Quản lý hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú trung học cơ sở huyện đăk glei tỉnh kon tum 1

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM NGUYỄN VĂN BÌNH QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÕNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƢỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƢỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÖ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐĂK GLEI TỈNH K[.]

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN BÌNH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PHÕNG NGỪA BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÖ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐĂK GLEI TỈNH KON TUM

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Lê Quang Sơn

Phản biện 1: TS Lê Mỹ Dung

Phản biện 2: TS Đỗ Tường Hiệp

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn

tốt nghiệp thạc sĩ u d c họp tại Trường Đại học Sư phạm vào ngày 24 tháng 6 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Thư viện Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN

Khoa Tâm lý giáo dục, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong những năm gần đây bạo lực học đường đang gây ảnh hưởng rất nhiều đối với công tác giáo dục, có nhiều số liệu cho thấy đây là vấn đề rất nghiêm trọng Theo số liệu của UNESCO, tỷ lệ trẻ

em và vị thành niên là nạn nhân của bạo lực học đường hàng năm lên đến 246 triệu người trên toàn thế giới Số liệu của Plan International

và Trung tâm nghiên cứu quốc tế về phụ nữ (ICRW) khảo sát ở 5 quốc gia gồm Campuchia, Việt Nam, Indonesia, Pakistan và Nepal cho thấy, cứ 10 học sinh thì có 7 em từng phải chịu bạo lực học đường Quốc gia có số học sinh hứng chịu nạn bạo lực cao nhất là Indonesia (84%); thấp nhất là Pakistan với 43%

Đăk Glei là huyện miền núi của tỉnh Kon Tum, đa số người dân sinh sống trên địa bàn là người dân tộc thiểu số, trình độ dân trí còn thấp, với địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn Năm 2012, các trường PTDTBT THCS được thành lập với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh dân tộc thiểu số, đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương Công tác quản lý hoạt động giáo dục bạo lực học đường trong các trường PTDTBT THCS cũng

đã được quan tâm đúng mức, cùng với việc tuyên truyền, lồng ghép giáo dục trong các hoạt động ngoại khóa, trong các tiết sinh hoạt dưới cờ, tiết sinh hoạt chủ nhiệm, tiết học trên lớp, trong các buổi sinh hoạt hoạt bán trú đã được triển khai thực hiện Tuy nhiên hàng năm trong các nhà trường tình trạng học sinh vô lễ với thầy cô giáo, học sinh gây gỗ đánh nhau, thâm chí kéo bè phái theo làng để đánh nhau … ngày càng nhiều Trường PTDTBT THCS ngoài nhiệm vụ giáo dục như các trường THCS còn thực hiện thêm nhiệm vụ quản

lý, nuôi dưỡng học sinh bán trú tại trường nên việc các em ở các làng khác nhau ở chung 1 phòng xảy ra mâu thuẫn là không tránh khỏi

Bạo lực học đường là những hành vi tiêu cực gây ảnh hướng xấu đến công tác giáo dục nhân cách học sinh, làm ảnh hưởng đến chất lượng học tập, để lại hậu quả cả về thể chất và tinh thần ảnh hưởng đến sự phát triển về tình cảm, xã hội Những học sinh gây nên bạo lực nếu không được uốn nắn, giáo dục kịp thời sẽ gây nên đức tính nóng nảy thiếu kiềm chế…Chúng ta cần nhìn nhận thực tế vấn

đề, phân tích nguyên nhân một cách khoa học nhằm tìm ra những biện pháp hiệu quả để phòng chống bạo lực học đường, góp phần tích cực xây dựng môi trường thân thiện trong nhà trường, gia đình

và xã hội

Xuất phát từ những lý do nêu trên, đề tài: "Quản lí hoạt động giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường cho học sinh ở các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum" được lựa

chọn để nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh ở các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum, đề tài đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum góp phần nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh của nhà trường

3 ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

3.2 Đối tƣợng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các

trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum

- Thực trạng vấn đề nghiên cứu được khảo sát trong giai đoạn 2019-2021 Các biện pháp quản lý được đề xuất cho giai đoạn 2021-2025

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Hiện nay, quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh

ở các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum còn nhiều bất cập, kết quả giáo dục chưa cao Nguyên nhân chính của những bất cập này là các cấp quản lý triển khai các chỉ đạo về giáo dục PNBLHĐ cho học sinh không dựa trên tiếp cận quản lý phù hợp Dựa trên lý thuyết quản lý hoạt động giáo dục và thực tiễn quản lý của các trường có thể đề xuất được các biện pháp quản lý hợp lý, khả thi nhằm quản lý tốt hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh, góp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường PTDTBT THCS trên địa bàn nghiên cứu

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS huyện

Đăk Glei tỉnh Kon Tum

5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS huyện Đăk

Glei tỉnh Kon Tum

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.3 Nhóm các phương pháp xử lí thông tin

7 CẤU TRÚC LUẬN VĂN

- Phần mở đầu và kết luận, luận văn gồm ba chương:

+ Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh ở các trường PTDTBT THCS

+ Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh ở các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum

+ Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh ở các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PNBLHĐ CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PTDTBT THCS 1.1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CHÍNH CỦA ĐỀ TÀI

1.2.1 Khái niệm quản lý giáo dục

1.2.1.1 Khái niệm Qu n lý

1.2.1.2 Khái niệm Qu n lý giáo d c

1.2.1.3 Khái niệm Qu hà trường

Quản lý nhà trường là một bộ phận của quản lý giáo dục, là một hệ thống những tác động sư phạm khoa học và có tính định

hướng của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm làm cho nhà trường vận hành theo đường lối, quan điểm giáo dục của Đảng, thực hiện các mục tiêu, tính chất của nhà trường Việt Nam đó là hình thành phát triển nhân cách người học theo yêu cầu của xã hội

1.2.2 Khái niệm hoạt động giáo dục PNBLHĐ

1.2.2.1 Khái niệm BLHĐ

Bạo lực học đường được hiểu là hành vi xâm hại có chủ ý, có

ý đồ, thường gây hậu quả nghiêm trọng và xảy ra trong phạm vi trong nhà trường, nếu nhìn từ góc độ lấy học sinh làm trung tâm thì bạo lực học đường là sự xâm hại của học sinh đối với học sinh, sự xâm hại của học sinh đối với người bên ngoài nhà trường và ngược lại, là sự xâm hại của giáo viên đối với học sinh và ngược lại,

1.2.2.2 Kh ệm h ạt độ d c PNBLHĐ

Giáo dục phòng ngừa BLHĐ là phát hiện kịp thời những biểu hiện bạo lực trong nhà trường, ngoài nhà trường, từ lúc còn manh nha để kịp thời dập tắt Giáo dục phòng ngừa BLHĐ là đấu tranh, xử lý nghiêm minh những hành vi bạo lực của học sinh, nhằm góp phần giữ vững an ninh trật tự trong nhà trường và ngoài xã hội

1.2.3 Khái niệm quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ

Quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa công tác GDPN BLHĐ đạt kết quả mong muốn bằng những cách thức hiệu quả nhất

1.3 HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PNBLHĐ CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PTDTBT THCS TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1.3.1 Đặc điểm học sinh PTDTBT THCS

Lứa tuổi THCS bao gồm những em có độ tuổi từ 11 - 15

tuổi, tương ứng các em học từ lớp 6 đến lớp 9 trường THCS Lứa tuổi này còn gọi là lứa tuồi thiếu niên - là một giai đoạn chuyển tiếp trong sự phát triển của con người diễn ra giữa giai đoạn trẻ em và tuổi trưởng thành và nó có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển của các em Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, tạo ra sự khác biệt mới về mọi mặt: Thể chất, trí tuệ, giao tiếp, tình cảm, đạo đức của các em Học sinh THCS người DTTS cũng có những nét đặc điểm tâm lý chung giống với học sinh người Kinh ở các vùng miền khác cùng trang lứa Tuy nhiên, bên cạnh những đặc điểm chung đó các em có những nét đặc điểm riêng, những đặc điểm do điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa và lối sống, phong tục của địa phương tạo nên như: Tính rụt rè, nhút nhát, e ngại hay xấu hổ, tự ái rất cao;

1.3.2 Mục tiêu giáo dục PNBLHĐ cho học sinh PTDTBT THCS

Giáo dục phòng, ngừa bạo lực học đường ở các trường THCS nhằm mục đích hình thành hành vi, ứng xử đúng đắn, giảm thiểu và xóa bỏ BLHĐ, ngăn chặn GV và HS có những thái độ, hành

vi sai lệch với chuẩn mực xã hội, giữ cho môi trường giáo dục lành mạnh, nhằm thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả, góp phần hoàn thành mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước ta trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước

1.3.3 Nội dung giáo dục PNBLHĐ cho học sinh PTDTBT THCS

Giáo dục phòng ngừa bạo lực học đường nhằm giúp học sinh tăng cường khả năng nhận diện các biểu hiện và nguyên nhân của bạo lực học đường, nhất là trong giai đoạn đầu: nhìn mặt thấy “ghét”;

va chạm trong lúc vui chơi, trên đường đi học; trong phòng ở bán trú

hay trong các hoạt động sinh hoạt bán trú; mâu thuẫn, nói xấu nhau qua diễn đàn, “chát” hay quan hệ khác giới, yêu đương sớm, ghen tuông,… chuẩn bị cho học sinh sự sẵn sàng về tâm lý đấu tranh ngừa lại bạo lực và các biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn Nhận thức đúng

là cơ sở để hành động, bởi vì để ngăn chặn bạo lực, phải hiểu biết về bản chất của bạo lực và những biểu hiện của nó trong mỗi giai đoạn

Nâng cao nhận thức cho học sinh về nguy cơ và hậu quả của bạo lực học đường Cả nạn nhân lẫn kẻ thực hiện hành vi bạo lực đều

có hậu quả không hay Trong nhiều vụ bạo lực được nói tới, không ít những vụ bạo lực đã gây ra những hậu quả nghiêm trọng về mặt thể xác Nhẹ nhàng có thể là những vết bầm tím nhưng cũng có thể là những thương tích nặng phải vào bệnh viện điều trị Tồi tệ hơn khi không ít vụ bạo lực đã cướp đi sinh mạng của những học sinh vô tội

để lại sự thiệt thòi, đau đớn không chỉ về mặt thể xác mà cả tinh thần cho học sinh và gia đình

1.3.4 Phương pháp và hình thức giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

* Phương pháp (methodos): Có các cách hiểu về phương pháp như sau:

- Phương pháp là cách thức nghiên cứu, nhìn nhận các hiện tượng của tự nhiên và đời sống xã hội, ví dụ: phương pháp biện chứng, phương pháp so sánh thực nghiệm

- Phương pháp là hệ thống các cách sử dụng để tiến hành một hoạt động nào đó

- Nhóm phương pháp tác động vào ý thức: có mục đích

giúp cho học sinh có những hiểu biết mới hoặc xóa bỏ những nhận thức sai lầm đã mắc phải

- Nhóm phương pháp tạo lập hành vi thói quen: mục đích

hình thành thói quen, hành vi có văn hóa cho các đối tượng giáo dục

- Nhóm phương pháp điều chỉnh thái độ: nhằm tạo hưng

phấn thúc đẩy tính tích cực hoạt động của học sinh hoặc điều chỉnh những sai lầm đã mắc phải

* Công tác GDPN BLHĐ cho HS có thể được tiến hành bằng nhiều hình thức khác nhau Dưới đây là một số hình thức thông dụng:

- Thông qua việc dạy học các bộ môn khoa học cơ bản làm cho người được giáo dục tự giác chiếm lĩnh một cách có hệ thống những khái niệm đạo đức, nhân cách Các môn khoa học xã hội và nhân văn như: Văn học, Lịch sử, Giáo dục công dân,… có tiềm năng

to lớn trong việc giáo dục nhân cách cho người học

- Thông qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp như các hoạt động đoàn thể và hoạt động xã hội

- Giáo dục phòng ngừa BLHĐ cho học sinh thông qua con đường tự rèn luyện, tự tu dưỡng, tự giáo dục của bản thân mỗi học sinh Giáo dục phòng ngừa BLHĐ cho học sinh thông qua sự gương mẫu của người thầy

- Thông qua buổi sinh hoạt bán trú:

- Hình thức khác: Hòm thư góp ý, chương trình phát thanh

bán trú, phát thanh măng non,…

1.3.5 Các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

nhất trong nhận thức cũng như hoạt động giáo dục cùng một hướng, một mục đích, một tác động tổ hợp, đồng tâm tạo sức mạnh kích thích, thúc đẩy quá trình phát triển nhân cách của trẻ, tránh sự tách rời mâu thuẫn, vô hiệu hóa lẫn nhau gây cho các em tâm trạng nghi ngờ, hoang mang, dao động trong việc lựa chọn, định hướng các giá trị tốt đẹp của nhân cách Sự phối hợp gia đình, nhà trường, xã hội có thể diễn ra dưới nhiều hình thức Vấn đề cơ bản hàng đầu là tất cả các lực lượng giáo dục phải phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động tạo ra những mối quan hệ phối hợp vì mục tiêu giáo dục đào tạo thế

hệ trẻ thành những người công dân hữu ích cho đất nước

1.3.6 Các điều kiện phục vụ hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

Môi trường giáo dục là tất cả các điều kiện về vật chất và tinh thần có ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục, học tập, rèn luyện và phát triển của người học Môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện là môi trường giáo dục mà người học được bảo vệ, không

bị tổn hại về thể chất và tinh thần;

Môi trường tinh thần gồm bầu không khí tâm lý, đạo đức, trí tuệ do các tình huống dạy học; Các mối quan hệ xã hội trong nhà trường tạo nên

Môi trường nhà trường thân thiện trong đó các mối quan hệ của giáo viên và học sinh, học sinh với học sinh được dựa trên nền tảng của các giá trị như: tin tưởng, cởi mở, tôn trọng, đồng cảm, chia

sẻ, không bạo lực, không có sự kì thị sẽ giúp người học có cơ hội phát huy tối đa tiềm năng của mình

1.3.7 Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

Hiệu trưởng lên kế hoạch chỉ đạo triển khai và trực tiếp kiểm tra, đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ hoạt động GDPN BLHĐ, kế

hoạch của nhà trường được xây dựng ngay từ đầu năm học, trong kế hoạch xác định rõ mục tiêu, nội dung, biện pháp dựa trên mục tiêu chung của ngành Kế hoạch này được thông qua Hội đồng sư phạm nhà trường Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng giáo viên thực hiện nhiệm vụ và xây dựng kế hoạch lồng ghép vào hoạt động theo tháng, chủ đề năm học

Công tác kiểm tra đánh giá, kiểm tra đánh giá hoạt động GDPN BLHĐ:

Kiểm tra đánh giá hoạt động qua dự giờ, theo dõi quan sát trực tiếp trên lớp: Dự giờ, kiểm tra hồ sơ giáo viên, kiểm tra vở, bài viết của học sinh

Kiểm tra đánh giá qua văn bản chỉ đạo và báo cáo của giáo viên

Kiểm tra đánh giá hoạt động qua các môn học: Đánh giá kết quả học tập của học sinh qua từng môn, trong đó quan tâm đến môn giáo dục công dân và nhận xét của GV; kết hợp với báo cáo của giáo viên

Kiểm tra đánh giá thường xuyên theo kế hoạch từng tuần, tháng, học kỳ và năm học; hoặc kiểm tra định kì theo học kỳ và kết quả cuối cùng đạt được Đồng thời đưa nội dung GDPN BLHĐ vào

1.4.4 Quản lý sự phối hợp các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

1.4.5 Quản lý các điều kiện phục vụ hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

1.4.6 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS

1.5 NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PNBLHĐ CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PTDTBT THCS

1.5.1 Những yếu tố khách quan

1.5.2 Những yếu tố chủ quan

Tiểu kết chương 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC PNBLHĐ CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PTDTBT THCS

HUYỆN ĐĂK GLEI TỈNH KON TUM

2.1 Khái quát về quá trình khảo sát

2.1.1 Mục tiêu khảo sát

Quá trình khảo sát nhằm tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum, làm cơ sở đề xuất biện pháp quản lý nâng cao hiệu quả giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường

2.1.2 Nội dung khảo sát

- Khảo sát thực trạng hoạt động giáo dục PNBLHĐ cho học sinh tại các trường PTDTBT THCS huyện Đăk Glei tỉnh Kon Tum

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động giáo dục PNBLHĐ