MỞ ĐẦU 1 Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp, với hơn 70% dân cư sinh sống ở nông thôn, trong đó, đại đa số là nông dân Vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn được coi[.]
Trang 11 Tính cấp thiết của đề tài
Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp, với hơn 70% dân cư sinh sống ởnông thôn, trong đó, đại đa số là nông dân Vấn đề nông nghiệp, nông dân, nôngthôn luôn được coi là vấn đề có vị trí chiến lược quan trọng trong sự nghiệpcông nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; vì thế, Đảng vàNhà nước ta xác định: nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã, đang và sẽ còn làmối quan tâm hàng đầu trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội đất nước Giảiquyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn là một trong những nhiệm
vụ quan trọng được thể hiện trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng Cộng sảnViệt Nam
Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hànhTrung ương khóa X “Về nông nghiệp, nông dân, nông thôn” đã đề ra mục tiêu:
“Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấukinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triểnnhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định,giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái đượcbảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăngcường” [Nghị quyết số 26-NQ/TW]
Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết, cần phải huy động sức mạnh tổng hợpcủa cả hệ thống chính trị (HTCT) và toàn xã hội; không những phải phát huyđược vai trò tiền phong, gương mẫu của tổ chức đảng, chính quyền và các tổchức hội quần chúng; mà đồng thời, phải có những biện pháp thích hợp nhằmkhơi dậy tính tích cực chính trị, truyền thống cần cù, hăng say lao động sản xuấtcủa giai cấp nông dân nhằm mục tiêu xây dựng nông thôn Việt Nam ngày cànggiàu đẹp, văn minh
HTCT cơ sở (xã, phường, thị trấn) là một bộ phận quan trọng trong toàn bộcấu trúc của HTCT nước ta, bao gồm các thiết chế chính trị như tổ chức đảng,
Trang 2chính quyền, các đoàn thể nhân dân được tổ chức và hoạt động theo nhữngnguyên tắc nhất định và gắn bó hữu cơ với nhau nhằm thực hiện sự lãnh đạo củaĐảng, sự quản lý của Nhà nước và phát huy quyền dân chủ của nhân dân ở cơ sở
Sau những năm đổi mới, đặc biệt là trong giai đoạn toàn Đảng, toàn dân tađang ra sức xây dựng nông thôn mới, HTCT cơ sở đã và đang phát huy vai tròhết sức quan trọng của mình và đã có nhiều biến đổi tích cực về tổ chức, bộ máycũng như về chất lượng đội ngũ cán bộ Tuy nhiên, HTCT cơ sở nước ta hiệnnay vẫn bộc lộ ra nhiều hạn chế, bất cập đòi hỏi cần phải tiếp tục đổi mới vàhoàn thiện HTCT cấp cơ sở của huyện Thái Thụy thuộc tỉnh Thái Bình cũngkhông nằm ngoài thực trạng này
Những hạn chế, yếu kém của HTCT cấp cơ sở đã và đang tác động khôngnhỏ đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội nói chung và quá trình xây dựng nôngthôn mới nói riêng trên địa bàn huyện Thái Thụy Điều này đặt ra yêu cầu kháchquan cho việc nhận thức đúng đắn vai trò của HTCT cấp cơ sở trong việc xâydựng nông thôn mới Đồng thời, có những quan điểm, giải pháp phù hợp để đổimới và nâng cao chất lượng của HTCT cấp cơ sở nhằm sớm thực hiện thành côngChương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở huyện Thái Thụy
Nhận thức được sự quan trọng và cấp thiết của vấn đề này, trên cương vị
là một cán bộ hiện đang trực tiếp công tác tại Phòng Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo thực hiện Chương trình mục tiêuquốc gia về xây dựng nông thôn mới của huyện Thái Thụy), tác giả chọn đề tài
“Phát huy vai trò của hệ thống chính trị cấp cơ sở trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình giai đoạn 2015 - 2020” làm đề án tốt
nghiệp Cao cấp lý luận chính trị
2 Cơ sở xây dựng đề án
2.1 Cơ sở khoa học
Đề án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ ChíMinh và Đảng cộng sản Việt Nam về nông nghiệp, nông dân, nông thôn; về xây
Trang 3dựng nông thôn mới và an sinh xã hội.
2.2 Cơ sở pháp lý
Đề án được xây dựng dựa trên những căn cứ pháp lý sau:
- Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008, Hội nghị lần thứ bảyBan Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn
- Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28 tháng 10 năm 2008 của Chínhphủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hộinghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về nông nghiệp,nông dân, nông thôn
- Quyết định số 491/QĐ -TTg ngày 16 tháng 4 năm 2009 của Thủ tướngChính phủ về việc ban hành bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới
- Quyết định 800/QĐ-TTg ngày 4 tháng 6 năm 2010 của Thủ tướng Chínhphủ phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giaiđoạn 2010 -2020
- Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 28 tháng 4 năm 2011 của Ban Chấp hànhĐảng bộ tỉnh Thái Bình về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2011-2015, địnhhướng đến năm 2020
- Quyết định số 1004/QĐ-UBND ngày 3 tháng 6 năm 2011 của Ủy bannhân dân tỉnh Thái Bình phê duyệt “Đề án xây dựng nông thôn mới tỉnh TháiBình giai đoạn 2011- 2015, định hướng đến năm 2020”
- Quyết định số 1628/QĐ-UBND ngày 11 tháng 10 năm 2010 của Ủy bannhân dân huyện Thái Thụy về việc thành lập Ban chỉ đạo thực hiên Chương thựcmục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới huyện Thái Thụy
- Kế hoạch số 27/KH-UBND ngày 7 tháng 6 năm 2012 của Ủy ban nhândân huyện Thái Thụy về tổ chức thực hiện phong trào thi đua “Cả nước chungsức xây dựng nông thôn mới” trên địa bàn huyện Thái Thụy giai đoạn 2011-
2015, định hướng đến năm 2020
Trang 42.3 Cơ sở thực tiễn
Thái Bình là một tỉnh nông nghiệp, với số dân gần 1,8 triệu người, trong
đó có 86 % sống ở nông thôn, toàn tỉnh có 267 xã với 1.598 thôn Thực hiệnNghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương khóa X về nôngnghiệp, nông dân, nông thôn, ngay từ đầu năm 2009, tỉnh Thái Bình đã lựa chọn
8 xã ở 8 huyện, thành phố để xây dựng điểm mô hình nông thôn mới Trên cơ sởtổng kết thực tiễn tại 8 xã điểm, ngày 28/4/2011 Tỉnh ủy đã ban hành Nghịquyết số 02-NQ/TU và ngày 3/6/2011 Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Quyếtđịnh số 1004/QĐ-UBND phê duyệt Đề án xây dựng nông thôn mới tỉnh TháiBình giai đoạn 2011- 2015, định hướng đến năm 2020
Thực hiện chủ trương của Đảng, sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Uỷ ban nhân dântỉnh, huyện Thái Thụy đã triển khai, tổ chức thực hiện xây dựng nông thôn mớingay từ năm 2009, đến năm 2014 đã trở thành huyện dẫn đầu tỉnh về số xã đượccông nhận đạt chuẩn nông thôn mới Góp phần vào sự thành công đó, có vai tròhết sức quan trọng của HTCT ở cơ sở Tuy nhiên, trong quá trình thực hiệnchương trình xây dựng nông thôn mới, HTCT cơ sở ccũng bộc lộ nhiều hạn chế,bất cập, đòi hỏi cần phải tiếp tục đổi mới và hoàn thiện Cần thiết phải nhận thứcđúng đắn vai trò của HTCT cấp cơ sở trong việc xây dựng nông thôn mới và cónhững quan điểm, giải pháp phù hợp để đổi mới và nâng cao chất lượng củaHTCT cấp cơ sở nhằm sớm đạt mục tiêu xây dựng huyện Thái Thụy trở thànhhuyện nông thôn mới của tỉnh Thái Bình
3 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề án
Trang 5- Làm rõ cơ sở lý luận về nông thôn mới vai trò của HTCT cấp cơ sởtrong xây dựng nông thôn mới
- Phân tích thực trạng phát huy vai trò của HTCT cấp cơ sở trong xâydựng nông thôn mới ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình
- Đề xuất một số giải pháp nhằm phát huy vai trò của HTCT cấp cơ sởtrong xây dựng nông thôn mới ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình giai đaonj
2015 - 2020
4 Phạm vi nghiên cứu của đề án
Đề án tập trung nghiên cứu thực trạng vai trò của HTCT cấp cơ sở ởhuyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình trong xây dựng nông thôn mới từ khi có Nghịquyết số 26-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn (năm 2008) đến nay
NỘI DUNG ĐỀ ÁN
1 NÔNG THÔN MỚI VÀ VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CẤP CƠ
SỞ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
1.1 Quan niệm về nông thôn mới và nội dung xây dựng nông thôn mới
1.1.1 Quan niệm về nông thôn mới và nội dung xây dựng nông thôn mới
1.1.1.1 Quan niệm về nông thôn mới
Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố,thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Uỷ ban nhân xã" (TheoThông tư số 54 ngày 21/8/2009 của Bộ NN-PTNT)
Trang 6Vậy nông thôn mới là gì? Trong Nghị quyết số 26-NQ/TW đưa ra mục tiêu:
"Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh
tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; HTCT ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường"
Như vậy, nông thôn mới trước tiên nó phải là nông thôn, không phải là thị
tứ, thị trấn, thị xã, thành phố và khác với nông thôn truyền thống hiện nay và có
thể khái quát theo năm nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, đó là làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại; Thứ hai, sản xuất phải phát triển bền vững theo hướng kinh tế hàng hoá; Thứ ba, đời sống về vật chất và tinh thần của dân nông thôn ngày càng được nâng cao; Thứ tư, bản sắc văn hoá dân tộc được giữ gìn và phát triển; Thứ năm, xã hội nông thôn an ninh tốt, quản lý dân chủ
1.1.1.1 Nội dung xây dựng nông thôn mới
Chương trình Mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là mộtchương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốcphòng, gồm 11 nội dung:
+ Nội dung 1: Quy hoạch xây dựng nông thôn mới: Mục tiêu: Đến năm
2011, cơ bản phủ kín quy hoạch xây dựng nông thôn trên địa bàn cả nước làm cơ
sở đầu tư xây dựng nông thôn mới để thực hiện mục tiêu quốc gia xây dựng nôngthôn mới giai đoạn 2010 – 2020, bao gồm: Quy hoạch sử dụng đất và hạ tầng thiếtyếu cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa, công nghiệp, tiểu thủ côngnghiệp và dịch vụ; Quy hoạch phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội - môi trường; pháttriển các khu dân cư mới và chỉnh trang các khu dân cư hiện có trên địa bàn xã
+ Nội dung 2: Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội: Hoàn thiện đường giao
thông đến trụ sở Ủy ban nhân dân xã và hệ thống giao thông trên địa bàn xã;Hoàn thiện hệ thống các công trình đảm bảo cung cấp điện phục vụ sinh hoạt vàsản xuất; các công trình phục vụ nhu cầu về hoạt động văn hóa thể; các công
Trang 7trình phục vụ việc chuẩn hóa về y tế; các công trình phục vụ việc chuẩn hóa về giáodục trên địa bàn xã Hoàn chỉnh trụ sở xã và các công trình phụ trợ Cải tạo, xâymới hệ thống thủy lợi trên địa bàn xã
+ Nội dung 3: Chuyển dịch cơ cấu, phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập:
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng phát triểnsản xuất hàng hóa, có hiệu quả kinh tế cao; Tăng cường công tác khuyến nông;đẩy nhanh nghiên cứu ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông -lâm - ngư nghiệp; Cơ giới hóa nông nghiệp, giảm tổn thất sau thu hoạch trongsản xuất nông, lâm, ngư nghiệp; Bảo tồn và phát triển làng nghề truyền thốngtheo phương châm “mỗi làng một sản phẩm”, phát triển ngành nghề theo thếmạnh của địa phương; Đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn, thúc đẩyđưa công nghiệp vào nông thôn, giải quyết việc làm và chuyển dịch nhanh cơcấu lao động nông thôn
+ Nội dung 4: Giảm nghèo và an sinh xã hội: Thực hiện có hiệu quả
Chương trình giảm nghèo nhanh và bền vững cho 62 huyện có tỷ lệ hộ nghèocao (Nghị quyết 30a của Chính phủ) theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới;Tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu Quốc gia về giảm nghèo; Thực hiệncác chương trình an sinh xã hội
+ Nội dung 5: Đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất có
hiệu quả ở nông thôn: Phát triển kinh tế hộ, trang trại, hợp tác xã; Phát triển
doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nông thôn; Xây dựng cơ chế, chính sách thúc đẩyliên kết kinh tế giữa các loại hình kinh tế ở nông thôn
+ Nội dung 6: Phát triển giáo dục - đào tạo ở nông thôn: Tiếp tục thực
hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầucủa Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới
+ Nội dung 7: Phát triển y tế, chăm sóc sức khỏe cư dân nông thôn: Tiếp
tục thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia trong lĩnh vực về y tế, đáp ứngyêu cầu Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới
Trang 8+ Nội dung 8: Xây dựng đời sống văn hóa, thông tin và truyền thông nông thôn:
Tiếp tục thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, đáp ứng yêu cầu
Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới; Thực hiện thông tin và truyền thông nôngthôn, đáp ứng yêu cầu Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới
+ Nội dung 9: Cấp nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn: Tiếp tục
thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về nước sạch và vệ sinh môi trườngnông thôn; Xây dựng các công trình bảo vệ môi trường nông thôn trên địa bàn
xã, thôn theo quy hoạch, gồm: xây dựng, cải tạo nâng cấp hệ thống tiêu thoátnước trong thôn, xóm; xây dựng các điểm thu gom, xử lý rác thải ở các xã;chỉnh trang, cải tạo nghĩa trang; cải tạo, xây dựng các ao, hồ sinh thái trong khudân cư, phát triển cây xanh ở các công trình công cộng…
+ Nội dung 10: Nâng cao chất lượng tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể
chính trị - xã hội trên địa bàn: Tổ chức đào tạo cán bộ đạt chuẩn theo quy định
của Bộ Nội vụ, đáp ứng yêu cầu xây dựng nông thôn mới; Ban hành chính sáchkhuyến khích, thu hút cán bộ trẻ đã được đào tạo, đủ tiêu chuẩn về công tác ởcác xã, đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn để nhanhchóng chuẩn hóa đội ngũ cán bộ ở các vùng này; Bổ sung chức năng, nhiệm vụ
và cơ chế hoạt động của các tổ chức trong HTCT phù hợp với yêu cầu xây dựngnông thôn mới
+ Nội dung 11: Giữ vững an ninh, trật tự xã hội nông thôn: Ban hành nội
quy, quy ước làng xóm về trật tự, an ninh; phòng, chống các tệ nạn xã hội và các
hủ tục lạc hậu; Điều chỉnh và bổ sung chức năng, nhiệm vụ và chính sách tạođiều kiện cho lượng lực lượng an ninh xã, thôn, xóm hoàn thành nhiệm vụ đảmbảo an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn theo yêu cầu xây dựng nông thôn mới
1.2 Vai trò của HTCT cấp cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Nói đến HTCT ở cơ sở là nói đến hệ thống tổ chức bộ máy, nội dung vàphương thức hoạt động của các tổ chức Đảng, Chính quyền, Mặt trận và cácđoàn thể chính trị - xã hội của quần chúng ở cơ sở (xã, phường, thị trấn) HTCT
Trang 9cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức, vận động nhân dân thực hiệnđường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tăng cường đại đoànkết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năngphát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cư và xây dựngnông thôn mới.
1.2.1.Vai trò của cấp ủy Đảng ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Vai trò của tổ chức cơ sở Đảng trong xây dựng nông thôn mới được thểhiện tập trung trên những phương diện sau:
- Tổ chức cơ sở Đảng là nền tảng chính trị của Đảng ở nông thôn đề ra các chủ trương định hướng phát triển ở cơ sở và chỉ đạo thực hiện xây dựng nông thôn mới thông qua các nghị quyết
Với mạng lưới tổ chức của mình, các cơ sở Đảng ở nông thôn là điểm tựacủa Đảng để tổ chức thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới theo Nghịquyết của Đảng cấp trên
Khi có chỉ thị, nghị quyết của Đảng và Nhà nước về công tác xây dựngnông thôn mới, tổ chức cơ sở Đảng ở nông thôn tiến hành nghiên cứu, tổ chứchọc tập và triển khai nghị quyết, trực tiếp đề ra những chủ trương chỉ đạo thựchiện cho phù hợp với từng địa phương, cơ sở, đồng thời, chỉ đạo các tổ chứctrong HTCT cùng toàn thể nhân dân tiến hành xây dựng nông thôn mới theonhững văn bản hướng dẫn, thi hành
- Tổ chức cơ sở Đảng ở nông thôn là hạt nhân lãnh đạo chính trị, lãnh đạo HTCT ở cơ sở, đồng thời từng bước cụ thể hóa chức năng, nhiệm vụ của mình trong hoạt động thực tiễn góp phần xây dựng nông thôn mới
Tổ chức Đảng ở cơ sở có vai trò hạt nhân trong lãnh đạo chính trị, lãnh đạoHTCT, bảo đảm cho đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vềviệc xây dựng nông thôn mới được cụ thể hóa và được thực hiện thắng lợi ở cơ
sở Sự lãnh đạo của tổ chức cơ sở Đảng đối với HTCT cơ sở thể hiện trên các mặt
cơ bản sau: thông qua nghị quyết của Đại hội Đảng bộ, xây dựng chủ trương,
Trang 10phương hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, trong đó có nội dung vềxây dựng nông thôn mới; quyết định những vấn đề về tổ chức và cán bộ củaHTCT ở cơ sở trong lãnh đạo thực hiện xây dựng nông thôn mới; tiến hành côngtác tư tưởng với phương pháp dân chủ, thuyết phục và vận động; giới thiệu nhữngcán bộ có phẩm chất và năng lực tham gia các cương vị chủ chốt của chính quyền
và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở Đội ngũ cán bộ này đóng vai trò là lựclượng nòng cốt trong việc tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, phápluật của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới đến với quần chúng nhân dân
Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được quy định, đảng bộ ở cơ sở đề rachương trình công tác sáu tháng, một năm, trong đó chủ yếu tập trung vào cácnhiệm vụ sau:
Một là, quán triệt nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, của cấp trên và của
Đại hội Đảng bộ về công tác xây dựng nông thôn mới; thảo luận và quyết địnhnhững đề án, chuyên đề về kinh tế - xã hội, văn hóa, an ninh, quốc phòng liênquan đến xây dựng nông thôn mới
Hai là, thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân
sách xã hàng năm do thường trực Ủy ban nhân dân xã trình bày, gắn với kếhoạch xây dựng nông thôn mới
Ba là, thông qua báo cáo và ra nghị quyết lãnh đạo, chỉ đạo để phát huy
vai trò của chính quyền, mặt trận, các đoàn thể nhân dân, tạo quan hệ phối hợptrong xây dựng nông thôn mới
Bốn là, xây dựng và thực hiện chương trình kiểm tra của cấp ủy, chỉ đạo
ban kiểm tra tiến hành kiểm tra các chi bộ và đảng viên về quá trình thực hiệncác nghị quyết của cấp ủy, trong đó có nghị quyết về xây dựng nông thôn mới
Năm là, đề xuất với huyện ủy các vấn đề thuộc thẩm quyền của huyện ủy
và các cấp ủy cấp trên về những nội dung liên quan đến chương trình xây dựngnông thôn mới
Trang 11Việc cụ thể hóa các nhiệm vụ vừa nêu cũng chính là thể hiện vai trò của tổchức cơ sở Đảng trong xây dựng nông thôn mới hiện nay.
- Tổ chức cơ sở Đảng ở nông thôn là đơn vị chiến đấu cơ bản của Đảng
và là chỗ dựa đáng tin cậy của quần chúng nhân dân ở cơ sở trong triển khai xây dựng mô hình nông thôn mới
Bằng việc đưa đường lối, chủ trương của Đảng vào cuộc sống ở nôngthôn, tổ chức quần chúng thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, chính sách
của Đảng và Nhà nước, các tổ chức Đảng ở nông thôn thực sự là “một đơn vị
chiến đấu cơ bản” của Đảng, là hạt nhân lãnh đạo của HTCT và là chỗ dựa đáng
tin cậy của quần chúng nhân dân trong việc thực hiện thành công các mục tiêuphát triển kinh tế - xã hội, nhất là đối với việc xây dựng nông thôn mới - mộtvấn đề còn mới mẻ và đầy khó khăn đối với nhân dân ở địa phương, cơ sở
Đối với tổ chức cơ sở Đảng ở nông thôn, nhiệm vụ chính trị quan trọngbậc nhất là đề ra được chủ trương đúng, biện pháp thiết thực, hành động cụ thểvới sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên để phát triển kinh tế - xã hội, nâng caomức sống cho nhân dân, giữ gìn an ninh, trật tự xã hội, môi trường sống an toàn
và bền vững Tổ chức Đảng ở cơ sở thực hiện vai trò lãnh đạo toàn diện đờisống vật chất, tinh thần của nhân dân; gắn bó mật thiết với dân, giáo dục, thuyếtphục dân làm, dân thực hiện; giải quyết kịp thời những yêu cầu, nguyện vọngchính đáng của dân, khuyến khích dân góp ý kiến xây dựng Đảng, chính quyền,lãnh đạo dân phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh trật tự… góp phần xâydựng nông thôn mới
1.2.2 Vai trò của chính quyền cấp cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Theo Hiến pháp năm 2013, chính quyền cấp cơ sở ở nông thôn bao gồmHội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Mỗi một đơn vị lại phát huy một vai tròriêng đối với công tác xây dựng nông thôn mới ở cơ sở
- Đối với Hội đồng nhân dân
Trang 12Hội đồng nhân dân xã được xác định là cơ quan quyền lực nhà nước ở cơ
sở, đồng thời là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân Thôngqua Hội đồng nhân dân ở cơ sở, nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình.Hội đồng nhân dân chịu trách nhiệm về hoạt động của mình trước cơ quan nhànước cấp trên và trước nhân dân địa phương
Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (năm 2003) quyđịnh: Hội đồng nhân dân ra nghị quyết về các biện pháp bảo đảm việc thi hànhnghiêm chỉnh Hiến pháp và pháp luật tại địa phương; về kế hoạch phát triển kinh
tế - xã hội; về quốc phòng, an ninh ở địa phương; về ổn định, nâng cao đời sốngnhân dân, hoàn thành mọi nhiệm vụ cấp trên giao, làm tròn nghĩa vụ đối với Nhànước Căn cứ vào đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước vàthẩm quyền của mình, Hội đồng nhân dân xã quyết định các vấn đề quan trọngcủa Nhà nước trong phạm vi xã mình, đồng thời là cơ quan giám sát Ủy bannhân dân trong việc thực hiện đường lối của Đảng và pháp luật của Nhà nước
Với chức năng và nhiệm vụ được quy định cụ thể như trên, đối vớichương trình xây dựng nông thôn mới, khi có chủ trương, chính sách của Đảng
và Nhà nước, Hội đồng nhân dân ra nghị quyết, các kế hoạch về triển khai cácbiện pháp tiến hành xây dựng nông thôn mới trên địa bàn cơ sở theo 19 tiêu chítrong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới mà Chính phủ đã banhành Trên cơ sở mục tiêu, nhiệm vụ của Đề án xây dựng nông thôn mới, Hộiđồng nhân dân tiến hành xây dựng kế hoạch, các chỉ tiêu phấn đấu hàng năm,phân công nhiệm vụ cho các cơ quan, đơn vị tổ chức triển khai thực hiện và trựctiếp giám sát việc thực hiện đó tại địa phương, cơ sở
- Đối với Ủy ban nhân dân
Ủy ban nhân dân cấp xã là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân xãđồng thời là cơ quan hành chính nhà nước ở cơ sở, chịu trách nhiệm tổ chức, quản
lý hành chính nhà nước được thông suốt ở cơ sở, trực tiếp chỉ đạo việc thực hiệnnghị quyết của Hội đồng nhân dân và các quyết định, chỉ thị của cơ quan hành
Trang 13chính cấp trên Ủy ban nhân dân xã tiến hành ban hành các quyết định, chỉ thị theothẩm quyền được giao và tổ chức thực hiện, kiểm tra việc thực hiện các văn bản đó.
Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân (năm 2003) quy địnhnhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của Ủy ban nhân dân xã về kế hoạch ngân sách - tàichính, về quản lý đất đai và tài nguyên, về phát triển sản xuất nông nghiệp, ngành,nghề tiểu thủ công nghiệp, về thương mại, dịch vụ, tôn giáo, văn hóa, giáo dục, y
tế, xã hội, về an ninh, quốc phòng, về thực thi pháp luật, về xây dựng chính quyền
và phát triển nông thôn Theo đó, đối với công tác xây dựng nông thôn mới, Ủyban nhân dân có vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và tổ chức thực hiện cácchương trình, kế hoạch, đề án phát triển kinh tế - xã hội; văn hóa, giáo dục; quốcphòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội; về thi hành pháp luật… ở địa phương, về dựtoán, quyết toán thu chi ngân sách cũng như tổ chức thực hiện ngân sách địaphương Đồng thời tiến hành kiểm tra, đôn đốc, đánh giá chất lượng, hiệu quảviệc thực hiện các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn cơ
sở Qua đó thúc đẩy tiến độ xây dựng nông thôn mới ở địa phương, cơ sở
Như vậy, với vai trò, vị trí, chức năng, nhiệm vụ được quy định như trên,chính quyền cơ sở ở nông thôn thực sự là bộ phận quan trọng của hệ thống hànhpháp nhà nước, thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước ở cơ sở, gópphần quan trọng trong việc xây dựng nông thôn mới
1.2.3 Vai trò của Mặt trận tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ
sở trong xây dựng nông thôn mới
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã xác định: “Mặt trận Tổquốc và các đoàn thể chính trị - xã hội đó chính là cơ sở chính trị của chínhquyền nhân dân, có vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dântộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp,chính đáng của nhân dân, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên; thực hiệndân chủ và xây dựng xã hội lành mạnh; tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước;
Trang 14giáo dục lý tưởng và đạo đức cách mạng, quyền và nghĩa vụ công dân, tăngcường mối liên hệ giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước” 1
- Vai trò của Mặt trận tổ quốc cấp cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Mặt trận Tổ quốc là tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện củacác tổ chức chính trị - xã hội, các cá nhân tiêu biểu trong các giai cấp, các tầnglớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo và người Việt Nam định cư ở nước ngoài
Trong việc tổ chức nhân dân tiến hành xây dựng nông thôn mới, vai tròcủa Mặt trận tổ quốc xã được thể hiện ở chỗ: Mặt trận Tổ quốc ở xã phối hợpvới Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã tổ chức các cuộc bầu cử đại biểuQuốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp bảo đảm dân chủ, đúng pháp luật;phối hợp với các đoàn thể, tổ chức thành viên tham gia giám sát việc tuân thủpháp luật của các cơ quan Nhà nước ở địa phương, hoạt động của các đại biểuHội đồng nhân dân, cán bộ, nhân viên Ủy ban nhân dân để thiết thực tham giaxây dựng chính quyền thật sự là của dân, do dân và vì dân; đề nghị Hội đồngnhân dân bãi nhiệm đại biểu Hội đồng nhân dân nào không hoàn thành nhiệm
vụ, có những sai phạm nghiêm trọng về pháp luật, suy thoái về phẩm chất đạođức, không còn được cử tri tín nhiệm; chủ động phối hợp với Hội đồng nhândân, Ủy ban nhân dân và các đoàn thể tổ chức thành viên lấy ý kiến hội viên,đoàn viên và các tầng lớp nhân dân tham gia góp ý kiến vào các văn bản dự thảopháp luật của Nhà nước, các nghị quyết, quyết định của Hội đồng nhân dân, Ủyban nhân dân, tổ chức các hội nghị tiếp xúc giữa cử tri với đại biểu Hội đồngnhân dân các cấp; phối hợp với các đoàn thể, tổ chức thành viên chăm lo bảo vệlợi ích chính đáng của hội viên và các tầng lớp nhân dân trong quá trình xâydựng nông thôn mới Tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia quản lý Nhànước, chấp hành nghiêm chỉnh các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhànước, các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng ở địaphương dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy và điều hành của chính quyền xã
1 Đảng cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb.CTQG, H., tr.86
Trang 15Tuyên truyền, vận động hội viên và nhân dân thực hiện phong trào “Toàndân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” bằng các hoạt động pháttriển kinh tế - xã hội, phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chỉnh trangngõ xóm xanh, sạch, đẹp, văn minh Mặt trận và các đoàn thể cần thực hiện đadạng hóa các hình thức tuyên truyền thường xuyên, công khai, phổ biến chođoàn viên, hội viên, Ban chấp hành các đoàn thể và quần chúng nhân dân tại cácbuổi sinh hoạt cụ thể từng nội dung, từng tiêu chí xây dựng xã Nông thôn mới.
Để từ đó, giúp nhân dân hiểu rõ và tham gia các công trình phúc lợi của địaphương, hiến đất làm đường, sớm bàn giao mặt bằng các công trình xây dựng cơbản hạ tầng; đồng thời, tham gia kiểm tra giám sát, các công trình xây dựng vềthiết kế công trình, quy mô và thời gian hoàn thành các công trình
Phát huy phương châm “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, Mặt trận cùng cácđoàn thể, các ngành chức năng tổ chức nhiều buổi hội ý những hộ dân có diện tích bịảnh hưởng các công trình để tham khảo lấy ý kiến và tìm hiểu tâm tư, nguyện vọngcủa nhân dân để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, nhằm tạo điều kiệnthuận lợi trong công tác tuyên truyền vận động nhân dân hiến đất làm đường
- Vai trò của Hội Nông dân ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Hội Nông dân là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp nông dân,trong quá trình hoạt động, tổ chức này ngày càng tỏ rõ tính tích cực chính trị, sựnăng động trong sản xuất, thể hiện là lực lượng hùng hậu không chỉ trong đấutranh giải phóng dân tộc mà cả trong đấu tranh chống đói nghèo, lạc hậu, thựchiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Hội nông dân xã có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận độnghội viên và quần chúng nhân dân thi đua sản xuất kinh doanh phát triển kinh tế hộgia đình, xây dựng làng, xã văn hóa; đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền Chươngtrình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đến cán bộ, hội viên; tổ chứcthực hiện các nội dung của chương trình theo chức năng nhiệm vụ của mình
Trang 16- Vai trò của Hội phụ nữ ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Là một tổ chức rộng lớn của phụ nữ Việt Nam, Hội Liên hiệp phụ nữ cóvai trò quan trọng trong việc tổ chức động viên các tầng lớp phụ nữ cả nước pháthuy truyền thống yêu nước, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, laođộng sáng tạo, đẩy mạnh công cuộc đổi mới góp phần xây dựng nông thôn mới
và xây dựng đất nước giàu đẹp, văn minh
Cùng với các tổ chức khác, Hội phụ nữ ở cơ sở cũng có vai trò quan trọngtrong việc tuyên truyền Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thônmới đến từng cán bộ, hội viên, triển khai nội dung của các tiêu chí xây dựngnông thôn mới thông qua các hội diễn văn nghệ quần chúng, các buổi họp chunghay qua cán bộ phụ nữ thôn,… cụ thể như sau:
Tổ chức các hoạt động như hỗ trợ phụ nữ vay vốn phát triển kinh tế giađình; “Phụ nữ giúp nhau làm kinh tế”; “Chương trình hỗ trợ phụ nữ tạo việclàm, tăng thu nhập”; “Ngày tiết kiệm vì phụ nữ nghèo”;… là những biện pháptuyên truyền hiệu quả, khơi dậy được tiềm năng to lớn, sức sáng tạo, truyềnthống nhân ái, ý thức tự nguyện giúp nhau
Thông qua các tổ nhóm như: “Vay vốn – tiết kiệm”; “Phụ nữ sản xuấtgiỏi”; “Câu lạc bộ phụ nữ khuyến nông”, các mô hình lồng ghép dân số, sứckhỏe sinh sản, xóa mù chữ… để thu hút sự tham gia của phụ nữ trong chươngtrình xây dựng nông thôn mới
- Vai trò của Đoàn thanh niên ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Thanh niên với vai trò xung kích đi đầu trong các hoạt động, dám nghĩ, dámlàm và dám chịu trách nhiệm Trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, vai tròcủa Đoàn Thanh niên hay Thanh niên nông thôn có ý nghĩa rất quan trọng:
- Thứ nhất, đoàn viên là người xung kích đi đầu vận động thanh niên nôngthôn tham gia học tập, nâng cao trình độ, tổ chức và xây dựng các phong tràothanh niên tại địa phương như: phong trào thanh niên lập nghiệp, thanh niênnông thôn trong công tác bảo vệ môi trường, thanh niên nông thôn trong công
Trang 17tác phong trào văn nghệ, văn hóa của địa phương.
- Thứ hai, từng đoàn viên thật sự là người tuyên truyền viên trong quátrình xây dựng nông thôn mới, trước hết vận động gia đình, hàng xóm hiểu rõđược vai trò quan trọng trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, mỗi gia đình
có đoàn viên thanh niên đi đầu trong các hoạt động xây dựng nông thôn mớinhư: tích cực gia tăng phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho bản thân và hộgia đình, tham gia trồng cây xanh bảo vệ môi trường,
- Thứ ba, thông qua các hoạt động tuyên truyền vận động tham gia xâydựng nông thôn mới, bằng các hoạt động cụ thể như: vận động nông dân hiếnđất và góp ngày công để xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn mới;tham gia kiểm tra giám sát tình hình đầu tư cơ sở hạ tầng; tích cực tham gia pháttriển sản xuất, vận động nông dân liên kết hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã
để giúp đỡ, hỗ trợ nông dân đầu vào, đầu ra được thuận lợi; tích cực vận độngnông dân áp dụng các kiến thức về khoa học kỹ thuật để sản xuất ra các sảnphẩm an toàn; đẩy mạnh hỗ trợ phát triển các ngành nghề; hỗ trợ vay vốn tíndụng để phát triển sản xuất, xây dựng các công trình hầm biogas, nhà vệ sinh, …
từ đó góp phần xây dựng thành công mô hình nông thôn mới
Điểm nổi bật của thanh niên là có sức khỏe, dám nghĩ, dám làm, mạnhdạn tham gia các phong trào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương để từ đóvươn lên thoát nghèo, làm giàu; là lực lượng xung kích, đi đầu ủng hộ và thựchiện hiệu quả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật củaNhà nước Động viên, khuyến khích họ tích cực tiếp thu, ứng dụng tiến bộ kỹthuật vào sản xuất, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, cơ cấu cây trồng - vậtnuôi và sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn
Xây dựng nông thôn mới, trong đó phát triển nguồn nhân lực trẻ được coitrọng, vì vậy để đảm bảo thực hiện tốt chương trình, tham gia vào công cuộc xây dựngquê hương đất nước, đoàn viên thanh niên nông thôn chủ động nâng cao trình độ họcvấn, kiến thức về tin học, ngoại ngữ, học nghề, thích ứng với quá trình hội nhập
Trang 18- Vai trò của Hội Cựu chiến binh ở cơ sở trong xây dựng nông thôn mới
Do đặc điểm của mình, Hội Cựu chiến binh là một đoàn thể có vai trò quantrọng trong HTCT và trong đời sống xã hội ở cơ sở Hội là chỗ dựa tin cậy củachính quyền cơ sở, nêu gương tốt trong lao động sản xuất, đi đầu trong việc giáodục, phát huy truyền thống cách mạng, giữ gìn an ninh, trật tự xã hội ở khu dân cưgóp phần quan trọng trong việc xây dựng nông thôn mới ở địa phương, cơ sở
Đối với công tác xây dựng nông thôn mới ở địa phương, cơ sở, mỗi cơquan, tổ chức trong HTCT đều có những vai trò, nhiệm vụ riêng Song có thể thấyrằng, xây dựng nông thôn mới là cả một quá trình phấn đấu lâu dài với rất nhiềukhó khăn, trở ngại, nhất là đối với một nước nông nghiệp thuần túy như nước ta,khi tâm lý tiểu nông cùng những phong tục, tập quán lạc hậu còn tồn tại dai dẳng
trong đời sống của đông đảo quần chúng nhân dân Điều đó đòi hỏi phải có sự “ra
quân” của các cấp, các ngành và toàn thể quần chúng nhân dân Trong đội ngũ
đông đảo đó, nhất thiết phải phát huy hơn nữa vai trò của cả HTCT cấp cơ sở với
tư cách là những người “đứng mũi chịu sào”, những người huy động, tập hợp và
tổ chức toàn thể nhân dân tiến hành xây dựng thành công nông thôn mới
Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới được ban hành trên tinhthần triển khai thực hiện các Nghị quyết của Đảng Cộng sản Việt Nam về nôngnghiệp, nông dân, nông thôn Để xây dựng nông thôn mới đảm bảo đúng chấtlượng, tiến độ, hơn lúc nào hết đòi hỏi phải phát huy hơn nữa vai trò của HTCTcấp cơ sở với tư cách là nơi cụ thể hóa, triển khai thực hiện mọi chủ trương củaĐảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước
Cùng với cả nước chung tay xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ và nhândân huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình đã và đang tích cực triển khai chương trìnhxây dựng nông thôn mới theo 19 tiêu chí mà Chính phủ đã ban hành, tạo điềukiện thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôntrên địa bàn huyện Đóng góp vào sự thành công này có vai trò to lớn của HTCT
Trang 19cấp cơ sở của huyện với tư cách là những người hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chứctoàn thể nhân dân tiến hành xây dựng thành công nông thôn mới.
2 HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ HUYỆN THÁI THỤY VÀ THỰC TRẠNG PHÁT HUY VAI TRÒ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ HUYỆN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và HTCT cấp cơ sở
ở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình
2.1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện
- Huyện Thái Thụy có tổng diện tích tự nhiên là 265,83 km2, nằm ở phíaĐông Bắc tỉnh Thái Bình Phía Bắc giáp Thành phố Hải Phòng; Phía Đông giápvịnh Bắc Bộ; Phía Nam giáp huyện Kiến Xương, Tiền Hải; Phía Tây giáp cáchuyện Đông Hưng, Quỳnh Phụ
- Thái Thụy nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa ven biển nên khíhậu của huyện mang nét đặc trưng của vùng duyên hải được điều hoà (đông
ấm, hè mát) so với khu vực sâu trong nội địa Nhiệt độ trung bình trong năm từ
23 - 24 0C, lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.400 mm, độ ẩm khôngkhí dao động từ 80 - 90%
- Huyện có 47 xã và 01 thị trấn với huyện lị là thị trấn Diêm Điền; Số dân
là 248,9 nghìn người, trong đó số dân nông thôn là 237,1 nghìn người, chiếm95,26 % [Niên giám thống kê tỉnh Thái Bình năm 2013]
- Toàn huyện có 158 trường học, trong đó có 49 trường Mầm non, 48trường tiểu học, 47 trường trung học cơ sở và 7 trường trung học phổ thông vớitổng số học sinh các cấp năm học 2013-2014 là 50.692 em [Niên giám thống kêtỉnh Thái Bình năm 2013]
- Năm 2014, giá trị sản xuất đạt 10.253,9 tỉ đồng, trong đó: nông – lâm –ngư nghiệp đạt 4.055,8 tỉ đồng 39,5%); Công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp –xây dựng cơ bản đạt 3.201,1 tỉ đồng (31,2%); Thương mại – dịch vụ đạt 2.997 tỉ
Trang 20đồng (chiếm 29,3 %) [UBND huyện Thái Thụy, Báo cáo tình hình phát triểnkinh tế - xã hội năm 2014].
2.1.2 Hệ thống chính trị cấp cơ sở huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình
- Về tổ chức và hoạt động của tổ chức Đảng ở cơ sở
Tính đến cuối năm 2014, toàn huyện có 48 đảng bộ cơ sở xã, thị trấn(trong đó có 01 đảng bộ thị trấn) với 438 chi bộ trực thuộc (trong đó có 269 chi
bộ nông thôn)
Thực hiện Điều lệ Đảng và các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của cấp trên
về chức năng, nhiệm vụ đảng bộ, chi bộ ở cơ sở, các tổ chức cơ sở đảng ở xã, thịtrấn đã cụ thể hoá thành các quy chế hoạt động để thực hiện chức năng, nhiệm
vụ lãnh đạo trong điều kiện mới
Các đảng bộ ở cơ sở nông thôn đã xác định rõ nhiệm vụ chính trị, nhìnchung đã đề ra được những chủ trương, nghị quyết phù hợp với thực tiễn địaphương Qua cuộc vận động và chỉnh đốn Đảng, phương thức lãnh đạo của tổchức đảng, của cấp uỷ cơ sở được cải tiến một bước Đa số quy chế làm việc củacác tổ chức cơ sở đảng ở nông thôn đã quy định rõ quyền hạn của tập thể và cánhân cấp uỷ; sự lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền và các đoàn thể nhân dân,các quy định về chế độ sinh hoạt, chế độ làm việc và phương thức công tác.Nhiều tổ chức cơ sở đảng có quy chế làm việc cụ thể, phù hợp với thực tế ở địaphương
Trong công tác lãnh đạo của các tổ chức cơ sở đảng đối với chính quyền
và đoàn thể ở địa phương đã thực hiện tương đối tốt chức năng, nhiệm vụ, hiệulực, hiệu quả Các đảng ủy cấp xã trong huyện luôn giữ vững và phát huy tốt vaitrò hạt nhân chính trị ở cơ sở, thực hiện nghiêm túc các nguyên tắc tổ chức vàhoạt động của đảng, có sự đổi mới phương thức lãnh đạo và phong cách, nề lốilàm việc, đồng thời coi trọng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, công tác kiểmtra, giám sát đối với tổ chức đảng và đảng viên, đổi mới và nâng cao chất lượngsinh hoạt cấp ủy, sinh hoạt chi bộ
Trang 21Việc sinh hoạt Đảng, các tổ chức cơ sở đảng ở cơ sở thực hiện bước đầuthực hiện có kết quả Nhìn chung, hội họp hiện nay từng bước được cởi mở, dânchủ, đảng viên đã chủ động nêu lên ý kiến của mình, Nghị quyết của cấp uỷ, chi
bộ nhiều nơi đã đạt được yêu cầu cơ bản, vừa bảo đảm tính định hướng củaĐảng vừa sát thực tế yêu cầu của địa phương
Việc phân công, hướng dẫn, kiểm tra đảng viên thực hiện nhiệm vụ đượctăng cường hơn Qua đó, sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ đảng, chính quyền cóhiệu quả hơn, đồng thời từng bước giúp cho từng hộ gia đình kịp thời hiểu vàthực hiện đúng các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước,những quy định của địa phương nhất là về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xoá đói,giảm nghèo, nâng cao cảnh giác cách mạng, chống âm mưu, thủ đoạn về “Diễnbiến hoà bình” của các thế lực thù địch, giữ vững ổn định chính trị, trật tự antoàn xã hội ở địa phương
Việc xây dựng và ban hành nghị quyết có nhiều đổi mới, nhất là các nghịquyết chuyên đề đã được quan tâm; nghị quyết được lựa chọn công phu, từ khâulực chọn chuyên đề, khảo sát, tổng hợp, xây dựng dự thảo đến việc tham khảo ýkiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân; thảo luận dân chủ, thẳng thắn với tinhthần trách nhiệm cao Nghị quyết ban hành ngắn gọn, phân công nhiệm vụ cụthể cho từng tập thể và cá nhân
Mối quan hệ giữa Đảng với dân ngày càng được củng cố, với ý thức trọngdân, tin dân, các tổ chức cơ sở đảng ở cơ sở đã tổng hợp được nhiều ý kiến đónggóp của nhân dân đối với mỗi kỳ họp hội đồng nhân dân Sự gắn bó giữa Đảngvới dân ở cơ sở, thể hiện rõ trong các chủ trương xoá đói, giảm nghèo, phát triểnkinh tế - xã hội, quan tâm đến những người có công với nước, những đối tượnggặp hoàn cảnh khó khăn , được mọi tầng lớp nhân dân trong huyện đánh giá cao
Công tác kết nạp đảng viên, quản lý phân công nhiệm vụ cho đảng viênluôn được quan tâm, trong 10 năm (từ 2005 đến 2014) toàn huyện kết nạp được2.867 đảng viên, trong đó có 2.150 đảng viên thuộc đảng bộ nông thôn (chiếm
Trang 2275%) Đa số đảng viên được đào tạo, bồi dưỡng, trưởng thành từ hoạt động củacác đoàn thể chính trị và các phong trào ở cơ sở.
Chất lượng hoạt động của tổ chức đảng ở cơ sở không ngừng được nânglên, việc đánh giá, phân loại tổ chức đảng sát thực tế hơn Năm 2014, có 32/48đảng bộ cấp xã đạt trong sạch, vững mạnh, không có đảng bộ xếp loại yếu kém,365/438 chi bộ trực thuộc đảng ủy cấp xã đạt trong sạch, vững mạnh
- Về tổ chức và hoạt động của chính quyền cơ sở nông thôn
Ở huyện Thái Thụy, hoạt động của HĐND cấp cơ sở đang từng bướcđược nâng cao Tại các kỳ họp HĐND, việc chuẩn bị nội dung đảm bảo theoluật định và chu đáo, đã phát huy dân chủ, thẳng thắn trong thảo luận, quyếtđịnh các vấn đề quan trọng ở địa phương Chức năng giám sát theo luật định củađại biểu và thường trực HĐND cấp xã được chú trọng Nội dung giám sát cótrọng tâm, trọng điểm, tập trung vào việc thực hiện nghị quyết chuyên đề củaHĐND, các chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội…
Đa số đại biểu HĐND đều thể hiện tốt vai trò và phẩm chất, tư cách củamình tại cơ sở, là đại biểu của nhân dân, đại diện cho quyền lợi, ý chí, nguyệnvọng của nhân dân địa phương, được đa số nhân dân đánh giá cao
Hiện nay, 100% UBND cấp xã trên địa bàn huyện Thái Thụy đã xây dựngđược quy chế làm việc, quy định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân từng thànhviên UBND Việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở với phương châm dân biết,dân bàn, dân kiểm làm, dân kiểm tra trong hoạt động của chính quyền cơ sởđược thực hiện khá nghiêm túc, phát huy tác dụng Công tác cải cách hànhchính, đổi mới và nâng cao chất lượng quản lý điều hành của chính quyền cơ sở,đến nay 100% xã, thị trấn trong huyện thực hiện mô hình một cửa và quy chếtiếp công dân, hoạt động đã đi vào nề nếp và đạt hiệu quả khá cao
Quá trình tổ chức thực hiện nghị quyết của HĐND và nhiệm vụ của cấptrên giao đã xây dựng thành chương trình, kế hoạch phân công cụ thể đến từngthành viên ủy ban và từng bộ phận tổ chức thực hiện Vai trò, trách nhiệm của
Trang 23chủ tịch và phó chủ tịch được đề cao trong công tác quản lý điều hành Vì vậy,hiệu quả công tác được nâng lên, có những chuyển biến tích cực, kinh tế- xã hộitiếp tục có những bước phát triển ổn định, an ninh-quốc phòng được giữ vững…
UBND từng bước thể hiện vai trò của mình trong việc hướng dẫn, giúp đỡ
và giám sát đối với hoạt động tự quản ở các thôn, làng, tổ dân phố Công tác tiếpdân có chuyển biến tích cực, kịp thời giải quyết ý kiến, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo
Nhìn chung, trong những năm gần đây, UBND cấp cơ sở và bộ máy giúpviệc được củng cố, kiện toàn một bước Các chức danh chuyên môn bước đầu ổnđịnh và phát huy tác dụng Hoạt động quản lý và điều hành của UBND ngàycàng tiến bộ hơn Tổ chức bộ máy, phương thức hoạt động của chính quyền cơ
sở từng bước được củng cố, phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu trực tiếp củanhân dân ở cơ sở Đội ngũ cán bộ ngày càng phát triển về số lượng và chấtlượng Việc phân công chức trách, nhiệm vụ của từng thành viên rõ ràng, cụ thểhơn; công tác phối hợp với ủy ban mặt trận tổ quốc, các đoàn thể ở địa phươngđược triển khai tốt hơn, thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở và xây dựng cuộcsống mới trên địa bàn dân cư đã thu được nhiều kết quả
Kết quả đánh giá , xếp loại thi đua chính quyền cơ sở có chuyển biến tíchcực qua các năm Năm 2014, xếp loại tôt trở lên: HĐND cấp xã có 39/48 (đạt81,25%), UBND cấp xã có 36/48 (đạt 75,00%) [Phòng Nội vụ huyện Thái Thụy,Thống kê kết quả xếp loại thi đua các xã, thị trấn năm 2014]
- Về tổ chức và hoạt động của Mặt trận và các tổ chức chính trị -xã hội
Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp cơ sở ở Thái Thụytrong thời gian gần đây đã có nhiều đổi mới về nội dung và phương thức hoạtđộng theo hướng thiết thực, từng bước đáp ứng yêu cầu và lợi ích chính đángcủa quần chúng, tập hợp rộng rãi các tầng lớp nhân dân, xây dựng tổ chức đoànthể vững mạnh, tỷ lệ thu hút đoàn viên, hội viên tăng lên, có vai trò quan trọngtrong việc vận động quần chúng tham gia các phong trào thi đua yêu nước vàgiải quyết một số vụ việc phức tạp ở cơ sở
Trang 24Cho đến nay, hầu hết các tổ chức của khối đoàn thể nhân dân ở cơ sởnông thôn huyện Thái Thụy đã xây dựng được quy chế hoạt động Nhiều nơiMặt trận, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, cựu chiến binh trong quá trình hoạt động
đã xây dựng thành chương trình, kế hoạch công tác cụ thể; đoàn thanh niên, hộicựu chiến binh đã xây dựng quy chế phối hợp hoạt động trong công tác tuyêntruyền, giáo dục cho thanh, thiếu niên Xây dựng được mạng lưới ban công tácmặt trận ở dưới cơ sở, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ chính trị của địa phương Mặttrận tổ quốc cơ sở đã phối hợp với các ngành, các tổ chức thành viên tạo thànhsức mạnh tổng hợp trong việc triển khai các phong trào, các cuộc vận động
Mỗi đoàn thể nhân dân đều có ban chấp hành ở cấp xã và tổ chức thànhcác chi hội, chi đoàn ở các thôn Công tác xây dựng và phát triển tổ chức đượccác đoàn thể chú trọng Trên cơ sở kế hoạch toàn khoá, hàng năm các tổ chứcđoàn thể ở cơ sở đã xây dựng chương trình hoạt động và giải pháp xây dựng,củng cố tổ chức hội, chi hội ở cơ sở, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đoànviên, hội viên cụ thể phù hợp với tình hình thực tế ở cơ sở Đã tổ chức khảo sátđánh giá chất lượng hoạt động của đội ngũ cán bộ, tăng cường củng cố tổ chứchội ở các thôn và tổ dân phố
Phần lớn cán bộ khối đoàn thể xã, phường, thị trấn là bộ đội xuất ngũ, vàcán bộ về hưu đã được rèn luyện, thử thách nên có bản lĩnh chính trị vững vàng,sống trong sạch, giản dị, quan tâm chăm lo đến sự nghiệp chung
Đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận và các đoàn thể ở cơ sở nông thôncủa huyện Thái Thụy, nhìn chung có đạo đức, lối sống tốt, sống giản dị, lànhmạnh gần gũi với quần chúng nhân dân Nhiều cán bộ đã khẳng định được vaitrò đầu tàu, gương mẫu ở cơ sở
Trình độ lý luận chính trị của đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận vàđoàn thể ở cơ sở trong những năm qua được nâng lên đáng kể Phần lớn đội ngũcán bộ khối Mặt trận và đoàn thể được bồi dưỡng cơ bản về nghiệp vụ chuyênmôn, như: hàng năm khối Mặt trận và đoàn thể đã phối hợp với Trung tâm bồi
Trang 25dưỡng chính trị huyện mở các lớp bồi dưỡng cho cán bộ làm công tác đoàn, hội.Công tác đào tạo, bồi dưỡng, bố trí sử dụng cán bộ bước đầu gắn với quy hoạch.
Đa số cán bộ làm công tác Mặt trận và các đoàn thể ở cơ sở đều được họccác lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ công tác vận động quần chúng, có kinh nghiệm
tổ chức và vận động quần chúng, phần đông nhiệt tình có tinh thần trách nhiệmcao trong công tác
Kết quả đánh giá chất lượng hoạt động hàng năm đã cho thấy chất lượnghoạt động của Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp cơ sở trênđịa bàn huyện ngày càng được chú trọng và nâng lên hàng năm Năm 2014, xếploại tốt trở lên: Mặt trận tổ quốc có 42/48 (đạt 87,50%), Đoàn thanh niên cộng sản
Hồ Chí Minh 45/48 (đạt 93,75%), Hội Phụ nữ 42/48 (đạt 87,50%), Hội Nông dân42/48 (đạt 87,50%), Hội Cựu chiến binh 47/48 (đạt 97,92%) [Phòng Nội vụhuyện Thái Thụy, Thống kê kết quả xếp loại thi đua các xã, thị trấn năm 2014]
Nhìn chung, Mặt trận tổ quốc và các đoàn thể cơ sở đã phát huy được vaitrò là cầu nối giữa đảng với nhân dân, tham gia xây dựng và giám sát hoạt độngcủa các cơ quan chính quyền cơ sở Qua đó, hiệu quả hoạt động của Mặt trận tổquốc và các đoàn thể ở cơ sở từng bước được nâng lên, góp phần quan trọng vàođổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của HTCT
- Về mối quan hệ giữa các tổ chức trong HTCT ở cơ sở nông thôn
Trong thời gian qua, từng tổ chức trong HTCT cơ sở ở huyện Thái Thụy
đã quan tâm việc xây dựng và thực hiện theo quy chế làm việc và quy chế phốihợp hoạt động nên giúp mỗi tổ chức nhận thức rõ hơn chức năng, nhiệm vụ củamình; hạn chế việc chồng chéo hoặc buông lỏng nhiệm vụ; qua đó nâng caotrách nhiệm công tác, tạo cơ sở phối hợp đồng bộ, thống nhất giữa cá nhân và tổchức cũng như giữa tổ chức với tổ chức
Tuy vậy, xem xét một cách cụ thể hơn, mối quan hệ giữa các tổ chứctrong HTCT cơ sở ở huyện Thái Thụy thể hiện chủ yếu ở: