1. Trang chủ
  2. » Tất cả

Trắc nghiệm sinh học lớp 12 có đáp án bài (9)

26 4 0
Tài liệu đã được kiểm tra trùng lặp

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Trắc nghiệm sinh học lớp 12 có đáp án bài (9)
Trường học Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành Sinh học
Thể loại Trắc nghiệm
Năm xuất bản 2023
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 26
Dung lượng 101,6 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Bài 10 Tương tác gen và tác động đa hiệu của gen Câu 1 Ở một loài thực vật, tính trạng chiều cao cây do 3 cặp gen không alen là A, a; B, b và D, d cùng quy định theo kiểu tương tác cộng gộp Trong kiểu[.]

Trang 1

Bài 10: Tương tác gen và tác động đa hiệu của gen Câu 1: Ở một loài thực vật, tính trạng chiều cao cây do 3 cặp gen không alen là A,

a; B, b và D, d cùng quy định theo kiểu tương tác cộng gộp Trong kiểu gen nếu cứ

có một alen trội thì chiều cao cây tăng 5cm Khi trưởng thành, cây thấp nhất cóchiều cao 150cm Theo lí thuyết, phép lai AaBbDd × AaBbDd cho đời con có sốcây cao 170cm chiếm tỉ lệ

B Tác động bổ sung giữa 2 alen trội

C Tác động bổ sung giữa 2 gen không alen

D Tác động đa hiệu

Đáp án: A

Những tính trạng do nhiều gen cùng quy định theo kiểu tương tác cộng gộp và chịuảnh hưởng nhiều bởi môi trường được gọi là tính trạng số lượng Những tính trạng

Trang 2

số lượng thường là những tính trạng như năng suất (sản lượng thóc, sản lượng sữa,khối lượng của gia súc, gia cầm hay tốc độ sinh trưởng…)

Câu 3: Ở một loài thực vật, chiều cao cây do 4 cặp gen không alen tác động cộng

gộp quy định Sự có mặt của mỗi alen trội làm chiều cao tăng 5cm Cây cao nhất

có chiều cao 190cm Các cây cao 170cm có kiểu gen là?

Đáp án: D

Câu 4: Điểm khác nhau giữa hiện tượng di truyền phân li độc lập và tương tác gen

là gì?

A Hiện tượng phân li độc lập có thế hệ lai dị hợp về cả 2 cặp gen

B Hiện tượng phân li độc lập làm tăng biến dị tổ hợp

C Hiện tượng phân li độc lập có tỉ lệ phân li kiểu gen và kiểu hình ở thế hệ laikhác với tương tác gen

D Hiện tượng phân li độc lập có tỉ lệ phân li kiểu hình ở thế hệ lai khác với tươngtác gen

Đáp án: D

Điểm khác nhau giữa hiện tượng di truyền phân li độc lập và tương tác gen là hiệntượng phân li độc lập có tỉ lệ phân li kiểu hình ở thế hệ lai khác với tương tác gen

Trang 3

Câu 5: Ở một loại thực vật chỉ có 2 dạng màu hoa là đỏ và trắng Trong phép lai

phân tích một cây hoa màu đỏ đã thu được thế hệ lai phân li kiểu hình theo tỉ lệ : 3cây hoa trắng : 1 cây hoa đỏ Có thể kết luận màu sắc hoa được quy định bởi?

A Một cặp gen, di truyền theo quy luật liên kết với giới tính

B Hai cặp gen liên kết hoàn toàn

C Hai cặp gen không alen tương tác bổ sung

D Hai cặp gen không alen tương tác cộng gộp

Câu 6: Đem lai giữa 2 cây bố mẹ thuần chủng hoa màu đỏ với hoa màu trắng thu

được F1 đều là cây hoa đỏ Cho F1 tự thụ phấn, F2 xuất hiện 1438 cây hoa đỏ : 1123cây hoa trắng Đem F1 lai với 1 các thể khác, thu được đời con có tỉ lệ: 62,5% câyhoa trắng : 37,5% cây hoa đỏ Kiểu gen của các thể đem lai với F1 là:

Đáp án: C

Trang 4

F1 tự thụ cho 9 đỏ : 7 trắng

⇒ F1 tự thụ cho 16 tổ hợp ⇒ F1 có kiểu gen dị hợp 2 cặp gen

⇒ Phép lai tuân theo quy luật tươg tác bổ sung 9:7

⇒ F1 có kiểu gen AaBb

F1 lai với cây khác cho tỉ lệ 5 trắng : 3 đỏ

⇒ Phép lai cho 8 tổ hợp mà F1 cho 4 loại giao tử ⇒ cây đem lai cho 2 loại giao tử

⇒ Cây đó có 1 cặp gen dị hợp

Số lượng hoa đỏ tạo ra ít hơn so với hoa trắng và vai trò của A và B là như nhau

⇒ kiểu gen của cây đó là Aabb hoặc aaBb

Câu 7: Ở một loài thực vật, tính trạng màu sắc hoa đỏ do 2 gen không alen phân li

độc lập quy định Trong kiểu gen, khi có đồng thời cả 2 alen trội A và B thì chohoa đỏ, khi chỉ có mặt alen trội A hoặc B thì cho hoa hồng, còn khi không có alentrội nào thì cho hoa trắng Cho cây hoa hồng thuần chủng giao phấn với cây hoa đỏ(P), thu được F1 gồm 50% cây hoa đỏ và 50% cây hoa hồng Biết rằng không xảy

ra đột biến, theo lí thuyết, các phép lai nào sau đây phù hợp với tất cả các thông tintrên?

Trang 5

A_B_ : hoa đỏ

A_bb và aaB_ : hoa hồng

Aabb: hoa trắng

(2) loại vì kết quả phép lai cho 100% hoa đỏ

(3) loại vì kiểu gen của hoa hồng không thuần chùng

⇒ Đáp án đúng là phép lai (1)

Câu 8: Lai 2 giống bí ngô quả tròn có nguồn gốc từ 2 địa phương khác nhau,

người ta thu được F1 toàn cây quả dẹt và F2 gồm 58 cây quả dẹt : 34 cây quả tròn :

6 cây quả dài Lai phân tích F1 sẽ thu được tỉ lệ nào dưới đây?

A_B_: quả dẹt     A_bb = aaB_: quả tròn     aabb: quả dài

⇒ F1 lai phân tích cho tỉ lệ 1 dẹt : 2 tròn : 1 dài

Câu 9: Ở một loài thực vật, xét 2 cặp gen nằm trên 2 cặp NST tương đồng cùng

quy định tính trạng màu hoa Sự tác động của 2 alen trội không alen quy định màuhoa đỏ, vắng mặt 1 trong 2 alen trội trong kiểu gen cho hoa hồng, còn thiếu cả 2alen trội này cho hoa màu trắng Xác định tỉ lệ phân li về kiểu hình ở F1 trongphepslai P : AaBb × Aabb

Trang 6

F1: 3 (A_B_) : 3 (A_bb) : 1 aaBb : 1 aabb → 3 đỏ : 4 hồng : 1 trắng

Câu 10: Ở ngô, có 3 gen không alen phân li độc lập, tác động qua lại cùng quy

định màu sắc hạt, mõi gen đều có 2 alen (A, a; B, b; R, r) Khi trong kiểu gen cómặt đồng thời cả 2 alen trọi A, B, R cho hạt có màu; các kiểu gen còn lại đều chohạt không màu Lấy phấn của cây mọc từ hạt có màu (P) thụ phấn cho 2 cây:

Cây I có kiểu gen aabbRR thu được các cây lai có 50% số cây cho hạt có màu.Cây II có kiểu gen aaBBrr thu được các cây lai có 25% số cây cho hạt có màu.Kiểu gen của cây (P) là:

Trang 7

Tổ hợp lại → P phải cho 0,25 ABR và không cho giao tử AbR (2).

Từ (1) và (2) → P có kiểu gen AaBBRr

Câu 11: Ở một loài thực vật lưỡng bội, xét 2 cặp gen (A, a; B, b) phân li độc lập

cùng quy định màu sắc hoa Kiểu gen có cả 2 loại alen trội A và B cho kiểu hìnhhoa đỏ, kiểu gen chỉ có 1 loại alen trội A cho kiểu hình hoa vàng, các kiểu gen cònlại cho kiểu hình hoa trắng Cho cây hoa đỏ (P) tự thụ phấn, thu được F1 gồm 3 loạikiểu hình Biết rằng không xảy ra đột biến, sự biểu hiện của gen không phụ thuộcvào môi trường Theo lí thuyết, trong các kết luận sau, có bao nhiêu kết luận phùhợp với kết quả của phép lai trên?

(1) Số cây hoa trắng có kiểu gen dị hợp tử ở F1 chiếm 12,5%

(2) Số cây hoa trắng có kiểu gen đồng hợp tử ở F1 chiếm 12,5%

(3) F1 có 3 loại kiểu gen quy định kiểu hình hoa trắng

(4) Trong các cây hoa trắng ở F1, cây hoa trắng đồng hợp tử chiếm 25%

Đáp án: D

A_B_ : Đỏ ; A_bb : vàng ; aaB_ + aabb : trắng

P đỏ (A_B_) tự thụ phấn → F1 : 3 loại kiểu hình → F1 dị hợp về 2 cặp gen (AaBb).P: AaBb × AaBb

→ 9A_B_ (đỏ) : 3A_bb (vàng) : 4(1aaBB + 2aaBb + 1aabb) trắng

→ (1), (2), (3) đúng ; (4) sai vì hoa trắng hợp đồng = = 50% tổng số hoa trắng

Trang 8

Câu 12: Ở một loài thực vật, chiều cao cây do 4 cặp gen không alen phân li độc

lập, tác động cộng gộp quy định Sự có mặt mỗi alen trội làm chiều cao tăng thêm2cm Lai cây cao nhất có chiều cao 26cm với cây thấp nhất, sau đó cho F1 giaophấn với nhau đời con thu được 6304 cây Biết rằng không xảy ra đột biến, theo líthuyết số cây cao 20cm ở F2 là bao nhiêu?

Đáp án: B

Cây cao 20 cm có số alen trội là 5 → Tỉ lệ loại cây này ở F2 = =

→ số lượng loại cây này ở F2 là: 6304 × = 1379

Câu 13: Ở người, xét 2 cặp gen phân li độc lập nằm trên 2 cặp NST thường, các

gen này quy định các enzim khác nhau cùng tham gia vào quá trình chuyển hóa cácchất trong cơ thể theo sơ đồ sau:

Trang 9

Các alen đột biến lặn a và b không tạo được các enzim A và B tương ứng, alen A

và B là các alen trội hoàn toàn Khi chất A không được chuyển hóa thành chất Bthì cơ thể bị bệnh H Khi chất B không được chuyển hóa thành sản phẩm P thì cơthể bị bệnh G Khi chất A được chuyển hóa hoàn toàn thành sản phẩm P thì cơ thểkhông bị hai bệnh trên Một người đàn ông bị bệnh H kết hôn với một phụ nữa bịbệnh G Biết rằng không xảy ra đột biến mới Theo lí thuyết, con của cặp vợ chồngnày có thể gặp tối đa bao nhiêu trường hợp sau đây?

- Có 6 khả năng xảy ra:

+ Khả năng 1: aaBB × AAbb → 100%AaBb (100% không bị cả 2 bệnh → có thểgặp (4))

Trang 10

+ Khả năng 2: aaBB × Aabb → 0,5 AaBb (0,5 không bệnh) : 0,5 aaBb (0,5 bị bệnhH)

+ Khả năng 3: aaBb × AAbb → 0,5 AaBb (0,5 không bệnh) : 0,5 Aabb (0,5 bệnhG)

+ Khả năng 4: aaBb × Aabb → 0,25 AaBb (0,25 không bệnh) : 0,25 Aabb (0,25bệnh G) : 0,25 aaBb + 0,25 aabb (0,5 bệnh H)

+ Khả năng 5: aabb × AAbb → 100%Aabb (100% bệnh G) → có thể gặp (3).+ Khả năng 6: aabb × Aabb → 0,5 Aabb (0,5 bệnh G) : 0,5 aabb (0,5 bệnh H)

→ có thể gặp (5)

Như vậy, con của họ có thể gặp tối đa 3 trường hợp (3), (4) và (5)

Câu 14: Ở một loài thực vật, cho cây hoa đỏ thuần chủng lai với cây hoa trắng

thuần chủng thu được F1 toàn cây hoa đỏ Cho F1 tự thụ phấn được F2 có 245 câyhoa trắng : 315 cây hoa đỏ Hãy chọn kết luận đúng về số loại kiểu gen của thế hệ

F2

A Đời F2 có 9 loại kiểu gen, trong đó có 4 kiểu gen quy định hoa đỏ

B Đời F2 có 16 loại kiểu gen, trong đó có 4 kiểu gen quy định hoa trắng

C Đời F2 có 9 loại kiểu gen quy định cây hoa đỏ, 7 kiểu gen quy định hoa trắng

D Đời F2 có 16 loại kiểu gen, trong đó có 7 kiểu gen quy định hoa trắng

Đáp án: A

- F2 có tỉ lệ 245 cây hoa trắng : 315 cây hoa đỏ = 9 hoa đỏ : 7 hoa trắng → F1 cókiểu gen AaBb

Trang 11

- F1 tự thụ phấn: AaBb × AaBb = (Aa × Aa)(Bb × Bb) = (1AA : 2Aa : 1aa)(1BB :2Bb : 1bb).

- Tỉ lệ kiểu gen ở F2 là 9A_B_ : 3A-bb : 3aaB_ : 1aabb

Số loại kiểu gen là 3 × 3 = 9 loại

Số kiểu gen quy định kiểu hình hoa đỏ A_B_ = 4 loại

Số kiểu gen quy định kiểu hình hoa trắng = 5 loại

Câu 15: Một loài thực vật, tính trạng màu hoa do 2 cặp gen Aa và Bb phân li độc

lập quy định Khi trong kiểu gen có A thì quy định hoa đỏ; khi kiểu gen aaB- thìquy định hoa vàng; kiểu gen aabb quy định hoa trắng Biết rằng không xảy ra độtbiến Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I Cho cây dị hợp về 2 cặp gen tự thụ phấn, thu được F1 có 6,25% số cây hoa trắng

II Nếu cho cây hoa đỏ giao phấn với cây hoa vàng thì có thể thu được đời con có100% số cây hoa đỏ

III Nếu cho 2 cây đều có hoa đỏ giao phấn với nhau thì có thể thu được đời con có12,5% số cây hoa vàng

IV Nếu cho 2 cây đều có hoa vàng giao phấn với nhau thì có thể thu được đời con

Trang 12

aaB_ quy định hoa vàng;

aabb quy định hoa trắng

I đúng vì cây dị hợp 2 cặp gen tự thụ phấn thì đời con có 6,25% aabb (hoa trắng)

II đúng vì nếu cây hoa đỏ có kiểu gen AAbb thì đời con luôn có 100% cây hoa đỏ.III đúng vì nếu cây hoa đỏ đem lai là Aabb × AaBb thì đời con có kiểu hình aaB_chiếm tỉ lệ

IV đúng vì nếu cây hoa vàng có kiểu gen dị hợp (aaBb) thì đời con có 25% aabb

Câu 16: Ở một loài thực vật, khi trong kiểu gen có cả gen A và gen B thì hoa có

màu đỏ Nếu trong kiểu gen chỉ có A hoặc chỉ có B thì hoa có màu vàng Nếukhông có gen A và B thì hoa có màu trắng Hai cặp gen Aa và Bb nằm trên 2 cặpNST khác nhau Cho cây dị hợp về 2 cặp gen nói trên tự thụ phấn được F1 Theo líthuyết, trong số các cây hoa màu đỏ ở F1, tỉ lệ kiểu gen là?

Hoa đỏ A_ B_ = (1AA : 2Aa : 2Bb) = 1 : 2 : 2 : 4

Câu 17: Ở một loài thực vật, khi trong kiểu gen có cả gen A và gen B thì có hoa

màu đỏ Nếu trong kiểu gen chỉ có A hoặc chỉ có B thì hoa có màu vàng Nếu

Trang 13

không có gen A và B thì hoa có màu trắng Ở phép lai AaBb × aaBb, đời con có tỉ

AaBb × aaBb = (Aa × aa)(Bb×Bb)

Aa × aa → đời con có 1A- : 1aa Bb×Bb → đời con có 3B_ : 1bb

AaBb × aaBb = (Aa × aa)(Bb×bb) = (1A_ : 1aa)(3B_ : 1bb)

3A_B_ : 1A-bb : 3aaB- : 1aabb

→ Kiểu hình 3 hoa đỏ : 4 hoa vàng : 1 hoa trắng

Câu 18: Một loài thực vật, tính trạng màu hoa do hai cặp gen quy dịnh Cho hai

cây đều có hoa hồng giao phấn với nhau, thu được F1 gồm 100% cây hoa đỏ Chocác cây F1 tự thụ phấn, thu được F2 có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 56,25% cây hoa

đỏ : 37,5% cây hoa hồng : 6,25% cây hoa trắng Biết rằng không xảy ra đột biến.Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I F2 có 5 loại kiểu gen quy định kiểu hình hoa hồng

Trang 14

II Trong tổng số cây hoa đỏ ở F2, số cây không thuần chủng chiếm tỉ lệ 8/9.

III Cho tất cả các cây hoa hồng ở F2 giao phấn với tất cả các cây hoa đỏ ở F2, thuđược F3 có số cây hoa trắng chiếm tỉ lệ

IV Cho tất cả các cây hoa hồng ở F2 giao phấn với tất cả các cây hoa trắng, thuđược F3 có kiểu hình phân li theo tỉ lệ: 1 cây hoa đỏ : 2 cây hoa hồng : 1 cây hoatrắng

Đáp án: B

F2 có tỉ lệ 9 cây hoa đỏ : 6 cây hoa hồng : 1 cây hoa trắng

→ Tính trạng di truyền theo quy luật tương tác bổ sung

* Quy ước gen: A_B_ quy định hoa đỏ; A_bb hoặc aaB_ quy định hoa hồng; aabbquy định hoa trắng

F2 có tỉ lệ 9 : 6 : 1 = 16 kiểu tổ hợp giao tử → Kiểu gen F1 là AaBb

I sai vì F2 có 4 kiểu gen quy định hoa hồng, đó là Aabb, AAbb, aaBb, aaBB

II đúng vì số cây thuần chủng (AABB) chiếm 1/9 nên số cây không thuần chủngchiếm tỉ lệ là 1 – =

III đúng vì ở cây hoa hồng ở F2, giao tử ab chiếm tỉ lệ ; Ở cây hoa đỏ F2, giao tử

ab chiếm tỉ lệ 1/9 → Đời F3 có số cây hoa trắng (aabb) chiếm tỉ lệ = × =

Trang 15

IV sai vì khi tất cả các cây hoa hồng ở F2 giao phấn với cây hoa trắng, thu được

F3 có kiểu hình phân li theo tỉ lệ là 2 cây hoa hồng : 1 cây hoa trắng

Câu 19: Tính trạng chiều cao do 3 cặp gen AaBbDd tương tác cộng gộp, trong đó

cứ có thêm 1 alen trội thì cây cao thêm 10cm Nếu kiểu gen AaBbDd có độ cao

120 cm thì kiểu gen aabbDD có độ cao bao nhiêu?

Đáp án: B

Vì kiểu gen aabbDD ít hơn kiểu gen AaBbDd 1 alen trội nên độ cao sẽ thấp hơn 10cm

Câu 20: Tính trạng chiều cây của một loài thực vật do 3 cặp gen Aa, Bb, Dd nằm

trên 3 cặp NST khác nhau và tương tác theo kiểu cộng gộp Khi trong kiểu gen cóthêm 1 alen trội thì cây cao thêm 20 cm; cây đồng hợp gen lặn có chiều cao 100

cm Cho cây cao nhất lại với cây thấp nhất thu được F1 Tiếp tục cho F1 giao phấnngẫu nhiên thu được F2 Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng về đời

F2?

I Loại cây cao 160 cm chiếm tỉ lệ cao nhất

II Có 3 kiểu gen quy định kiểu hình cây cao 120 cm

III Cây cao 140 cm chiếm tỉ lệ

IV Có 7 kiểu hình và 27 kiểu gen

Đáp án: D

Trang 16

Cả 4 phát biểu đúng.

F1 có kiểu gen AaBbDd Vì vậy, ở F2:

- Loại cây cao 160 cm (có 3 alen trội) có =   có tỉ lệ cao nhất Vì cây cao 140

cm (có 2 alen trội) có tỉ lệ là  =

→ Cây cao 120 cm (có 1 alen trội) có tỉ lệ là =  

- Cây cao 12cm (có 1 alen trội) cho nên sẽ có 3 kiểu gen là Aabbdd, aaBbdd,aabbDd

- Vì có 3 cặp gen, nên số kiểu hình là 2 × 3 + 1 = 7 kiểu hình

- Ở tương tác cộng gộp, nếu tính trạng do n cặp gen quy định thì số kiểu hình sẽ là2n + 1

Câu 21: Một loài thực vật, tính trạng màu hoa do hai cặp gen A, a và B, b quy

định Kiểu gen có cả hai loại alen A và B cho kiểu hình hoa đỏ, các kiểu gen khácđều cho kiểu hình họa trắng Alen D quy định là nguyên trội hoàn toàn so với alen

d quy định lá xẻ thùy Phép lai P: Aabbdd × aaBbDd, thu được F1 Cho biết khôngxảy ra đột biến Theo lí thuyết, có bao phát biểu sau đây đúng?

I F1 có 37,5% số cây hoa trắng, lá nguyên

II F1 có 2 loại kiểu gen đồng hợp tử quy định kiểu hình hoa trắng, lá xẻ thùy

III F1 có 1 loại kiểu gen quy định kiểu hình hoa đỏ, lá xẻ thùy

IV, F1 có 3 loại kiểu gen quy định kiểu hình hoa trắng, lá nguyên

Trang 17

(Ở phép lai AaBb × aabb, kiểu hình A_B_ ở đời con chiếm tỉ lệ là  = 25%)

II sai vì F1 có 1 kiểu gen đồng hợp tử về kiểu hình hoa trắng, lá xẻ thùy, đó làaabbdd

III đúng vì hoa đỏ, lá xẻ thùy (A_B_dd) ở F1 có 1 kiểu gen là AaBbdd

IV đúng vì hoa trắng, lá nguyên có 3 kiểu gen, đó là (Aabb, aaBb, aabb) × (Dd)

Câu 22: Ở một loài thực vật, khi trong kiểu gen có cả gen A và gen B thì hoa có

màu đỏ Nếu trong kiểu gen chỉ có A hoặc chỉ có B thì hoa có màu vàng Nếukhông có gen A và B thì hoa có màu trắng Hai cặp gen Aa và Bb nằm trên 2 cặpNST khác nhau Cho cây dị hợp về 2 cặp gen nói trên tự thụ phấn, ở đời con, loạikiểu hình hoa trắng chiếm tỉ lệ

Trang 18

→ Tỉ lệ cây hoa trắng = = = 6,25%.

Câu 23: Ở một loài thực vật, tính trạng màu hoa do 2 cặp gen Aa và Bb nằm trên 2

cặp NST khác nhau quy định Kiểu gen có cả A và B thì quy định hoa tím; kiểugen chỉ có A thì quy định hoa đỏ; chỉ có B thì quy định hoa vàng; kiểu gen đồnghợp lặn thì quy định hoa trắng; Tính trạng hình dạng quả do cặp gen Dd nằm trêncặp nhiễm sắc thể thường khác quy định, trong đó DD quy định quả tròn, dd quyđịnh quả dài, Dd quy định quả bầu dục Biết không xảy ra đột biến Theo lí thuyết,

có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I Có 4 loại kiểu gen khác nhau quy định kiểu hình hoa vàng, quả tròn

II Cho các cây hoa đỏ, quả bầu dục giao phấn với nhau thì có tối đa 6 loại kiểuhình

III Nếu cho các cây hoa tím, quả dài giao phấn ngẫu nhiên với nhau thì có tối đa

Ngày đăng: 07/02/2023, 09:37

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w