Hàng rào phi thuế quan đối với xuất khẩu ngành hàng hs85 của việt nam sang trung quốc và mỹ triển vọng xuất khẩu của ngành hàng hs85

1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ II  TIỂU LUẬN CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ ĐỀ TÀI HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU NGÀNH HÀNG HS85 CỦA VIỆT NAM SANG TRUNG QUỐC VÀ MỸ TRIỂN VỌNG XUẤT[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CƠ SỞ II

- -

TIỂU LUẬN : CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ ĐỀ TÀI: HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN ĐỐI VỚI XUẤT KHẨU NGÀNH HÀNG HS85 CỦA VIỆT NAM SANG TRUNG QUỐC VÀ MỸ TRIỂN VỌNG XUẤT KHẨU CỦA NGÀNH HÀNG HS85 Giáo viên hướng dẫn: Cô Nguyễn Hạ Liên Chi Mã lớp: ML214 Nhóm: 01 Danh sách nhóm: 1 Lý Trương Phương Trinh 2111113295 2 Trần Ngọc Trâm 2111113291

3 Trần Ngọc Trâm 2111113292

4 Nguyễn Lê Quỳnh Trang 2111113285 5 Nguyễn Thanh Trúc 2111113296

6 Vũ Ngọc Thanh Trúc 2111113297

7 Võ Ngọc Trân Châu 2114113014

8 Phạm Thị Hồng Ngọc 2114154013

9 Lê Hương 2114113052

10 Võ Thị Cẩm Nhung 2114113113

11 Trần Nguyễn Quốc Thắng 2111113269

12 Nguyễn Thanh Thùy 2114113152

13 Trần Thu Vân 2114113175

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 9, năm 2022

PHÂN CÔNG CÔNG VIỆC

hoàn thành

1 Lý Trương Phương Trinh

(trưởng nhóm)

2111113295 Lời mở đầu + Kết luận

Tổng quan về ngành hàng HS85 của Việt Nam

100%

2 Trần Ngọc Trâm 2111113291 Hàng rào phi thuế quan trong

ngành hàng HS85 của Mỹ

100%

3 Trần Ngọc Trâm 2111113292 Triển vọng xuất khẩu ngành

hàng HS85 của Việt Nam

100%

4 Nguyễn Lê Quỳnh Trang 2111113285 Triển vọng xuất khẩu ngành

hàng HS85 của Việt Nam

7 Võ Ngọc Trân Châu 2114113014 Triển vọng xuất khẩu ngành

hàng HS85 của Việt Nam

HS85 của Việt Nam

100%

10 Võ Thị Cẩm Nhung 2114113113 Hàng rào phi thuế quan trong

ngành hàng HS85 của Trung

Quốc

100%

11 Trần Nguyễn Quốc Thắng 2111113269 Triển vọng xuất khẩu ngành

hàng HS85 của Việt Nam

100%

12 Nguyễn Thanh Thùy 2114113152 Tổng quan về ngành hàng

HS85 của Việt Nam

Biểu đồ thể hiện các quốc gia nhập khẩu mặt hàng điện tử và thiết bị điện

của Việt Nam nhiều nhất năm 2019

CHƯƠNG 2

2.1 Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt

Nam sang Mỹ giai đoạn 2017-2021

CHƯƠNG 3

3.1 Biểu đồ thể hiện tỉ lệ xuất khẩu mặt hàng HS85 của Việt Nam với các

nước trên thế giới năm 2021

3.2 Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt

Nam sang Trung Quốc giai đoạn 2017-2021

DANH MỤC BẢNG

CHƯƠNG 2

2.1 Bảng thể hiện giá trị xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt Nam ra thế

giới và 5 quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 (đơn vị: nghìn USD)

2.2

Biểu đồ thể hiện các quốc gia nhập khẩu mặt hàng điện tử và thiết bị

điện của Việt Nam nhiều nhất năm 2019

2.3 Tóm tắt phân loại các biện pháp phi thuế quan

CHƯƠNG 3

3.1 Biểu đồ thể hiện tỉ lệ xuất khẩu mặt hàng HS85 của Việt Nam với các

nước trên thế giới năm 2021

3.2 Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt

Nam sang Trung Quốc giai đoạn 2017-2021

3.3 Bảng thể hiện top 3 ngành hàng xuất khẩu chủ lực của ngành hàng

HS85 của Việt Nam sang Trung Quốc năm 2021

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

TRIPS Các Hiệp định về các khía cạnh thương mại liên

quan đến quyền sở hữu trí tuệ

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÀNH HÀNG MÃ HS85 CỦA VIỆT NAM 10

1.1 Hoạt động xuất khẩu ngành HS85 10

1.2 Cơ cấu ngành hàng HS85 12

1.3 Thị trường xuất khẩu ngành hàng HS85 13

CHƯƠNG 2: HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN TRONG NGÀNH HÀNG HS85 CỦA MỸ 15

2.1 Tổng quan xuất khẩu của ngành hàng mã HS85 từ Việt Nam sang thị trường Mỹ 15

2.2 Ảnh hưởng hàng rào phi thuế quan của Mỹ đối với ngành hàng mã HS85 của Việt Nam 19

2.2.1 Yêu cầu về nhãn mác hàng hóa (Biện pháp kỹ thuật) 19

2.2.2 Quy định về sở hữu trí tuệ (Biện pháp kỹ thuật) 19

2.2.3 Quy định về kỹ thuật, tiêu chuẩn (Biện pháp kỹ thuật) 20

2.2.4 Chống bán phá giá và chống trợ cấp (Biện pháp bảo vệ thương mại tạm thời) 21

2.3 Khó khăn ngành hàng HS85 đang phải đối mặt từ hàng rào phi thuế quan của Mỹ 22

2.3.1 Đối với biện pháp kỹ thuật 22

2.3.2 Đối với biện pháp bảo vệ thương mại tạm thời 23

2.4 Giải pháp khắc phục khó khăn ngành hàng HS85 Việt Nam đối mặt 23

2.4.1 Giải pháp của Chính phủ 23

2.4.2 Giải pháp của Doanh nghiệp 24

CHƯƠNG 3: HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN TRONG NGÀNH HÀNG HS85 CỦA TRUNG QUỐC 26

3.1 Tổng quan xuất khẩu của ngành hàng HS85 từ Việt Nam sang thị trường Trung Quốc 26

3.2 Ảnh hưởng hàng rào phi thuế quan của Trung Quốc đối với ngành hàng HS85 của Việt Nam 29

3.2.1 Yêu cầu về ghi nhãn và đánh dấu (Biện pháp kỹ thuật) 29

3.2.2 Yêu cầu về sở hữu trí tuệ (Biện pháp kỹ thuật) 29

3.2.3 Yêu cầu về chất lượng sản phẩm, an toàn và hiệu suất (Biện pháp kỹ thuật) 29

3.2.4 Kiểm tra giấy phép nhập khẩu (Biện pháp hạn chế định lượng) 30

3.3 Khó khăn ngành hàng HS85 đang phải đối mặt từ hàng rào phi thuế quan của Trung Quốc 30

3.3.1 Đối với biện pháp kỹ thuật 31

3.3.2 Đối với biện pháp hạn chế định lượng 31

3.4 Giải pháp khắc phục khó khăn ngành hàng HS85 Việt Nam đối mặt 32

3.4.1 Giải pháp của Chính phủ 32

3.4.2 Giải pháp của Doanh nghiệp 33

CHƯƠNG 4: TRIỂN VỌNG XUẤT KHẨU NGÀNH HÀNG HS85 CỦA VIỆT NAM… 35

4.1 Quan hệ hữu và hợp tác 35

4.1.1 Quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Trung Quốc 35

4.1.2 Quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam - Hồng Kông 35

4.1.3 Quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt - Mỹ 36

4.1.4 Quan hệ hữu nghị và hợp tác Việt Nam – EU 36

4.2 Các hiệp định ký kết 37

4.2.1 Hiệp định Công nghệ thông tin (ITA) 37

4.2.2 Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) 38

4.2.3 Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN – Trung Quốc (ACFTA) 38

4.2.4 Hiệp định về quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hoa Kỳ 39

KẾT LUẬN 40

PHỤ LỤC THAM KHẢO 41

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện nay, thương mại thế giới ngày càng phát triển cùng với sự cải tiến của sản xuất

và tiêu dùng Việc hợp tác quốc tế và tham gia vào các tổ chức tự do hóa thương mại luôn được Đảng và Nhà nước ta chú trọng Từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng vào các khu vực khác và thế giới Đồng thời, Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh phát biểu rằng: “Nếu FTA được ví như con đường cao tốc cho việc thúc đẩy tăng trưởng nền kinh tế thì ngày hôm nay chúng ta đã tự tin sẵn sàng thông xe cho con đường đó để giúp cho các phương tiện lưu thông trên đó, chính là doanh nghiệp và nền kinh tế, được vận hành một cách thuận lợi, thông suốt và hiệu quả hơn” Có thể thấy, cơ hội lớn nhất mà các FTA thế hệ mới mang lại

là mở rộng thị trường nhờ cắt giảm thuế và dỡ bỏ rào cản thương mại để tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu

Tuy nhiên, hội nhập kinh tế sẽ khiến các nước phải đối mặt với không ít thách thức Bên cạnh những cơ hội, việc các nước cam kết “cắt giảm thuế” và dần gia tăng hàng rào phi thuế quan cũng chính là một vấn đề nan giải mà Việt Nam phải tìm hướng giải quyết

Hiểu rõ được vấn đề này, nhóm chúng em quyết định tìm hiểu và nghiên cứu về đề

tài “Hàng rào phi thuế quan đối với xuất khẩu ngành HS85 của Việt Nam sang Trung Quốc

và Mỹ Triển vọng xuất khẩu ngành hàng HS85” Đề tài sẽ tập trung phân tích về hàng rào

phi thuế quan đối với mặt hàng điện tử, thiết bị điện của Việt Nam khi xuất khẩu, từ đó chỉ

ra được khó khăn và đề xuất giải pháp cho nước ta khi xuất khẩu mặt hàng này sang các thị trường chủ lực Đồng thời, những triển vọng tiềm năng được khai thác khi ký kết các hiệp định mới với tầm ảnh hưởng cao

Cuối cùng, chúng em xin gửi lời cảm ơn đến cô Liên Chi đã tận tình giảng dạy kiến thức, là nền tảng cơ sở cho nhóm hoàn thành đề tài lần này

Trân trọng,

Nhóm 01./

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGÀNH HÀNG MÃ HS85 CỦA VIỆT NAM

1.1 Hoạt động xuất khẩu ngành HS85

Thiết bị điện tử là ngành sản xuất có vị trí then chốt trong nền kinh tế và ảnh hưởng mạnh mẽ đến các ngành công nghiệp khác Theo số liệu của Bộ Công thương Việt Nam, ngành công nghiệp máy tính, điện tử của Việt Nam chiếm tỷ trọng 17,8% toàn ngành công nghiệp Nắm bắt được tầm quan trọng đó, các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực này ngày càng tăng, nhiều hãng điện tử lớn trên thế giới đã đầu tư xây dựng cơ sở sản xuất sản phẩm điện tử công nghệ cao ở Việt Nam như Samsung, LG, Foxconn, Fukang Technology, LG Display Các sản phẩm máy vi tính và linh kiện điện tử ngày càng đa dạng hóa sản phẩm theo nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu Tốc độ tăng trưởng của nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện đã vượt qua dệt may trở thành nhóm hàng xuất khẩu chủ lực lớn thứ 2 của Việt Nam kể từ năm 2019 đến nay

chiếm 9,6% và luôn duy trì mức trên 10% từ đó đến nay (2016 chiếm 10,7%; 2017 chiếm 12,2%; 2018 chiếm 12,1%; 2019 chiếm 13,7%, sơ bộ 2020 chiếm 15,8% và ước tính năm

2021 chiếm 15,2%) Năm 2021, xuất khẩu điện tử, máy tính và linh kiện đứng thứ 2 trong

8 nhóm hàng đạt kim ngạch trên 10 tỷ USD của Việt Nam, tốc độ tăng lần lượt các năm trong giai đoạn 2011-2021 là: 2011 tăng 29,9%; năm 2012 tăng 68,4%; năm 2013 tăng 35,5%; năm 2014 tăng 7,5%; năm 2015 tăng 36,5%; năm 2016 tăng 21,5%; năm 2017 tăng 38,6%; năm 2018 tăng 12,5%; năm 2019 và năm 2020 cùng tăng 22,8%; năm 2021 ước tính tăng 14,4% Bình quân cả giai đoạn 2011-2021 tăng 27,3%

Đáng chú ý, giá trị xuất khẩu ngành điện tử năm 2019 của Việt Nam đạt trên 87 tỷ USD, có tốc độ tăng trưởng bình quân trong giai đoạn từ 2010 - 2019 trên 50%, cao nhất thế giới Năm 2020, tính đến hết tháng 9/2020, kim ngạch xuất khẩu ngành điện tử ước đạt khoảng 69 tỷ USD, trong đó điện thoại di động và linh kiện ước đạt hơn 36,6 tỷ USD, sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện ước đạt hơn 32,2 tỷ USD Dưới đây là biểu đồ cho thấy các quốc gia nhập khẩu mặt hàng điện tử và thiết bị điện của Việt Nam nhiều nhất:

Hình 1.2: Biểu đồ thể hiện các quốc gia nhập khẩu mặt hàng điện tử và thiết bị

điện của Việt Nam nhiều nhất năm 2019

Mặc dù được đánh giá là ngành công nghiệp mũi nhọn và đạt được một số thành tựu trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, đóng vai trò lớn trong xuất khẩu, nhưng thực tế, nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện của Việt Nam vẫn đang dừng ở giai đoạn đầu

trong chuỗi sản xuất sản phẩm điện tử và phụ thuộc phần lớn vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài Sản phẩm của doanh nghiệp Việt Nam chưa hướng mạnh vào sản xuất sâu, chưa phát triển sản phẩm xuất khẩu có hàm lượng công nghệ và chất xám cao,

tỷ trọng sản phẩm chế biến, chế tạo có giá trị gia tăng cao còn thấp

Tiếp đà năm 2021, hoạt động xuất khẩu ngành hàng này trong những tháng đầu năm

2022 tiếp tục có những tín hiệu khởi sắc Trong 4 tháng đầu năm 2022, ngành điện tử, thiết

bị điện và linh kiện là một trong 23 ngành hàng xuất khẩu đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1

tỷ USD, tăng 13,7% và đạt giá trị xuất khẩu 20,7 tỷ USD Đây là những tín hiệu đáng mừng

về sự phục hồi của sản xuất cũng như xuất khẩu sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện trong năm 2022, dự báo một năm tăng trưởng mạnh mẽ và đóng góp tích cực của ngành này vào sự phục hồi của cả nền kinh tế Việt Nam

Cơ cấu sản xuất của ngành công nghiệp điện tử được chia theo nhóm của mã HS gồm 3 nhóm ngành chính: máy tính, thiết bị viễn thông và thiết bị điện tử tiêu dùng Từ năm 2010, ngành điện tử đổi mới với sự tham gia mạnh mẽ của Việt Nam vào chuỗi giá trị 3C (gồm linh phụ kiện, lắp ráp cụm linh kiện, thành phẩm) và trở thành lắp ráp linh kiện điện tử của thế giới)

Việt Nam bắt đầu tham gia mạnh mẽ vào chuỗi giá trị 3C trong ngành điện tử từ năm

2010 (gồm linh phụ kiện, lắp ráp cụm linh kiện, thành phẩm) và trở thành trung tâm lắp ráp linh kiện điện tử của thế giới Nhóm thành phẩm của ngành điện tử Việt Nam chủ yếu tập trung vào các sản phẩm thiết bị truyền thông và điện tử tiêu dùng dẫn đầu Còn về nhóm hàng linh kiện điện tử, Việt Nam bị giới hạn ở vai trò “nhà tích hợp các linh kiện” trong chuỗi giá trị điện tử toàn cầu Với mức tăng trưởng vượt trội 20% đối với ngành hàng này, Việt Nam đã vượt qua các nước láng giềng Thái Lan, Philippines, Malaysia và chỉ xếp sau

Hàn Quốc về mặt hàng lắp ráp xuất khẩu trong năm 2019, 2020 Ngoài ra, tốc độ tăng trưởng bình quân của Việt Nam cao nhất thế giới trong giai đoạn 2016 - 2020

1.3 Thị trường xuất khẩu ngành hàng HS85

Bên cạnh nhiều thị trường truyền thống, các mặt hàng máy tính, sản phẩm điện tử

và linh kiện của Việt Nam cũng phát triển thêm các thị trường mới Việt Nam xuất khẩu sản phẩm máy tính, linh kiện điện tử đến hơn 100 thị trường trên toàn cầu, chủ yếu là các thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ (EU), ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc và đang xuất khẩu mạnh sang thị trường Liên minh châu Âu (Hà Lan, Đức, Cộng hòa Séc, Ba Lan, Phần Lan ) Ngoài ra, Việt Nam cũng tập trung mở rộng thị trường xuất khẩu mới, có tiềm năng tại các khu vực châu Phi, Mỹ La-tinh, Trung Đông và Ấn Độ…

Năm 2016, Việt Nam có 9 thị trường xuất khẩu lớn, bao gồm: Trung Quốc, Hoa Kỳ,

EU, ASEAN, Nhật Bản và Hàn Quốc, Hồng Kông, Đài Loan, Ấn Độ chiếm tới 86,7% kim ngạch xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện

Đến năm 2018, xét về thị trường thì Trung Quốc giữ vững vị trí đứng đầu trong nhập khẩu điện thoại các loại và linh kiện từ Việt Nam với tổng kim ngạch đạt 9,38 tỷ USD, tăng 31,1% so với năm trước; thị trường đứng thứ hai là Hoa Kỳ với kim ngạch đạt 5,41 tỷ USD, tăng 46,1% so với năm 2017

Các số liệu của Tổng cục Hải quan và bộ công thương cho thấy, năm 2020, Trung Quốc, Hoa Kỳ, EU, Hồng Kông (Trung Quốc) là 4 thị trường chính của Việt Nam và chiếm đến gần 71,3% tổng kim ngạch xuất khẩu của nước ta Bốn thị trường này đều có sự tăng trưởng cao về xuất khẩu trong năm 2020

Năm 2020, Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 11 trong nhóm các nước xuất khẩu hàng điện tử chủ chốt dù đã từng chỉ đứng thứ 47 trong năm 2001 Trong đó, xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện trong năm 2020 đạt 44,58 tỷ USD, tăng 24,1% so với năm 2019 Về xuất khẩu các mặt hàng điện thoại các loại và linh kiện, Việt Nam trong năm

2020 xếp thứ hai trên toàn thế giới, với giá trị là 51,18 tỷ USD dù đã giảm 0,4% so với

2019 do ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 Xét theo chuỗi giá trị toàn cầu, thị trường được chia thành ba phần, bao gồm các hoạt động thượng nguồn, trung nguồn và hạ nguồn Việt Nam là quốc gia hội nhập thuộc phần trung nguồn chủ yếu, bao gồm các cụm lắp ráp

nhỏ như màn hình và các bộ phận đặc biệt, và các sản phẩm hoàn chỉnh như điện tử tiêu dùng, truyền thông và máy tính

Theo thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan, trong 6 tháng đầu năm 2022, Mỹ, Trung Quốc, EU và Hàn Quốc là những thị trường hàng đầu mà Việt Nam xuất khẩu nhóm ngành điện thoại và linh kiện Theo đó, kim ngạch xuất khẩu điện thoại và linh kiện sang thị trường

Mỹ đạt 6,61 tỷ USD, tăng 53,7% so với cùng kỳ năm trước Thị trường Trung Quốc xếp vị trí thứ hai với kim ngạch 6,45 tỷ USD, tăng 16,6%; thị trường Hàn Quốc đứng thứ tư, đạt 2,78 tỷ USD, tăng 29,8% Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường lớn thứ ba

là EU lại sụt giảm 7,7%, chỉ đạt 3,2 tỷ USD

CHƯƠNG 2: HÀNG RÀO PHI THUẾ QUAN TRONG NGÀNH HÀNG HS85 CỦA

MỸ

2.1 Tổng quan xuất khẩu của ngành hàng mã HS85 từ Việt Nam sang thị trường Mỹ

Mỹ là thị trường xuất khẩu điện thoại và linh kiện, máy vi tính, sản phẩm điện tử và

linh kiện (HS85) lớn nhất của Việt Nam Theo số liệu tổng hợp của Tổng cục Hải Quan,

năm 2020, giá trị xuất khẩu HS85 chiếm 23,62 % trong tổng giá trị xuất khẩu ngành hàng

HS85 với toàn thế giới của Việt Nam (111,092,752 nghìn USD)

Nguồn số liệu: Trade Map Biểu đồ: Nhóm tự trình bày

Hình 2.1: Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt

Nam sang Mỹ giai đoạn 2017-2021

Nhìn vào biểu đồ có thể thấy giá trị xuất khẩu mặt hàng HS85 của Việt Nam sang

Mỹ tăng liên tục trong giai đoạn từ 2017 - 2021 Trong giai đoạn 2017 - 2021, tăng 362,64%

và năm 2021 tăng 38,31% so với năm trước đó

Theo số liệu tổng hợp từ TradeMap, Mỹ là thị trường nhập khẩu mặt hàng HS85 lớn

nhất tại Việt Nam từ năm 2020, là thị trường luôn chiếm giá trị xuất khẩu mặt hàng HS85

cao trong tổng giá trị xuất khẩu ra thế giới của Việt Nam

Nguồn: Trade Map

Bảng 2.1: Bảng thể hiện giá trị xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt Nam ra thế giới

và 5 quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 (đơn vị: nghìn USD)

Theo số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan, giá trị xuất khẩu hàng hoá HS85 từ Việt Nam sang Mỹ tiếp tục tăng trong năm 2022, giá trị xuất khẩu các nhóm hàng trong mã HS85 như sau:

Điện thoại các loại và linh kiện: Tính trong 2 quý đầu năm/2022, xuất khẩu mặt

hàng điện thoại các loại và linh kiện sang thị trường Mỹ đạt 6,61 tỷ USD, tăng 53,7% so với cùng kỳ năm trước

Máy vi tính sản phẩm điện tử & linh kiện: trị giá xuất khẩu nhóm hàng trong 2 quý

đầu năm 2022 sang Mỹ đạt 7,32 tỷ USD, tăng 26,9% so với cùng kỳ năm trước

Máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác: trong 2 quý đầu năm 2022, trị giá xuất

khẩu sang Mỹ là 9,49 tỷ USD, tăng 22,5% so với cùng kỳ năm trước

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng nằm trong 3 quốc gia có giá trị lớn nhất mà Mỹ nhập khẩu hàng hoá HS85

Nguồn: Trade Map

Bảng 2.2: Bảng thể hiện giá trị nhập khẩu hàng hoá HS85 của Mỹ từ thế giới và

5 quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 (đơn vị: nghìn USD)

Từ bảng có thể thấy, giá trị nhập khẩu hàng hoá HS85 từ Việt Nam của Mỹ qua các năm đều tăng Trong giai đoạn 2017 - 2019, Việt Nam chỉ xếp thứ 4, thứ 5; nhưng từ năm

2020, Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 3, vượt qua Malaysia và Đài Bắc Trung Hoa

Như vậy, ngành hàng HS85 tại Việt Nam có khả năng tăng trưởng cao, tiềm năng xuất khẩu lớn sang thị trường Mỹ Trong tương lai, mặt hàng này còn phát triển nhanh, nổi bật và chiếm giá trị hơn

Nguồn: UNCTAD, 2012

Các biện pháp kỹ thuật SPS (tiêu chuẩn vệ sinh và kiểm dịch động thực vật)

TBT (rào cản kỹ thuật đối với thương mại)

Kiểm tra trước khi giao hàng và các thủ tục khác

Các biện pháp phi kỹ thuật

Các biện pháp bảo vệ thương mại có tính bắt buộc

Cấp phép, hạn ngạch và các biện pháp kiểm soát số lượng

Các biện pháp kiểm soát giá bao gồm thuế, phí bổ sung

Các biện pháp tài chính

Các biện pháp ảnh hưởng đến cạnh tranh

Các biện pháp đầu tư liên quan đến thương mại

Các biện pháp xuất khẩu Các biện pháp liên quan đến xuất khẩu

Bảng 2.3: Bảng thể hiện tóm tắt phân loại các biện pháp phi thuế quan

2.2 Ảnh hưởng hàng rào phi thuế quan của Mỹ đối với ngành hàng mã HS85 của Việt Nam

2.2.1 Yêu cầu về nhãn mác hàng hóa (Biện pháp kỹ thuật)

Nhãn mác hàng hóa là một trong những nội dung bắt buộc phải có trên hàng hóa xuất nhập khẩu nhằm cung cấp thông tin cần thiết cho phía vận chuyển và những người xử

lý hàng hóa như hải quan, nhà phân phối và người tiêu dùng Khi xuất khẩu hàng hóa sang

Mỹ, đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng và được quy định cũng như bị kiểm soát chặt chẽ bởi pháp luật

Đối với mặt hàng HS85, đa số các sản phẩm được quy định ghi nhãn và giám sát bởi một số cơ quan chính phủ như: Ủy ban Thương mại Công bằng (FTC), Cục bảo vệ môi trường (US EPA), Bộ năng lượng Hoa Kỳ (DOE), Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng (CPSC), Cục Quản lý Sức khỏe và An toàn Lao động (OSHA),

Về xuất xứ hàng hóa, mọi hàng hóa nhập khẩu sang Mỹ phải được dán nhãn không

thể tẩy xóa và tên nước xuất xứ phải được ghi bằng Tiếng Anh

Về các thông tin chung trên bao bì đối với các sản phẩm hàng hóa tiêu dùng, hai cơ

quan Ủy ban Thương mại Công bằng (FTC) và Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) thực thi theo đạo luật đóng gói và dán nhãn (The Fair Packaging and Labeling Act

- FPLA) bao gồm các yêu cầu cơ bản sau:

- Tên/nội dung sản phẩm

- Tên và địa chỉ của nhà sản xuất, nhà đóng gói, nhà nhập khẩu hoặc nhà phân phối

- Trọng lượng hoặc khối lượng, số lượng tịnh (net) của sản phẩm

Các yêu cầu về nhãn an toàn, Ủy ban An toàn Sản phẩm Tiêu dùng (CPSC) quy

định các yêu cầu nhãn an toàn cho hàng ngàn loại chất, vật phẩm và sản phẩm nguy hiểm khác nhau để được nhập khẩu vào Mỹ

2.2.2 Quy định về sở hữu trí tuệ (Biện pháp kỹ thuật)

Như các quốc gia khác trên thế giới, Mỹ đã ban hành đạo luật riêng về nhãn hiệu thương mại là Đạo luật Nhãn hiệu thương mại năm 1946 (Trademark Act) và Đạo luật liên bang về sự lu mờ nhãn hiệu hàng hóa (The Federal Trademark Dilution Act) Những hình thức sở hữu trí tuệ có thể gây cản trở đối với những mặt hàng xuất khẩu, chủ yếu là bằng sáng chế, bản quyền, nhãn hiệu và bí mật thương mại Mục tiêu chính là để quốc gia này

bảo hộ các thương hiệu đã được đăng ký trong nước khỏi xâm hại và đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế, phát triển khoa học công nghệ và thu hút đầu tư nước ngoài

Cụ thể, Đạo luật về nhãn hiệu năm 1946 đề ra quy định cấm nhập khẩu những sản phẩm làm nhái thương hiệu đã được đăng ký bản quyền và dễ gây nhầm lẫn hoặc tương tự Đồng thời, Việt Nam và cả Mỹ cũng đã trở thành thành viên trong một số hiệp định về sở hữu trí tuệ như:

- Hiệp định TRIPs của Tổ chức Thương mại Thế giới WTO

- Công ước Paris (Paris Convention)

- Nghị định thư Madrid (The Madrid Protocol)

Điều đó đồng nghĩa với việc Việt Nam phải có trách nhiệm thực thi và tuân theo các quy định của các hiệp định đã ký kết

2.2.3 Quy định về kỹ thuật, tiêu chuẩn (Biện pháp kỹ thuật)

Mỹ là một trong những thị trường khó tính, có yêu cầu kỹ thuật khắt khe Theo Sutech, tiêu chuẩn SA8000 là một trong 3 tiêu chuẩn (ISO 9000, ISO 14000 và SA 8000) được xem như bắt buộc để các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng hoá sang thị trường

Mỹ Trong đó, SA8000 được biết đến là hệ thống quản lý đảm bảo an toàn môi trường làm việc để phát triển nguồn nhân lực Nội dung của tiêu chuẩn SA8000 bao gồm:

- Lao động trẻ em

- Lao động cưỡng bức hoặc bắt buộc

- Sức khỏe và an toàn người lao động

- Tự do lập hội và quyền thương lượng tập thể

- Phân biệt đối xử

- Thực hành kỷ luật

- Giờ làm việc

- Lương và thù lao

- Hệ thống quản lý

Ngoài ra, khi xuất khẩu ngành hàng HS85 sang thị trường Mỹ thường gặp phải một

số hệ thống các tiêu chuẩn kỹ thuật gồm:

Tiêu chuẩn về điều kiện và chất lượng sản phẩm: Đáp ứng đủ các thông số tiêu chuẩn

và kỹ thuật do Chính phủ Liên bang Hoa Kỳ (Mỹ), ước tính hiện tại khoảng 44000 quy chế

và các quy định kỹ thuật hoặc thông số kỹ thuật riêng biệt

Tiêu chuẩn về tính bảo mật của thông tin về các sản phẩm: Sản phẩm có nguồn gốc

trong nước được tôn trọng và bảo mật quy trình sản xuất theo cách thức bảo vệ các lợi ích thương mại hợp pháp

Tiêu chuẩn về kiểm định sản phẩm: Sản phẩm ngành hàng HS85 là các sản phẩm

công nghệ, phải qua quá trình kiểm định sử dụng thử trước khi xuất khẩu hàng loạt nhằm đảm bảo về chất lượng sản phẩm như thời gian sử dụng, các lỗi xảy ra khi sử dụng

Ngày nay, Chính phủ và người tiêu dùng tại Mỹ không chỉ quan tâm đến giá cả, chất lượng, xuất xứ mà ngày càng chú trọng đến điều kiện làm việc của người lao động Trong quá trình ngành hàng linh kiện điện tử của Việt Nam đạt được sự phát triển mạnh mẽ khi xuất khẩu vào thị trường Mỹ, việc đảm bảo các quy định kỹ thuật, tiêu chuẩn là một trong những điều kiện quan trọng

2.2.4 Chống bán phá giá và chống trợ cấp (Biện pháp bảo vệ thương mại tạm thời)

Chống bán phá giá và chống trợ cấp là hai biện pháp bảo vệ thương mại tạm thời được Mỹ áp dụng nhiều nhất khi Việt Nam xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Mỹ Chống bán phá giá là biện pháp nhằm chống lại hiện tượng hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ với giá thấp hơn giá bán tại thị trường nội địa nước xuất khẩu Chống trợ cấp là biện pháp nhằm chống lại mặt hàng được trợ cấp của Chính phủ nước xuất khẩu gây thiệt hại cho hàng hóa nội địa của Mỹ

Trên thực tế, Việt Nam vướng phải nhiều cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp được khởi xướng ở Mỹ Năm 2005, Mỹ điều tra chống bán phá giá đối với sản phẩm tôm nước ấm từ Việt Nam Ngoài ra, mặt hàng thép Việt bị Mỹ áp thuế chống bán phá giá xấp xỉ 200% và thuế chống trợ cấp hơn 256% Riêng đối với ngành hàng HS85 của Việt Nam khi nhập khẩu vào thị trường Mỹ, tháng 4/2022, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) đã thu thập tài liệu điều tra pin năng lượng mặt trời bán phá giá Nội dung Mỹ cáo buộc Việt Nam

đã nhập nguyên liệu từ Trung Quốc để sản xuất tế bào và mô-đun quang điện xuất khẩu

sang Mỹ Trong khi đó, mặt hàng pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc bị Mỹ áp thuế chống bán phá giá từ 15% đến 238% và thuế chống trợ cấp từ 11% đến 15%

2.3 Khó khăn ngành hàng HS85 đang phải đối mặt từ hàng rào phi thuế quan của Mỹ

2.3.1 Đối với biện pháp kỹ thuật

Đối với tiêu chuẩn về tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng, Mỹ là một trong những thị

trường khó tính và có tiêu chuẩn khắt khe đối với hàng nhập khẩu, đặc biệt là ngành hàng chuyên biệt HS85 Bởi Mỹ đi đầu công nghệ và đón đầu các xu hướng kỹ thuật của thời đại mới Vì vậy, khi xuất khẩu mặt hàng này, Việt Nam gặp một số bất lợi:

- Các doanh nghiệp điện tử Việt Nam không có công nghệ sản xuất hiện đại, nội lực vốn đủ lớn để xuất khẩu các sản phẩm hoàn thiện phát triển, mà chỉ xuất khẩu các sản phẩm nhỏ, phần tử của sản phẩm lớn Như vậy cho thấy, Việt Nam xuất khẩu mặt hàng với kim ngạch lớn nhưng lợi nhuận thu về chưa thực sự tối ưu Điều này đòi hỏi ngành hàng điện tử Việt Nam phải được đầu tư hơn, học hỏi các công nghệ mới nhanh chóng và kịp thời để có thể xuất khẩu các mặt hàng hoàn thiện hơn với lãi suất cao

- Tiêu chuẩn về thông số sản phẩm nhiều đòi hỏi Việt Nam phải kiểm duyệt sản phẩm

kỹ càng trước khi sản xuất và xuất khẩu

- Công nghệ thay đổi, các tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm được cập nhật liên tục yêu cầu Việt Nam phải chủ động nắm bắt, học hỏi các công nghệ mới cùng các thông tin về quy định mới

Đối với yêu cầu về nhãn mác hàng hóa, vì quy định về ghi nhãn do nhiều tổ chức

ban hành và giám sát nên Mỹ không có riêng một luật hay riêng một cơ quan chính phủ quy định cho mọi loại nhãn sản phẩm Việc tìm tất cả các luật và quy định liên quan đến sản phẩm có kế hoạch xuất khẩu sẽ khó khăn và mất khá nhiều thời gian cho các doanh nghiệp xuất khẩu Trong một số trường hợp, việc ghi sai hoặc thiếu nhãn sản phẩm theo quy định

sẽ bị từ chối nhập cảnh tại cảng, hoặc bị phạt do hành vi vi phạm quy định về nhãn của quốc gia này

Đối với các quy định về sở hữu trí tuệ, một số doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

khi đang trong quá trình xuất khẩu quốc tế, đặc biệt là sang Mỹ, đôi khi sẽ dễ gặp phải