Tiểu luận chính trị quốc tế hiện đại đề tài quan hệ mỹ eu nhật bản trong thế kỷ xxi

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ KHOA QUỐC TẾ HỌC −

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ

KHOA QUỐC TẾ HỌC

− 🙣🙣🙣 –

TIỂU LUẬN

CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ HIỆN ĐẠI

TÊN ĐỀ TÀI QUAN HỆ MỸ- EU – NHẬT BẢN TRONG THẾ KỶ XXI

Giảng viên bộ môn: Lê Thị Phương Loan Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 3

Sinh viên thực hiện: Đào Trần Thùy My

Phạm Thị Thảo Phương

Lê Thị Như Quỳnh Nguyễn Thị Yến

Đà Nẵng, tháng 3/2

MỤC LỤC QUAN HỆ MỸ - EU – NHẬT BẢN TRONG THẾ KỶ XXI

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 3

1.1 Những chuyển biến mới của tình hình thế giới ở thế kỷ XXI 3

1.2 Tổng quan quan hệ đối ngoại của cả 3 nước 3

1.3 Nhân tố tác động 4

1.3.1 Quan hệ Nhật Bản – Mỹ - EU 4

1.3.2. Quan hệ Nhật Bản – EU 4

1.3.3. Quan hệ Mỹ - EU 4

2 Thực tiễn triển khai quan hệ Mỹ- EU – Nhât Bản trong thế kỷ XXI 5

2.1 Mục tiêu, biện pháp thực hiện 5

2.2 Thực tiễn triển khai quan hệ ngoại giao trên các lĩnh vực 6

2.2.1 Quan hệ Nhật Bản – Mỹ 6

2.2.2 Quan hệ Nhật Bản – EU 8

2.2.3 Quan hệ Mỹ - EU 9

3 Nhận xét và dự báo 10

3.1 Tác động của mối quan hệ 10

3.2 Triển vọng 11

3.2.1 Triển vọng hợp tác giữa EU và Nhật Bản 11

3.2.2 Triển vọng quan hệ Mỹ- Nhật Bản dưới thời tổng thống Mỹ Joe Biden 12

KẾT LUẬN 13

TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

MỞ ĐẦU

10 năm đầu của thế kỷ 21, thế giới đã chứng kiến những sự kiện quan trọng và thay đổi to lớn diễn ra Sự thay đổi về hệ thống trật tự thế giới cùng với các trục quan hệ đa phương và phức tạp Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu diễn ra vào năm 2007 – 2008 đã làm suy yếu nước Mỹ và là cơ hội để các quốc gia khác phát triển Tại Nhật Bản thì một cuộc chuyển giao đã được diễn ra khi chính quyền lãnh đạo Đãng Dân chủ tự do (LDP) thua trong cuộc bầu cử Thượng viện vào mùa thu năm 2009 Chính vì vậy, những chính sách ngoại giao mới của Nhật Bản cũng được thay đổi để thích hợp với bối cảnh của thế giới mới Đối với EU, đã đạt được những thành tựu to lớn trong xây dựng liên minh kinh

tế tiền tệ và hiến pháp chung Cùng với sự thay đổi trong tình hình kinh tế - chính trị của

ba bên, bài tiểu luận sẽ chỉ ra những chính sách cũ và mới đã và đang được thực hiện nhằm triển khai và duy trì mối quan hệ hợp tác ba bên Mỹ - EU – Nhật Bản trong thế kỉ 21

NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1 Những chuyển biến mới của tình hình thế giới ở thế kỷ XXI

Sự suy yếu tương đối của Mỹ và sự trỗi dậy mạnh mẽ của một số nước, nổi bật là Trung Quốc và Ấn Độ dẫn tới sự chuyển dịch quyền lực lần thứ thứ ba trên phạm vi toàn cầu Đó là sự chuyển dịch trọng tâm quyền lực từ Tây sang Đông và dẫn tới sự thay đổi tương quan so sánh lực lượng giữa các nước lớn trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương Nhóm các nước phát triển G7 cũng được thay thế bằng G8 thêm sự có mặt của Nga và xuất hiện thêm các quốc gia mới nổi và có nền kinh tế nhanh chóng BRICs (Nga, Brazil, Ấn Độ, Trung Quốc) làm cho tỉ trọng kinh tế phát triển và các quốc gia Châu Á cũng thoát khỏi cuộc khủng hoảng tài chính thế giới năm 2007 – 2008 1đã ảnh hưởng và tác động đến tình hình quan hệ Mỹ - EU – Nhật bản trong chính sách đối ngoại ba bên Hợp tác khu vực cũng đang là xu thế mới trong thế kỉ 21, sự mở rộng hợp tác ngày càng sâu sắc của Liên minh Châu Âu (EU) ví dụ điển hình cho hợp tác khu vực

Bước vào thế kỷ 21, nhu cầu hợp tác với nhau để giải quyết các vấn đề toàn cầu và điển hình là các vấn đề như biến đổi khí hậu, vũ khí hạt nhân, tội phạm quốc tế Hải tặc cùng với nạn cướp biển gia tăng một cách nhanh chóng, các vũ khí tên lửa và hạt nhân tại Triều Tiên và các điểm nóng ở cùng Trung Đông là những tình huống đang diễn ra mà các quốc gia vẫn chưa giải quyết được một cách triệt để 2Dịch bệnh Covid-19 diễn ra từ năm 2018 đã khiến cho nền kinh tế của các bên bị ảnh hưởng rất nhiều.Thế kỷ 21 là lúc thay đổi thế giới và đặc biệt các khu vực xung quanh quan hệ của Mỹ - EU – Nhật Bản

1.2 Tổng quan quan hệ đối ngoại của cả 3 nước

1 ThS Ngô Hương Lan, Tổng quan quan hệ Nhật Bản với các nước Âu Mỹ thập niên đầu Thế kỷ XXI

2 ThS Ngô Hương Lan, Tổng quan quan hệ Nhật Bản với các nước Âu Mỹ thập niên đầu Thế kỷ XXI

3

Trong thế kỷ 20, khoảng thời gian diễn ra hai cuộc Thế chiến thứ nhất và thứ hai cùng với các sự kiện khác như năng lượng hạt nhân, chủ nghĩa dân tộc, chiến tranh Lạnh và xung đột thời hậu chiến cũng đã ảnh hưởng ít nhiều đến mối quan hệ ba bên

Sau những mất mát và ảnh hưởng của cuộc chiến tranh thế giới thứ hai, Nhật Bản bắt đầu tập trung vào việc phát triển làm “tay sau” của Mỹ trong cuộc chiến tranh khiến cho quốc gia này vươn lên trở thành cường quốc thứ hai thế giới sau Mỹ, cho đến năm 2010 thì nó bị tụt lạt thứ ba sau Trung Quốc Mỹ vẫn duy trì phát triển với danh xưng cường quốc số một thế giới và hỗ trợ các quốc gia nằm trong khối NATO

Năm 1991, Nhật Bản kí kết một tuyên bố chung với Ủy ban châu Âu (EC) về tăng cường quan hệ Nhật bản với các nước trong khu vực Châu Âu Mục đích của các cuộc đối thoại chính trị này là nhằm nâng cao quan hệ hợp tác, thông qua đối thoại để giải quyết các vấn đề quốc tế và khu vực, tăng cường và mở rộng quan hệ thương mại giữa các quốc gia này, đồng thời hỗ trợ cho các nước đang phát triển tham gia vào các tiến trình quốc tế 3

1.3 Nhân tố tác động

1.3.1 Quan hệ Nhật Bản – Mỹ - EU

Quan hệ Mỹ - Nhật là hai nước đồng minh có chung những lợi ích chiến lược và các giá trị cơ bản hợp tác cùng nhau xây dựng và thúc đẩy vai trò, sự ảnh hưởng tại khu vực tiềm năng Ấn Độ Dương- Thái Bình Dương Trên phương diện ngoại giao, Mỹ - Nhật tiếp tục tăng cường trong chính sách trên nhiều lĩnh vực kinh tế, tiền tệ, chống khủng bố tại Trung Đông, các vấn đề quốc tế nóng hổi đang được diễn ra và phát triển Châu Phi, cùng với việc giải quyết các vấn đề an ninh trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương cũng là những điều mà hai quốc gia đang hướng tới4

1.3.2 Quan hệ Nhật Bản – EU

Mối quan hệ hai bên trong thế kỉ 21 là mối quan hệ phát triển tốt đẹp khi cả Nhật Bản – EU đều là những quốc gia có tiềm lực kinh tế mạnh, trong quan hệ cộng đồng quốc tế

cả hai đều có những thành công nhất định, cùng với đó là sự tương đồng về chế độ xã hội (Dân chủ chủ nghĩa) tạo nên những nền tảng hai bên phát triển lâu dài và bền vững EU giúp Nhật Bản tăng cường năng lực ganh đua với Trung Quốc ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong khi Nhật Bản có thể giúp EU đẩy lùi và làm phá sản mưu tính của Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng và phạm vi hợp tác sang khu vực châu Âu và phân rẽ nội bộ EU

1.3.3 Quan hệ Mỹ - EU

Mối quan hệ giữa Mỹ - EU là mối quan hệ hợp tác chiến lược, kinh tế, an ninh quan trọng với hai bên Mối quan hệ kinh tế là mối quan hệ kinh tế lớn nhất thế giới với 1/3 GDP toàn cầu, chiếm ½ tiêu dùng cá nhân toàn cầu tạo ra 16 triệu việc làm ở hai bờ Đại

3 ThS Ngô Hương Lan, Tổng quan quan hệ Nhật Bản với các nước Âu Mỹ thập niên đầu Thế kỷ XXI

4 TTXVN, Tài liệu tham khảo đặc biệt, các số năm 2009 và các số từ tháng 1-6/2010.

Tây Dương.5Về an ninh và chính trị thì Mỹ giữ vai trò lãnh đạo với NATO đảm bảo an ninh cho EU và thúc đẩy các vấn đề dân chủ ở đây Mặc dù, trong thời nhiệm của Tổng thống Donal Trung là khoảng thời gian mà quan hệ hai bên ở mức thấp nhất thì hai bên vẫn thực hiện những chính sách lợi ích củng cố duy trì sự ổn định

Mối quan hệ hai bên đang diễn ra nhiều bất cập bằng việc bất đồng chính sách và sự hoài nghi của Mỹ giá trị nền tảng của mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương Điều này thể hiện rõ khi Mỹ liên tục đưa ra hàng loạt tuyên bố gây sốc, như đe dọa rút khỏi NATO, hay việc Mỹ rút khỏi các thỏa thuận quốc tế do EU hậu thuẫn (như Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, Thỏa thuận hạt nhân của Nhóm P5+1 với Iran - JCPOA, Tổ chức Y tế thế giới - WHO…) 6Hi vọng thay đổi tình hình đang được đặt lên trong thời kỳ của Tổng thống mới J.Biden khi ông tuyên bố: “Nước Mỹ đã trở lại Ngoại giao trở lại vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại của Mỹ”7 và khẳng định Mỹ sẽ đưa ra những lợi ích lượt trội trong việc duy trì quan hệ hợp tác với NATO và EU Khẳng định mối quan hệ bền vững của hai bên bằng nhiều chính sách mới

2 Thực tiễn triển khai quan hệ Mỹ- EU – Nhât Bản trong thế kỷ XXI

2.1 Mục tiêu, biện pháp thực hiện

Mục tiêu - Mỹ tăng cườngquyền lãnh đạo,

thực hiện bá quyền khu vực Châu Á

- Duy trì vị thế siêu cường duy nhất

- Kìm hãm sự ảnh hưởng của Trung Quốc

- Tăng cường sự hiện diện về chính trị và kinh tế của EU trên toàn bộ khu vực châu Á

- Duy trì nền an ninh

-Vươn lên thành cường quốc chính trị

-Nâng cao vị thế kinh tế và chính trị

Biện pháp thực

hiện

- Nền kinh tế lớn nhất thế giới, sử dụng quyền lực để tăng cường hợp tác với các nước

- Lực lượng quân

- Hợp tác trong lĩnh vực an ninh - chính

trị, như “Hợp tác an

ninh tại và với châu

Á của EU” và

“Chiến lược kết nối

-Đa phương hóa chính sách đối ngoại và giảm sự phụ thuộc vào Mỹ -Mở rộng quy mô hoạt động của lực

5 Danger, Susan: “100 days later: charting the course”,

http://www.amchameu.eu/blog/100-days-later-charting-course

6 https://www.tapchicongsan.org.vn

7 The White House: “Remarks by President Biden on America’s place in the world”.

sự mạnh nhất thế giới: tiến hành bố trí lại lực lượng ở Nhật Bản và mở thêm căn cứ quân

sự ở Australia và Philippines

- Lấy chiêu bài

“chống khủng bố”,

“dân chủ”, “nhân quyền” để thúc đẩy can dự vào nội bộ của các nước, giúp tăng cường quyền lực và sự hiện diện của mình

Nhật Bản

2.2 Thực tiễn triển khai quan hệ ngoại giao trên các lĩnh vực

2.2.1 Quan hệ Nhật Bản – Mỹ

Sau cuộc tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, chính phủ Junichiro Koizumi

đã điều động Lực lượng Phòng vệ Hàng hải đến Ấn Độ Dương để hỗ trợ hậu cần cho các hoạt động quân sự của Mỹ tại Afghanistan.9 Trong năm 2004, Tokyo đã hỗ trợ 5 tỷ đô la cho công cuộc tái thiết Iraq cho đến việc cung cấp cho các lực lượng Mỹ ở Trung Đông Hơn nữa, Hoa Kỳ và Nhật Bản đã thực hiện một cam kết đồng minh theo Lộ trình Tái cấu trúc Hoa Kỳ-Nhật Bản năm 2006, được tái khẳng định bởi Hiệp định Quốc tế Guam

2009 10, nhằm tạo ra liên minh linh hoạt giải quyết các vấn đề về an ninh Tuy nhiên, từ giữa năm 2007, rối loạn chính trị và sự phân chia trong chính phủ Tokyo đã làm thay đổi một vài tiến trình trong quan hệ an ninh giữa hai nước

8 PGS, TS Bùi Hồng Hạnh (2020), Chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu đối với châu Á sau Chiến tranh

lạnh, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội

9 https://www.cfr.org/backgrounder/us-japan-security-alliance

10 https://2009-2017.state.gov.htm

Ngày 30-8-2009, Đảng Dân chủ Nhật bản (DPJ) đã có những động thái điều chỉnh lại quan hệ với Mỹ theo hướng độc lập, tránh phụ thuộc quá nhiều vào Mỹ Vì Mỹ là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Nhật về kinh tế lẫn chính trị và với vị thế ngày càng nổi bật của Trung Quốc, Nhật vừa phải tranh thủ sự liên minh của Mỹ và sự hợp tác với Trung Quốc

để nâng cao vị thế của mình Cựu Thủ tướng Hatoyama đã tiến hành chấm dứt sứ mạng tiếp liệu xăng dầu trên Ấn Độ Dương cho các tàu chiến và phi cơ ở Mỹ Nhưng để giảm nhẹ ảnh hưởng của chủ trương này, họ đã đưa ra khoản ngân sách khoảng 5 tỉ USD trong

5 năm viện trợ phát triển dành cho chính phủ Afganistan

Vào tháng 5- 2015, Thủ tướng Shinzo Abe- Nhật bản nhân chuyến đi thăm Mỹ đã cùng sửa đổi lại hướng dẫn quốc phòng của họ, mở rộng phạm vi hợp tác quân sự và tập trung liên minh vào các mối đe dọa hiện tại — bao gồm từ Trung Quốc và Triều Tiên 11

Vào năm 2019, Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh mối quan hệ đồng minh giữa hai nước đồng thời đánh giá cao việc Nhật bản lên kế hoạch mua thêm 105 chiến đấu cơ F-35A do Mỹ sản xuất12 Ông cam kết tiếp tục hiện đại hóa quân đội Mỹ để có thể bảo vệ đất nước cùng quốc gia đồng minh

Trong cuộc điện đàm giữa Tổng thống J Biden với Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga ngày 22-1-2021, Mỹ cam kết tiếp tục thúc đẩy hợp tác với nước này trong liên minh quân sự Mỹ - Nhật Bản

 Nhật Bản là một liên minh truyền thống và vững chắc của Hoa Kỳ ở châu Á, hai nước có sự ràng buộc chặt chẽ với nhau về an ninh, quốc phòng

Tại hội nghị thượng đỉnh G8 tháng 72008 tại Hokkaido, quan hệ đồng minh Nhật

-Mỹ đã được khẳng định là “phát triển trên mọi phương diện” Tháng 1-2009, Tổng thống Barac Obama có cuộc điện đàm với Thủ tướng Shinzo Abe của Nhật, khẳng định sự hợp tác của hai nước trong các lĩnh vực, tiếp tục duy trì quan hệ đồng minh, cùng nhau giải quyết các vấn đề liên quan đến an ninh của khu vực Châu Á - Thái Bình Dương

Trong các ngày 25-28/5, Tổng thống Donald Trump và phu nhân dự kiến có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nhật Bản với tư cách quốc khách đầu tiên đến nước này sau khi Nhật hoàng Naruhito chính thức lên ngôi vào ngày 1/5/2019

Trong cuộc họp cấp ngoại trưởng thuộc nhóm “Bộ Tứ” ngày 27-2-2021 và Hội nghị Thượng đỉnh nhóm “Bộ Tứ” ngày 12-3-2021, Mỹ đã cam kết với Nhật Bản về việc phối hợp chia sẻ vaccine để phòng, chống dịch bệnh COVID-19 của chương trình Đối tác vaccine 1 tỷ liều trong giai đoạn 2021 - 2022, trong đó, Mỹ là nhà tài trợ về tài chính (4,7

tỷ USD) (6), còn Nhật Bản đóng vai trò trung chuyển.13

11 http://lyluanchinhtri.vn/home

12 https://www.vietnamplus.vn/.vnp

13 Lộc Thị Thủy (20221), Chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Joe Biden, Viện Nghiên cứu châu Mỹ,

Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

 Mỹ và Nhật Bản ngày càng thể hiện rõ mối quan hệ đồng minh vững chắc

Trong khuôn khổ của “Đối tác kinh tế Nhật - Mỹ vì sự phát triển”, hai nước đã đưa ra

“Sáng kiến về cải cách quy chế và chính sách cạnh tranh” Về thương mại, năm 2008,

tổng giá trị xuất khẩu của Mỹ sang Nhật trị giá 66,6 tỷ USD; trừ NAFTA14

Nhật Bản là thị trường nước ngoài lớn nhất của Mỹ, cũng như Mỹ là thị trường nước ngoài lớn thứ hai của Nhật Bản(sau Trung Quốc)

 Mối quan hệ kinh tế Mỹ - Nhật rất bền chặt và đôi bên cùng có lợi

2.2.2 Quan hệ Nhật Bản – EU

Nhật Bản là đối tác thương mại quan trọng thứ sáu của EU, chiếm 3,6% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa ngoài EU năm 2016 (so với 4,9% năm 2006) Trong khoảng thời gian 10 năm này, tỷ trọng nhập khẩu của Nhật Bản ngoài EU đã giảm từ 5,7% năm

2006 xuống 3,9% năm 2016 Tỷ trọng xuất khẩu của Nhật Bản giảm vừa phải hơn, từ 3,9% xuống 3,3% EU là nhà đầu tư trực tiếp ròng vào Nhật Bản15

Nhật Bản và EU là thành viên của Hiệp định Đối tác Kinh tế Liên minh Châu Âu -Nhật Bản (EPA), khu vực kinh tế mở lớn nhất thế giới, 16 bao gồm một phần ba nền kinh

tế thế giới kể từ ngày 1 tháng 2 năm 2019 Loại bỏ các mức thuế của EU 10% đối với ô tô Nhật Bản và 3% đối với hầu hết các bộ phận ô tô.17

 Gắn kết hai nền kinh tế cùng chiếm một phần ba GDP toàn cầu

Ngày 8-12-2001, Kế hoạch hành động giữa Nhật Bản và EU đã được ký kết tại Brussels, tăng cường sự hợp tác của hai bên trong lĩnh vực chính trị Ngoài ra, thực hiện những cơ chế đối thoại chủ yếu sau: Hội nghị thượng đỉnh Nhật Bản-EU, Hội nghị Ngoại trưởng Nhật Bản - EU họp 2 lần/năm; Hội nghị chính trị cấp cao Nhật Bản - EU họp 2 lần/năm

Hiệp định Đối tác Kinh tế EU-Nhật Bản chính thức được ký kết vào ngày 17 tháng 7 năm 2018 18, trở thành hiệp định thương mại tự do song phương lớn nhất thế giới , tạo ra một khu vực thương mại mở bao phủ gần một phần ba GDP toàn cầu

 Quan hệ chính trị giữa hai bên đang ngày càng phát triển

Nhật Bản hợp tác với châu Âu thông qua Cơ cấu hiệp ước Bắc Đại Tây Dương(NATO), Tổ chức an ninh và hợp tác châu Âu (OSCE) và Hội đồng châu Âu

14 Ngô Xuân Bình, Chính sách đối ngoại của Nhật Bản thời kỳ sau chiến tranh lạnh, NXB Khoa học xã hội, 2000.

15 https://ec.europa.eu/eurostat

16 BBC News (2017), EU agrees biggest free trade deal with Japan.

17 https://www.rte.ie/news-eu_japan/

18 European Union and Japan sign historic trade deal"

Tháng 12-2007, Thủ tướng Fukuda đã cùng với Tổng thư ký NATO Jaap de Hop Scheffer tuyên bố về việc Nhật Bản và NATO cùng có trách nhiệm trong việc giải quyết các vấn đề an ninh quốc tế

 Sự hợp tác về an ninh còn ở mức độ khiêm tốn, nhưng sẽ có triển vọng trong hợp tác an ninh – hàng hải

2.2.3 Quan hệ Mỹ - EU

Trong thế kỉ XXI, thực tế cho thấy bản chất và thực tiễn của mối quan hệ Mỹ - EU đã qua khoảng thời gian phát triển để có những đột biến mới trong mối quan hệ

Đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), vai trò của Mỹ giúp bảo đảm

an ninh cho EU và dẫn dắt các đồng minh châu Âu phát triển dân chủ và thịnh vượng Còn phía EU cũng có vai trò quan trọng giúp củng cố và hỗ trợ các lợi ích an ninh và chính trị của Mỹ Ngay cả khi mối quan hệ hai bên ở mức thấp nhất dưới thời kỳ của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chiến lược An ninh quốc gia Mỹ đưa ra tuyên bố vào năm 2017 rằng Mỹ sẽ an toàn hơn khi châu Âu thịnh vượng và ổn định, mặt khác dựa vào đó có thể giúp Mỹ bảo vệ các ưu tiên và giá trị của mình

Chính quyền Tổng thống Obama đã nhắc nhở và nhận mạnh việc EU nên chi tiêu nhiều hơn vào quốc phòng nhưng chính lo ngại từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008,

EU đã phải cắt giảm chi tiêu cho quân sự Tại hội nghị Thượng đỉnh Nato ở Wales vào năm 2014, các thành viên Nato đã quyết định gia tăng ngân sách quốc phòng và đặt mục tiêu dành 2% GDP cho quốc phòng vào năm 2020

Nhưng có thể nói, quan hệ Mỹ - EU lại càng xấu hơn khi Tổng thống Mỹ Donald Trumph đe dọa không đảm bảo an ninh cho châu Âu, nếu các nước EU không tăng ngân

sách quốc phòng lên 2% GDP theo “đề nghị” của Mỹ Gần đây, bỏ ngoài sự can ngăn,

phản đối của EU, Mỹ vẫn đơn phương rút khỏi thỏa thuận về chương trình hạt nhân mang tính lịch sử gây tranh cãi của Iran Thỏa thuận hạt nhân Iran tuy chưa phải là hoàn thiện, nhưng đối với EU, nó là cơ sở pháp lý quốc tế quan trọng nhất hiện nay, giúp giảm nguy

cơ từ Iran - quốc gia nằm “sát nách” châu Âu, có thể sở hữu vũ khí hạt nhân

Dưới thời kỳ của Tổng thống J Biden, Mỹ coi việc tái thiết quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương là trọng tâm của chính quyền mới sau bốn năm quan hệ băng giá Tham dự Hội nghị thượng đỉnh nhóm các nền công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G-7), Hội nghị thượng đỉnh NATO và trên hết là Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - châu Âu thể hiện

mong muốn “ hồi sinh mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương ” của Mỹ.19

19 TS Nguyễn Lan Hương (2021) Động thái mới trong chính sách đối ngoại của Mỹ với Liên minh Châu Âu Viện

Nghiên cứu châu Mỹ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Trong chính sách kinh tế và tài chính thì tồn tại những khác biệt quan điểm, nhưng do tình thế đối với từng phía khác nhau nhiều hơn là do bởi cạnh tranh lợi ích

Về kinh tế, năm 2020, EU chiếm gần 1/5 tổng thương mại hàng hóa và dịch vụ của

Mỹ Mỹ và EU là điểm đến đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất của nhau Mối quan hệ kinh tế Mỹ - EU là mối quan hệ kinh tế lớn nhất thế giới, có giá trị bằng 1/3 GDP toàn cầu, chiếm 1/2 tiêu dùng cá nhân toàn cầu và tạo ra 16 triệu việc làm ở hai bờ Đại Tây Dương.20

3 Nhận xét và dự báo

3.1 Tác động của mối quan hệ

3.1.1 Đối với quan hệ đối ngoại song phương

 Quan hệ song phương EU - Mỹ

Chương mới cho mối quan hệ song phương: Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - EU,

quan hệ giữa Mỹ và EU đã có những rạn nứt dưới thời Tổng thống Donald Trump Nhưng ngày nay, Chiến dịch của chính quyền Tổng thống Biden nhằm sửa chữa và xây dựng lại mối quan hệ với EU đã tỏ ra hiệu quả khi phía EU được cho là sẵn sàng cho việc hợp tác sâu hơn với Mỹ và các đối tác chung chí hướng khác, đặc biệt là về các vấn đề liên quan đến dân chủ - công nghệ Qua đó, các nhà ngoại giao châu Âu nhìn chung hài lòng với mức độ can dự ngoại giao của Mỹ

Tuy nhiên, hiện vẫn còn tồn tại những vấn đề căng thẳng ngoại giao riêng lẻ giữa Mỹ

và các nước châu Âu như: Hiệp định Đầu tư toàn diện (CAI) của EU với Trung Quốc, dự

án đường ống Dòng chảy phương Bắc 2 (Nord Stream 2) của EU với Nga

 Quan hệ song phương EU - Nhật Bản

Quan hệ Liên minh EU - Nhật Bản: Điểm hội tụ lợi ích Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương Hiện nay, Nhật Bản và EU đều nhận định được tầm quan trọng của khu vực Ấn

Độ Dương - Thái Bình Dương đối với lợi ích chiến lược cả về kinh tế và an ninh của hai nước

Bên cạnh điểm hội tụ về lợi ích và mục tiêu, quan hệ đối tác giữa EU - Nhật Bản cũng

đã và đang được thúc đẩy thể chế hóa Xét tổng quan, Nhật Bản và EU đều tìm thấy tiếng nói chung ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung Quốc ngày càng gia tăng

 Quan hệ song phương Nhật - Mỹ

Từ cuối thế kỷ 20 trở đi, Hoa Kỳ và Nhật Bản có mối quan hệ chính trị, kinh tế và quân sự vững chắc và rất tích cực Hoa Kỳ coi Nhật Bản là một trong những đồng minh

và đối tác thân thiết nhất

20 Hồng Vân(2021) EU - Mỹ tiếp tục khôi phục mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương Tạp chí cộng sản: Ban Đối ngoại

Trung ương.