MỞ ĐẦU Tín ngưỡng, tôn giáo là hiện tượng xã hội cổ xưa nhất của nhân loại. Quá trình tồn tại và phát triển của tôn giáo đã tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống chính trị, văn hóa, xã hội, tâm lý, đạo đức, phong tục, tập quán của nhiều dân tộc, quốc gia trong đó có Việt Nam. Tín ngưỡng, tôn giáo là một vấn đề thuộc lĩnh vực nhận thức, tình cảm, niềm tin. Trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, các tôn giáo lớn đều thích ứng với lợi ích khác nhau của các giai tầng xã hội, với sự biến đổi của cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng để tìm ra một tiếng nói chung, nhằm tôn vinh ý nghĩa “Tốt đời, đẹp đạo”. Coi tôn giáo như một yếu tố văn hóa được Đảng ta và Bác Hồ đã đặt ra qua việc khẳng định: “Những giá trị truyền thống của các tôn giáo, giá trị đạo đức tôn giáo có những điều phù hợp với xã hội mới”. Việt Nam không chỉ là quốc gia có truyền thống văn hóa lâu đời mà còn là một dân tộc đa tôn giáo, tín ngưỡng, có sự xuất hiện của hầu hết các tôn giáo lớn trên thế giới, như Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo, Baha’i, Bàlamôn…, những tôn giáo nội sinh đặc trưng như Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, … trong đó, có tôn giáo đã ổn định về tổ chức và nề nếp sinh hoạt tôn giáo, đã có đường hướng tiến bộ, có tôn giáo hoạt động chưa ổn định, bản thân mỗi tôn giáo chứa đựng nội dung phong phú về lịch sử, tư tưởng, triết học, đạo đức, văn hóa… riêng biệt. Tuy nhiên, hiện nay, tôn giáo tín ngưỡng lại bị lợi dụng để phục vụ lợi ích chính trị, kinh tế… do đó đang diễn biến phức tạp. Từ những vấn đề nêu trên, tôn chọn vấn đề “ Thực trạng vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam hiện nay. Thực tiễn trên địa bàn tây nguyên hiện nay” làm nội dung bài tiểu luận hết môn Tôn giáo và tín ngưỡng.
Trang 1MỞ ĐẦU
Tín ngưỡng, tôn giáo là hiện tượng xã hội cổ xưa nhất của nhân loại Quá trình tồn tại và phát triển của tôn giáo đã tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống chính trị, văn hóa, xã hội, tâm lý, đạo đức, phong tục, tập quán của nhiều dân tộc, quốc gia trong đó có Việt Nam
Tín ngưỡng, tôn giáo là một vấn đề thuộc lĩnh vực nhận thức, tình cảm, niềm tin Trong lịch sử hình thành và phát triển của mình, các tôn giáo lớn đều thích ứng với lợi ích khác nhau của các giai tầng xã hội, với sự biến đổi của cơ
sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng để tìm ra một tiếng nói chung, nhằm tôn vinh
ý nghĩa “Tốt đời, đẹp đạo” Coi tôn giáo như một yếu tố văn hóa được Đảng ta
và Bác Hồ đã đặt ra qua việc khẳng định: “Những giá trị truyền thống của các tôn giáo, giá trị đạo đức tôn giáo có những điều phù hợp với xã hội mới” Việt Nam không chỉ là quốc gia có truyền thống văn hóa lâu đời mà còn là một dân tộc đa tôn giáo, tín ngưỡng, có sự xuất hiện của hầu hết các tôn giáo lớn trên thế giới, như Phật giáo, Công giáo, Tin lành, Hồi giáo, Baha’i, Bà-la-môn…, những tôn giáo nội sinh đặc trưng như Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, … trong đó, có tôn giáo đã ổn định về tổ chức và nề nếp sinh hoạt tôn giáo, đã có đường hướng tiến
bộ, có tôn giáo hoạt động chưa ổn định, bản thân mỗi tôn giáo chứa đựng nội dung phong phú về lịch sử, tư tưởng, triết học, đạo đức, văn hóa… riêng biệt Tuy nhiên, hiện nay, tôn giáo tín ngưỡng lại bị lợi dụng để phục vụ lợi ích chính trị, kinh tế… do đó đang diễn biến phức tạp
Từ những vấn đề nêu trên, tôn chọn vấn đề “ Thực trạng vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam hiện nay Thực tiễn trên địa bàn tây nguyên hiện nay”
làm nội dung bài tiểu luận hết môn Tôn giáo và tín ngưỡng
Trang 2NỘI DUNG
1 Một số vấn đề đặt ra từ việc thực hiện chính sách tôn giáo, tín
ngưỡng hiện nay
* Hệ thống chính sách, pháp luật về TN, TG cần được tiếp tục hoàn thiện
Hệ thống chính sách, pháp luật chưa theo kịp tình hình tôn giáo, tín ngưỡng
Hiện tượng tôn giáo mới, lạ diễn biến phức tạp chưa có chủ trương giải quyết
* Cần có sự phối kết hợp giữa các cơ quan của HTCT trong công tác tôn giáo
Thực tế hiện nay vẫn còn tình trạng: thiếu sự phối hợp giữa các tổ chức, đùn đẩy trách nhiệm, đối xử không công bằng giữa các tôn giáo
* Cần tăng cường công tác vận động quần chúng, xây dựng lực lượng chính trị trong các vùng có đồng bào tôn giáo
Công tác phát triển, xây dựng Đảng, xây dựng lực lượng cốt cán, người tiêu biểu trong các vùng tôn giáo chưa được quan tâm thường xuyên
Công tác quy hoạch, đào tạo bồi dưỡng cán bộ vùng giáo chưa có nhiều chuyển biến
Công tác vận động quần chúng tín đồ, chức sắc tôn giáo và công tác xây dựng các tổ chức yêu nước trong vùng tôn giáo chưa được quan tâm đúng mức
* Hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng còn tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội
Trang 3Các hoạt động lợi dụng tôn giáo, tín ngưỡng phục vụ lợi ích chính trị, kinh tế hiện nay diễn ra rất phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây mất ổn định về an ninh chính trị, an toàn xã hội
2 Định hướng nâng cao hiệu quả của việc thực hiện chính sách tôn giáo, tín ngưỡng
2.1 Tập trung nâng cao nhận thức, thống nhất quan điểm, trách nhiệm của
hệ thống chính trị và toàn xã hội về vấn đề TG
- Tăng cường tuyên truyền, phổ biến các quan điểm, chủ trương, chính sách
về tôn giáo cho cán bộ, nhân dân, cho chức sắc, chức việc, nhà tu hành và tín đồ các tôn giáo
- Phân định chức năng, nhiệm vụ và phối kết hợp chặt chẽ giữa các tổ chức của hệ thống chính trị
- Giữ gìn và phát huy truyền thống dt; tôn trọng tín ngưỡng truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số và đồng bào có đạo, tăng cường sự đồng thuận giữa người có và không có tín ngưỡng, tôn giáo, giữa các tôn giáo, tín ngưỡng khác nhau
2.2 Tăng cường công tác vận động quần chúng, xây dựng lực lượng chính trị
ở cơ sở
- Thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở; đổi mới nội dung, phương thức công tác vận động tín đồ các tôn giáo
- Tăng cường hoạt động của MTTQVN và các đoàn thể nhân dân trong việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về tôn giáo
2.3 Tăng cường quản lý nhà nước về tôn giáo
- Tăng cường đầu tư, thực hiện có hiệu quả các dự án, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội , vùng có đông tín đồ tôn giáo, vùng dân tộc thiểu số
Trang 4- Hoàn thiện chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo.
- Khuyến khích các tôn giáo có tư cách pháp nhân tham gia các hoạt động y
tế, văn hóa, xã hội, giáo dục phù hợp với chức năng, khả năng của mỗi tôn giáo
và quy định của pháp luật
- Thống nhất chủ trương xử lý vấn đề nhà, đất sử dụng vào mục đích tôn giáo hoặc có liên quan đến tôn giáo, tín ngưỡng theo quy định của pháp luật
- Tăng cường cảnh giác, chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu của các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề TG,TN
2.4 Tăng cường công tác tổ chức, cán bộ làm công tác tôn giáo, tín ngưỡng
- Củng cố, kiện toàn bộ máy tổ chức làm công tác tôn giáo, tín ngưỡng của hệ thống chính trị, xác định chức năng, nhiệm vụ của từng tổ chức
- Xây dựng, thực hiện tốt công tác quy hoạch đào tạo bồi dưỡng, sử dụng và bảo đảm chế độ, chính sách đối với cán bộ làm công tác tôn giáo, tín ngưỡng
3 Thực trạng tình hình tôn giáo, tín ngưỡng và công tác tôn giáo Trên địa bàn tây nguyên hiện nay
Hiện nay, các tôn giáo đang hoạt động hợp pháp trên địa bàn Tây Nguyên
có khoảng 1,7 triệu tín đồ, chiếm 34% dân số toàn vùng; trong đó, Phật giáo -487.500 tín đồ, Công giáo - 750.000 tín đồ, Tin lành - 380.000 tín đồ và đạo Cao đài - 18.845 tín đồ Riêng đồng bào các dân tộc thiểu số theo các tôn giáo, có hơn 460.000 tín đồ
Trong những năm gần đây, các địa phương ở Tây Nguyên có bước phát triển vượt bậc, tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao, hơn mức bình quân chung của
cả nước; thu nhập bình quân đầu người tăng nhanh; kết cấu hạ tầng được đầu tư xây dựng khá quy mô và đồng bộ; các chương trình, dự án quốc gia và của địa phương bước đầu có hiệu quả, góp phần giảm tỷ lệ hộ đói nghèo xuống đáng kể
Trang 5Sinh hoạt của nhân dân nói chung, của bà con giáo dân nói riêng, theo đó từng bước ổn định và nâng lên; nhiều nơi phong trào sống “tốt đời, đẹp đạo” đi vào cuộc sống, xuất hiện nhiều mô hình, điển hình về lương - giáo đoàn kết; hoạt động đối ngoại của các tổ chức tôn giáo và cá nhân tôn giáo được tăng cường
Về mặt tổ chức, Giáo hội Phật Giáo Việt Nam ở Tây Nguyên có ban đại diện ở cấp huyện, ban trị sự ở cấp tỉnh; Công giáo có 3 giáo phận (Kon Tum, Buôn Ma Thuột và Đà Lạt), dưới giáo phận có các giáo hạt, giáo xứ và họ giáo; Đạo Tin lành thuộc hệ phái Tin lành Việt Nam (miền Nam) đến nay có 5 ban đại diện ở cấp tỉnh, 141 chi hội và trên 1.000 điểm nhóm sinh hoạt Cơ sở thờ tự của các tôn giáo ngày càng được xây dựng, nâng cấp khang trang; đời sống sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo của tín đồ, chức sắc được nâng lên, nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh được tôn trọng, hầu hết quần chúng tín đồ, chức sắc tôn giáo phấn khởi, tin tưởng vào đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước, tích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện nhân đạo, các phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, các lễ hội tôn giáo truyền thống được đẩy mạnh
Cùng với phát triển kinh tế - xã hội, công tác tôn giáo ở Tây Nguyên cũng
có những chuyển biến khá tích cực Xác định nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là vận động quần chúng thực hiện tốt đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, những năm qua, các cấp, các ngành tại Tây Nguyên đã tập trung đẩy mạnh công tác vận động quần chúng ở vùng có đông đồng bào theo đạo, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới Nhiều địa phương chủ động biên soạn tài liệu tuyên truyền bằng hai thứ tiếng, nội dung ngắn gọn, phù hợp với trình độ nhận thức của đồng bào; tăng thời lượng và nâng cao chất
Trang 6lượng chương trình phát thanh bằng tiếng dân tộc; phát huy vai trò già làng, trưởng thôn, buôn, người có uy tín trong công tác vận động quần chúng Các thành viên trong hệ thống chính trị ở cơ sở và lực lượng vũ trang trên địa bàn có
sự phối hợp thống nhất trong lĩnh vực tôn giáo, tham gia xử lý, giải quyết tốt các
vụ việc nảy sinh liên quan đến tôn giáo trên địa bàn Đến nay, tất cả các tỉnh ở Tây Nguyên đều đã tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 7, khóa IX,
về Phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, về Công tác tôn giáo và Thông báo
số 160 của Ban Bí thư về Một số chủ trương đối với đạo Tin lành Các địa phương chủ động giải quyết kịp thời các nhu cầu chính đáng của các tôn giáo như giúp đỡ, hướng dẫn các giáo hội hoạt động đúng đường hướng hành đạo; thăm viếng các chức sắc nhân các ngày lễ trọng; giúp đỡ các giáo hội về an ninh trật tự trong các dịp lễ hội, hành hương, đại hội
Nhìn chung, công tác tôn giáo ở Tây Nguyên từng bước đi vào chiều sâu, sát cơ sở, sát dân, chuyển tải thông tin kịp thời đến với đồng bào nói chung, đồng bào có đạo nói riêng; xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với các chức sắc, chức việc trong các tôn giáo trên tinh thần đoàn kết dân tộc Hiện nay, tình hình tôn giáo ở Tây Nguyên có chiều hướng phát triển tích cực, hầu hết các chức sắc và giáo dân đều có nguyện vọng phát triển mạnh về tôn giáo và nhất quán với đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước về công tác tôn giáo
Tuy nhiên, bên cạnh sự chuyển biến tích cực trên, vấn đề tôn giáo và công tác tôn giáo trên địa bàn Tây Nguyên vẫn còn diễn biến khó lường Các thế lực thù địch đã và đang tìm cách lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo chống phá Đảng
Trang 7và Nhà nước ta với mục tiêu từng bước tách tôn giáo ra khỏi sự quản lý nhà nước, cụ thể như:
- Sử dụng những phần tử phản động, quá khích, cực đoan trong đồng bào các dân tộc, trong tôn giáo vào các hoạt động chống phá cách mạng Kích động, chia rẽ các tôn giáo, giữa tôn giáo với Đảng và chính quyền
- Tài trợ, sử dụng các đài phát thanh, gửi tài liệu phản động và kinh sách vào trong đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào các tôn giáo nhằm kích động số cực đoan, phản cách mạng, quá khích trong đồng bào dân tộc, trong các tôn giáo
để tập hợp lực lượng; phối hợp móc nối trong - ngoài để tiến hành hoạt động gây rối, biểu tình, bạo loạn chính trị; tuyên truyền vu cáo chính quyền “đàn áp” tôn giáo, đòi tôn giáo “độc lập” với Nhà nước, đòi xóa bỏ các tổ chức tôn giáo được Nhà nước ta chấp thuận như: “Giáo hội Phật giáo Việt Nam”; “Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam”, các hệ phái Tin lành hợp pháp Hiện nay, chúng tìm cách phát triển nhiều hệ phái Tin lành hoạt động trái phép; trong Công giáo thì lập nhiều loại hội đoàn để tranh chấp quần chúng bằng các thủ đoạn, các hình thức tài trợ, âm mưu từng bước vô hiệu hóa hệ thống chính trị của ta ở cơ sở
Đối với vấn đề dân tộc, các thế lực thù địch thông qua số đối tượng người dân tộc lưu vong tăng cường tổ chức hội thảo về văn hóa - lịch sử các dân tộc thiểu số, viện trợ nhân đạo, nhằm lôi kéo những người có uy tín, trí thức là người dân tộc thiểu số; kích động tư tưởng dân tộc hẹp hòi, đòi ly khai, lập khu
tự trị Hiện tại, có một số Fulrô lưu vong và các đoàn khách nước ngoài đến Tây Nguyên với danh nghĩa tham quan, du lịch và tìm hiểu tình hình, nhưng thực chất tìm cách móc nối, lôi kéo những người đã từng tham gia Fulrô, nhất là số lừng khừng, cực đoan nhằm xây dựng lực lượng tại chỗ
Trang 8Để tiếp tục làm tốt công tác tôn giáo và dân tộc ở Tây Nguyên, cần tiến hành đồng bộ các giải pháp về phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững an ninh, quốc phòng, thực hiện tốt chính sách tôn giáo và dân tộc của Đảng, Nhà nước, coi trọng công tác dân vận của cả hệ thống chính trị, nhất là ở cơ sở Quan điểm chung nhất là:
- Tăng cường hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, nhất là những người có đạo, đồng bào các dân tộc thiểu số trên cơ sở tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và không tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân; nâng cao kiến thức và ý thức tôn trọng pháp luật của mọi người dân Công tác tuyên truyền, giáo dục tập trung vào từng loại đối tượng cụ thể Nội dung chú trọng vào tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về dân tộc, về tôn giáo và làm rõ những thành quả cách mạng từ khi thống nhất đất nước cho đến nay, nhất là những chính sách
ưu tiên, ưu đãi đối với vùng đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên
- Tiếp tục thực hiện các nhiệm vụ và giải pháp nêu trong Nghị quyết số 10/NQ-TW, ngày 18-2-2001, của Bộ Chính trị và các quyết định của Chính phủ
và Thủ tướng Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh, quốc phòng ở các tỉnh Tây Nguyên Trước hết, xác định rõ và xây dựng mô hình nông
- lâm kết hợp có hiệu quả Gắn sản xuất với mở rộng mạng lưới thương nghiệp, chế biến nông sản hàng hóa Tập trung chỉ đạo thực hiện giao khoán quản lý, bảo
vệ rừng, giao đất trồng rừng cho hộ gia đình hoặc tạo điều kiện cho đồng bào đủ sống và vươn lên từ nghề rừng; tổ chức đào tạo nghề gắn với giải quyết công ăn việc làm đối với đồng bào các dân tộc thiểu số tại chỗ Triển khai thực hiện tốt các chính sách xã hội như: hỗ trợ về nhà ở, giáo dục - đào tạo, y tế, xã hội, văn
Trang 9hóa để đồng bào thực sự được hưởng lợi về những thành quả do Nhà nước đầu tư
- Tiếp tục quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 7 (khóa IX)
Về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, Về công tác dân tộc và công tác tôn giáo. Phát huy quyền làm chủ của nhân dân ngay ở thôn làng, buôn bản, phum sóc; tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân; đẩy mạnh phong trào “Xây dựng đời sống văn hóa mới ở khu dân cư”, xây dựng “Gia đình văn hóa”, “Thôn buôn văn hóa”, phong trào “Quần chúng tích cực tham gia xây dựng và bảo vệ an ninh Tổ quốc”; khôi phục và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số; xử lý, phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời các nhân tố gây mất ổn định ở Tây Nguyên
- Đầu tư xây dựng hệ thống chính trị, trước hết kiện toàn đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác dân tộc, công tác tôn giáo ở các cấp, các ngành, thực hiện phương châm “Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” Tăng cường công tác dân vận chính quyền làm sao thực hiện theo tinh thần: Gần dân, trọng dân, hiểu dân và có trách nhiệm với dân; nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin. Có kế hoạch cụ thể bồi dưỡng về kiến thức hiểu biết về tôn giáo, về các quan điểm, chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước đối với tình hình phát triển kinh
tế - xã hội, an ninh, quốc phòng, dân tộc, tôn giáo, an sinh xã hội trên địa bàn
- Coi trọng công tác quản lý nhà nước đối với mọi hoạt động tôn giáo trên địa bàn Chủ động phối hợp giữa các cấp, các ngành trong việc đấu tranh, xử lý với các phần tử đội lốt tôn giáo, chức sắc, tín đồ vi phạm pháp luật, gây chia rẽ dân tộc, tôn giáo Đấu tranh làm rõ đâu là sinh hoạt tôn giáo thuần túy, đâu là lợi dụng tôn giáo, các tổ chức tôn giáo trái phép ở các địa phương
Trang 10- Nghiên cứu và tổ chức thực hiện tốt Nghị quyết số 23/2003/NQ-UBTVQH, ngày 26-11-2003, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XI về đất
do Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý nhà đất và chính sách cải tạo xã hội chủ nghĩa trước ngày 01-7-1991, các Nghị định số 127/2005/NĐ-CP; Nghị định số 84/2007/NĐ/CP của Chính phủ và Chỉ thị 1940/CT-TTg, ngày 31-12-2008 của Thủ tướng Chính phủ “Về nhà, đất liên quan đến tôn giáo”
Toàn bộ hệ thống chính trị, mỗi cán bộ, đảng viên, có trách nhiệm làm tốt công tác tôn giáo; lồng ghép việc thực hiện công tác tôn giáo với các phong trào hành động từ cơ sở đó là hướng đi thiết thực và hiệu quả ở Tây Nguyên./