Bài thu hoạch lý luận quyền con người quan điểm, chính sách của đảng và nhà nước ta về quyền con người và quyền công dân ở việt nam hiện nay

MỞ ĐẦU Quyền được sống, quyền được mưu cầu hạnh phúc, tự do, bình đẳng là những quyền cơ bản của con người Quyền con người là thành quả phát triển của lịch sử lâu dài sự nghiệp đấu tranh giải phóng, c[.]

MỞ ĐẦU

Quyền được sống, quyền được mưu cầu hạnh phúc, tự do, bình đẳng… là những quyền cơ bản của con người Quyền con người là thành quả phát triển của lịch sử lâu dài sự nghiệp đấu tranh giải phóng, cải tạo xã hội và cải tạo thiên nhiên của cả nhân loại Trong một thế giới đang toàn cầu hoá hiện nay, quyền con người ở mỗi quốc gia, không kể hoàn cảnh lịch sử, chế độ chính trị - xã hội, kinh tế và văn hoá đều có những giá trị chung giống nhau, không thể chia cắt và phụ thuộc lẫn nhau, đó là tính phổ cập của quyền con người Tuy nhiên, quyền con người còn mang tính đặc thù dân tộc, khu vực và bối cảnh khác nhau về chính trị, lịch sử, văn hoá và tôn giáo Chính từ những đặc điểm này mà trên thế giới tồn tại nhiều cách hiểu khác nhau về quyền con người

Quyền con người là thành quả phát triển lâu dài của lịch sử nhân loại, là giá trị chung của các dân tộc Ngày nay, quyền con người được xem là thước đo

sự tiến bộ và trình độ văn minh của các xã hội, không phân biệt chế độ chính trị, trình độ phát triển và bản sắc văn hóa Với vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn coi việc đảm bảo tốt hơn quyền con người là mục tiêu hướng tới của mình

Bảo đảm quyền con người và quyền công dân là một mục tiêu xuyên suốt

trong quá trình lãnh đạo của Đảng ta, điều đó được thể hiện ở mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” Với những lý do đó, trong khuôn khổ chương trình hoàn thiện cao cấp lý luận em lựa chọn vấn đề: “Quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước ta về quyền con người và quyền công dân ở Việt Nam hiện nay” làm nội dung bài thu hoạch môn Lý luận và

pháp luật về quyền con người

NỘI DUNG

1 Khái niệm về quyền con người và quyền công dân

1.1 Khái niệm về quyền con người

Quyền con người và tự do cơ bản là quyền bẩm sinh của mọi người được hưởng; việc thúc đẩy và bảo vệ quyền đó là trách nhiệm trước tiên của Chính phủ (Tuyên bố Viên và Chương trình hành động, 1993)

Quyền con người là những gì bẩm sinh của con người mà nếu không được bảo đảm thì chúng ta sẽ không thể nào sống như một con người (LHQ: Hỏi đáp

về QCN, 2006)

Quyền con người là những bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhóm chống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm, những sự được phép và tự do cơ bản của con người (Văn phòng Cao ủy LHQ về QCN, OHCHR, 2006)

Quyền con người là sức mạnh của ý chí để đảm bảo và bảo vệ chân giá trị con người bằng luật pháp chứ không hoàn toàn phụ thuộc vào ý thức, hoàn cảnh hay sự ưu đãi (CEDAW – Thiết lập lại quyền cho phụ nữ, 2006)

1.2 Khái niệm về quyền công dân

Quyền công dân là những quyền con người được nhà nước thừa nhận và

áp dụng cho các công dân của mình ( Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật, 2009)

Quyền công dân là những quyền cơ bản được đặc biệt bảo đảm cho công dân của một quốc gia cụ thể (Tìm hiểu QCD, 2008)

Quyền công dân có thể phát sinh trực tiếp từ quyền tự nhiên hay gián tiếp thông qua sự sắp xếp chính trị trong một xã hội được thể hiện thông qua hiến pháp và các luật (Về pháp quyền và chủ nghĩa hợp hiến 2012)

2 Cơ sở hình thành quan điểm của Đảng và Nhà nước về quyền con người và quyền công dân

- Quyền con người là khát vọng chung của nhân loại

- Quyền con người trong truyền thống dân tộc Việt Nam

- Quyền con người, quyền công dân trong Học thuyết Mác - Lênin

- Quyền con người trong Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Quyền con người là mục tiêu chính của Liên hợp quốc, là trách nhiệm của các quốc gia

- Quyền con người trong chính sách đối ngoại của các nước phương Tây

- Thực tiễn đổi mới, hội nhập, phát triển đất nước và yêu cầu mới

về bảo đảm quyền con người, quyền công dân

3 Nội dung quan điểm của Đảng và Nhà nước về quyền con người và quyền công dân

Một là, nhân dân là chủ thể của quyền; bảo đảm quyền con người là mục

tiêu, động lực của sự nghiệp đổi mới theo định hướng XHCN 

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) khẳng định: “Con người là trung tâm của chiến lược phát triển Tôn trọng và bảo vệ quyền con người, gắn quyền con người với quyền và lợi ích của dân tộc, đất nước và quyền làm chủ của nhân dân” Điều 2, Hiến pháp năm 2013 quy định “Nhà nước pháp quyền XHCN, của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”; nhân dân là chủ nhân của đất nước, tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân Như vậy, nhân dân là chủ thể của quyền và việc bảo đảm quyền con người là mục tiêu, động lực của sự nghiệp đổi mới theo định hướng XHCN, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Hai là, quyền con người vừa có tính phổ biến vừa có tính đặc thù; được

thể hiện ở tính nhân loại gắn với tính giai cấp và tính dân tộc

Quá trình hình thành, phát triển quyền con người có tính phổ biến toàn nhân loại, chứ không phải là “phát hiện” đặc thù của riêng phương Tây.  “Quyền con người là thành quả của cuộc đấu tranh lâu dài qua các thời đại của nhân dân

lao động và các dân tộc bị áp bức trên thế giới và cũng là thành quả của cuộc đấu tranh của loài người làm chủ thiên nhiên, qua đó, quyền con người trở thành giá trị chung của nhân loại”

Con người thể hiện và khẳng định quyền của mình thông qua các mối quan hệ xã hội cụ thể.Vì thế, quyền con người, một mặt, là giá trị phổ biến của nhân loại, bao hàm những quyền và nguyên tắc được áp dụng phổ biến ở mọi nơi, mọi đối tượng Mặt khác, quyền con người còn mang tính đặc thù của mỗi giai cấp, dân tộc và quốc gia theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm

văn hoá và truyền thống dân tộc. Tuyên bố Viên và Chương trình hành động về quyền con người năm 1993 đã khẳng định: “Tất cả các quyền con người đều

mang tính phổ cập, không thể chia cắt, phụ thuộc lẫn nhau và liên quan đến nhau Trong khi phải luôn ghi nhớ ý nghĩa của tính đặc thù dân tộc, khu vực và bối cảnh khác nhau về lịch sử, văn hoá và tôn giáo, (thì) các quốc gia, không phân biệt hệ thống chính trị, kinh tế, văn hoá, có nghĩa vụ đề cao và bảo vệ tất cả các quyền con ngưòi và các tự do cơ bản”

Do đó, nhất thiết không thể đối lập tính phổ biến với tính đặc thù của quyền con người và ngược lại Trong bối cảnh thế giới hiện đại, quan điểm kết hợp tính phổ biến và tính đặc thù còn là cơ sở phương pháp luận khoa học để nhận thức và giải quyết đúng các vấn đề cụ thể về quyền con người trong quan

hệ quốc gia và quốc tế Đây là phương châm cơ bản để bảo đảm “hội nhập” mà

“không hòa tan” trong lĩnh vực nhân quyền.  

Ba là, bảo đảm quyền con người theo phương châm thực hiện các giá trị

nhân quyền phổ quát trên cơ sở chủ quyền quốc gia

Quyền của các quốc gia, dân tộc trong việc lựa chọn chế độ chính trị, lựa chọn con đường phát triển và chủ quyền quốc gia là những quyền phổ biến được thừa nhận trong pháp luật quốc tế Việc thực hiện các giá trị phổ quát của quyền con người cơ bản diễn ra trong quá trình chuyển hóa hay “nội luật hóa” pháp

luật quốc tế trong pháp luật quốc gia Ở nước ta, các giá trị phổ quát của quyền con người đã được thể chế hóa trong Hiến pháp

Việc bảo đảm quyền con người theo phương châm trên giúp mỗi cá nhân được bảo đảm các quyền dân chủ, tự do cơ bản Bảo đảm quyền và nghĩa vụ cá nhân không được tách rời bảo đảm quyền và nghĩa vụ của cộng đồng Bảo đảm quyền con người phải trên cơ sở chủ quyền quốc gia, trên cơ sở các nguyên tắc

cơ bản của pháp luật nhân quyền quốc tế, như quyền bình đẳng và tự quyết của các dân tộc, không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác,   để loại trừ mọi mưu toan lợi dụng “dân chủ”, “nhân quyền” trên con đường phát triển đất nước

Mặt khác, các tiêu chí nhân quyền của Liên Hợp quốc trong nhiều trường hợp bị chi phối hoặc bị ảnh hưởng tiêu cực bởi tiêu chí nhân quyền của các nước phương Tây Vì thế, nhằm thực hiện các giá trị phổ quát của quyền con người trên cơ sở chủ quyền quốc gia, Việt Nam chủ động và tích cực đối thoại, hợp tác quốc tế trên lĩnh vực nhân quyền, vừa giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về thành tựu, quan điểm và giá trị nhân quyền của nước ta, vừa là cơ hội học hỏi kinh nghiệm của các nước trong việc chuyển hóa pháp luật quốc tế về nhân quyền vào pháp luật trong nước Từ đó góp phần bảo đảm tốt hơn các quyền con người

ở Việt Nam, cũng như đóng góp vào sự nghiệp bảo vệ, thúc đẩy nhân quyền trong khu vực và trên thế giới

Bốn là, quyền con người không đồng nhất với quyền công dân, gồm cả

quyền tập thể và quyền cá nhân; quyền gắn liền với nghĩa vụ, giới hạn quyền do luật định, trên cơ sở xác định rõ chủ thể quyền và chủ thể có nghĩa vụ bảo đảm quyền

Hồ Chí Minh, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn thừa nhận quyền con ng-ười là thuật ngữ độc lập so với thuật ngữ quyền công dân Dựa trên luận điểm

“sửa sang thế đạo kinh dinh nhân quyền” của Nguyễn Ái Quốc, Nghị quyết Đại hội Quốc dân Tân Trào (16-8-1945) đã xác định phải: “Ban bố những quyền của

dân, cho dân: Nhân quyền, tài quyền (quyền sở hữu), dân quyền; quyền phổ thông đầu phiếu, quyền tự do dân chủ ”

Các Cương lĩnh của Đảng trong thời kỳ đổi mới, Hiến pháp năm 1992,

2013, các Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội luôn nhất quán phân định rõ quyền con người, quyền công dân

Hiến pháp năm 2013 quy định về hạn chế quyền nhằm bảo đảm thực hiện quyền con người, quyền công dân một cách minh bạch, tránh sự cắt xén hay hạn chế các quyền này một cách tùy tiện Điều 6 Hiến pháp năm 2013 chế định: “1 Mọi người có nghĩa vụ tôn trọng quyền của người khác; 2 Không được lợi dụng quyền con người, quyền công dân để xâm phạm lợi ích quốc gia, lợi ích dân tộc, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác”

Để bảo đảm quyền con người trong thực tế, việc thể chế hóa chủ thể quyền và chủ thể có nghĩa vụ bảo đảm quyền có ý nghĩa rất quan trọng Đường lối, chủ trương của Đảng, Hiến pháp và pháp luật Việt Nam xác định và thể chế hóa nghĩa vụ của Nhà nước trong việc bảo đảm quyềncon người, quyền công dân; đồng thời xác định và thể chế hóa quyền của người dân trong việc tham gia quản lý nhà nước, nhằm ràng buộc nghĩa vụ của Nhà nước đối với việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân Khoản 2, Điều 119, Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Cơ chế bảo vệ Hiến pháp do luật định” Đây là quy định có tính nguyên tắc nhằmthiết lập cơ chế bảo vệ Hiến pháp, trong đó có các quyền con người đã được hiến định một cách hiệu quả

Năm là, quyền con người gắn với các điều kiện phát triển kinh tế, xã hội

và văn hóa

Theo C.Mác (1818 - 1883) quyền “không bao giờ có thể ở mức cao hơn chế độ kinh tế và sự phát triển văn hóa do chế độ kinh tế đó quyết định” Do đó, không thể thúc đẩy nhân quyền bằng mọi giá, mà phải phù hợp với trình độ phát

triển kinh tế, xã hội, văn hóa và con người. Chỉ như vậy mới không làm tổn hại

đến bản thân các quyền con người Đây là tư tưởng chỉ đạo quan trọng trong giải

quyết các vấn đề về quyền con người, nhằm tránh tình trạng chủ quan, duy ý chí trong xây dựng pháp luật, cũng như tình trạng lạc hậu của pháp luật so với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa

Sáu là, bảo đảm sự bình đẳng giữa các quyền, có ưu tiên quyền của các

nhóm yếu thế, thiểu số và quyền phát triển

Tất cả các quyền đều gắn bó, phụ thuộc lẫn nhau và không thể phân chia;  mọi chủ thể của quyền (cá nhân, nhóm xã hội, giới tính, dân tộc, chủng tộc) đều

có quyền ngang nhau trong việc thụ hưởng, phát triển quyền Vì thế, về nguyên tắc, phải bảo đảm quyền ngang nhau của mọi quyền; và bảo đảm quyền ngang nhau của tất cả các chủ thể quyền Những yếu tố bình đẳng trong việc bảo đảm quyền con người từng bước được kết hợp, thẩm thấu vào việc bảo đảm các quyền dân sự, chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa của các chủ thể quyền khác nhau trong xã hội

Trên cơ sở đó, ở mức độ nhất định, thực hiện sự ưu tiên bảo đảm quyền phát triển và quyền an sinh xã hội, nhất là của các nhóm yếu thế và thiểu số Việc ưu tiên như vậy nhằm thúc đẩy việc bảo đảm quyền ngang nhau về mặt pháp luật đối với các chủ thể quyền trên tất cả các lĩnh vực quyền

Bảy là, quyền con người được bảo đảm bằng chế độ dân chủ và Nhà nước

pháp quyền XHCN

Dân chủ là quyền lực xã hội của con người, được thể chế hóa cơ bản theo nguyên tắc bảo đảm quyền công dân và quyền con người nói chung Quyền con người phải thông qua thể chế dân chủ mới được hiện thực hóa, được mở rộng, bảo đảm gắn với quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN

và các tổ chức xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011 xác định: “Nhà nước tôn trọng

và bảo đảm các quyền con người, quyền công dân; chăm lo hạnh phúc, sự phát triển tự do của mỗi người Quyền và nghĩa vụ công dân do Hiến pháp và pháp luật quy định Quyền của công dân không tách rời nghĩa vụ công dân Nhân dân

thực hiện quyền làm chủ thông qua hoạt động của Nhà nước, của cả hệ thống chính trị và các hình thức dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện”

4 Thành tựu của nước ta về thực hiện quyền con người và quyền công dân

Trước hết, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn đặt con người ở trung tâm

của mọi chính sách phát triển đất nước: con người là mục tiêu và động lực của

sự nghiệp phát triển đất nước, phát triển kinh tế vì con người, tăng trưởng kinh

tế đi đôi với bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, gắn liền với phát triển văn hóa, giáo dục, nâng cao dân trí, cải thiện môi trường

Thứ hai, quyền con người luôn được xem xét trong mối quan hệ biện

chứng với độc lập dân tộc, hòa bình, phát triển và chủ quyền quốc gia Thực tiễn đấu tranh của dân tộc ta cho thấy độc lập dân tộc là điều kiện bảo đảm quyền con người Giải phóng con người gắn liền với giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội

Thứ ba, kết hợp hài hòa giữa các giá trị phổ quát và hoàn cảnh lịch sử, đặc

thù riêng của mỗi quốc gia, tăng cường hợp tác quốc tế, mở rộng đối thoại trong lĩnh vực quyền con người Chúng ta nhìn nhận quyền con người là khát vọng, thành quả đấu tranh chung của nhân loại tiến bộ, chủ động và tích cực tham gia nhiều công ước quốc tế và các hoạt động hợp tác và đối thoại trong lĩnh vực nhân quyền Tuy nhiên, việc thực hiện quyền con người ở Việt Nam luôn được gắn với điều kiện và hoàn cảnh lịch sử cụ thể Với đặc thù là nước đa dân tộc, tôn giáo, có nền kinh tế đang phát triển, xuất phát điểm thấp, phải khắc phục hậu quả nặng nề của chiến tranh, Đảng và Nhà nước đã tập trung phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo, nhằm tạo tiền đề quan trọng cho việc thụ hưởng các quyền

và tự do cá nhân khác; ưu tiên phát triển các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tạo điều kiện để người dân có đời sống tín ngưỡng phong phú, đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa các tôn giáo

Thứ tư, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế, kết hợp với bảo đảm

an sinh xã hội

Thứ năm, luôn chú trọng nâng cao nhận thức của người dân trong việc thụ

hưởng các quyền, thể hiện ở nỗ lực kiện toàn các diễn đàn, cơ chế để người dân nói lên quan điểm của mình cũng như việc triển khai các chương trình trợ giúp pháp lý miễn phí nhằm nâng cao kiến thức của người dân về quy định luật pháp, quyền lợi và nghĩa vụ của họ

Bên cạnh đó, với tinh thần phấn đấu cao nhất cho việc bảo đảm các quyền con người, chúng ta cũng cần chỉ ra những khó khăn, thách thức và bất cập trong việc bảo đảm quyền con người Đó là hệ thống pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn, chưa theo kịp thực tiễn; việc nghiên cứu các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên chưa được quan tâm đầy đủ; hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục, cũng như trình độ và nhận thức của một bộ phận cán bộ nhà nước về quyền con người còn hạn chế, Nhận thức rõ khó khăn, thách thức chính là tiền đề để chúng ta tiếp tục tìm biện pháp giải quyết, nhằm thực hiện ngày càng thắng lợi sự nghiệp bảo vệ quyền con người ở Việt Nam

KẾT LUẬN

Những thành tựu trong công cuộc bảo vệ và phát triển quyền con người và quyền công dân ở Việt Nam là kết quả của sự kết hợp giữa bản chất ưu việt, tiến

bộ của chế độ xã hội chủ nghĩa với truyền thống nhân đạo, nhân văn của dân tộc Việt Nam, giữa chính sách nhất quán của Nhà nước Việt Nam luôn đặt con người là trọng tâm trong sự phát triển đất nước, với nỗ lực của toàn Đảng, toàn dân trong việc thúc đẩy thực hiện quyền con người

Kể từ khi nước ta giành được độc lập, dân tộc Việt Nam đã vượt qua muôn vàn khó khăn, tạo dựng nên nền tảng vững chắc cho một xã hội thực sự công bằng, dân chủ, văn minh, mà ở đó các quyền tự do cơ bản của người dân được bảo vệ và không ngừng phát triển Trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước, đặc biệt là với công cuộc Đổi mới