2 Những thành ngữ hay về cuộc sống 1 Ăn một bát cháo, chạy ba quãng đồng Chỉ việc không đáng làm, để đạt được việc nhỏ bỏ công sức quá to 2 Ao sâu cá cả Ở ao sâu, biển rộng mới có cá lớn Ý nói phải mạ[.]
Trang 12 Những thành ngữ hay về cuộc sống
1 Ăn một bát cháo, chạy ba quãng đồng
Chỉ việc không đáng làm, để đạt được việc nhỏ bỏ công sức quá to.
2 Ao sâu cá cả
Ở ao sâu, biển rộng mới có cá lớn Ý nói phải mạo hiểm, ra ngoài xã hội mới mong học được cái hay, mới mong gặt hái được thành công lớn.
3 Bệnh từ miệng vào, hoạ từ miệng ra
Ý nói vì miệng ăn bậy nên sinh bệnh, vì miệng nói bậy mà mang họa.
4 Biết đâu ma ăn cỗ
Chỉ việc làm không ai biết, ai biết được ma ăn cỗ lúc nào.
5 Bụt chùa nhà không thiêng
Ý nói cách dùng người, luôn xem thường người tài bên cạnh, tung hô người ở nơi khác.
6 Làm đầy tớ thằng khôn còn hơn làm thầy thằng dại
Thà bị sai vặt bởi người khôn biết đâu ta học lỏm được nhiều thứ còn hơn phải đi dạy kẻ khờ, như nước đổ đầu vịt, tốn công hao sức chẳng ích gì.
7 Lo bạc râu, rầu bạc tóc
Chỉ những nỗi lo lớn khiến ngoại hình cũng tiều tụy.
8 Cái kim trong bọc lâu cũng có ngày lòi ra
Nếu đã làm việc xấu dù che dấu đến đâu ắt có ngày cũng
bị phát hiện.
9 Cá lớn nuốt cá bé
Đây là quy luật của tự nhiên, người mạnh hơn sẽ thắng thế.
10 Cha mẹ sinh con, trời sinh tính
Thể xác do cha mẹ ban cho nhưng tánh nết cha mẹ không quyết định được.
11 Chín người mười ý
Mỗi người mỗi ý, khó mà chiều theo cho đặng, cho đều.
12 Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà
Ý nói vấn đề dạy dỗ con cái đừng quá nuông chiều dễ sinh hư.
13 Có thực mới vực được đạo
Làm gì thì cũng phải no bụng, phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng mới có thể đạt được thành tích tốt.
14 Dạy khỉ trèo cây
Chỉ việc làm thừa thãi.
15 Mèo mù vớ cá rán
Chỉ sự may mắn, dù không thấy đường nhưng chú mèo vẫn vồ được đồ ăn ngon.
Trang 216 Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh.
Dù ít hay nhiều thì con cháu cũng sẽ có nét giống với ông
bà, cha mẹ không chỉ ở vẻ bề ngoài mà còn ở tính cách
17 Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ
Đi đường muốn biết điều gì thì hỏi người già nhiều kinh nghiệm, trẻ con không biết nói dối muốn biết chuyện ở nhà thì hỏi trẻ
18 Giàu vì bạn, sang vì vợ
Ý nói bạn bè và vợ ảnh hưởng đến sự thành công của
chúng ta.
19 Góp gió thành bão
Góp nhặt nhiều cái nhỏ sẽ tạo thành cái lớn.
20 Gươm hai lưỡi, miệng trăm hình
Ý nói gươm đao sắc bén cũng không bằng miệng lưỡi nhân gian.
21 Con cháu khôn hơn ông vải
Người trẻ tuổi, non nớt lại tỏ vẻ hiểu biết, khôn ngoan hơn người nhiều tuổi.
22 Trứng khôn hơn vịt
Tương tự như câu trên, trứng chưa nở mà đã đòi khôn hơn vịt đã thành con.
23 Hữu xạ tự nhiên hương
Nếu bạn thật sự tài giỏi, đức độ thì mọi người xung quanh
sẽ tự nhìn nhận và đánh giá không cần gõ trống khua
chiêng.
24 Lưỡi sắc hơn gươm
Thanh gươm sắc bén cũng không gây tổn thương bằng những lời nói cay độc.
25 Ngựa non háu đá
Ý chỉ người trẻ tuổi hung hăng, hiếu thắng, không biết lượng sức mình.
26 Nhanh nhẩu đoảng
Chỉ những việc làm gấp gáp, không cẩn thận thường có sai sót.
27 No ba ngày tết, đói ba tháng hè
Hãy biết điều tiết chi tiêu để không phải túng thiếu.
28 Nói thì dễ, làm thì khó
Nói thì ai cũng nói được nhưng làm thì không phải ai cũng làm được.
29 Phép vua thua lệ làng
Phép Vua ở xa có làm hay không cũng không ai biết, còn lệ làng đã ăn sâu vào trong máu, người dân đã quen, không thể không làm.
Trang 330 Quân vô tướng như hổ vô đầu.
Ý nói một đội quân dù tài giỏi đến đâu mà không có người dẫn dắt cũng thành vô dụng.
31 Mèo khen mèo dài đuôi
Chỉ những kẻ tự đề cao bản thân và nghĩ mình chiếm vị trí quan trọng.
32 Được đằng chân lân đằng đầu
Khi được nhường nhịn lại muốn hơn nữa, hơn nữa, không biết đủ.
33 Thùng rỗng kêu to
Những người không biết gì thường khoe khoang, những người hiểu biết thường im lặng.
34 Trăm nghe không bằng mắt thấy
Việc tận mắt chứng kiến đáng tin hơn là chỉ nghe người khác kể lại.
35 Trẻ cậy cha, già cậy con
Khi còn là trẻ nhỏ thì cha mẹ nuôi dưỡng chăm sóc, đến già thì con cái chăm sóc, phụng dưỡng lại cha mẹ.
36 Tre non dễ uốn
Nên dạy trẻ từ thuở nhỏ
37 Trèo cao té đau
Đừng mơ tưởng những gì xa tầm với, không đạt được sẽ tiếc nuối, thất vọng.
38 Trông mặt mà bắt hình dong
Đừng chỉ nhìn vẻ bề ngoài của một người mà vội vàng quy chụp hay đánh giá họ.
39 Vô hoạn nạn, bất anh hùng
Chỉ khi có chuyện xảy ra thì mới thấy được ai là người hùng, ai là người tài giỏi.
40 Một con sâu làm rầu nồi canh
Chỉ vì một thành phần xấu mà gây ảnh hưởng, tai tiếng đến nhiều người trong cùng tổ chức.
41 Lợn lành chữa thành lợn què
Mọi việc đang bình thường lại đem ra sửa chữa có thể lại càng tồi tệ hơn
42 Đứng núi này trông núi nọ
Chỉ những người không biết thỏa mãn với hiện tại.
43 Đếm cua trong lỗ
Chỉ những người chỉ nhìn vào bề nổi mà không nhìn thấy phần chìm Người đi bắt cua chỉ đếm số lượng cua chui vào
lỗ và nghĩ rằng sẽ có tất cả số cua đó nhưng thực tế sẽ có thất thoát, không hẳn sẽ bắt được tất cả cua đã chui vào lỗ.
Trang 444 Vỏ quýt dày có móng tay nhọn.
Một người mưu mô, đanh đá ắt sẽ có người khác cao tay hơn trừng trị.
45 Một nghề thì sống, đống nghề thì chết
Ý nói thà giỏi một lĩnh vực gì đó cho chuyên sâu còn hơn cái gì cũng biết mà chẳng biết tới đâu.
46 Ngồi mát ăn bát vàng
Không cần làm gì nhưng vẫn được ăn sung mặc sướng.
47 Gậy ông đập lưng ông
Muốn làm hại người khác nhưng không ngờ chính bản thân lại gặp chuyện.
48 Ăn miếng trả miếng
Chỉ sự trả đũa bằng những hành động tương tự như cách người khác chơi khăm mình.
49 Có đi có lại mới toại lòng nhau
Để tất cả đều vui vẻ đừng chỉ mãi biết nhận mà phải biết cho đi.
50 Lắm thầy nhiều ma
Nhiều người chỉ bảo tạo nên nhiều ý kiến, khó sàng lọc thông tin dẫn đến nhiễu loạn.
51 Muốn ăn thì lăn vào bếp
Ý nói phải làm thì mới có ăn.
52 Nồi nào úp vung nấy
Ý nói người tài giỏi sẽ gặp người tài giỏi, còn người không chịu cố gắng, ăn chơi sẽ gặp người giống y như vậy Sống
ở môi trường nào sẽ gặp người ở môi trường đó.
53 Nằm trong chăn mới biết có rận
Người ngoài nếu không sống cuộc sống của người khác thì
sẽ không biết những lục đục bên trong, biểu hiện bên ngoài không nói lên điều gì
54 Gieo gió, gặt bão.
Làm điều xấu ắt sẽ gặp báo ứng.
55 Chim nhớ cây, tớ quên thầy
Kẻ bội bạc với người có ơn nghĩa với mình, không bằng chim muông.
3 Những câu thành ngữ về sự trung thực
1 Khẩu phật tâm xà
Miệng lưỡi nói toàn điều lương thiện nhưng trong tâm và hành động toàn toan tính hại người
2 Mật ngọt chết ruồi
Dùng lời ngon ngọt, sự quan tâm để khiến người khác tin tưởng, yêu thương.
Trang 53 Sông sâu còn có kẻ dò, lòng người nham hiểm ai đo cho cùng
Lòng người khó đoán, không ai có thể hiểu được người khác nghĩ gì, toan tính gì.
4 Mua danh ba vạn, bán danh ba đồng
Ý nói việc gây dựng uy tín, thanh danh rất khó khăn còn việc mang điều tiếng xấu thì vô cùng dễ.
5 Đi buôn nói ngay không tày đi cày nói dối
Người buôn bán hay nói dối, còn nông dân thì thật thà, chân thật.
6 Đong đầy bán vơi
Buôn bán gian dối, tham lam không thật thà
7 Làm tôi ngay, ăn mày thật
Ở hoàn cảnh nào cũng cần ngay thẳng, trung thực, thật thà.
8 Nói ngay hay trái tai
Nói thật mất lòng.
9 Đói cho sạch, rách cho thơm
Dù nghèo cũng phải giữ nhân cách, không làm điều nhơ nhuốc.
10 Ăn ngay ở thật, mọi tật mọi lành
Ăn ở thật thà ngay thẳng sẽ tránh được thói xấu.
11 Cao thành nở ngọn, mọi bọn mọi đến.
Làm ăn thật thà hậu hĩ thì giữ được tín nhiệm.
12 Bụng gian miệng thẳng
Miệng Bồ Tát, dạ ớt ngâm.
13 Đi nói dối cha, về nhà dối chú
Trí trá, không thật thà, không trung thực với người trên.
14 Chân chỉ hạt bột
Con người chất phác, thật thà, chân phương.
15 Ăn no lòng, nói mất lòng
Nói thẳng, nói thật dễ làm cho người khác phật ý.
4 Tổng hợp thành ngữ hay về tình yêu đôi lứa
1 Gái có chồng như gông đeo cổ
Ý nói số phận lận đận của người phụ nữ, khi lấy chồng thì phải cơm nước, săn sóc, cuộc sống phụ thuộc vào chồng.
2 Hai bàn tay mới vỗ thành tiếng
Ý nói hạnh phúc một người không thể xây mà phải xuất phát từ hai phía cùng nhau cố gắng, vun đắp
3 Ớt nào là ớt chẳng cay,
Gái nào là chẳng hay ghen chồng
Ý nói sự ghen tuông của người con gái là lẽ thường tình.
Trang 64 Thuận vợ thuận chồng, tát biển đông cũng cạn.
Chỉ cần đồng lòng thì việc khó khăn đến mấy cũng làm được.
5 Thuyền theo lái, gái theo chồng
Thân phận người phụ nữ khi lấy chồng dù sống chết cũng phải một lòng với chồng.
6 Yêu nhau yêu cả đường đi,
Ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng
Khi yêu thì nhìn cái gì cũng thấy thích nhưng khi ghét thì thở thôi cũng không ưa.
7 Bắt cá hai tay
Chỉ những người tham lam, cuối cùng cũng sẽ mất hết.
8 Bể ái nguồn ân.
Tình yêu thương trai gái như bể như nguồn.
9 Đá nát vàng phai
Không giữ được lời thề nguyền, tình yêu bị phai nhạt hay tan vỡ.
10 Giá thú bất luận tài.
Một quan niệm coi trọng tình yêu lứa đôi, bất chấp sự chênh lệch về tiền bạc, giàu nghèo.
11 Ở đời ba bảy đường chồng, miễn sao chọn được một lòng là hơn.
Đề cao tình yêu chung thuỷ.
12 Phải duyên thì dính như keo,
Trái duyên trái kiếp như kèo đục vênh.
Phải có tình yêu sâu sắc thì cuộc sống vợ chồng mới gắn
bó bền chặt.
13 Tạc đá ghi vàng.
Tình yêu bền vững, sâu sắc như chạm vào đá, ghi vào vàng (hoặc chạm vào bia đá ) không thể phai nhạt.
5 Những câu thành ngữ hay về lòng nhân ái
1 Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ
Thể hiện tình nhân ái, sự yêu thương, đoàn kết, biết sẻ chia của một tập thể.
2 Máu chảy ruột mềm
Ý nói tình anh em ruột thịt, gia đình, tình đồng bào có sự tương quan mật thiết, như máu với ruột, hễ máu chảy thì ruột mềm.
3 Cây cao bóng cả
Người có thế lực, uy tín lớn, có khả năng che chở giúp đỡ
kẻ khác.
Trang 74 Có thuỷ có chung.
Biết ăn ở, cư xử tử tế, không quên người đã giúp đỡ hoặc yêu thương mình.
5 Giúp nón giúp tơi
Giúp đỡ tận tình trong mọi hoàn cảnh.
6 Ở đời có đức, mặc sức mà ăn
Ăn ở có đức độ thì cả đời được may mắn, yên ổn.
7 Ăn chay niệm Phật
Ăn ở lương thiện, nhân từ, tu nhân tích đức, nguyện một lòng từ bi bác ái theo đạo Phật.
8 Làm phúc cũng như làm giàu
Nên sốt sắng làm ơn cưu mang người cũng như ham mê làm giàu cho mình; Không nên từ chối việc làm nhân đức,
dù là nhỏ nhặt, như người làm giàu lo tích góp từng đồng mới nên cơ nghiệp
9 Phúc đức tại mẫu
Con cái nên người, hiền lành đức độ, được hưởng tốt lành may mắn là nhờ ở người mẹ đã ăn ở nhân đức, khéo dạy
dỗ và làm gương tốt cho con.
10 Quả không vo mà tròn
Làm việc nhân đức, cứu giúp người thì điều may mắn tốt lành tự nhiên đến với mình.
11 Rộng bụng hơn rộng nhà
Cho người ta ở nhờ còn hơn ở rộng mà từ chối giúp đỡ người ta; Có tấm lòng nhân hậu, độ lượng thì mọi thiếu thốn, khó khăn đều khắc phục được.
12 Vay nên đợ, đỡ nên ân
Không nên vay mượn phiền lụy ai, nhưng có điều kiện thì nên giúp đỡ người khác.
13 Chia ngọt sẻ bùi
Chia sẻ với nhau để cùng hưởng, không kể nhiều hay ít.
14 Môi hở răng lạnh
Hành động của người này có ảnh hưởng đến người khác; anh em ruột một nhà, đồng bào một nước nên che chở đùm bọc nhau.
15 Thân cò cũng như thân chim
Cùng thân phận vất vả lam lũ, cùng cảnh ngộ khốn khó bần cùng như nhau cả, cần biết thông cảm, thương yêu đùm bọc lẫn nhau.
6 Sưu tầm thành ngữ về đạo đức hay
1 Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Chỉ lòng biết ơn, khi ăn được quả ngọt phải nhớ người trồng trọt, chăm sóc.
Trang 82 Cái nết đánh chết cái đẹp.
Nói về nhan sắc và đức hạnh, đức hạnh quan trọng hơn nhan sắc.
3 Đói cho sạch, rách cho thơm
Dù làm gì thì cũng phải đặt nhân cách lên đầu, dù cho có đói rách cũng không được trộm cắp, làm việc xấu.
4 Đi đêm lắm có ngày gặp ma
Làm việc xấu quá nhiều ắt sẽ có ngày gặp báo ứng.
5 Đời cha ăn mặn, đời con khát nước
Người cha làm việc quấy, người con phải chịu điều tiếng.
6 Một điều nhịn là chín điều lành
Ý nói nhường nhịn tuy thua thiệt một chút nhưng đổi lại mọi chuyện êm ấm, tốt đẹp hơn gấp nhiều lần.
7 Tốt gỗ hơn tốt nước sơn
Ý nói vẻ bề ngoài dù có đẹp đến đâu cũng không bằng một nhân cách tốt.
8 Một cây làm chẳng nên non, ba cây chụm lại nên hòn núi cao
Ý nói sự đoàn kết, một mình chẳng làm được gì nhưng có đồng đội sẽ lập nên kỳ tích.
9 Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
Những lời nói lịch sự không tốn kém, sao chẳng nói với nhau bằng những lời nhã nhặn mà phải nặng nhẹ, mắng nhiếc nhau.
10 Liệu cơm gắp mắm
Ý nói về sự khôn khéo, nên biết chọn lựa điều gì là cần thiết, là phù hợp nhất với mục đích ban đầu.
11 Nhường cơm sẻ áo
San sẻ cưu mang giúp đỡ nhau lúc thiếu thốn khó khăn.
12 Ơn trả nghĩa đền
Báo đáp công ơn đối với người đã giúp đỡ, đã làm điều tốt cho mình.
13 Có học phải có hạnh
Có học vấn cũng phải có đạo đức tốt (mới là người toàn diện).
14 Cải ác hoàn lương
Ăn năn hối cải, từ bỏ, sửa đổi cái ác, cái xấu xa, sai trái, trở
về với cái tốt lành, đúng đắn, chính nghĩa.
15 Hiếu trọng tình thâm
Người ăn ở có đạo đức, có tình nghĩa thắm thiết với cha
mẹ và người thân.
7 Một số thành ngữ về sự phản bội
Trang 91 Cháy nhà mới lòi mặt chuột.
Ý nói khi có chuyện thì bộ mặt thật của kẻ xấu mới lộ ra.
2 Gian thần tặc tử
Bề tôi bất trung, đứa con làm giặc, chỉ loại người phản bội, bất trung bất hiếu.
3 Bội nghĩa vong ân.
Kẻ bội bạc, phản bội.
4 Phụ ngãi tham vàng
Bội bạc, tham tiền của mà phản bội tình nghĩa.
5 Thay lòng đổi dạ
Con người bạc bẽo, không giữ trọn thuỷ chung trong tình cảm hoặc phản bội lại tổ chức.
6 Thay thầy đổi chủ
Kẻ bất nghĩa bất trung, sẵn sàng làm tôi tớ cho người
khác, miễn là có lợi.
7 Ăn cháo đá bát
Vô ơn, bội bạc, ăn ở không có trước có sau, đối xử tồi tệ với người đã cưu mang giúp đỡ mình.
8 Qua cầu rút ván
Kẻ vô hậu, nham hiểm: mình đã qua được rồi thì triệt
đường của kẻ khác.
9 Vắt chanh bỏ vỏ
Lợi dụng công sức của người khác đến tận cùng rồi quay ngược lại ruồng bỏ một cách phụ bạc.
10 Nghề võ đánh trả thầy
Kẻ vong ơn bội nghĩa.
11 Khỏi vòng cong đuôi
Vừa thoát khỏi nạn là chạy đi mất, quên đi người đã cứu giúp mình.
12 Gà cỏ trở mỏ về rừng
Kẻ bạc bẽo, sẵn sàng quên ơn người nuôi nấng để trở về nơi phù hợp với cuộc sống của nó.
13 Ăn mật trả gừng
Chỉ kẻ bội bạc; ăn thứ ngon ngọt, trả thứ đắng cay.
14 Ơn bằng cái đĩa, nghĩa bằng con ruồi.
Trách kẻ vô ơn, bội bạc.
15 Phản chú phụ sư
Kẻ vô ơn, phản phúc, bội bạc cả với người đã cưu mang dạy dỗ.
8 Thành ngữ về cuộc sống khó khăn
Những câu thành ngữ cuộc sống cùng lời phân tích đơn giản dưới đây chỉ là một khía cạnh về nghĩa của thành ngữ, càng phân tích sâu càng có nhiều nghĩa.
Trang 101 Người làm nên của, của không làm nên người.
Con người ta có thể tự tạo ra vật chất, tiền tài còn tiền tài không thể làm con người tốt lên được.
2 Giàu đổi bạn, sang đổi vợ.
Những lúc cực khổ thì có nhau nhưng đến khi giàu có, thành công lại muốn phủ bỏ quá khứ.
3 Tiền vào nhà khó như gió vào nhà trống
Ý nói nhà nghèo khó thì có bao nhiêu tiền cũng không giữ được vì đủ thứ phải chi tiêu.
4 Còn nước, còn tát
Chuyện gì còn có thể cứu vãn thì nhất định phải làm biết đâu sẽ có kỳ tích.
5 Ngậm bồ hòn làm ngọt
Chỉ sự nhẫn nhịn, dù đang chịu cay đắng vẫn phải cố tỏ ra vui vẻ.
6 Than thân trách phận.
Than thở oán trách về tình cảnh, về số phận của mình.
7 Tức nước vỡ bờ
Làm việc gì cũng phải có mức độ, gò ép, bóc lột thái quá
sẽ bị phản ứng, chống đối.
8 Sông có khúc, người có lúc
Muôn vật đều có lúc thịnh lúc suy, đời người có lúc thế này lúc thế khác, không nên bi quan.
9 Sinh nghề tử nghiệp
Sống được là nhờ nghiệp của mình, nhưng phải chết cũng
do nghề đó gây ra.
10 Hai sương một nắng
Cuộc sống vất vả nhọc nhằn triền miên suốt ngày này qua ngày khác, quanh năm suốt tháng.
11 Ăn bữa nay lo bữa mai
Cảnh sống thiếu thốn chạy ăn từng bữa, lo toan tần tảo.
12 Bè thì bè lim, sào thì sào sậy
Công việc nặng nề khó khăn, phương tiện thì thiếu thốn, yếu ớt, không cân xứng, không phù hợp.
13 Đói ăn khát uống
Thoả mãn nhu cầu sinh hoạt theo bản năng của con người; thiếu thốn kham khổ.
14 Áo mảnh quần manh.
Nghèo khổ, thiếu thốn quần áo mặc.
15 Giật gấu vá vai
Xoay xở, chạy vạy, lấy chỗ nọ bù đắp vào chỗ kia để khắc phục tình trạng thiếu thốn, túng quẫn.
9 Các câu thành ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất