Microsoft Word TRẦN THá»− HUể BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH TRẦN THỊ HUỆ TÌM HIỂU MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ GÂY ĐỘT QUỴ NÃO CỦA NGƯỜI BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP ĐIỀU TRỊ NGOẠI TRÚ TẠI BỆNH VIỆN Đ[.]
Cơ sở lý luận
Tăng huyết áp (THA) là bệnh mạn tính phổ biến tại các quốc gia đang phát triển, bao gồm Việt Nam Theo tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có đến khoảng 40% dân số toàn cầu mắc cao huyết áp, con số này ngày càng gia tăng do tình trạng già hóa dân số diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới.
Tăng huyết áp được định nghĩa là khi huyết áp tâm thu ≥ 140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90mmHg [10]
1.1.2 Phân độ tăng huyết áp
Tăng huyết áp được chia thành hai loại chính là tăng huyết áp nguyên phát và tăng huyết áp thứ phát Gần 90% các trường hợp được chẩn đoán là tăng huyết áp nguyên phát, nghĩa là không xác định được nguyên nhân gây bệnh (vô căn) Trong khi đó, khoảng 5–10% ca tăng huyết áp là do tăng huyết áp thứ phát, liên quan đến các bệnh tại các cơ quan như thận, động mạch, tim hoặc hệ nội tiết.
Tăng huyết áp không được kiểm soát hiệu quả có thể gây tổn thương nghiêm trọng các cơ quan đích, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim, phình tách thành động mạch chủ, suy tim và suy thận Nếu không điều trị đúng cách, bệnh có thể dẫn đến tử vong cao và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh Do đó, việc kiểm soát huyết áp định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh là rất cần thiết để phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm này.
1.1.3 Một số yếu tố nguy cơ của bệnh tăng huyết áp
1.1.3.1 Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được
- Tuổi (nam giới ≥ 55, nữ giới ≥ 65)
- Giới tính (nam hoặc nữ đã mãn kinh)
- Tiền sử gia đình có cùng huyết thống bị tăng huyết áp
1.1.3.2 Yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được
- Chế độ ăn nhiều muối
- Ít vận động thể chất
1.1.4 Dịch tễ học tăng huyết áp
Theo thống kê của WHO, tăng huyết áp gây ra khoảng 7,5 triệu ca tử vong toàn cầu, chiếm khoảng 12,8% tổng số ca tử vong Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở châu Phi và thấp nhất tại khu vực Châu Mỹ Năm 2010, khoảng 31,1% người trưởng thành trên thế giới bị tăng huyết áp, với tỷ lệ 28,5% ở các nước thu nhập cao và 31,5% ở các nước thu nhập thấp và trung bình.
Báo cáo về tình trạng tăng huyết áp ở Châu Phi cận Sahara cho thấy có khoảng 80 triệu người trưởng thành mắc bệnh vào năm 2000, dự kiến sẽ tăng lên 150 triệu vào năm 2025 Mặc dù còn trẻ hơn so với các châu lục khác, Châu Phi sẽ chứng kiến sự tăng trưởng gấp 13 lần về dân số già, từ 56 triệu hiện nay lên 716 triệu vào cuối thế kỷ Sự tăng trưởng dân số này sẽ làm tăng tỷ lệ mắc các bệnh mãn tính, trong đó tăng huyết áp sẽ tiếp tục gia tăng trong những thập kỷ tới do thay đổi nhân khẩu học.
Châu Âu ghi nhận tỷ lệ tăng huyết áp tự báo cáo cao nhất ở người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên, với Hungary đứng đầu tại 32%, theo sau là Bulgaria (30%), Latvia (29%), Đức (29%), và Litva (28%) Trong khi đó, các quốc gia như Na Uy (13%), Pháp (14%), Thụy Điển (16%), Vương quốc Anh (16%), và các quốc gia trong khối Benelux đều có tỷ lệ dưới 17% Hiểu biết về tăng huyết áp vẫn còn nhiều hạn chế ở nhiều quốc gia châu Âu, ảnh hưởng đến việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh hiệu quả.
Ba Lan sau Tháng đo lường tháng 5 năm 2017 cho 5834 người dân, có 35,3% người dân bị tăng huyết áp Trong số những người được dùng thuốc huyết áp, có tới
535 người (49,1%) không kiểm soát được huyết áp [16]
Khảo sát tại Mỹ từ năm 1999 đến 2000 cho thấy tỷ lệ người trưởng thành mắc tăng huyết áp là 31,3%, trong đó 28,4% sử dụng thuốc hạ huyết áp và 2,9% có ít nhất hai lần tăng huyết áp không nhận biết được Năm 2013, khảo sát sức khỏe và dinh dưỡng ở thành phố New York ghi nhận tỷ lệ tăng huyết áp là 33,9%, tăng theo tuổi Tại Bồ Đào Nha, chỉ có 46,1% người mắc tăng huyết áp biết về tình trạng của mình, 39,0% dùng thuốc hạ huyết áp và 11,2% kiểm soát huyết áp (