Tom tat: Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .

Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .Phát huy nhân tố con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay .HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH BUNTIENG BUNLAPHENG PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở CÁC TỈNH PHÍA BẮC NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY TÓM.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

BUNTIENG BUNLAPHENG

PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Ở CÁC TỈNH PHÍA BẮC NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ

NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH: CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

Mã số: 922 90 02

HÀ NỘI - 2023

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Con người là xuất phát điểm đồng thời là trung tâm và mục tiêu hướng tới của triết học Mác - Lênin Theo đó, con người vừa là chủ thể, vừa là sản phẩm của mọi quá trình lịch sử Chính vì vậy, nhân tố con người được khẳng định là

có giá trị lớn lao và có ý nghĩa quyết định trong hoạt động thực tiễn Trong xã hội văn minh hiện đại ngày nay, vị thế của con người ngày càng được khẳng định là “nguồn lực của mọi nguồn lực”, là tài nguyên to lớn của mỗi quốc gia Vấn đề then chốt để tạo được động lực chính là có chủ trương, chính sách đúng đắn nhằm khơi dậy mọi khả năng tích cực, năng động, sáng tạo của nhân tố con người, đồng thời hướng tính tích cực, năng động và sáng tạo đi đúng quy luật, nhằm thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) đất nước

Nhận thức được vai trò to lớn đó của nhân tố con người, Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào luôn coi đây là yếu tố then chốt trong quá trình CNH, HĐH đất nước Chính con người với sức lực và trí tuệ của mình là nhân tố quyết định hiệu quả việc khai thác nguồn lực tự nhiên và các nguồn lực khác Đặc biệt, từ khi đổi mới đến nay, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng

và Nhà nước luôn coi con người là động lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới, đồng thời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

Tuy nhiên, việc phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào còn nhiều bất cập như: số lượng còn ít, chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, chưa thực sự là động lực để đẩy mạnh CNH, HĐH, nhất là trong điều kiện hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế hiện nay Thực tiễn chỉ ra, một bộ phận nhân tố con người ở các tỉnh phía Bắc Lào còn thiếu tinh thần chủ động trong học tập, rèn luyện nâng cao kỹ năng lao động; thiếu ý chí tự lực tự cường và phong cách lao động của xã hội công nghiệp; điều kiện lao động còn kém; tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm hoặc việc làm không ổn định; tình trạng thất học, mù chữ khá cao, nhất là ở miền núi, vùng sâu, vùng xa,… Bởi vậy, để phát huy nhân tố con người cần có sự tiếp sức của toàn xã hội và hệ thống chính trị để khắc phục những hạn chế, yếu kém nêu trên Do vậy, việc nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay để có những giải pháp hữu hiệu, tạo sự chuyển biến về chất nhằm phát huy nhân tố con người đáp ứng yêu cầu sự nghiệp CNH, HĐH đất nước có ý nghĩa quan

trọng cả về lý luận và thực tiễn Vì vậy, tôi lựa chọn đề tài: “Phát huy nhân tố

con người trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở các tỉnh phía Bắc nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay” làm luận án tiến sĩ Triết học

2 Mục đích và nhiệm vụ của luận án

2.1 Mục đích của luận án

Trên cơ sở hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH, luận án khảo sát, phân tích thực trạng, đánh

giá ưu điểm và hạn chế của việc phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay, từ đó đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ của luận án

- Luận án tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan để đánh giá những yếu tố kế thừa và những khoảng trống nghiên cứu cần tiếp tục làm rõ

- Luận án hệ thống hoá một số vấn đề lý luận về phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH

- Luận án phân tích thực trạng và đánh giá ưu điểm, hạn chế của việc phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay

- Luận án đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào trong thời gian tới

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án

3.1 Đối tượng nghiên của luận án

Đối tượng nghiên cứu của luận án là: Phát huy nhân tố con người trong quá

trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào

3.2 Phạm vi nghiên cứu của luận án

- Phạm vi nghiên cứu của luận án: Con người trong độ tuổi lao động, tham gia trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay

- Về thời gian: Luận án nghiên cứu vấn đề phát huy nhân tố con người

trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào từ năm 2010 tới nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án

4.1 Cơ sở lý luận của luận án

Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Cay Sỏn Phôm Vi Hẳn và các quan điểm của Đảng

và Nhà nước CHDCND Lào về phát huy nhân tố con người, giải phóng con

người, phát triển con người

4.2 Phương pháp nghiên cứu của luận án

Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; kết hợp các phương pháp: lịch sử và lôgíc, phân tích

và tổng hợp, phương pháp so sánh, hệ thống hóa và điều tra xã hội học

5 Đóng góp mới về mặt khoa học của luận án

- Đây là là công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên dưới dạng luận án tiến

sĩ chuyên ngành Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử bàn

về phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào Do đó, luận án sẽ góp phần làm rõ thêm một số vấn đề lý luận về nhân tố con người và tầm quan trọng của nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH

- Bên cạnh đó, luận án chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng tới phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào

- Đồng thời luận án khảo sát, đánh giá chính xác thực trạng, từ đó đề ra phương hướng và những giải pháp có tính khả thi nhằm xây dựng nhân tố con

người Lào đáp ứng yêu cầu của quá trình CNH, HĐH đất nước

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Luận án góp phần luận chứng về mặt lý luận trong việc phát huy nhân tố

con người trong quá trình CNH, HĐH ở nước CHDCND Lào

- Những luận điểm của luận án góp phần làm rõ một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía

Bắc Lào hiện nay

- Những kết quả nghiên cứu của luận án có thể là tài liệu tham khảo có giá trị cho các hoạt động nghiên cứu, học tập về phát huy nhân tố con người trong

quá trình CNH, HĐH ở nước CHDCND Lào hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận án gồm 4 chương, 13 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NHÂN TỐ CON NGƯỜI VÀ PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu ở Việt Nam

Hướng nghiên cứu về nhân tố con người và phát huy nhân tố con người ở Việt Nam đã nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học Một số công trình

tiêu biểu của các tác giả nghiên cứu theo hướng này là: “Phát huy nhân tố con

người trong quá trình CNH, HĐH đất nước hiện nay” của Hoàng Thái Triển;

“Giải pháp đột phá phát huy nhân tố con người Việt Nam trong xây dựng, phát

triển đất nước hiện nay” của tác giả Trần Văn Phòng; “Quan điểm của Đảng về phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay” của

tác giả Nguyễn Hiền Lương

Thứ hai, các công trình nghiên cứu ở Lào

Hướng nghiên cứu về nhân tố con người và phát huy nhân tố con người ở Lào đã nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học Một số công trình tiêu

biểu của các tác giả nghiên cứu theo hướng này là: “Phát triển nguồn lực con

người - một số quan điểm và khái niệm về con người” của Khămpheng

Thipmuntaly; “Nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở tỉnh Viêng

Chăn” của Xư Lao Sô Tu Ky; “Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế - xã hội ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay” của Sysomphone

Vongphachanh

Qua những công trình nghiên cứu trên có thể thấy, mỗi công trình có một cách tiếp cận trong nghiên cứu về nhân tố con người và phát huy nhân tố con người Tác giả luận án kế thừa những điểm hợp lý của các nhà khoa học đi trước để hoàn thành bản luận án của mình

1.2 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỰC TRẠNG PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Hướng nghiên cứu liên quan đến thực trạng phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam có một số công trình tiêu biểu của các

tác giả là: “Phát huy nhân tố con người trong phát triển lực lượng sản xuất ở

Việt Nam hiện nay” của Phạm Công Nhất; “Phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay” của Hoàng Thái Triển; “Phát

huy nhân tố con người ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh”của Trần Thị Hợi

Hướng nghiên cứu liên quan đến thực trạng phát huy nhaant ố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Lào có một số công trình tiêu biểu của các tác giả

là: Luận án: “Vai trò của chính sách xã hội đối với việc phát huy nhân tố con

người ở Lào hiện nay” của Xỉ Tha Lườn Khăm Phu Vông; Luận án: “Nguồn nhân lực cho CNH, HĐH ở tỉnh Viêng Chăn” của Xư Lao Sô Tu Ky; Luận án:

“Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế - xã hội ở CHDCND Lào

hiện nay” của Sysomphone Vongphachanh

Nội dung thực trạng phát huy nhân tố con người trên đây sẽ là một nguồn thông tin quý giá giúp nghiên cứu sinh tham khảo, hoàn thiện luận án của mình

1.3 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA

Hướng nghiên cứu liên quan đến giải pháp phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam, có một số công trình tiêu biểu của các

tác giả là: “Phát huy nhân tố con người trong phát triển lực lượng sản xuất ở

Việt Nam hiện nay” của Phạm Công Nhất; “Phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay” của Hoàng Thái Triển; “Phát huy nhân tố con người ở Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” của

Trần Thị Hợi

Hướng nghiên cứu liên quan đến giải phát phát huy nhân tố con người trong quá

trình CNH, HĐH ở Lào, có một số công trình tiêu biểu của các tác giả là: “Vai trò

của chính sách xã hội đối với việc phát huy nhân tố con người ở Lào hiện nay” của

Nhân dân Lào” của Sysomphone Vongphachanh

Các công trình nghiên cứu trên đây đã có nhiều đóng góp quan trọng về mặt khoa học, làm sáng tỏ trên nhiều phương diện về giải pháp nhằm nâng cao phát huy nhân tố con người có và phân tích làm rõ vị trí, vai trò của việc phát huy nhân tố con người, là giữ vai trò quyết định tất cả các nhân tố con người khác, đặc biệt đã làm rõ vai trò quan trọng của đội ngũ trí thức - bộ phận tinh túy nhất của nhân tố con người trong cuộc đổi mới và đẩy mạnh sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

1.4 KHÁI QUÁT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU

1.4.1 Khái quát các công trình đã nghiên cứu

Một là, hầu hết các công trình đã nghiên cứu sâu, có hệ thống và tương đối

kỹ một số khía cạnh trong quá trình phát huy nhân tố con người

Hai là, các công trình đã phân tích sâu về thực trạng nhân tố con người

trong phạm vi nghiên cứu của mình, chủ yếu là phân tích về thành tựu, hạn chế

và những vấn đề đặt ra trong việc phát triển và phát huy nhân tố con người, nhằm đưa ra các giải pháp cụ thể phù hợp

Ba là, các công trình nghiên cứu đã chỉ ra những bài học kinh nghiệm đối

với việc phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam Những bài học này có giá trị tham khảo cho việc xây dựng và phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Lào hiện nay

Bốn là, ở Lào, các công trình nghiên cứu để chỉ ra những hạn chế về phát huy

nhân tố con người, quản lý ở Lào thời gian qua còn rất ít như không có Các công trình nghiên cứu, đã đề xuất những quan điểm, giải pháp góp phần thay đổi nhận thức, cách thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả việc phát huy nhân tố con người ở Lào trong những năm tiếp theo một cách chung chung là có nhưng chưa nhiều Cho nên, có thể nói, những công trình trên đây chủ yếu mới đề cập đến từng khía cạnh của phát huy nhân tố con người ở góc độ của tâm lý xã hội, luật học, quản lý

xã hội, kinh tế học, chưa có công trình luận giải một cách có hệ thống và khái quát dưới góc độ chuyên ngành chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử về phát huy nhân tố con người ở các tỉnh Bắc Lào

1.4.2 Những vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu

Một là, thống nhất khái niệm của việc phát huy nhân tố con người trong

quá trình CNH, HĐH Chỉ ra nhân tố ảnh hưởng và nội dung phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay

Hai là, phân tích chỉ rõ thực trạng của việc phát huy nhân tố con người

trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay, rút ra những nguyên nhân thực trạng này

Ba là, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả việc phát huy

nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào thời gian tới

Tiểu kết chương 1

Chương 1 đã khái quát một số công trình tiêu biểu nghiên cứu liên quan đến vấn đề nhân tố con người, phát triển nhân tố con người và phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH, góp phần làm rõ vai trò của nhân tố con người nói chung, phát huy nhân tố con người nói riêng trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào Những kết quả nghiên cứu trước đây có những giá trị nhất định giúp cho việc phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở Lào ngày càng đạt hiệu quả Tác giả luận án mong muốn sẽ góp phần nghiên cứu nhằm phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH ở các tỉnh phía Bắc Lào giai đoạn hiện nay

Chương 2 PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH

CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở CÁC TỈNH PHÍA BẮC NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY -

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

2.1 CON NGƯỜI, NHÂN TỐ CON NGƯỜI, PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI - QUAN NIỆM, CHỦ THỂ, NỘI DUNG, PHƯƠNG THỨC

2.1.1 Quan niệm về con người

* Quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin về con người

Chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, con người là một chỉnh thể thống nhất giữa mặt sinh học và mặt xã hội Với quan điểm duy vật triệt để và phương pháp luận biện chứng, C.Mác và Ph.Ăngghen đã tạo ra một bước ngoặt cách mạng trong việc nhận thức bản chất con người Các ông xuất phát từ con người hiện thực, con người thực tiễn và thông qua hoạt động vật chất cải tạo hiện thực của mình để xem xét bản chất con người Đó là một động vật có tính xã hội với tất cả những nội dung văn hóa - lịch sử của nó Con người sống dựa vào tự nhiên như hết thảy mọi sinh vật khác Yếu tố sinh vật trong con người là điều kiện đầu tiên quy định sự tồn tại của con người Vì vậy, có thể nói: giới tự nhiên

là “thân thể vô cơ của con người”, con người là một bộ phận của tự nhiên, là kết quả của quá trình phát triển và tiến hóa lâu dài của môi trường tự nhiên

Con người là một thực thể sinh vật - xã hội Thông qua hoạt động thực tiễn và hoạt động xã hội, con người làm biến đổi đời sống xã hội, đồng thời cũng biến đổi chính bản thân mình Điều đó cũng có nghĩa là thông qua hoạt động thực tiễn con người tiếp nhận bản chất xã hội của mình

* Quan niệm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về con người

Từ Ðại hội lần thứ III (1982) đến Ðại hội lần thứ VI (1996), mặc dù chưa nói rõ về con người, nhưng Ðảng cũng đã đề cập nhiều về người lao động, lực lượng sản xuất, về nhân dân và cán bộ, công nhân, đã nêu lên tầm quan trọng của chính con người trong việc giữ nước, dựng nước và phát triển đất nước Tại Ðại hội lần thứ VII, Ðảng NDCM Lào nhấn mạnh: “Nếu công tác giáo dục và xây dựng con người đảm bảo về chất lượng, nó sẽ giúp đẩy nhanh sự phát triển và nước Lào cũng sẽ tiến kịp xu thế phát triển chung của thế giới Ngược lại, nếu không nó sẽ kìm hãm làm cho đất nước tiếp tục rơi vào tình trạng kém phát triển

Ðại hội lần thứ IX (2011) của Ðảng NDCM Lào đã xác định là phải xây dựng cơ sở vững chắc để đưa đất nước đến năm 2020 sẽ thoát khỏi tình trạng nước nghèo và kém phát triển; đẩy mạnh sự phát triển đất nước theo hướng CNH, HĐH và bền vững để tiếp tục đưa đất nước tiến lên CNXH Ðể đạt mục tiêu đó, Đại hội đã xác định bốn khâu đột phá chiến lược, một trong bốn khâu

đó là “phải đẩy mạnh đột phá về phát triển con người, đặc biệt là việc đào tạo

và bồi dưỡng, nâng cao trình độ tri thức về mọi mặt của cán bộ cho phù hợp với yêu cầu phát triển”

Trên cơ sở quan niệm về con người từ các đại hội trước, Ðại hội lần thứ X (2016) đã chỉ rõ mục tiêu tổng quát là đến năm 2020 nước CHDCND Lào thoát khỏi sự đói nghèo và lạc hậu, cơ bản trở thành một nước công nghiệp Ðể đạt được điều đó, Ðảng NDCM Lào đã xác định: “Con người là yếu tố hàng đầu để nâng cao lực lượng sản xuất và xây dựng nền kinh tế tri thức, trong đó con người trở thành yếu tố quyết định sự phát triển đất nước: tạo được nhân lực có tay nghề cao, có kỷ luật tốt và cần cù lao động”

* Quan niệm về nhân tố con người

Quan niệm về nhân tố con người là sự tiếp tục quán triệt quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về nhân tố con người với tư cách vừa là sản phẩm, vừa

là chủ thể sáng tạo ra lịch sử, cũng như chính bản thân con người Đối với quan niệm nhân tố con người, đến nay đã có nhiều học giả trong và ngoài nước đề cập với những góc độ, cách tiếp cận khác nhau (có thể dưới góc độ quản lý, hay dưới góc độ phân tích tâm lý - xã hội, )

Tác giả Trần Văn Phòng cho rằng: “Nhân tố con người là hệ thống các yếu

tố, các thuộc tính, các đặc trưng quy định vai trò chủ thể (cá nhân, tập thể, cộng đồng) tích cực, chủ động, sáng tạo, đặt trong quá trình nhận thức, hoạt động thực tiễn tạo ra toàn bộ đời sống vật chất và tinh thần xã hội”

Có nhiều cách tiếp cận, nhiều định nghĩa về nhân tố con người đã nêu trên nhưng tựu trung lại, có hai cách tiếp cận chính:

Thứ nhất, coi nhân tố con người như là hoạt động của những con người

riêng biệt, những năng lực và khả năng của họ do các nhu cầu và lợi ích cũng như tiềm năng trí lực và thể lực của mỗi người quyết định

Thứ hai, coi nhân tố con người như là một tổng hòa các phẩm chất thuộc

tính, đặc trưng, năng lực đa dạng của con người, biểu hiện trong các dạng thức hoạt động khác nhau

Từ những phân tích trên, tác giả luận án quan niệm: Nhân tố con người là

tổng hòa các yếu tố, các đặc trưng quy định nên phẩm chất, năng lực của con người, đảm bảo cho mọi hoạt động luôn đạt hiệu quả, đáp ứng với yêu cầu của quá trình phát triển kinh tế - xã hội

* Quan niệm về phát huy nhân tố con người

Việc phát huy nhân tố con người không chỉ là khơi dậy, khai thác, sử dụng tiềm năng sáng tạo của con người một cách tối đa, tạo ra động lực phát triển kinh tế - xã hội, mà còn là quá trình đào tạo, bồi dưỡng, tạo động lực kích thích

sự phát triển và không ngừng nâng cao vai trò chủ thể tích cực, tự giác, sáng tạo của con người với tư cách như là mục tiêu của sự phát triển xã hội Từ đó có thể khẳng định: phát huy nhân tố con người chính là tạo cơ hội, điều kiện để sử dụng, bồi dưỡng, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần để con người thể hiện tối đa năng lực của mình trong các hoạt động nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh

tế - xã hội

Qua những phân tích trên, tác giả luận án quan niệm: Phát huy nhân tố con

người là quá trình phát hiện, làm bộc lộ và khai thác, sử dụng những phẩm

chất, năng lực của con người; đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi để mỗi người thể hiện tối đa khả năng của mình trong mọi hoạt động nhằm thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

2.1.2 Chủ thể phát huy nhân tố con người

* Chủ trương, đường lối của Đảng NDCM Lào về phát huy nhân tố con người

Đảng NDCM Lào luôn coi trọng phát huy nhân tố con người, nhất là trong

thời kỳ đổi mới Điều này được thể hiện: một là, môi trường dân chủ được phát

huy cao độ, để nhân dân thực hiện ngày càng tốt hơn quyền làm chủ của mình trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất là những vấn đề lớn, quan trọng của

đất nước; hai là, nhân tố con người được coi trọng và phát triển toàn diện gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội; ba là, đời sống nhân dân ngày càng

được nâng lên cả về vật chất và lẫn tinh thần

* Chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát huy nhân tố con người

Nhà nước Lào luôn ưu tiên xây dựng chính sách phát triển kinh tế - xã hội, trong đó chú trọng phát huy nhân tố con người, xây dựng Nhà nước kiến tạo - phát triển Đây là bước phát triển mới về chất trong các chính sách của Nhà nước đối với việc điều hành, quản lý xã hội Sự thay đổi nhận thức này xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của sự nghiệp đổi mới CNH, HĐH đất nước

* Vai trò của đảng bộ, chính quyền các tỉnh và doanh nghiệp

Đảng bộ, chính quyền các tỉnh có vai trò rất quan trọng, tác động lớn đến

sự thành công trong thực hiện đường lối, chính sách của đảng và nhà nước trên các lĩnh vực, trong đó có việc phát huy nhân tố con người trong quá trình CNH, HĐH Do đó, đảng bộ, chính quyền các tỉnh cần phải nhận thức rõ vai trò của mình trong quán triệt, triển khai thực hiện đường lối, chính sách phát triển kinh

tế - xã hội của đảng và nhà nước; có những biện pháp cụ thể hóa đường lối, chính sách của đảng và nhà nước cho phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương nhằm phát huy cao nhất nhân tố con người đảm bảo tốt nhất cho công cuộc đổi mới đất nước

Doanh nghiệp có thể coi là nhân tố thúc đẩy sự phát triển của nhân tố con

người Doanh nghiệp tạo việc làm, thu hút lao động, đào tạo nâng cao trình

độ lao động và quản lý Doanh nghiệp giúp nhân tố con người ngày càng hoàn thiện hơn theo hướng tinh gọn, hiệu quả và thiết thực Vì vậy, môi trường kinh tế phải thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp làm ăn Cần hình thành đồng bộ các loại thị trường theo hướng văn minh, hiện đại, hội nhập để phát huy tính tích cực, chủ động của người dân trong khởi nghiệp, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển sản xuất kinh doanh, cạnh tranh bình đẳng, mang lại lợi ích cho người dân và đất nước Xây dựng văn hóa kinh doanh hiện đại, nhân văn, hội nhập trên cơ sở cùng

có lợi, xử lý kịp thời, nghiêm minh các tổ chức, cá nhân kinh doanh trái pháp luật, ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sản xuất kinh doanh nói riêng, đến môi trường kinh tế nói chung

* Chính bản thân con người Lào

Bản thân con người Lào mang trong mình những giá trị văn hoá, giá trị truyền thống lâu đời Vì vậy, vẻ đẹp trong yếu tố con người đã được coi là nét đặc trưng của người Lào Rõ ràng nhất, văn hóa có một vai trò quan trọng đối với sự phát triển Thực tiễn cho thấy, trong vài thập kỷ qua, có một số quốc gia cho rằng tăng trưởng kinh tế với cơ chế kinh tế thị trường, sử dụng khoa học và công nghệ là đủ để phát triển Sau một thời gian thực hiện, kết quả cho thấy các nước này đã đạt được một số mục tiêu về tăng trưởng kinh tế, nhưng mâu thuẫn gay gắt nảy sinh trong xã hội, đạo đức và văn hóa suy thoái dẫn đến suy thoái kinh tế Tăng trưởng chậm lại, gia tăng bất ổn xã hội, và cuối cùng là phá sản phát triển kinh tế, đất nước lâm vào tình trạng suy thoái, không phát triển được Đây là khái niệm về sự phát triển nhanh chóng bằng cách hy sinh các giá trị văn hóa và xã hội để phát triển kinh tế

2.1.3 Nội dung phát huy nhân tố con người

* Giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng nhân tố con người

Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, công tác giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nhân tố con người, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Mục tiêu chung của giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng nhân lực, nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài; nghiên cứu khoa học, công nghệ tạo ra tri thức, sản phẩm mới, phục vụ yêu cầu phát triển CNH, HĐH, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế; đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học, công nghệ tương xứng với trình độ, có sức khỏe, có khả năng sáng tạo, trách nhiệm nghề nghiệp, thích nghi với môi trường làm việc, có ý thức phục vụ nhân dân

Những quan điểm cơ bản trên cho thấy rõ vai trò quyết định của giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng đối với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thể hiện trên những nội dung chính sau:

Một là, giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng giúp cho người học phát triển và hoàn

thiện nhân cách, đạo đức nghề nghiệp, nâng cao thể chất đáp ứng yêu cầu phát

triển đất nước

Hai là, giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng giúp cho người học có tri thức, trình

độ chuyên môn, trình độ tư duy đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Ba là, giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng giúp cho người học có được phương

pháp làm việc khoa học và khả năng thích ứng nhanh với biến đổi của môi trường làm việc trong nước và quốc tế

* Khai thác, sử dụng nhân tố con người, hợp lý đúng người, đúng việc

Việc khai thác, sử dụng đúng người đúng việc trong quá trình CNH, HĐH phụ thuộc không chỉ ở số lượng, chất lượng và cơ cấu nhân tố con người mà còn ở chỗ nhân tố con người được khai thác, sử dụng như thế nào Cụ thể ở một

số nội dung sau:

Một là, khai thác, sử dụng con người hợp lý sẽ phát huy được tính năng

động, sáng tạo của con người trong quá trình CNH, HĐH

Hai là, khai thác, sử dụng con người hợp lý, hiệu quả sẽ tận dụng được số

lượng và chất lượng con người trong quá trình CNH, HĐH

Ba là, khai thác, sử dụng hợp lý nhân tố con người sẽ tạo động lực để phát

huy khát vọng vươn lên hoàn thành nhiệm vụ CNH, HĐH

2.1.4 Phương thức phát huy nhân tố con người

* Cơ chế chính sách

Cơ chế, chính sách là một trong những phương thức để phát huy nhân tố con người Thông qua cơ chế, chính sách, nhân tố con người có khả năng và điều kiện để phát triển và hoàn thiện, cụ thể:

Thứ nhất, căn cứ vào yêu cầu phát triển của các Bộ, ngành và vùng lãnh

thổ, có thể xây dựng chính sách tổ chức, sắp xếp lại lực lượng lao động hợp lý trong cả nước theo hướng đổi mới công nghệ, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo ra các ngành công nghiệp mũi nhọn

Thứ hai, thông qua cơ chế, chính sách có thể tập trung nguồn lực cho giáo

dục, đào tạo và khoa học công nghệ, đồng thời quản lý, sử dụng đúng mục đích,

có hiệu quả

Thứ ba, thông qua cơ chế, chính sách có thể đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục, không chạy theo thành tích, hình thức, khẩu hiệu mà giáo dục phải theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa; nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, coi giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo và kỹ năng thực hành cho người học, nhất là giáo dục cao đẳng, đại học và dạy nghề là thỏa mãn nhu cầu của học sinh, đảm bảo cho sự phát triển của đất nước

* Quy hoạch, luân chuyển

Quy hoạch và luân chuyển giúp nhân tố con người được sử dụng đúng lúc, đúng chỗ, phát huy hiệu quả sức mạnh của nhân tố, đồng thời con người có điều kiện được rèn luyện và trưởng thành Đảng và Nhà nước Lào đã xây dựng chiến lược đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Lào Từ sau đổi mới (1986) đến nay, các

kỳ đại hội Đảng đều đặc biệt quan tâm đến công tác giáo dục đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển con người Lào Đảng và Nhà nước đã có

cơ chế, chính sách tương đối toàn diện, đồng bộ về cán bộ từ quy hoạch nguồn, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, đánh giá, sử dụng, đãi ngộ cán bộ được thực hiện theo nguyên tắc: “Đánh giá đúng, sử dụng đúng cán bộ, trên cơ sở bổ sung, hoàn thiện tiêu chuẩn, quy trình, lấy hiệu quả công việc thiết thực, lấy lòng tin của nhân dân làm thước đo chính, không bổ nhiệm cán bộ không đủ phẩm chất, tài năng, cơ hội Nhân viên văn phòng Kịp thời thay thế những cán bộ yếu kém về phẩm chất, năng lực, không hoàn thành nhiệm vụ, uy tín giảm sút ”

* Môi trường thuận lợi

Môi trường thuận lợi là một trong những cách phát huy hiệu quả nhất nhân

tố con người Đặc biệt, với môi trường kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục phải lành mạnh, tiến bộ, giàu tính nhân văn, lấy giá trị văn hóa và con người Lào làm

nền tảng, sức mạnh nội sinh để phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong hội nhập quốc tế Để xây dựng môi trường văn hóa, giáo dục tốt, cần tăng cường giáo dục lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nâng cao ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, ý thức tôn trọng chấp hành pháp luật, nâng cao chất lượng cuộc sống chất lượng giáo dục, đào tạo

2.2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT HUY NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở CÁC TỈNH PHÍA BẮC LÀO HIỆN NAY

* Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Lào ảnh hưởng đến phát huy nhân

tố con người của các tỉnh phía Bắc Lào

- Điều kiện tự nhiên của các tỉnh phía Bắc Lào

Bắc Lào có diện tích rừng tự nhiên rộng, chiếm hơn một nửa diện tích đất

tự nhiên toàn vùng, với kiểu kết cấu rừng nhiều tầng, nhiều lớp, cùng với sự phong phú của nhiều loài cây, trong đó có nhiều loài cây cho gỗ quý Tuy nhiên, do quản lý và khai thác không tốt cho nên diện tích rừng tự nhiên trong những năm gần đây có xu hướng giảm

Các tỉnh phía Bắc Lào là nơi tập trung rất nhiều chủng loại khoáng sản khác nhau, trong đó có nhiều loại khoáng sản quý hiếm như: than đá, vàng, ngọc, đồng, chi đã được phát hiện ở Luông Pra Bang, Xay Nha Bu Ly, U Đốm Xay, Xiêng Khoảng, Hua Phăn, Luông Năm Tha Về lâu dài, Bắc Lào có thể trở thành trọng điểm kinh tế công nghiệp của quốc gia, nhất là công nghiệp khai khoáng và chế biến các nguyên liệu từ khai khoáng

- Điều kiện kinh tế - xã hội của các tỉnh phía Bắc Lào

Nhờ ưu thế về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên, nền kinh tế nông thôn các tỉnh phía Bắc Lào có điều kiện phát triển thuận lợi cả về nông, công, thương nghiệp, du lịch và dịch vụ

Về sản xuất nông - lâm nghiệp: Đây là các ngành kinh tế truyền thống lâu đời ở nông thôn các tỉnh phía Bắc Lào

Về công nghiệp: từ sau ngày nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào ra đời (2/12/1975), nền kinh tế công nghiệp các tỉnh phía Bắc Lào dần dần được khôi phục và bước đầu phát triển Vai trò kinh tế nhà nước đối với các xí nghiệp dần dần được xác lập Trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay, lĩnh vực sản xuất công nghiệp, thủ công nghiệp nông thôn Bắc Lào cũng đang tạo ra nhiều kết quả mới đóng góp vào sự nghiệp đổi mới và xây dựng đất nước

Các ngành dịch vụ thương nghiệp và du lịch ở khu vực nông thôn các tỉnh phía Bắc Lào gần đây cũng khá phát triển

Tuy có những thành tựu bước đầu, song bên cạnh đó, sự phát triển kinh tế nông thôn các tỉnh phía Bắc Lào hiện nay cũng còn gặp không ít khó khăn và thách thức

* Điều kiện về văn hóa - xã hội, dân tộc và tôn giáo ảnh hưởng đến phát huy nhân tố con người ở các tỉnh phía Bắc Lào

Về văn hóa, giáo dục và y tế: Đã có sự tiến bộ đáng kể “Tỷ lệ phổ cập

giáo dục đã tăng từ 65,50% năm 2010, lên đến 68,90% năm 2015 và 80,08%