Quản lý hoạt động dạy học môn ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường thcs huyện núi thành tỉnh quảng nam 1

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM ĐẶNG THỊ HOÀI PHƢƠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC Ở CÁC TRƢỜNG THCS HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM[.]

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐẶNG THỊ HOÀI PHƯƠNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN NÚI THÀNH

TỈNH QUẢNG NAM

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 814.01.14

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Đà Nẵng – 2022

Công trình được hoàn thành tại

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÊ QUANG SƠN

Phản biện 1: PGS TS Phan Minh Tiến

Phản biện 2: TS Hà Văn Hoàng

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản lý giáo dục họp tại Trường Đại học Sư phạm vào ngày 19 tháng 3 năm 2022

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Thư viện Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN

- Khoa Tâm lý giáo dục, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN

MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Giáo dục và đào tạo đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của nhân cách con người cũng như sự phát triển của của đất nước Điều này đã được khẳng định trong Hiến pháp năm 1992

và trong văn kiện của các kì Đại hội

Ngày nay, khoa học công nghệ có những bước phát triển vượt bậc cùng với toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đã tạo ra những chuyển biến sâu sắc về mọi mặt trong đời sống xã hội Song hành với những lợi ích to lớn mà nó mang lại thì chúng ta cũng phải đối mặt với nhiều vấn đề này sinh như: bệnh tật, trái đất nóng lên, ô nhiễm môi trường Chính vì thế mà thế hệ trẻ cần phải trang bị cho mình những phẩm chất và năng lực phù hợp để thích nghi và tạo ra những thay đổi tích cực Điều này đòi hỏi giáo dục hiện nay cũng phải có sự thay đổi để đáp ứng nhu cầu của người học, của xã hội Một trong những định hướng cơ bản của việc đổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm xa rời thực tiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học

Trước yêu cầu đổi mới, Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành thông tư 32 ngày 26/12/2018 về chương trình giáo dục phổ thông tổng thể và chương trình giáo dục của các môn học, trong đó có môn Ngữ văn Chương trình môn học cụ thể hóa năng lực đặc thù tương ứng đã nêu trong chương trình tổng thể dưới dạng khung phẩm chất

và năng lực môn học Trong thời gian này, môn Ngữ văn cấp Trung học cơ sở ở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam đã thực hiện đúng quan điểm, chủ trương, sự chỉ đạo của Ngành về mục tiêu đổi mới giáo dục đề ra Hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất

và năng lực người học được triển khai, áp dụng và gặt hái được

nhiều thành công Tuy nhiên vẫn còn một số giáo viên chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của việc dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học, vẫn còn theo lối dạy truyền thống; các cấp quản lý triển khai các chỉ đạo về quản lý hoạt động dạy học không dựa trên tiếp cận quản lý phù hợp Điều này đặt ra yêu cầu cán bộ quản lý phải đổi mới, phải có những biện pháp quản lý kịp thời, hợp lý để hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học đạt hiệu quả

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn cần nâng cao chất lượng hoạt đọng dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn tại các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam và xuất phát từ quyền lợi của người học được phát triển phẩm chất và năng lực một cách toàn diện phù hợp với nhu cầu xã hội, tôi chọn đề tài:

“Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam” làm đề tài luận văn của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng về hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học tại các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.3 Phạm vi nghiên cứu

- Đề tài tiến hành nghiên cứu tại huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

- Đề tài nghiên cứu đề xuất các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhà trường đối với hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ

sở

- Thực trạng vấn đề nghiên cứu được khảo sát trong giai đoạn 2019-2021 Các biện pháp quản lý được đề xuất cho giai đoạn 2021-

2025

4 Giả thuyết khoa học

Nếu hiệu trưởng các trường trun ghọc cơ sở áp dụng một cách đồng bộ và hợp lý các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực trong luận văn thì chất lượng dạy học môn Ngữ văn ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam sẽ được nâng cao hơn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam 5.3 Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.3 Nhóm các phương pháp xử lý thông tìn

7 Cấu trúc luận văn

- Phần nội dung gồm ba chương:

+ Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

+ Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

+ Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ngoài nước

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

1.2 Các khái niệm chính của đề tài

1.2.1 Khái niệm quản lý giáo dục

1.2.1.1 Khái niệm Quản lý

1.2.1.2 Khái niệm Quản lý giáo dục

1.2.1.3 Khái niệm Quản lý nhà trường

1.2.2 Khái niệm hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học

1.2.2.1 Khái niệm hoạt động dạy học

1.2.2.2 Khái niệm dạy học theo hướng phát triển phẩm chất

và năng lực người học

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển phẩm chất

và năng lực người học là những tác động có mục đích có kế hoạch của người hiệu trưởng đến giáo viên, người học, các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, kiểm tra-đánh giá hoạt động dạy học hướng vào phát triển phẩm chất và năng lực cho người học, qua

đó nâng cao chất lượng dạy học Do vậy, hiệu trưởng phải dành nhiều thời gian và công sức cho công tác quản lý hoạt động dạy học nhằm ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội

1.3 Hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phầm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.3.1 Hoạt động dạy môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.3.1.1 Mục tiêu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.3.1.2 Nội dung, phân phối chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.3.1.3 Phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.3.1.4 Các điều kiện, phương tiện phục vụ dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.3.1.5 Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường

1.3.3 Môi trường dạy học môn Ngữ văn tổ chức theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học

1.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học

1.4.1.2 Quản lý nội dung dạy học, phân phối chương trình dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

Nội dung dạy học được lựa chọn phù hợp với mục tiêu (cho phép hình thành các phẩm chất và năng lực theo chuẩn môn học) Nội dung dạy học đảm bảo tính chính xác về khoa học, hiện đại, mang tính giáo dục Nội dung được cụ thể hóa thành chương trình dạy học, kế hoạch hoạt động dạy học Phân phối chương trình, nội dung dạy học được rà soát điều chỉnh theo định kỳ, phù hợp với mục tiêu dạy học đã điều chỉnh (nếu có) Giáo án, tài liệu dạy học được biên soạn đảm bảo tính khoa học, tính giáo dục, sát với chương trình, nội dung

1.4.1.3 Quản lý phương pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trun học cơ sở

Hiệu trưởng nhà trường cần hướng dẫn giáo viên lựa chọn phương pháp, hình thức tổ chức dạy học phù hợp nội dung dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học; phải chỉ đạo

tổ chuyên môn và giáo viên Ngữ văn xây dựng kế hoạch về việc thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học hướng đến người học, phù hợp với người học và điều kiện thực tế của người học

và nhà trường; chỉ đạo giáo viên vận dụng linh hoạt, đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học tích cực trong các tiết dạy Tổ chức các buổi thao giảng, hội giảng về đổi mới phương pháp, hình thức dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực

để giáo viên dự giờ thăm lớp, đánh giá kết quả, hiệu quả của việc đổi

mới, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp Đưa ra quy

định bắt buộc các tiết dạy không được xếp loại tốt nếu không vận dụng các phương pháp và hình thức dạy học tích cực

1.4.1.4 Quản lý các điều kiện, phương tiện tổ chức dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

Hiệu trưởng cần đảm bảo đầy đủ cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cho môn Ngữ văn Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo giáo viên sử dụng các phương tiện, thiết bị dạy học có sẵn trong thư viện (sách tham khảo, tác phẩm, tranh ảnh), thiết bị dạy học trên lớp học (máy chiếu, màn hình, mạng Internet…) Trang bị và đưa vào sử dụng thư viện điện tử Trang bị đầy đủ và đưa vào sử dụng hợp lý SGK, tài liệu dạy học, tác phẩm văn học, tạp chí khoa học, báo chí Với các thiết bị dạy học được cung cấp đầy đủ, giáo viên có thể giới thiệu nội dung bài học đến người học một cách trực quan, sinh động, làm tăng khả năng tiếp thu bài Ngoài ra, giáo viên tăng cường khai thác các nguồn tư liệu mở trên Internet, trên trường học kết nối để phục vụ tốt cho bài dạy của mình

1.4.1.5 Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

Hướng dẫn và triển khai xây dựng công cụ đánh giá phẩm chất

và năng lực theo Rubrics; Chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên đảm bảo tính khách quan, độ tin cậy (phương pháp và Hình thức kiểm tra-đánh giá) trong kiểm tra-đánh giá; Thiết lập hệ thống kiểm tra-đánh giá đảm bảo đánh giá được mức độ hình thành các phẩm chất và năng lực ở học sinh, thúc đẩy tự đánh giá; Triển khai thực hiện triết

lý đánh giá có tính hướng dẫn phát triển, không dán nhãn học sinh; Kết quả kiểm tra-đánh giá được xử lý, sử dụng, lưu trữ đúng quy định

1.4.2 Quản lý hoạt động học môn Ngữ văn của học sinh theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học

1.4.2.1 Quản lý việc hình thành động cơ, thái độ học tập của người học

Hiệu trưởng cần chỉ đạo và triển khai tổ chuyên môn và giáo

viên thực hiện đúng phân vai theo cơ chế “Thầy thiết kế - Trò thi công” trong dạy học phát triển phẩm chất và năng lực tổ chức xây dựng và thực hiện nội quy học tập; Có lộ trình phát triển tính hợp tác của người học với giáo viên trong quá trình học tập chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên phát huy tính tích cực, chủ động của người học trong dạy học; Chỉ đạo xây dựng ở người học thái độ hợp tác và tích cực trong thực hiện các nhiệm vụ học tập trên lớp và ngoài lớp học

1.4.2.2 Quản lý hình thành và phát triển các kỹ năng học tập của người học đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển phẩm chất và năng lực

Nhận thức được điều này đòi hỏi hiệu trưởng xây dựng và triển khai kế hoạch phát triển các kỹ năng học tập của người học đáp ứng yêu cầu dạy học phát triển phẩm chất và năng lực Chỉ đạo tổ chuyên môn và giáo viên dạy môn Ngữ văn đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hình thành và phát triển các kỹ năng học tập thông qua quá trình dạy học và tự học Triển khai đánh giá mức độ hình thành và phát triển các kỹ năng học tập của người học song song với quá trình đánh giá kiến thức, kỹ năng môn học Bên cạnh

đó còn phải chỉ đạo phối hợp với các giáo viên bộ môn khác hình thành kỹ năng học tập cho người học Mặt khác, cần chỉ đạo tổ chức kiểm tra, đánh giá theo hướng hình thành kỹ năng tự kiểm tra, tự đánh giá

1.4.3 Quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học

Hiệu trưởng cần xây dựng môi trường tinh thần có tính thân thiện, khuyến khích giáo viên và người học sáng tạo, chủ động trong dạy và học Thiết kế môi trường vật chất theo hướng đáp ứng yêu cầu an toàn, thân thiện, có tính giáo dục và thẩm mỹ cao Trang thiết

bị, tài liệu phục vụ dạy học theo chuẩn, phù hợp nội dung, phù hợp yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học Đảm bảo nguồn lực tài chính ổn định để chi phí cho các yêu cầu của hoạt động dạy học Xây dựng và duy trì các chính sách nội bộ có tính khuyến khích, ưu đãi đối với giáo viên, nhân viên, người học có thành tích trong dạy học phát triển phẩm chất và năng lực người học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở trường trung học cơ sở

1.5.1 Những yếu tố khách quan

1.5.1.1 Xu thế của thời đại về dạy học phát triển phẩm chất

và năng lực người học

1.5.1.2 Cơ sở vật chất, phương tiện, tài liệu dạy học

1.5.1.3 Sự quan tâm phối hợp của phụ huynh

1.5.2 Những yếu tố chủ quan

1.5.2.1 Phẩm chất, năng lực quản lý của Hiệu trưởng

1.5.2.2 Nhận thức, phẩm chất và năng lực của giáo viên dạy môn Ngữ văn

1.5.2.3 Ý thức, phẩm chất, năng lực học tập của người học

Tiểu kết chương 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC NGƯỜI HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN NÚI THÀNH TỈNH QUẢNG NAM

2.1 Khái quát quá trình khảo sát

2.1.1 Mục tiêu khảo sát

Khảo sát nhằm tìm hiểu thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

2.1.2 Nội dung khảo sát

*Với cán bộ quản lý, giáo viên Ngữ văn:

- Khảo sát nhận thức về tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học

- Khảo sát nhận thức về bản chất của dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học

- Khảo sát thực trạng hoạt động dạy và hoạt động học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trun học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

- Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy và hoạt động học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lự người học

ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

- Khảo sát môi trường dạy học và quản lý môi trường dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực

- Khảo sát điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học ở các trường trung học cơ sở huyện Núi Thành tỉnh Quảng Nam

*Với người học:

Khảo sát động cơ, thái độ học tập môn Ngữ văn; trạng kỹ năng học tập của người học theo yêu cầu dạy học môn Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực

2.1.3 Phương pháp khảo sát

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

- Phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên Ngữ văn