cho nạn nhân trong cuộc sống
a Những chi tiết nào trong thông tin trên cho thấy H là nạn nhân của những kẻ bắt nạt?
b Khi bị bắt nạt, H đã cảm thấy như thế nào?
Trả lời
a Những chi tiết trong thông tin trên cho thấy H là nạn nhân của những kẻ bắt nạt là:
- H bắt đầu vào học lớp 5 bị bắt nạt về giọng nói vùng miền, cũng như bị trêu chọc cả về bề
ngoài của cậu
- Nếu H phản đối thì ngay lập tức H bị doạ đánh và H đã bị đánh mấy lần
b Khi bị bắt nạt, H đã cảm thấy không còn yêu bản thân mình nữa, luôn trong tâm lí sợ hãi: "Tôi cảm thấy chẳng ai ưa tôi cả Vì vậy tôi cũng không ưa tôi”
2 Hậu quả từ những tình huống nguy hiểm từ con người Câu hỏi (trang 34 SGK GDCD 6):
Các hình ảnh trên nói về những mối nguy hiểm nào từ con người?
Những hậu quả nào có thể xảy ra trong các tình huống trên?
Trả lời
- Các hình ảnh trên nói về những mối nguy hiểm từ con người là: nguy hiểm về thể chất và tinh
thần
- Những hậu quả có thể xảy ra là:
Hình 1 Đuổi bắt có thể gây ngã cầu thang, gây tai nạn
Hình 2 Bắt nạt có thể gây ra ám ảnh, sợ hãi ảnh hưởng về tinh thần cho người bị hại
3 Ứng phó với tình huống nguy hiểm từ con người Câu hỏi (trang 35 SGK GDCD 6):
Thảo luận tình huống sau:
An và Ninh đi chăn bò ở ven rừng, bỗng phát hiện thấy một vật lạ giống quả mìn An tò mò đến gần vật lạ, sờ tay vào, định lấy đá đập thì Ninh ngăn lại và nói:
- Có lẽ đây là quả mìn, cậu đừng động vào Mình đi báo cho các bác ở xã ra xử lí nhé!
An tỏ vẻ khó chịu:
Trang 22- Có gì đâu mà phải sợ, quả mỉn này chắc từ lâu lắm rồi, không nổ được nữa đâu Mình cứ cầm
về nhà chơi, không sao đâu
Thấy vậy, Ninh kiên quyết không cho An đến gần chỗ có mìn và bảo bạn chạy đi báo với Uỷ ban
nhân dân xã, còn mình thì ở lại đó trông
a An và Ninh đã gặp phải tình huống nguy hiểm gì?
b Em hãy bày tỏ ý kiến của mình về cách giải quyết của hai bạn trong tình huống trên
Trả lời
a An và Ninh đã gặp phải tình huống nguy hiểm là gặp một quả mìn lúc đi chăn bò
b Cách giải quyết của Ninh rất thoả đáng vì khi gặp một vật lạ nghi là mìn, Ninh đã rất cẩn trọng
không cho An chạm vào và đi báo cơ quan chức năng giải quyết, còn của An thì chủ quan, vô
trách nghiệm với tính mạng của bản thân
LUYÊN TẬP
Câu 1 (trang 36 SGK GDCD 6):
1 Nêu các tình huống nguy hiểm từ con người và hậu quả có thể xảy ra theo bảng dưới đây:
Những nguy hiếm
có thể xảy ra
Bạo lực gia đình, trộm cắp, cháy, nổ,…
Bạo lực học đường Bắt cóc, lừa đảo,…
Hậu qủa của tình
huống nguy hiểm
Nguy hiểm đến tính mạng và tinh thần
Nguy hiểm đến tính mạng và tinh thần
Nguy hiểm đến tính mạng và tinh thần
Câu 2 (trang 36 SGK GDCD 6):
Trong các tình huống sau, tình huống nào gây nguy hiểm? Hậu quả của chúng là gì?
A Hưng thường đi học nhóm về muộn và đi xe đạp một mình qua quãng đường vắng
B Nhóm bạn rủ nhau tự đón xe khách, trốn bố mẹ đến nhà một bạn cùng lớp chơi, cách nơi ở khoảng
30 km
C Khi trực nhật, Mai sơ ý làm vỡ bình hoa trên bàn giáo viên
D Khi bị lạc đường, Phương rất sợ nên không biết phải làm như thể nào
Trả lời
Tình huống gây nguy hiểm là:
- Hưng thường đi học nhóm về muộn và đi xe đạp một mình qua quãng đường vắng => Hậu quả
có thể bị bắt nạt, trấn lột giữa đường bởi những kẻ xấu
- Nhóm bạn rủ nhau tự đón xe khách, trốn bố mẹ đến nhà một bạn cùng lớp chơi, cách nơi ở khoáng 30 km => Hậu quả có thể bị bắt nạt giữa đường hoặc tai nạn xảy ra
Câu 3 (trang 36 SGK GDCD 6):
Bố mẹ đi vắng, hai anh em Minh và Ngọc ở nhà học bài Bỗng có tiếng chuông cửa Ngọc chạy
ra thì thấy một chú tự giới thiệu là nhân viên Công ty Điện lực, đề nghị vào nhà để kiểm tra các thiết bị điện của gia đình Ngọc định mở cửa cho chú thợ điện vào thì anh Minh liền lắc đầu từ chối và nói rằng khi bố mẹ về thì chú quay lại
a Em có đồng ý với cách giải quyết của Minh trong tình huống trên không? Tại sao?
b Nếu Ngọc mở cửa cho chú thợ điện vào nhà khi bố mẹ đi vắng, chuyện gì có thể xảy ra?
Trả lời
a Em có đồng ý với cách giải quyết của Minh trong tình huống trên vì bạn rất cẩn thận không
mở cửa cho người lạ vào nhà khi bố mẹ đi vắng
b Nếu Ngọc mở cửa cho chú thợ điện vào nhà khi bố mẹ đi vắng, chuyện có thể xảy ra là bị bắt cóc và trộm vào nhà
Câu 4 (trang 36 SGK GDCD 6):
Chiến, học sinh lớp 6A hay bắt nạt các bạn học yếu thế hơn mình, trong đó có Dương Gần đây, Dương phải thức khuya hơn đề vừa làm hết bài tập của mình, vừa chép lại bài tập về nhà vào vở cho Chiến Trong các giờ kiểm tra, Dương phải tìm cách cho Chiến nhìn bài của mình Cứ nghĩ đến sự đe doạ của Chiến, Dương cảm thấy rất sợ hãi và lo lắng
Trang 23a Theo em, Dương có nên im lặng và làm theo yêu cầu của Chiến không? Vì sao?
b Nếu là Dương, em sẽ xử lí tình huống này như thế nào?
Trả lời
a Theo em, Dương không nên im lặng và làm theo yêu cầu của Chiến vì đó là hành động bắt nạt
sai trái, cần được đưa ra ánh sáng để có biện pháp khắc phục
b Nếu là Dương em sẽ báo cáo với giáo viên để đề ra hướng giải quyết kịp thời và phù hợp nhất
VẬN DỤNG
Câu 1 (trang 37 SGK GDCD 6):
Em hãy sưu tầm các biện pháp ứng phó khi xảy ra các tình huống nguy hiểm từ con người, ngoài
những biện pháp mà em đã được học và lập thành cuốn sổ tay cá nhân
Trả lời
Một sô biện pháp ứng phó khi xảy ra các tình huống nguy hiểm từ con người có thể tham khảo
là:
- Hét to, kêu cứu, tìm sự hỗ trợ của người lớn
- Đánh lạc hướng đối phương, sau đó chạy thoát
- Gọi điện thoại cho người thân và các cơ quan hỗ trợ khẩn cấp (111,112, 113, 114, 115, )
- Chạy đến chỗ đông người để thoát khỏi đối tượng gây nguy hiểm
Câu 2 (trang 37 SGK GDCD 6):
Vẽ bản đồ cảnh báo nguy hiểm trên đường từ nhà em đến trường học bằng cách:
- Đánh dấu vào những địa điểm không an toàn và ghi chú (bắt nạt, trêu chọc, chặn đánh )
- Lưu ý những thời điểm không an toàn khi đi một mình
- Chú ý việc cần làm để đảm bảo an toàn
Trả lời
Học sinh cần tự đánh dấu vào những địa điểm không an toàn và ghi chú (bắt nạt, trêu chọc, chặn đánh ) trên biểu đồ từ nhà đến trường theo mẫu biểu đồ trên
- Lưu ý những thời điểm không an toàn khi đi một mình như: từ 11h30 - 12h; từ 18h trở đi
- Chú ý việc cần làm để đảm bảo an toàn như: không đi một mình vào những thời gian không an toàn và địa điểm vắng, trang bị một số dụng cụ bảo vệ như điện thoại, máy xịt cay và nhớ một số đầu số cứu trợ như: 113
Câu 3 (trang 37 SGK GDCD 6):
Xây dựng thông điệp “Vì một trường học an toàn”
- Mỗi nhóm xây dựng một thông điệp theo các nội dung sau:
+ Các hành động gây nguy hiểm cho các bạn học sinh mà chúng tôi đã chứng kiến là: + Chúng tôi phản đối các hành động gây nguy hiểm đó, vì những hậu quả mà chúng có thẻ gây ra là:
+ Chúng ta có thể cùng loại bỏ các hành động gây nguy hiểm đó bằng cách:
- Trình bảy, giới thiệu thông điệp của các nhóm
- Các nhóm bình chọn thông điệp hay nhất
Trả lời
Dưới đây là một bài thông điệp “Vì một trường học an toàn” có thể tham khảo:
Bạo lực học đường đã và đang là vấn đề nóng bỏng được cả xã hội quan tâm Về khái niệm, bạo lực học đường là hành vi thô bạo, ngang ngược, sử dụng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp, gây tổn hại về cả thể chất lẫn tinh thần, diễn ra trong phạm vi trường học Bạo lực học đường là một hiện tượng xã hội xảy ra ở nhiều nơi, nhiều cấp học, nhiều mức độ Có những trường hợp chỉ đơn giản là đánh nhau, gây gổ, nhưng cũng có rất nhiều trường hợp xảy ra ở mức
độ nghiêm trọng, tụ tập để “trả thù”, “dằn mặt” nhau bằng các loại vũ khí nguy hiểm như dao,