Câu 1 trang 35 Chuyên đề Lịch sử 10 Dựa vào lược đồ Hình 16 (tr 32), em hãy xác định vị trí phân bố của một số di sản văn hoá phi vật thể tiêu biểu ở Việt Nam Lời giải STT Tên di sản Vị trí phân bố 1[.]
Trang 1Câu 1 trang 35 Chuyên đề Lịch sử 10: Dựa vào lược đồ Hình 16 (tr 32), em hãy xác
định vị trí phân bố của một số di sản văn hoá phi vật thể tiêu biểu ở Việt Nam
Lời giải:
1 Nhã nhạc cung đình Huế - Thừa Thiên Huế
2 Không gian văn hóa Cồng chiêng
Tây Nguyên
- Các tỉnh Tây Nguyên: Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng
4 Ca trù - Một số tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ:
Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên
5 Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh - Nghệ An, Hà Tĩnh
6 Đờn ca tài tử Nam Bộ - Một số tỉnh Nam Trung Bộ (Ninh
Thuận, Bình Thuận) và các tỉnh, thành phố thuộc khu vực Nam Bộ
7 Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Phú Thọ
9 Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ -Một số tỉnh Bắc Bộ: Bắc Ninh, Hải
Dương, Nam Định, Ninh Bình
10 Nghệ thuật Bài Chòi - Một số tỉnh Trung Bộ: Quảng Bình,
Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận
12 Nghi lễ Then của người Tày, Nùng,
Thái
- Một số tỉnh: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Ninh
Câu hỏi 2 trang 35 Chuyên đề Lịch sử 10: Giới thiệu giá trị nổi bật của một di sản văn
hoá phi vật thể tiêu biểu (tự chọn)
Lời giải:
Trang 2(*) Lựa chọn: giói thiệu Nhã nhạc cung đình Huế
- Nhã nhạc cung đình Huế là một trong những di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu ở Việt
Nam, được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào
năm 2003 Nhã nhạc cung đình Huế có giá trị nghệ thuật và lịch sử cao
- Về giá trị nghệ thuật:
+ Nhã nhạc cung đình Huế phong phú, đa dạng về loại hình (ca, nhạc, múa, kịch, ); + Có quy mô lớn và tính chuyên nghiệp cao (sử dụng nhiều loại nhạc khí, với sự tham gia của nhiều nghệ nhân, )
+ Nhã nhạc cũng là loại hình nghệ thuật có tính bác học cao với hệ thống lí luận âm nhạc và sử dụng ca từ theo ngôn ngữ bác học,
- Về giá trị lịch sử:
+ Nhã nhạc cung đình Huế có lịch sử lâu đời, kế thừa được các thành tựu âm nhạc của dân tộc nói chung và âm nhạc cung đình Thăng Long nói riêng
+ Phản ánh quá trình giao lưu, tiếp xúc với văn hoá Trung Quốc, văn hoá Chăm-pa và tiếp thu những ảnh hưởng của Phật giáo, Nho giáo,
Câu hỏi 1 trang 38 Chuyên đề Lịch sử 10: Dựa vào lược đồ Hình 16 (tr 32) em hãy
kể tên, xác định vị trí của một số di sản văn hoá vật thể tiêu biểu ở Việt Nam
Lời giải:
Học sinh có thể lập danh sách tên và vị trí của các di sản văn hóa vật thể tiêu biểu ở Việt Nam theo bảng sau:
2 Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội
3 Văn Miếu - Quốc Tử Giám - Hà Nội
6 Tháp Chăm - Các tỉnh Nam Trung Bộ, như: Quảng
Trang 3Bình, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận, Bình Thuận
9 Chiến trường Điện Biên Phủ - Điện Biên
11 Trống đồng Ngọc Lũ - Hà Nam
12 Thạp đồng Đào Thịnh - Yên Bái
13 Khu di tích khảo cổ và kiến trúc
Óc Eo - Ba Thê
- An Giang
14 Nhà tù Côn Đảo - Bà Rịa - Vũng Tàu
Câu hỏi 2 trang 38 Chuyên đề Lịch sử 10: Em hãy lựa chọn giới thiệu một di sản văn
hoá vật thể tiêu biểu nhất
Lời giải:
(*) Lựa chọn: Giới thiệu Đô thị cổ Hội An
- Đô thị cổ Hội An nằm ở vùng hạ lưu sông Thu Bồn (Quảng Nam) Vùng đất này từng
là một cảng thị trọng yếu của Vương quốc Chăm-pa Từ khoảng cuối thế kỉ XV, cư dân Đại Việt đã tới Hội An sinh sống Thương cảng Hội An được hình thành vào khoảng thế
kỉ XV - XVI, sau đó đã trở thành đô thị/thương cảng phồn thịnh, trung tâm mậu dịch lớn nhất Đàng Trong và cũng là một trong những thương cảng sầm uất ở vùng biển Đông
Nam Á
- Hội An đã thu hút nhiều thương nhân Nhật Bản, Trung Quốc, Đông Nam Á và một số nước châu Âu đến buôn bán, mở chợ, Nhiều thương nhân Trung Quốc và Nhật Bản đã được chúa Nguyễn cho ở lại lập phố, sinh sống theo phong tục riêng, tạo nên những
“phố Nhật”, “phố Khách” bên cạnh các khu cư trú của người Việt
- Quá trình giao lưu kinh tế, văn hoá đó đã để lại cho Hội An hệ thống di sản phong phú
và được bảo tồn khá nguyên vẹn đến ngày nay như những công trình kiến trúc, hệ thống giao thông, nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật, ẩm thực đặc sắc,
Trang 4- Năm 1999, Đô thị cổ Hội An được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản văn hoá thế giới dựa trên hai tiêu chí là di sản nổi bật của sự giao lưu các nền văn hoá qua các thời kì tại một thương cảng quốc tế và là điển hình tiêu biểu về một cảng thị châu Á truyền thống được bảo tồn khá nguyên vẹn
Câu hỏi 3 trang 38 Chuyên đề Lịch sử 10: Có quan điểm cho rằng: di sản văn hoá vật
thể là các công trình, di tích nên chỉ có giá trị về kiến trúc Em có đồng ý với quan điểm này không? Thông qua một ví dụ cụ thể, hãy giải thích vì sao em đồng ý hoặc không đồng ý
Lời giải:
- Phát biểu ý kiến: Quan điểm “di sản văn hoá vật thể là các công trình, di tích nên chỉ
có giá trị về kiến trúc” là không đúng, bởi ngoài giá trị về kiến trúc, di sản văn hóa vật
thể còn mang giá trị lịch sử, văn hóa
- Chứng minh quan di sản Hoàng thành Thăng Long
+ Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn liền với lịch sử Thăng Long - Hà Nội, phản ánh tiến trình lịch sử lâu dài của nước ta từ thời Bắc thuộc, trải qua các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, Nguyễn cho đến ngày nay Nơi đây cũng gắn liền với lịch sử nhiều cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc
+ Quần thể kiến trúc Hoàng thành Thăng Long được xây dựng trải qua nhiều giai đoạn
và trở thành di tích quan trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích ở Việt Nam Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội bao gồm Khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu và Khu di tích Thành cổ Hà Nội
+ Tại Khu di tích khảo cổ học 18 Hoàng Diệu đã phát hiện dấu tích nền móng của các công trình kiến trúc cổ, cùng nhiều hiện vật có giá trị và nhiều đồ dùng, vật dụng của nước ngoài
+ Khu di tích Thành cổ Hà Nội bao gồm nhiều di tích lịch sử và khảo cổ học tiêu biểu như: Điện Kính Thiên, Cửa Bắc, Tường bao, Tám cổng hành cung thời Nguyễn, Cột cờ
Hà Nội, Hậu Lâu, Đoan Môn, Di tích Nhà và hầm D67,
Trang 5=> Như vậy, ngoài giá trị về kiến trúc, Hoàng thành Thăng Long còn mang giá trị về lịch sử và là minh chứng cho quá trình giao lưu văn hóa của người Việt với bên ngoài
Câu hỏi 1 trang 44 Chuyên đề Lịch sử 10: Dựa vào lược đồ Hình 29 (tr 39), hãy xác
định vị trí phân bố của một số di sản thiên nhiên và di sản hỗn hợp Kể tên một số di sản thiên nhiên và hỗn hợp khác
Lời giải:
- Xác định vị trí của một số di sản thiên nhiên tiêu biểu ở Việt Nam
+ Cao nguyên đá Đồng Văn - ở Hà Giang
+ Non nước Cao Bằng - ở Cao Bằng
+ Vườn quốc gia Ba Bể - ở Bắc Cạn
+ Vịnh Hạ Long - ở Quảng Ninh
+ Vườn quốc gia Cúc Phương - ở 3 tỉnh: Ninh Bình, Hòa Bình, Thanh Hóa
+ Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng - ở Quảng Bình
+ Công viên địa chất toàn cầu Đắc Nông - ở Đắc Nông
+ Khu dự trữ sinh quyển Lang Biang (ở Lâm Đồng)
+ Vườn quốc gia Cát Tiên - ở các tỉnh: Lâm Đồng, Bình Phước, Đồng Nai
+ Khu dự trữ sinh quyển ven biển và biển đảo Kiên Giang - ở Kiên Giang
- Xác định vị trí của một số di sản hỗn hợp tiêu biểu ở Việt Nam
+ Di tích lịch sử và danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo (Vĩnh Phúc)
+ Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình)
+ Khu di tích danh thắng Yên Tử (Quảng Ninh)
- Một số di sản thiên nhiên và hỗn hợp khác:
+ Di sản thiên nhiên: Khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ (TP Hồ Chí Minh), Khu dự trữ
sinh quyển Cù Lao Chàm (Quảng Nam), Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau (Cà Mau), Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà (Hải Phòng),
+ Di sản hỗn hợp: Khu di tích và danh thắng Tây Yên Tử (Bắc Giang),
Câu hỏi 2 trang 44 Chuyên đề Lịch sử 10: Thông qua một ví dụ cụ thể, giải thích vì
sao các di sản được phân loại là di sản thiên nhiên/di sản hỗn hợp
Trang 6Lời giải:
(*) Lựa chọn: quần thể danh thắng Tràng An
- Quần thể danh thắng Tràng An thuộc khu vực ranh giới giữa các huyện Hoa Lư, Gia Viễn, Nho Quan và các thành phố Tam Điệp, Ninh Bình (Ninh Bình) Năm 2014, quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ có cảnh đẹp thiên nhiên, nơi đây còn chứa đựng những giá trị nổi bật về địa chất, lịch sử - văn hoá
- Một số giá trị nổi bật của quần thể danh thắng Tràng An:
+ Địa chất, địa mạo: là một trong những đại diện ưu tú nhất của các cảnh quan tháp các-xtơ đá vôi trên thế giới, với những cảnh quan ngoạn mục như: tháp các-các-xtơ, hang động, nhũ đá,
+ Đa dạng sinh học: có 134 họ với 384 chi và 577 loài thực vật; trong đó, có 10 loài nằm trong sách đỏ Việt Nam Động vật thuỷ sinh có 30 loài động vật nổi, 40 loài động vật đáy Động vật trên cạn có nhiều loài quý hiếm như voọc mông trắng, rắn có mào,
+ Lịch sử, văn hoá: đã phát hiện trên 30 di tích thời đại đá cũ, đá mới đến thời đại kim khí; là nơi lưu giữ văn hóa thời Đinh, Tiền Lê và đầu thời Lý với công trình nổi bật là cố
đô Hoa Lư
=> Kết luận: Với những giá trị nổi bật trên, có thể khẳng định quần thể danh thắng
tràng An thuộc loại hình di sản hỗn hợp (bởi nó có cả giá trị về tự nhiên và giá trị về lịch
sử, văn hóa)
B - CÂU HỎI CUỐI BÀI
Bài Luyện tập 1 trang 44 Chuyên đề Lịch sử 10: Lập bảng thống kê về một số di sản
tiêu biểu của Việt Nam được UNESCO ghi danh theo gợi ý dưới đây:
TT Tên di sản Địa điểm (tỉnh/thành phố) Loại hình di sản
Lời giải:
Bảng thống kê một số di sản tiêu biểu của Việt Nam được UNESCO ghi danh:
Trang 7TT Tên di sản Địa điểm (tỉnh/thành phố) Loại hình di sản
1 Nhã nhạc cung đình Huế Thừa Thiên Huế DSVH phi vật thể
2 Không gian văn hóa
Cồng chiêng Tây
Nguyên
Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng
DSVH phi vật thể
3 Dân ca Quan họ Bắc Ninh, Bắc Giang DSVH phi vật thể
4 Ca trù Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương,
Hưng Yên
DSVH phi vật thể
5 Dân ca Ví, Giặm Nghệ
Tĩnh
Nghệ An, Hà Tĩnh DSVH phi vật thể
6 Đờn ca tài tử Nam Bộ Một số tỉnh Nam Trung Bộ (Ninh
Thuận, Bình Thuận) và các tỉnh, thành phố thuộc khu vực Nam Bộ
DSVH phi vật thể
7 Tín ngưỡng thờ cúng
Hùng Vương
9 Tín ngưỡng thờ Mẫu
Tam phủ
Một số tỉnh Bắc Bộ: Bắc Ninh, Hải Dương, Nam Định, Ninh Bình
DSVH phi vật thể
10 Nghệ thuật Bài Chòi Một số tỉnh Trung Bộ: Quảng Bình,
Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận
DSVH phi vật thể
12 Nghi lễ Then của người
Tày, Nùng, Thái
Một số tỉnh Bắc Bộ: Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Quảng Ninh
DSVH phi vật thể
13 Khu trung tâm Hoàng
thành Thăng Long
Trang 814 Thành nhà Hồ Thanh Hóa DSVH vật thể
15 Quần thể cố đô Huế Thừa Thiên Huế DSVH vật thể
19 Vườn quốc gia Phong
Nha - Kẻ Bàng
20 Quần thể danh thắng
Tràng An
Bài Luyện tập 2 trang 44 Chuyên đề Lịch sử 10: Ngoài các di sản đã được UNESCO
ghi danh, em hãy kể tên những di sản tiêu biểu khác ở địa phương em hoặc ở Việt Nam theo loại hình
Lời giải:
(*) Một số di sản tiêu biểu ở Việt Nam
- Di sản văn hóa phi vật thể:
+ Võ cổ truyền Bình Định (Bình Định);
+ Múa rối nước (Hải Dương);
+ Lễ hội Côn Sơn và lễ hội Kiếp Bạc (Hải Dương);
+ Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn (Hải Phòng);
+ Lễ hội Lồng tông của người Tày (Tuyên Quang);
+ Tranh dân gian Đông Hồ (Bắc Ninh),
- Di sản văn hóa vật thể:
+ Đền Ông Hoàng Mười (Nghệ An);
+ Trụ sở Uỷ ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh (TP Hồ Chí Minh);
+ Cụm di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải (Quảng Trị);
+ Thành Cổ Loa (Hà Nội);
+ Trống đồng Đông Sơn;
+ Ấn vàng “Sắc mệnh chi bảo” thời Minh Mạng,
Trang 9- Di sản thiên nhiên:
+ Đỉnh núi Fansipan (Sa Pa, Lào Cai);
+ Khu dự trữ sinh quyển Cù Lao Chàm (Quảng Nam);
+ Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau (Cà Mau);
+ Khu dự trữ sinh quyển Cát Bà (Hải Phòng),
- Di sản hỗn hợp:
+ Khu di tích - danh thắng Yên Tử;
+ Di tích lịch sử và danh thắng Tây Thiên - Tam Đảo
Bài Luyện tập 3 trang 44 Chuyên đề Lịch sử 10: Theo em, những di sản của Việt
Nam có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển của đất nước và cộng đồng sinh sống ở vùng di sản? Em cần làm gì để góp phần giữ gìn và phát huy giá trị của các di sản?
Lời giải:
- Ý nghĩa của những di sản đối với sự phát triển của đất nước và cộng đồng sinh sống ở vùng di sản:
+ Là tài sản vô giá của cộng đồng, dân tộc và tạo nên giá trị cốt lõi của cộng đồng, dân tộc Việt Nam
+ Góp phần tạo ra sinh kế cho cá nhân và cộng đồng sống ở vùng di sản; là nguồn lực để phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia
+ Góp phần thúc đẩy hòa bình và tinh thần đoàn kết giữa Việt Nam với các quốc gia thông qua quá trình giao lưu cũng như tôn trọng đa dạng văn hoá
+ Đóng góp thiết thực vào quá trình bảo vệ môi trường
- Để góp phần giữ gìn và phát huy giá trị của các di sản, chúng ta cần:
+ Chấp hành nghiêm chỉnh luật pháp, chính sách, quy định của Đảng và Nhà nước về bảo tồn và phát huy giá trị di sản
+ Trực tiếp tham gia bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hoá ở địa phương, quê hương, đất nước
+ Sẵn sàng đóng góp và vận động người khác cùng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị của di sản
Trang 10Bài Vận dụng trang 44 Chuyên đề Lịch sử 10: Nếu là đại diện cho học sinh Việt Nam
giới thiệu về một di sản nổi tiếng của đất nước với bạn bè quốc tế, em sẽ chọn di sản nào? Vì sao? Tìm hiểu thông tin và giới thiệu về di sản đó theo cách của em (làm bài thuyết trình, xây dựng đoạn phim ngắn, thiết kế đồ hoạ, )
Lời giải:
(*) Tham khảo: Bài thuyết trình giới thiệu về Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội)
- Hoàng Thành Thăng Long là nơi gắn liền với hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam Đây cũng là điểm đến nổi tiếng khi du khách nước ngoài tới thăm Hà Nội (Việt Nam)
- Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn với lịch sử kinh thành Thăng Long - Đông Kinh và tỉnh thành Hà Nội bắt đầu từ thời kì tiền Thăng Long (An Nam đô hộ phủ thế kỷ VII), qua thời Đinh - Tiền Lê, phát triển mạnh dưới thời Lý, Trần, Lê và là thành
Hà Nội dưới triều Nguyễn Đây là công trình kiến trúc đồ sộ, được các triều vua xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử và trở thành một trong những di tích quan trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích của Việt Nam
- Hoàng thành Thăng Long là địa điểm lưu giữ nhiều giá trị lịch sử của dân tộc Việt Nam Bao gồm cả những giá vị về kiến trúc, lịch sử, văn hóa, Hằng năm, nơi đây vẫn được tổ chức nhiều sự kiện lịch sử quan trọng
- Từ đó đến nay, trải qua rất nhiều những biến cố của lịch sử, Hoàng Thành Thăng Long
đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới với nhiều giá trị lịch sử văn hóa khác nhau Một số di tích tiêu biểu được khai quật và gìn giữ tới thời điểm hiện tại có thể kể đến như Kỳ Đài, Đoan Môn, Điện Kính Thiên, khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu…
+ Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu bao gồm tầng dưới cùng là một phần bên phía đông của
thành Đại La dưới thời Cao Biền, nhà Đường, tầng trên là cung điện nhà Lý và nhà Trần, tiếp theo là một phần trung tâm của đông cung nhà Lê và trên cùng là một phần của trung tâm tòa thành tỉnh Hà Nội thế kỷ XIX Nơi đây còn lưu lại nhiều hiện vật khảo
cổ chứng minh sự phát triển của Việt Nam dưới thời phong kiến, cũng như là minh