Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ Đề bài Phát biểu cảm nghĩ của em về bài thơ Đêm nay bác không ngủ Bài giảng Ngữ văn 6 Đêm nay Bác không ngủ Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 1) Chủ tịch Hồ Chí Minh[.]
Trang 1Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ
Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ của em về bài thơ Đêm nay bác không ngủ
Bài giảng Ngữ văn 6 Đêm nay Bác không ngủ Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 1)
Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam Một trong những bài thơ hay viết về Bác là “Đêm nay Bác không ngủ” của nhà thơ Minh Huệ
Bài thơ đã khắc họa hình ảnh Bác Hồ hiện lên vô cùng chân thực Giữa đêm khuya, dưới ánh lửa bập bùng, hình ảnh Người hiện lên rất đỗi bình dị, thân quen:
“Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác”
Hình ảnh Bác đã được phác họa qua đôi mắt của một người chiến sĩ Bác hiện lên với
sự “lặng lẽ”, “trầm ngâm” mặc cho mưa gió giá rét ở ngoài kia Người đã sưởi ấm trái tim người chiến sĩ không chỉ bằng sự lắng lo, thao thức mà còn bằng những hành động
cụ thể:
“Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng”
Dù là một vị chủ tịch nước, nhưng Bác vẫn luôn đồng cam cộng khổ, kề vai sát cánh cùng những người chiến sĩ Người luôn hiểu được mọi gian khổ lẫn hiểm nguy mà họ
đã trải qua và dành cho những người chiến sĩ những tình cảm cùng sự quan tâm, săn sóc đặc biệt, thể hiện ngay ở những hành động nhỏ nhất như “đi dém chăn” cho từng người bằng bước chân nhẹ nhàng Những cử chỉ ân cần quan tâm đó đã khiến anh đội viên cảm thấy ấm áp:
“Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng”
Với hình ảnh so sánh trên, người đọc đã cảm nhận được rõ hơn về vẻ đẹp của Bác
Trang 2Mạch cảm xúc của bài thơ được đẩy lên cao khi lần thứ ba anh đội viên thức dậy Anh thấy Bác vẫn còn thức giấc, anh lo lắng cho sức khỏe của Bác trước chặng đường hành quân khó khăn phía trước Nhưng đến khi anh biết được lí do vì sao Bác không ngủ:
“Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn”
Tấm lòng của Bác vẫn đau đáu khi nghĩ đến lực lượng dân công đang chống chọi với thời tiết giá lạnh, mưa gió nơi rừng thiêng nước độc Bức chân dung của Bác hiện lên dưới ngòi bút của nhà thơ Minh Huệ thật giản dị, gần gũi nhưng cũng vô cùng vĩ đại
Có thể thấy, trong bất kì hoàn cảnh nào, chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn lo lắng cho nhân dân cùng những hiểm nguy mà người chiến sĩ phải đối mặt Chính tấm lòng giàu lòng nhân ái đó đã khiến cho anh đội viên cảm thấy ấm áp, cảm phục:
“Đêm nay Bác ngồi đóĐêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh”
Những câu thơ vang lên như lời đúc kết mang tính chân lí về con người, về nhân cách của Bác Bài thơ đã giúp cho em cảm nhận sâu sắc về hình ảnh chủ tịch Hồ Chí Minh Như vậy, bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” đã khắc họa được một bức chân dung sáng ngời của Bác với tình yêu thương bao la rộng lớn Khi đọc tác phẩm này, em cảm thấy
tự hào khi đất nước Việt Nam có một vị lãnh tụ thật vĩ đại biết nhường nào
Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 2)
“Đêm nay Bác không ngủ” là một bài thơ thành công nhất về Bác Hồ Tác phẩm được viết dựa trên những sự kiện có thực Đó là vào năm 1950, trong chiến dịch Biên giới, Bác Hồ đã trực tiếp ra mặt trận chỉ huy chiến đấu Đầu năm 1951, Minh Huệ đang ở Nghệ An thì được một người bạn là bộ đội vừa từ Việt Bắc về kể cho nghe chuyện được gặp Bác Hồ
Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác đối với bộ đội và nhân dân Đồng thời thể hiện tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh
tụ Mối quan hệ gắn bó giữa lãnh tụ cách mạng và quần chúng cách mạng cũng được phản ánh rất thành công trong tác phẩm Hình tượng trung tâm của Bác Hồ được miêu
tả qua cái nhìn và tâm trạng của người chiến sĩ, qua những lời đối thoại giữa hai người
Trang 3Hai khổ thơ đầu giới thiệu thời gian, không gian của câu chuyện, hình ảnh Bác Hồ và anh đội viên :
“Anh đội viên thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ
Lặng yên nhìn bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác”
Trong đêm khuya, anh đội viên tỉnh dậy và thấy Bác vẫn ngồi bên bếp lửa, anh băn khoăn thắc mắc Anh ngạc nhiên vì trời đã khuya lắm rồi mà Bác vẫn ngồi trầm ngâm bên bếp lửa Từ ngạc nhiên đến xúc động, anh hiểu rằng Bác vẫn lặng lẽ đốt lửa để sưởi
ấm cho chiến sĩ
Anh kín đáo dõi theo diễn biến tâm trạng trên nét mặt và trong từng cử chỉ ân cần của Bác Trong lòng anh dấy lên tình cảm yêu thương, kính trọng Người vô hạn:
“Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm
Rồi Bác đi dém chănTừng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng”
Bác đốt lửa sưởi ấm căn lều rồi đi dém chăn cho từng người Bác coi trọng giấc ngủ của chiến sĩ nên nhón chân nhẹ nhàng Bác ân cần chu đáo không khác gì bà mẹ hiền yêu thương, lo lắng cho đàn con
Hành động này đã thể hiện tình yêu thương và sự chăm sóc ân cần, tỉ mỉ của Bác Hồ với chiến sĩ Bác như người cha, người mẹ chăm lo cho giấc ngủ của những đứa con
Có thể cảm nhận được cử chỉ nhón chân nhẹ nhàng của Bác để không làm các chiến sĩ thức giấc là một chi tiết đặc sắc, thật giản dị mà xúc động, bộc lộ tấm lòng yêu thương sâu xa và sự tôn trọng, nâng niu của vị lãnh tụ đối với bộ đội
Trang 4“Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng”
Hình ảnh và cử chỉ của Bác trong đêm khiến anh đội viện không phân biệt được cảnh trước mắt mình là thực hay là mộng Ngọn lửa bập bùng soi bóng Bác khi mờ khi tỏ Tâm trạng anh ngạc nhiên và xúc động Đang tỉnh mà anh nghĩ là mình đang mơ Anh
mơ màng thấy bên ánh lửa bập bùng, bóng Bác cao lồng lộng in trên vách nứa đơn sơ, vừa chập chờn hư ảo, vừa ấm áp yêu thương Bác như ông Bụt, ông Tiên xuất hiện giữa khung cảnh phảng phất không khí cổ tích (dưới mái lều tranh, trong đêm khuya, giữa rừng sâu) Từ Bác tỏa ra hơi ấm lạ kỳ “Ấm hơn ngọn lửa hồng” Hình ảnh so sánh khiến cho tôi cảm nhận được rõ tình cảm ấm áp của Bác Hồ
Dù vậy, Bác chưa ngủ khiến anh đội viên cảm thấy vô cùng lo lắng:
“Thổn thức cả nỗi lòngThầm thì anh hỏi nhỏ:
Bác ơi Bác chưa ngủ Bác có lạnh lắm không?”
Xúc động cao độ, anh đội viên tha thiết mời Bác đi nghỉ Nỗi lo Bác ốm cứ bề bộn trong lòng anh Nhưng đáp lại câu hỏi ấy là lời khuyên của Bác:
“Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc”
Thế mới thấy được tấm lòng bao la của chủ tịch Hồ Chí Minh Người một lòng lo lắng cho chiến sĩ, nhân dân mà quên đi bản thân
Và đến lần thứ ba thức dậy, anh đội viên hốt hoảng giật mình khi thấy:
“Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc”
Anh lo lắng vì sợ Bác mệt, không tiếp tục được cuộc hành trình Sự lo lắng ở anh đã thành hốt hoảng thực sự và nếu lần trước anh chỉ dám thầm thì hỏi nhỏ thì lần này anh năn nỉ mạnh dạn hơn, tha thiết hơn:
“Anh vội vàng nằng nặc Mời Bác ngủ Bác ơi
Trang 5Trời sắp sáng mất rồi Bác ơi! Mời Bác ngủ!”
Cảm động trước nhiệt tình của người chiến sĩ, Bác thấy cần phải giải thích nguyên nhân mình không ngủ để cho anh yên tâm:
“Bác thức thì mặc Bác Bác ngủ không an lòng Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâmLàm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau”
Đọc đến đây, bất kì ai cũng đều cảm thấy vô cùng xúc động Thì ra nguyên nhân khiến Bác không ngủ vì Bác lo cho bộ đội, dân công đang ngủ ngoài rừng Tuy không thấy tận mắt, nhưng Bác cảm nhận rất cụ thể những gian lao vất vả của họ Câu trả lời của Bác đã khiến cho anh đội viên thêm hiểu và thấm thía tấm lòng nhân ái mênh mông của
vị Cha già dân tộc Bác lo cho bộ đội, dân công cũng chính là lo cho cuộc kháng chiến gian khổ nhưng anh dũng của dân tộc nhằm giành lại chủ quyền độc lập, tự do, cơm áo, hòa bình
Hiểu được nỗi niềm của Bác, anh chiến sĩ thấy trong tâm hồn mình tràn ngập một niềm hạnh phúc Bác đã khơi dậy tình đồng đội, tình giai cấp đẹp đẽ, cao quý Anh cảm thấy
“Lòng vui sướng mênh mông” và quyết định “Anh thức luôn cùng Bác” Bài thơ thể hiện tình cảm chung của bộ đội và nhân dân ta đối với Bác Hồ Đó là niềm hạnh phúc được đón nhận tình yêu thương và sự chăm sóc ân cần của Bác Hồ Đồng thời là lòng tin yêu, biết ơn sâu sắc và tự hào về vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại mà bình dị
Đoạn thơ cuối cùng đã giúp người đọc hiểu được một chân lý đơn giản mà lớn lao Bác không ngủ vì một lý do bình thường, dễ hiểu Bác là Hồ Chí Minh Nói đến Bác là nói đến tình thương và trách nhiệm rộng lớn, cao cả Yêu nước, thương dân là đạo đức thuộc bản chất của Bác Hồ
“Đêm nay Bác không ngủ” quả là một trong những bài thơ hay khi viết về Bác Hồ Bài thơ đã giúp cho thế hệ trẻ như tôi hiểu hơn về chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già của dân tộc Việt Nam
Trang 6Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 3)
Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ là một tác phẩm nổi tiếng của nhà thơ Minh Huệ Bài thơ do ông sáng tác vào thời kì kháng chiến chống Pháp năm 1951 đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng nhân dân đất Việt Hình ảnh Bác thức trắng suốt đêm không ngủ vì dân công đã để lại trong em sự cảm phục và kính mến dành cho Bác Bác vì thương những người hoạt động cách mạng nước Việt mà đã bỏ đi giấc ngủ của mình Còn về phần anh đội viên, anh hết mức nằng nặc Bác ngủ nhưng Bác lại không đi Thay vào
đó, Bác lại động viên anh đi ngủ để mai còn đánh giặc Người đọc có thể thấy được tình cảm yêu nước thương dân, cống hiến vì cách mạng của Bác là vô bờ bến Bác là một người cha vĩ đại của toàn thể nhân dân Việt Nam Hình ảnh ân cần như một người cha của Bác được thể hiện rõ nét qua bài thơ này Qua đó, em có thể cảm nhận được tình cảm sâu sắc, yêu thương đất nước, công dân, cách mạng của Bác Hồ Bài thơ còn cho
em hiểu thêm về sự biết ơn, trân trọng và cả vui sướng của nhân dân ta khi được làm việc cùng Bác
Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 4)
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên người, cả cuộc đời Bác đã cống hiến cho sự nghiệp giải phóng của dân tộc Khi đọc bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”, người đọc đã cảm nhận được tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác với bộ đội và nhân dân cũng như tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh tụ
Mở đầu bài thơ, tác giả đã khắc họa hình ảnh Bác Hồ:
“Anh đội viên thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ”
Nhân vật trong bài thơ là anh đội viên chợt tỉnh giấc, nhìn thấy Bác vẫn ngồi đó chưa ngủ làm anh cảm thấy vô cùng ngạc nhiên Cả ngày hành quân vất vả, đêm đến là lúc mọi người cần ngủ để đủ sức mai tiếp tục hành quân Ấy vậy mà, Bác vẫn còn thức:
“Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác”
Trang 7Hình ảnh Bác ngồi đó dưới mái lều tranh xơ xác, ngoài trời mưa lâm thâm gợi cho tôi cảm nhận sự gần gũi, giản dị của một vị lãnh tụ
Nhà thơ Minh Huệ tiếp tục khắc họa những hành động của Bác như đốt bếp lửa hồng
để sưởi ấm cho các chiến sĩ ngon giấc trong đêm đông lạnh giá giữa núi rừng phương Bắc Hình ảnh ẩn dụ “Người cha mái tóc bạc/Đốt lửa cho anh nằm” đã cho thấy tình cảm sâu sắc dành cho Bác cũng giống như tình cảm giữa những người thân yêu ruột thịt
Tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác dành cho bộ đội và nhân dân còn được thể hiện dân qua lời bộc bạch trực tiếp:
“Chú cứ việc ngủ ngon Ngày mai đi đánh giặc”
Và lí do mà Bác không ngủ chắc hẳn bất cứ người đọc nào cũng đoán được:
“Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn”
Bác lo lắng cho đoàn dân công ngoài kia Bác lo cho họ từ miếng ăn, cái mặc đến giấc ngủ Sự lo lắng giống như của người cha dành cho đứa con thơ của mình
Nhưng không chỉ khắc họa tình cảm của Bác dành cho chiến sĩ và nhân dân, tác giả còn tôi thấy được tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh tụ:
“Anh đội viên mơ màng Như nằm trong giấc mộng Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng”
Sự quan tâm của Bác đã khiến anh đội viên trong bài thơ nói riêng, những người chiến sĩ nói chung cảm thấy thật ấm áp Sự nồng ấm đó đã xua tan đi cái lạnh giá của cơn mưa ngoài kia Chính điều đó đã khiến anh càng thêm lo lắng cho sức khỏe của Bác:
Trang 8“Chiến dịch hãy còn dài Rừng lắm dốc, lắm ụ Đêm nay Bác không ngủ Lấy sức đâu mà đi”
Khi đọc đến đây, tôi cảm thấy vô cùng xúc động trước tình cảm chân thành ấy, cũng thêm cảm phục Bác:
“Đêm nay Bác ngồi đó Đêm nay Bác không ngủ
Vì một lẽ thường tình Bác là Hồ Chí Minh”
Qua bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”, hình ảnh Bác Hồ đã hiện lên thật chân thực Bài thơ đã đem đến cho tôi những cảm nhận chân thực, sâu sắc hơn về chủ tịch Hồ Chí Minh
Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 5)
Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” của Minh Huệ đã giúp người đọc cảm nhận được hình ảnh Bác Hồ - một con người với trái tim rộng lớn, giàu tình yêu thương
Bài thơ dựa trên sự kiện trong chiến dịch Biên giới cuối năm 1950, Bác Hồ trực tiếp
ra mặt trận theo dõi và chỉ huy cuộc chiến đấu của bộ đội và nhân dân Mở đầu bài thơ
là hình ảnh anh đội viên chợt tỉnh giấc trong đêm, khi trời đã về khuya nhưng anh thấy Bác vẫn ngồi đó, chưa ngủ:
“Anh đội viên thức dậy Thấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ”
Cả ngày hành quân vất vả, đêm đến là lúc mọi người cần ngủ để đủ sức mai tiếp tục hành quân Nhưng Bác vẫn còn ngồi đó bên ánh lửa bập bùng:
“Lặng yên bên bếp lửa
Vẻ mặt Bác trầm ngâm
Trang 9Ngoài trời mưa lâm thâm Mái lều tranh xơ xác”
Khổ thơ giúp chúng ta hình dung rõ hơn hình ảnh Bác Hồ hiện lên với nét mặt trầm ngâm như đang suy nghĩ, lo lắng về một điều gì đó Khung cảnh trời mưa lâm thâm, với mái lều tranh xơ xác càng làm hiện rõ nên những trăn trở trong Bác
Đọc những câu thơ tiếp theo, người đọc sẽ càng cảm động hơn trước những hành động của Bác:
"Anh đội viên nhìn Bác Càng nhìn lại càng thương Người Cha mái tóc bạc Đốt lửa cho anh nằm Rồi Bác đi dém chăn Từng người từng người một
Sợ cháu mình giật thột Bác nhón chân nhẹ nhàng"
Đêm đông lạnh giá, Bác đốt bếp lửa hồng để sưởi ấm cho các chiến sĩ ngủ ngon giấc Cách gọi “Người Cha mái tóc bác” cho thấy một tình cảm gắn bó, thân thương như thể máu thịt Đối với anh đội viên, Bác cũng giống như người cha luôn chăm lo cho những đứa con của mình Hành động Bác đi “dém chăn” với những bước chân nhẹ nhàng để các chiến sĩ không giật mình tỉnh giấc Hiếm thấy một vị lãnh tụ nào lại giản
dị, gần gũi như vậy Điều đó càng giúp người đọc cảm nhận rõ ràng hơn về lòng yêu thương, quan tâm và lo lắng sâu sắc của Bác dành cho các chiến sĩ
Đặc biệt nhất, tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác dành cho bộ đội và nhân dân còn được thể hiện dân qua lời bộc bạch trực tiếp:
“Bác thương đoàn dân công Đêm nay ngủ ngoài rừng Rải lá cây làm chiếu Manh áo phủ làm chăn”
Trang 10Trước đó, anh đội viên rất ngạc nhiên khi thấy Bác còn thức Anh nằng nặc đòi Bác phải đi ngủ sớm, vì lo cho sức khỏe của Bác Nhưng đến khi nghe được lí do mà Bác vẫn còn thức, vì thương đoàn dân công thì anh càng cảm phục, yêu mến Bác nhiều hơn Dù là một vị lãnh tụ, nhưng Bác vẫn quan tâm đến cuộc sống của đoàn dân công Bác lo lắng cho họ từ miếng ăn, cái mặc đến giấc ngủ
Từ những sự việc bình thường, với lối diễn đạt giản dị và trong sáng, tác giả giúp cho người đọc thấy được sự gắn bó chặt chẽ giữa Bác Hồ và đồng bào, chiến sĩ - đồng thời làm sáng tỏ phẩm chất cao đẹp của Người
Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 6)
Minh Huệ với bài thơ Đêm nay Bác không ngủ là hiện tượng thi sĩ bất tử với một giai phẩm văn chương Độc đáo bởi vì một nhà thơ xứ Nghệ, sử dụng làn điệu dân ca hát dặm Nghệ Tĩnh đã ca ngợi tình thương người mênh mông của một người con vĩ đại của
xứ Nghệ - Bác Hồ kính yêu
Bài thơ gần như một truyện cổ tích vừa thực vừa mộng dẫn hồn ta vào một không khí lung linh huyền thoại: một ông tiên với chòm râu im phăng phắc, bỗng cao lung linh trước ngọn lửa hồng chập chờn giữa rừng khuya Một đêm đông lạnh lẽo mưa lâm thâm thời chiến tranh, loạn lạc Xung quanh đống lửa là những chiến binh trẻ (tiên đồng) đang nằm ngủ Không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật ấy đá góp phần đặc sắc tạo nên sắc điệu ngữ trữ tình thẩm mĩ của bài thơ Đêm nay Bác không ngủ
Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ kể, ngôn ngữ tả, ngôn ngữ nhân vật, và bình luận trữ tình hoà quyện trong những vần thơ năm chữ dung dị, lắng đọng, liền mạch, mến thương.Hình ảnh Bác Hồ được khắc hoạ rất đậm nét qua tâm hồn anh đội viên Mối quan hệ giữa lãnh tụ với chiến sĩ trở thành tình bác - cháu, cha - con Tố Hữu từng viết: Người
là Cha, là Bác, là Anh - Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ (Sáng tháng Năm), ở đây Minh Huệ đã cảm nhận được:
Người Cha mái tóc bạcĐốt lửa cho anh nằmRồi Bác đi dém chăn
Trang 11- con, tình ông - cháu
Anh đội viên mơ màng trong khoảnh khắc hạnh phúc thần tiên Chất thơ vừa thực vừa
mơ đầy ấn tượng:
Anh đội viên mơ màngNhư nằm trong giấc mộng
Ngoài trời thì mưa lâm thâm lạnh lẽo Trong mái lều xơ xác, suốt đêm "lặng yên bên bếp lửa" với vẻ mặt Bác "trầm ngâm" Bác vẫn ngồi Bác vẫn không ngủ, Chí lo muôn mối như lòng mẹ (Tố Hữu) Bác vĩ đại và ấm áp biết bao! Một so sánh rất đẹp, rất thơ
đã ca ngợi tình nhân ái của vị lãnh tụ kính yêu Hồ Chí Minh:
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
Tình huống thơ được đẩy tới cao trào Chế Lan Viên trong Người đi tìm hình của nước từng viết: Hiểu sao hết tấm lòng lãnh tụ Anh đội viên cũng vậy, anh chưa hiểu vì sao đêm nay Bác trầm ngâm thao thức Nghe Bác nói, anh đội viên vui sướng mênh mông Tình nhân ái của lãnh tụ đã soi sáng tâm hồn người lính trẻ:
Bác thương đoàn dân côngĐêm nay ngủ ngoài rừngRải lá cây làm chiếuManh áo phủ làm chănTrời thì mưa lâm thâmLàm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruộtMong trời sáng mau mau
Trang 12Trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ, Minh Huệ đã sáng tạo nên một số chi tiết nghệ thuật rất cụ thể và điển hình về mái tóc, chòm râu, ngọn lửa, bóng Bác, vẻ mặt trầm ngâm, về hành động, cử chỉ (đốt lửa, dém chăn, nhón chân ) nhằm tô đậm và ca ngợi tình thương bao la của Bác Hồ kính yêu Chòm râu là một nét vẽ thân tình bức chân dung lãnh tụ gợi lên sự gần gũi, thân thiết mà cao cả, thiêng liêng:
Bác vẫn ngồi đinh ninhChòm râu im phăng phắc
Bên cạnh hình ảnh Bác Hồ là hình ảnh anh đội viên, được nhà thơ thể hiện khá đẹp Anh chợt thức giữa đêm khuya, và vô cùng nhạc nhiên suy nghĩ:
Mà sao Bác vẫn ngồi Đêm nay Bác không ngủ
Thương Bác, anh khẽ nói: Bác ơi! Bác chưa ngủ? - Bác có lạnh lắm không? Anh bồn chồn lo lắng:
Anh nằm lo Bác ốm
Cảm xúc của anh đội viên phát triển theo chiều dài của thời gian đêm khuya:
Anh đội viên thức dậyThấy trời khuya lắm rồi
Lần thứ ba thức dậy
Người lính trẻ nằng nặc, thiết tha:
Mời Bác ngủ Bác ơi!
Trời sắp sáng mất rồiBác ơi! Mời Bác ngủ!
Nghe Bác nói về tình thương và nỗi lo, anh đội viên vô cùng hạnh phúc vì đã thấm hiểu tấm lòng và sự vĩ đại của lãnh tụ:
Lòng vui sướng mênh môngAnh thức luôn cùng Bác
Trang 13Qua hình ảnh anh đội viên, Minh Huệ đã thể hiện một cách chân thành cảm động lòng kính yêu của đồng bào và chiến sĩ đối với Hồ Chủ tịch vĩ đại.
Đêm nay Bác không ngủ mãi mãi là một bài ca làm rung động trái tim muôn triệu con người Hai nhân vật, hai tâm hồn chung đúc, chan hoà trong một tình yêu lớn: "yêu nước, thương người" Màu sắc dân ca kết hợp với không khí cổ tích thần kỳ làm nên vẻ đẹp độc đáo của bài thơ Cảnh rừng đêm mưa lâm thâm, ngọn lửa hồng, mái tóc bạc, chòm râu im phăng phắc là bốn nét vẽ đầy ấn tượng về Bác Hồ và tấm lòng yêu nước, thương dân của Bác
Cảm nghĩ Đêm nay Bác không ngủ (mẫu 7)
Đêm nay Bác không ngủ của Minh Huệ là một trong những bài thơ thành công nhất về Bác Hồ và đã trở nên quen thuộc với nhiều thế hệ Bài thơ được viết dựa trên những sự kiện có thực Năm 1950, trong chiến dịch Biên giới, Bác Hồ đã trực tiếp ra mặt trận chỉ huy chiến đấu Đầu năm 1951, Minh Huệ đang ở Nghệ An thì được một người bạn là
bộ đội vừa từ Việt Bắc về kể cho nghe chuyện được gặp Bác Hồ
Câu chuyện về một đêm không ngủ của Bác Hồ trên đường đi chiến dịch đã tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ và cảm xúc của nhà thơ, là nguồn thi hứng để Minh Huệ sáng tác nên bài thơ này
Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu thương sâu sắc, rộng lớn của Bác đối với bộ đội và nhân dân, đồng thời thể hiện tình cảm yêu kính, cảm phục của người chiến sĩ đối với lãnh tụ Mối quan hệ gắn bó giữa lãnh tụ cách mạng và quần chúng cách mạng cũng được phản ánh rất thành công trong tác phẩm
Trong thơ ca Việt Nam đã có nhiều bài thơ của nhiều tác giả viết về Bác Hồ với những cách thể hiện khác nhau Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ sử dụng thể thơ năm chữ thích hợp với lối kể chuyện kết hợp miêu tả Đây là bài thơ tự sự trữ tình có nhiều chi tiết giản dị và cảm động được trình bày như một câu chuyện về người thật việc thật Có hoàn cảnh, không gian, thời gian, địa điểm, có diễn biến sự việc, có cả lời đối thoại giữa hai nhân vật (anh đội viên và Bác Hồ)
Trang 14Bài thơ có thể tóm tắt như sau:
Trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp, trên đường đi kiểm tra khâu chuẩn bị của chiến dịch Biên giới, Bác Hồ đến thăm một đơn vị chủ lực rồi nghỉ chân tại nơi đóng quân của bộ đội Đêm khuya, trời mưa lâm thâm và rất lạnh Anh đội viên thức dậy lần đầu, thấy Bác ngồi bên bếp lửa rồi đi dém chăn cho từng người, anh năn nỉ mời Bác đi ngủ Lần thứ ba thức dậy, anh thấy Bác vẫn thức Trời đã gần sáng, anh tâm tình với Bác và thức luôn cùng Bác
Trong bài thơ có hai nhân vật: Bác Hồ và anh đội viên chiến sĩ Hình tượng trung tâm
là Bác Hồ được miêu tả qua cái nhìn và tâm trạng của người chiến sĩ, qua những lời đối thoại giữa hai người
Qua đó, bài thơ phản ánh tấm lòng yêu thương rộng lớn của Bác Hồ với đồng bào, chiến sĩ và thể hiện tình cảm kính yêu, khâm phục của bộ đội, nhân dân đối với Bác Hồ Hai khổ thơ đầu giới thiệu thời gian, không gian của câu chuyện, hình ảnh Bác Hồ và anh đội viên :
Anh đội viên thức dậyThấy trời khuya lắm rồi
Mà sao Bác vẫn ngồiĐêm nay Bác không ngủ
Anh kín đáo dõi theo diễn biến tâm trạng trên nét mặt và trong từng cử chỉ ân cần của Bác Trong lòng anh dấy lên tình cảm yêu thương, kính trọng Người vô hạn:
Trang 15Anh đội viên nhìn BácCàng nhìn lại càng thươngNgười Cha mái tóc bạcĐốt lửa cho anh nằmRồi Bác đi dém chănTừng người từng người một
Sợ cháu mình giật thộtBác nhón chân nhẹ nhàngBác đốt lửa sưởi ấm căn lều rồi đi dém chăn cho từng người Bác coi trọng giấc ngủ của chiến sĩ nên nhón chân nhẹ nhàng Bác ân cần chu đáo không khác gì bà mẹ hiền yêu thương, lo lắng cho đàn con
Hành động này đã thể hiện tình yêu thương và sự chăm sóc ân cần, tỉ mỉ của Bác Hồ với chiến sĩ Bác như người cha, người mẹ chăm lo cho giấc ngủ của những đứa con
Sự chăm sóc thật chu đáo, không sót một ai: Từng người, từng người một Cử chỉ nhón chân nhẹ nhàng của Bác để không làm các chiến sĩ thức giấc là một chi tiết đặc sắc, thật giản dị mà xúc động, bộc lộ tấm lòng yêu thương sâu xa và sự tôn trọng, nâng niu của
vị lãnh tụ đối với bộ đội
Anh đội viền mơ màngNhư nằm trong giấc mộngBóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
Hình ảnh và cử chỉ của Bác trong đêm khiến anh đội viện không phân biệt được cảnh trước mắt mình là thực hay là mộng Ngọn lửa bập bùng soi bóng Bác khi mờ khi tỏ Tâm trạng anh ngạc nhiên và xúc động Đang tỉnh mà anh nghĩ là mình đang mơ Anh
mơ màng thấy bên ánh lửa bập bùng, bóng Bác cao lồng lộng in trên vách nứa đơn sơ, vừa chập chờn hư ảo, vừa ấm áp yêu thương Bác như ông Bụt, ông Tiên xuất hiện giữa khung cảnh phảng phất không khí cổ tích (dưới mái lều tranh, trong đêm khuya, giữa rừng sâu) Từ Bác tỏa ra hơi ấm lạ kì: Ấm hơn ngọn lửa hồng Đó là hơi ấm của tình thương bao la, nồng đượm, cao sâu hơn cả tình mẹ đối với con
Trang 16Thực và mộng đan cài vào nhau, tạo nên hình ảnh tuyệt đẹp về Bác Lồng lộng bóng hình nhưng cũng là lồng lộng chiều rộng, chiều cao của tấm lòng Bác Anh đội viên thấy mình như đang được nằm trong lòng Bác và anh sung sướng bồi hồi.
Càng bồi hồi anh càng lo lắng khi thấy đêm đã khuya rồi mà Bác vẫn chưa đi ngủ:
Thổn thức cả nỗi lòngThầm thì anh hỏi nhỏ:
Bác ơi Bác chưa ngủBác có lạnh lắm không?
Xúc động cao độ, anh đội viên tha thiết mời Bác đi nghỉ Nỗi lo Bác ốm cứ bề bộn trong lòng anh
Bác không trả lời câu hỏi của anh mà ân cần khuyên nhủ:
Chú cứ việc ngủ ngonNgày mai đi đánh giặc Vâng lời anh nhắm mắt nhưng vẫn thấp thỏm không yên:
Không biết nói gì hơnAnh nằm lo Bác ốmLòng anh cứ bề bộn
Vì Bác vẫn thức hoàiChiến dịch hãy còn dàiRừng lắm dốc lắm ụĐêm nay Bác không ngủLấy sức đâu mà đi?
Nỗi lo lắng của anh thật thiết thực, bởi trong suy nghĩ của anh, Bác là linh hồn chiến dịch
Bài thơ không kể về lần thứ hai anh đội viên thức dậy, mà từ lần thứ nhất chuyển ngay sang lần thứ ba Điều này cho thấy trong đêm, anh đã nhiều lần tỉnh giấc và lần nào
Trang 17cũng chứng kiến cảnh Bác Hồ không ngủ Từ lần thứ nhất đến lần thứ ba, tâm trạng và cảm nghĩ của anh có sự biến đổi rõ rệt.
Lần đầu thức dậy, anh đội viên thấy Bác ngồi lặng yên bên bếp lửa, vẻ mặt Bác trầm ngâm như đang nghĩ ngợi chăm chú về một điều gì đó
Lần thứ ba thức dậy, anh đội viên hốt hoảng giật mình khi thấy:
Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc
Tư thế ấy biểu lộ Bác đang tập trung suy nghĩ cao độ
Anh lo lắng vì sợ Bác mệt, không tiếp tục được cuộc hành trình Sự lo lắng ở anh đã thành hốt hoảng thực sự và nếu lần trước anh chỉ dám thầm thì hỏi nhỏ thì lần này anh năn nỉ mạnh dạn hơn, tha thiết hơn:
Anh vội vàng nằng nặcMời Bác ngủ Bác ơiTrời sắp sáng mất rồiBác ơi! Mời Bác ngủ!
Cảm động trước nhiệt tình của người chiến sĩ, Bác thấy cần phải giải thích nguyên nhân mình không ngủ để cho anh yên tâm:
Bác thức thì mặc BácBác ngủ không an lòngBác thương đoàn dân côngĐêm nay ngủ ngoài rừngRải lá cây làm chiếuManh áo phủ làm chăn
Trời thì mưa lâm thâmLàm sao cho khỏi ướt!
Càng thương càng nóng ruộtMong trời sáng mau mau