Bài giảng Phương pháp và Kỹ năng giảng dạy dành cho người lớn tuổi

KỸ NĂNG TƯ VẤN VÀ HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH TƯ VẤN GIỚI THIỆU MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ NĂNG GIẢNG DẠY DÀNH CHO NGƯỜI LỚN Mục đích Giới thiệu và hỗ trợ các học viên một số phương pháp, kỹ năng giảng dạy tích

GIỚI THIỆU MỘT SỐ

PHƯƠNG PHÁP VÀ KỸ NĂNG

GIẢNG DẠY DÀNH CHO NGƯỜI LỚN

Mục đích

Giới thiệu và hỗ trợ các học viên một số phương pháp, kỹ năng giảng dạy tích cực thường áp dụng trong các khóa tập huấn dành cho người lớn

Nội dung

1 Một số phương pháp giảng dạy

2 Kỹ năng cần chú ý khi

 Thuyết trình bài giảng

 Hướng dẫn thảo luận nhóm

 Hướng dẫn đóng vai

3 Một số chú ý trong quá trình giảng dạy

Một số phương pháp giảng dạy

Nội dung trình bày

1 Một số phương pháp giảng dạy

2 Kỹ năng cần chú ý khi

 Thuyết trình bài giảng

 Hướng dẫn thảo luận nhóm

 Hướng dẫn đóng vai

3 Một số chú ý trong quá trình giảng dạy

Thuyết trình bài giảng cho người lớn

Thuyết trình một bài giảng

cho học sinh/sinh viên

• Thường giáo viên là người

cung cấp kiến thức chủ yếu

khi lên lớp giảng bài

• Hiếm khi các sinh viên

được chia sẻ kinh nghiệm

và hiểu biết của mình

Thuyết trình một bài giảng cho người lớn

• Kiến thức được cả giảng viên lẫn các học viên cung cấp

• Giảng viên khuyến khích các học viên chia

sẻ kinh nghiệm và hiểu biết

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Được trang bị sẵn sàng để giảng dạy

• Tổ chức bài thuyết trình một cách khoa học

• Diễn đạt hiệu quả các kỹ năng giao tiếp

• Áp dụng các nguyên tắc tiếp thu của người lớn

• Sử dụng hiệu quả các phương thức truyền đạt

• Trình bày chính xác kiến thức của bài giảng

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Được trang bị sẵn sàng để giảng dạy

– Nắm vững chủ đề giảng dạy

– Được tập luyện thuyết trình

– Được tập luyện sử dụng các thiết bị và

phương tiện trình chiếu hỗ trợ giảng dạy

– Sử dụng thành thạo các phương tiện, vật

dụng hỗ trợ khác: Giấy ghi chép dùng khi đặt câu hỏi, bảng lật,…

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Tổ chức phần thuyết trình một cách khoa học

– Giới thiệu về chủ đề thuyết trình

– Nêu rõ mục đích của bài thuyết trình

– Sắp xếp bài giảng một cách logic

– Xây dựng bài giảng theo dàn ý

– Trình bày nội dung tương ứng với chủ đề– Bài thuyết trình cần tập trung

– Tuân theo thời gian biểu

– Tạo cơ hội cho học viên đặt câu hỏi

– Tóm tắt bài thuyết trình

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Diễn đạt hiệu quả các kỹ năng giao tiếp

– Dùng giọng nói của một giảng viên

– Sử dụng giao tiếp bằng mắt, ngôn ngữ

không lời (ngôn ngữ cơ thể, …)

– Thể hiện vẻ mặt thân thiện, nhiệt tình và

không nghiêm khắc

– Tạo không khí học tập cởi mở

– Hãy thoải mái và đi lại quanh lớp học

– Sử dụng tên để gọi các học viên

– Kỹ năng đặt câu hỏi, trả lời và trì hoãn trả lờì

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Áp dụng các nguyên tắc tiếp thu của người lớn

– Biết học viên của bạn là ai

– Tôn trọng học viên

– Giữ thái độ trung lập và không áp đặt

– Nhạy cảm về mặt văn hoá

– Tạo cơ hội để tất cả các học viên tham gia

– Khuyến khích các học viên chia sẻ kinh nghiệm

Người lớn có thể nhớ được những gì ?

90 70

50 30

20 10

Nói và thực hiện

Nói Nghe và nhìn

Nhìn Nghe Đọc

%

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Sử dụng hiệu quả các phương thức truyền đạt

– Sử dụng hiệu quả các thiết bị

– Sử dụng các phương tiện trình chiếu hỗ trợ

để minh hoạ và hỗ trợ khi thuyết trình về

những chủ đề chính

– Sử dụng tài liệu để bài giảng sinh động hơn– Soạn các tài liệu sao cho ở cuối phòng cũng

có thể nhìn thấy được

 Trỏnh sử dụng cả hai mặt giấy để viết

Sử dụng máy chiếu slides

• Chuẩn bị sẵn sàng bài trình bày, máy tính, máy

chiếu và màn chiếu trước khi trình bày

• Đảm bảo mọi học viên có thể thấy rõ thông tin trên màn chiếu

– Màu chữ và màu nền tương phản rõ ràng

– Nên dùng font Arial, chữ in thường, to vừa đủ

– Tránh để quá nhiều chữ và kiểu chữ trên một slide

– Đảm bảo không đứng choán tầm mắt của học viên

trong lúc trình bày

• Giữ giao tiếp với học viên, tránh nhìn quá nhiều

vào màn chiếu và đọc thông tin

Các kỹ năng/chú ý khi thuyết trình

• Trình bày chính xác kiến thức của bài giảng

– Trình bày các kiến thức quan trọng một cách chính xác;

– Có giải pháp cho các tình huống khi chưa rõ

về nội dung hoặc câu trả lời;

– Sử dụng các kiến thức thực tế trong cuộc

sống để minh họa cho những khái niệm quan trọng

Nội dung trình bày

1 Một số phương pháp giảng dạy

2 Kỹ năng cần chú ý khi

 Thuyết trình bài giảng

 Hướng dẫn đóng vai

3 Một số chú ý trong quá trình giảng dạy

Các kỹ năng/chú ý khi hướng dẫn hoạt

động thảo luận nhóm

• Quy trình 4 bước nhằm tổ chức thực hiện thảo luận nhóm

– Bước 1 Chuẩn bị cho buổi thảo luận

– Bước 2 Giới thiệu cách thức tiến hành thảo luận

– Bước 3 Tiến hành thảo luận

– Bước 4 Tóm lược kết quả thảo luận

Bước 1 Chuẩn bị cho thảo luận nhóm

• Nghiên cứu nội dung và mục tiêu của bài giảng

– Đảm bảo phương pháp thảo luận nhóm là phù hợp

– Lựa chọn loại hình thảo luận nhóm phù hợp

• Xác định học viên tham gia thảo luận là ai

– Căn cứ vào trình độ học vấn, công việc, đặc điểm văn hóa

• Xác định cách sắp xếp thảo luận nhóm

– Số lượng người tham gia

– Bố trí kiểu lớp học, chữ U, ngồi quây tròn hay xung quanh bàn

• Ước tính quỹ thời gian cho toàn bộ buổi thảo luận

– giới thiệu, tiến hành, ghi chép kết quả, trình bày và tóm lược kết quả

• Chuẩn bị sẵn sàng tài liệu, công cụ, trang thiết bị và câu hỏi dẫn dắt thảo luận

Bước 2 Giới thiệu cách thức tiến hành

• Đưa ra hướng dẫn tổ chức thảo luận một cách rõ ràng:

– Hướng dẫn bằng miệng

– Hướng dẫn bằng tài liệu phát tay, trên bảng lật, hoặc chiếu

slide

• Nêu rõ những nội dung sau:

– Mục đích cuộc thảo luận

– Ai? (phân định vai trò)

– Nhiêm vụ phải hoàn thành

– Thời gian hoàn thành

– Nơi diễn ra thảo luận

– Cách thức tiến hành thảo luận

– Cách phân chia nhóm (khi làm việc theo nhóm nhỏ)

– Nguyên tắc tiến hành thảo luận

Bước 3 Tiến hành thảo luận nhóm

• Người điều hành thảo luận

– Tạo không khí thân mật, niềm nở

– Giới thiệu các thành viên/khách mời

– Giới thiệu mục đích, nội dung, thời gian thảo luận

– Khuyến khích mọi người tham gia thảo luận, giữ thái

độ trung lập và giữ thảo luận tập trung vào chủ đề

– Khai thác thông tin bằng các câu hỏi mở

– Tóm tắt kết quả từng chủ đề thảo luận vào thời điểm thích hợp và chuyển chủ đề mới

– Cân đối thời lượng để hoàn tất các nội dung và giữ cho buổi thảo luận diễn ra đúng thời gian

Bước 4 Tóm lược kết quả thảo luận

• Nêu rõ mục đích/nhiệm vụ của buổi thảo luận

• Điểm lại các ý chính của các nhóm

• Đưa ra kết luận về những ý kiến bất đồng

• Giải đáp các câu hỏi

• Tổng hợp và thống nhất những kết quả thảo luận giống nhau của các nhóm nhỏ

• Hỏi các học viên họ đã học được những gì và

áp dụng như thế nào

• Cảm ơn học viên và kết thúc buổi thảo luận

Nội dung trình bày

1 Một số phương pháp giảng dạy

2 Kỹ năng/chú ý khi

 Thuyết trình bài giảng

 Hướng dẫn thảo luận nhóm

3 Một số chú ý trong quá trình giảng dạy

Các kỹ năng/chú ý khi hướng dẫn

hoạt động đóng vai

• Quy trình 4 bước nhằm tổ chức thực hiện hoạt động đóng vai

– Bước 1 Chuẩn bị cho buổi đóng vai

– Bước 2 Giới thiệu cách thức tiến hành đóng vai

– Bước 3 Tiến hành đóng vai

– Bước 4 Tóm lược kết quả và các vấn đề cơ bản

Bước 1 Chuẩn bị cho hoạt động đóng vai

• Nghiên cứu nội dung bài giảng và xác định mục tiêu của bài tập đóng vai

• Xây dựng kịch bản/tình huống

• Xác định ai sẽ tham gia đóng vai, trao đổi trước với họ về vai

diễn, yêu cầu của hoạt động đóng vai

• Xác định vai trò của những học viên khác

– Quan sát các hành vi nhất định, một quá trình hoặc một thủ tục và phản hồi

• Chọn địa điểm cho đóng vai làm sao mọi người đều có thể nhìn

và nghe được

• Chuẩn bị phòng, trang thiết bị và tài liệu trước

• Ước tính quỹ thời gian cho các hoạt động: phân vai, giới thiệu

mục tiêu và cách thức, thực hiện đóng vai, v.v

Bước 2 Giới thiệu cách thức tiến hành

• Đưa ra hướng dẫn một cách rõ ràng:

– Hướng dẫn bằng miệng

– Hướng dẫn bằng tài liệu phát tay, trên bảng lật, hoặc chiếu slide

• Nêu rõ những nội dung sau:

– Mục đích của hoạt động đóng vai

– Ai tham gia và làm gì: học viên đóng vai và những học viên khác

– Học viên đóng vai theo đúng với kịch bản– Học viên khác quan sát để sau đó phản hồi về việc học viên

đóng vai có đạt được mục tiêu mong đợi hay không và vì sao

– Nhiêm vụ phải hoàn thành

– Thời gian thực hiện

– Nơi diễn ra đóng vai

– Nguyên tắc tiến hành đóng vai

Bước 3 Tiến hành hoạt động đóng vai

• Người điều hành đóng vai

– Theo dõi xem người đóng vai nêu các vấn đề có thích hợp với mục tiêu và nội dung yêu cầu không

– Theo dõi xem học viên khác có chú ý không

– Duy trì hoạt động đóng vai diễn ra dúng theo thời gian

– Dừng hoạt động đóng vai khi:

• Hết thời gian

• Người đóng vai đã thể hiện được ý tưởng quan trọng của phần đóng vai

• Hoạt động đóng vai không suôn sẻ

– Cảm ơn và hỏi cảm xúc của người đóng vai,

• Phần nào họ cảm thấy đã làm tốt, phần nào có thể cần làm khác đi

Bước 4 Tóm lược kết quả

Thảo luận về hoạt động đóng vai

• Hỏi học viên khác

– Họ đã quan sát thấy gì

– Cái gì đã được thể hiện tốt?

– Họ đã học được gì từ hoạt động đóng vai?

– Họ sẽ áp dụng những điều họ học vào công việc của

họ như thế nào?

• Giải đáp mọi câu hỏi và thắc mắc

Nội dung trình bày

1 Một số phương pháp giảng dạy

2 Kỹ năng cần chú ý khi

 Thuyết trình bài giảng

 Hướng dẫn thảo luận nhóm

 Hướng dẫn đóng vai

3 Một số chú ý trong quá trình giảng

dạy

Một số chú ý trong quá trình giảng dạy

• Lôi cuốn sự tập trung

• Khôi hài, dí dỏm

• Quản lý những khó khăn:

- Học viên tỏ ra lấn át, áp đảo

- Học viên ngủ gật, không tập trung

- Học viên hay tranh luận

- “Cháy giáo án” – Quản lý thời gian

- Thiết bị hỏng hóc

• Áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực khác nhau

Tóm tắt nội dung

1 Một số phương pháp giảng dạy: Thuyết trình,

Thảo luận nhóm, Đóng vai, Phân tích tình

huống, học tập thực tế, Bài tập động não,…

2 Kỹ năng cần chú ý khi: Thuyết trình bài

giảng, Hướng dẫn thảo luận nhóm, Hướng dẫn đóng vai

3 Một số chú ý trong quá trình giảng dạy: Lôi

cuốn sự tập trung, khôi hài, xử lý tình huống khó, v.v