Đề án tốt nghiệp thúc đẩy chuyển đổi hợp tác xã nông nghiệp theo luật htx 2012 giai đoạn 2016 2020

MỤC LỤC Phần 1 MỞ ĐẦU 1 1 1 Lý do chọn đề án 1 1 2 Mục tiêu của đề án Giúp Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn những giải pháp thúc đẩy chuyển đổi HTX NN theo Luật HTX năm 2012 3 1 3 Nhiệm vụ của đề[.]

MỤC LỤC

Phần 1 MỞ ĐẦU 1

1.1.Lý do chọn đề án 1

1.2 Mục tiêu của đề án: Giúp Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn những giải pháp thúc đẩy chuyển đổi HTX NN theo Luật HTX năm 2012 3 1.3 Nhiệm vụ của đề án 3

1.4 Giới hạn của đề án 3

Phần 2 NỘI DUNG 4

2.1 Căn cứ xây dựng đề án 4

2.2 Nội dung cơ bản của đề án 10

2.2.1 Thực trạng chuyển đổi HTXNN theo Luật HTX 2012 10

2.2.2 Đánh giá thực trạng chuyển đổi HTXNN theo Luật HTX 2012 25

2.2.3 Nguyên nhân của hạn chế, khó khăn trong chuyển đổi HTX NN theo Luật HTX 29

2.2.4 Nội dung cụ thể thực hiện đề án 31

2.2.5 Các giải pháp thực hiện đề án 32

2.3 Tổ chức thực hiện đề án 35

2.3.1 Những thuận lợi khó khăn khi thực hiện đề án 35

2.3.2.Các nguồn lực khi thực hiện đề án 37

2.3.3 Kế hoạch tiến độ thực hiện 37

2.3.4 Phân công trách nhiệm thực hiện đề án 38

2.4 Dự kiến hiệu quả mang lại 39

2.4.1 Sản phẩm của đề án 39

2.4.2.Tác động và ý nghĩa của đề án 40

Phần 3 KẾT LUẬN 41

TÀI LIỆU THAM KHẢO 42

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

HTX NN : Hợp tác xã nông nghiệp

PHẦN 1 MỞ ĐẦU 1.1.Lý do chọn đề án

Hợp tác xã (HTX) ở Việt Nam đã hình thành và phát triển từ nửa thế kỷtrước đây, bắt đầu tại miền Bắc từ năm 1958, mở rộng ra cả nước từ năm

1975 Trong quá trình đó, HTX đã có nhiều thay đổi về tổ chức và phươngthức hoạt động qua nhiều lần cải tiến và đổi mới trước khi có Luật HTX năm1996

Năm 1996, lần đầu tiên Việt Nam có Luật HTX và các HTX đã đượcchuyển đổi về hình thức tổ chức và phương thức hoạt động theo những quyđịnh của luật này Quá trình này diễn ra được 6 năm (1997 - 2002) và HTX đãđạt được những tiến bộ nhất định về tổ chức theo các nguyên tắc HTX và hoạtđộng có hiệu quả hơn theo cơ chế thị trường Tuy nhiên, tổng kết thực tế quátrình phát triển HTX theo Luật HTX năm 1996 đã cho thấy, một bộ phận lớncác HTX đã không thể chuyển đổi theo luật này do những hạn chế trong quyđịnh về tổ chức và hoạt động của HTX trong các lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vựcnông nghiệp Từ đó Quốc hội đã đánh giá thực trạng thực hiện luật HTX năm

1996, tìm ra những hạn chế và cho soạn thảo để công bố Luật HTX mới vàonăm 2003

Như vậy, từ năm 2004, các HTX đã chuyển đổi về tổ chức và hoạt độngtheo Luật HTX năm 2003 và đã có bước phát triển về chất theo hướng vừachuyển đổi về tổ chức theo quy định của luật HTX năm 2003, vừa đổi mớihoạt động theo hướng mở rộng các dịch vụ phục vụ xã viên trong sản xuấtnông nghiệp đồng thời mở rộng hoạt động kinh doanh ra thị trường bên ngoài

để tìm kiếm các cơ hội kinh doanh mà pháp luật không cấm để tăng thu nhậpcho HTX và xã viên của nó

Tuy nhiên, HTX hoạt động theo Luật năm 2003 còn gặp nhiều khó khăn,biểu hiện nhiều hạn chế đòi hỏi phải có việc điều chỉnh, sửa đổi luật để tạo

điều kiện cho HTX phát triển, những tồn tại chủ yếu là: Tình trạng yếu kémphổ biến và lâu dài về: trình độ công nghệ lạc hậu, năng lực đội ngũ cán bộquản lý yếu, chất lượng, hiệu quả hoạt động nói chung thấp Đa số cácHTXNN mới chỉ chủ yếu thực hiện các dịch vụ đầu vào cho sản xuất nôngnghiệp còn các dịch vụ đầu ra như bảo quản, chế biến, tiêu thụ sản phẩm lạichưa thực hiện được Hiện nay tiêu thụ sản phẩm là đòi hỏi cấp thiết củathực tiễn nhưng lại mới chỉ có khoảng 10% số HTX thực hiện việc bao tiêumột phần nông sản cho nông dân Người nông dân nói chung vẫn phải “tựlàm, tự bán” là chính, dẫn đến rủi ro nhiều trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm

và thu nhập của người dân Nhiều HTXNN còn lúng túng trong định hướnghoạt động và đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, chưa có sản phẩm dịch

vụ tốt để đáp ứng nhu cầu sản xuất hàng hóa; thiếu sự liên kết chặt chẽ giữaHTX với thành viên nên hiệu quả hoạt động của các HTXNN còn hạn chế

Do hiệu quả hoạt động hạn chế, lợi ích mang lại cho thành viên chưa caonên người nông dân chưa hăng hái tham gia, gắn bó với HTX, chưa coi HTX

là “nhà của mình”

Chính vì vậy Quốc hội đã cho tổng kết việc thi hành Luật HTX năm 2003

và cho soạn thảo thông qua Luật HTX năm 2012 để khắc phục những hạn chếcủa Luật HTX năm 2003, nhằm thúc đẩy phát triển HTX nói chung và HTXnông nghiệp nói riêng theo đúng các nguyên tắc HTX

Quá trình thực hiện luật HTX năm 2012 tiếp tục đặt ra việc chuyển đổi,đăng ký lại HTX theo các quy định mới, trong đó có quy định về hình thức tổchức HTX mới là: xã viên HTX đổi là thành viên HTX, Ban quản trị đổi làHĐQT, Trưởng ban quản trị đổi là Chủ tịch HĐQT, Chủ nhiệm đổi là Giámđốc và các quy định mới về phương thức hoạt động của HTX theo hướngHTX tập trung vào các hoạt động dịch vụ thành viên, thành viên có tráchnhiệm tham gia các hoạt động mà HTX triển khai (HTX chỉ được cung cấpdịch vụ ra bên ngoài không quá 32% tổng giá trị dịch vụ mà HTX cung ứng,

thành viên HTX phải cam kết sử dụng dịch vụ của HTX) Thời hạn chuyểnđổi HTX theo luật 2012 kéo dài 3 năm (từ ngày 1/7/2012 đến ngày 1/7/2013).Đến nay thời hạn chuyển đổi của các HTX sắp kết thúc, nhưng số HTX đãchuyển đổi chưa nhiều Theo đánh giá tổng kết của Bộ NN & PTNT thì đếnhết năm 2015 mới có khoảng 18,87% HTXNN chuyển đổi theo Luật Hợp tác

xã 2012 Do đó phần lớn các hợp tác xã nông nghiệp hiện nay về phương thứchoạt động vẫn chưa có sự thay đổi, tư duy hoạt động còn nặng về hành chính,bao cấp theo phương thức hợp tác xã kiểu cũ

Vì vậy, việc HTX phải tổ chức lại hoạt động cho phù hợp với Luật Hợp tác

xã 2012 là việc làm cần thiết Tuy nhiên, vấn đề tổ chức lại hoạt động theoLuật Hợp tác xã hiện nay ở các địa phương còn có nhiều khó khăn lúng túng,thiếu sự hướng dẫn thực hiện một cách thống nhất trên phạm vi toàn quốc

Vì vậy, với vai trò một cán bộ đường lối của Đảng, sau khi kết thúc khóahọc cao cấp lý luận tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, tôi chọn

vấn đề “Thúc đẩy chuyển đổi Hợp tác xã nông nghiệp theo Luật HTX 2012 giai đoạn 2016-2020” làm đề án tốt nghiệp

1.2 Mục tiêu của đề án: Giúp Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn những giải pháp thúc đẩy chuyển đổi HTX NN theo Luật HTX năm 2012 1.3 Nhiệm vụ của đề án

- Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về chuyển đổi hình thức tổ chức,phương thức hoạt động của HTX nông nghiệp theo Luật HTX;

- Đánh giá được thực trạng hoạt động và kết quả chuyển đổi hình thức tổchức và phương thức hoạt động của HTX nông nghiệp theo luật HTX 2012,phát hiện những hạn chế và nguyên nhân;

- Đề xuất giải pháp thúc đẩy chuyển đổi hình thức tổ chức, phương thứchoạt động của HTX nông nghiệp theo luật HTX 2012 nhằm phục vụ xây dựngNTM

1.4 Giới hạn của đề án

- Đối tượng nghiên cứu của đề án là: Chuyển đổi HTX NN theo Luật HTX

năm 2012

- Thời gian: Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong 5 năm 2016-2020

- Không gian: Nghiên cứu trên địa bàn cả nước

Phần 2 NỘI DUNG 2.1 Căn cứ xây dựng đề án

2.1.1 Căn cứ khoa học, lý luận

Đề án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, Tưtưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm, đường lối của Đảng về HTXNN

2.1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

* Khái niệm HTX, HTXNN

- Về HTX: Luật HTX năm 2012, thay thế Luật HTX 2003, đã có sự thayđổi về định nghĩa HTX (khoản 1, điều 3): “Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tậpthể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyệnthành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh,tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ,

tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã”

- Về HTXNN: Cho tới nay, chưa có một văn bản nhà nước nào đưa ra địnhnghĩa chinh thức về HTX Gần đây nhất, dự thảo Nghị định Hợp tác xã nôngnghiệp của Chính phủ năm 2015 đưa ra định nghĩa: Hợp tác xã nông nghiệp là

tổ chức kinh tế tập thể của các hộ gia đình, cá nhân, pháp nhân thành lập vàhoạt động theo Luật Hợp tác xã để hợp tác, tương trợ lẫn nhau trong hoạt độngsản xuất kinh doanh, dịch vụ trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủysản, lâm nghiệp, diêm nghiệp, thủy lợi, ngành nghề và môi trường nông thôn

(gọi chung là nông nghiệp) nhằm nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống của

các thành viên

- Quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động của HTX theo Luật HTX 2012

so với HTX theo Luật HTX 2003

Quy định thành lập, tổ chức, hoạt động của HTX theo Luật 2003: Theo quyđịnh Luật HTX năm 2003, HTX hoạt động như một loại hình doanh nghiệp,

có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chínhtrong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích lũy và các nguồn vốn khác của HTX theoquy định của pháp luật Luật không quy định HTX phải có tối thiểu bao nhiêuthành viên tham gia Về tổ chức bộ máy HTX, Luật HTX năm 2003 quy định:Ðại hội thành viên có quyền quyết định cao nhất của HTX; Ðại hội thành viênchỉ được thực hiện khi có ít nhất hai phần ba tổng số thành viên hoặc đại biểuthành viên tham dự Mỗi thành viên hoặc đại biểu thành viên chỉ có một phiếubiểu quyết ngang nhau Ban quản trị HTX là bộ máy quản lý HTX do Ðại hộithành viên bầu trực tiếp, gồm Trưởng Ban quản trị và các thành viên khác Sốlượng thành viên Ban quản trị do Ðiều lệ HTX quy định Nhiệm kỳ của Banquản trị HTX do Ðiều lệ HTX quy định nhưng tối thiểu là hai năm và tối đakhông quá năm năm Luật HTX 2003, cho phép HTX chọn 1 trong 2 mô hình

tổ chức, gồm: một bộ máy vừa quản lý vừa điều hành; hoặc thành lập riêng bộmáy quản lý và bộ máy điều hành Ban kiểm soát là bộ máy giám sát và kiểmtra mọi hoạt động của HTX theo đúng pháp luật và Ðiều lệ HTX Ban kiểmsoát do Ðại hội thành viên bầu trực tiếp Số lượng thành viên Ban kiểm soát

do Ðiều lệ HTX quy định; HTX có ít thành viên có thể chỉ bầu một kiểm soátviên Về thành viên HTX: Thành viên HTX có thể là cá nhân, hộ gia đình vàpháp nhân Mọi thành viên đều phải tự nguyện tham gia, tán thành Điều lệHTX và góp vốn Quy định về vốn góp: Thành viên góp vốn theo quy địnhcủa Ðiều lệ HTX; mức vốn góp không vượt quá 30% vốn điều lệ của HTX.Quy định việc phân phối thu nhập: Luật HTX 2003 quy định chia lãi chothành viên theo vốn góp, công sức đóng góp của thành viên và phần còn lạichia cho thành viên theo mức độ sử dụng dịch vụ của HTX

Quy định thành lập, tổ chức, hoạt động của HTX theo Luật 2012: LuậtHTX năm 2012 quy định HTX là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tưcách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập Về tổ chức bộmáy HTX, Luật HTX năm 2012 quy định: Cơ cấu tổ chức HTX, LHHTXgồm đại hội thành viên, HĐQT, Giám đốc (Tổng Giám đốc) và ban kiểm soáthoặc kiểm soát viên Theo đó, tổ chức của HTX, LHHTX thống nhất chỉ cómột mô hình Giám đốc (Tổng Giám đốc) là người điều hành hoạt động củaHTX, LHHTX Đại hội thành viên có quyền quyết định cao nhất của HTX,LHHTX Đại hội thành viên gồm đại hội thành viên thường niên và đại hộithành viên bất thường HTX, LHHTX có 100 thành viên, HTX thành viên trởlên có thể tổ chức đại hội đại biểu thành viên HĐQT HTX, LH HTX là cơquan quản lý HTX, LH HTX do hội nghị thành lập hoặc đại hội thành viênbầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo thể thức bỏ phiếu kín Hội đồng quản trịgồm chủ tịch và thành viên, số lượng thành viên hội đồng quản trị do điều lệquy định nhưng tối thiểu là 03 người, tối đa là 15 người Ban kiểm soát, kiểmsoát viên hoạt động độc lập, kiểm tra và giám sát hoạt động của HTX,LHHTX theo quy định của pháp luật và điều lệ Ban kiểm soát hoặc kiểm soátviên do đại hội thành viên bầu trực tiếp trong số thành viên, đại diện HTXthành viên theo thể thức bỏ phiếu kín Số lượng thành viên ban kiểm soát dođại hội thành viên quyết định nhưng không quá 07 người Về thành viênHTX: So với Luật HTX năm 2003, thành viên HTX theo Luật HTX năm

2012 được mở rộng thêm đối tượng là công dân nước ngoài cư trú hợp pháp ởViệt Nam Điều kiện về thành viên cũng được quy định chặt chẽ hơn, thể hiệnnhư nếu thành viên không sử dụng sản phẩm, dịch vụ của HTX trong thờigian quy định theo điều lệ của HTX quá 3 năm thì HTX có quyền chấm dứt tưcách thành viên của thành viên đó Qua đó cho thấy, thành viên thì phải sửdụng dịch vụ của HTX HTX thành lập ra là để phục vụ thành viên, khôngphải phục vụ bên ngoài Đây là một điểm khác biệt giữa HTX và doanhnghiệp vì doanh nghiệp chủ yếu phục vụ bên ngoài Quy định về vốn góp:

Luật HTX 2012 quy định vốn góp của thành viên thực hiện theo thỏa thuận vàtheo quy định của điều lệ nhưng không quá 20% vốn điều lệ của HTX - Quyđịnh tỷ lệ cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng không phảithành viên: HTX có nghĩa vụ cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho thành viên, khiđảm bảo hoàn thành nghĩa vụ đối với thành viên thì mới được cung cấp rangoài thị trường Nghị định 193 đã quy định chi tiết tỷ lệ cung ứng, tiêu thụsản phẩm, dịch vụ cho khách hàng không phải thành viên do điều lệ HTX quyđịnh cụ thể nhưng không quá 32% tổng giá trị cung ứng sản phẩm, dịch vụcủa HTX, LHHTX đối với lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp,diêm nghiệp Quy định việc phân phối thu nhập theo mức độ sử dụng sảnphẩm, dịch vụ Theo đó, việc phân chia theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch

vụ, công sức lao động đóng góp của thành viên đối với HTX, phần còn lạichia theo vốn góp Điều này hoàn toàn ngược với quy định của Luật HTX

2003 Vấn đề tài sản và xử lý tài sản của HTX, liên hiệp HTX khi giải thể,phá sản được quy định tại Điều 21, Nghị định 193: “Phần giá trị tài sản đượchình thành từ khoản trợ cấp, hỗ trợ không hoàn lại của Nhà nước thì chuyểnvào ngân sách địa phương cùng cấp với cơ quan đăng ký HTX, liên hiệpHTX”

*Vai trò của HTX NN trong phát triển nông nghiệp, nông thôn

Thứ nhất, vai trò của HTX NN đối với thành viên HTX

Vai trò kinh tế: Đây được xem là vai trò cơ bản và quan trọng nhất, điềunày xuất phát từ các chức năng, nhiệm vụ của HTX là nhằm giúp thành viênphát triển kinh tế, sau đó mới đến các chức năng khác Theo đó, tất cả hoạtđộng của HTX có mục đích trợ giúp thành viên phát triển kinh tế có thể đượcxem là vai trò kinh tế của HTX đối với thành viên Cụ thể bao gồm : - Vai trò

tổ chức hoạt động tín dụng nội bộ trong HTX - Vai trò tổ chức các dịch vụphục vụ sản xuất nông nghiệp của thành viên : cung cấp dịch vụ cày, bừa ;

dịch vụ tưới, tiêu nước theo nhu cầu ; cung cấp các vật tư đầu vào của sảnxuất nông nghiệp; các dịch vụ bảo vệ cây trồng, vật nuôi - Cung cấp các dịch

vụ tiêu thụ sản phẩm của thành viên làm ra - Vai trò tạo việc làm thông qua

tổ chức sản xuất và kinh doanh mang tính tập thể

Vai trò xã hội: HTX có một số vai trò xã hội đối với thành viên, xuất phát

từ chức năng mang tính xã hội của HTX như: giải quyết, xử lý các vấn đề xãhội trong cộng đồng thành viên đặt ra, làm gia tăng địa vị, lợi ích xã hội củathành viên; nâng cao năng lực hợp tác, liên kết thành viên để cùng nhau xâydựng, phát triển HTX Cụ thể là: - Vai trò tổ chức trong hoạt động hỗ trợthành viên gặp khó khăn, rủi ro trong sản xuất và trong đời sống - Vai trògiúp thành viên gia tăng « vốn xã hội » Trong môi trường HTX nông nghiệp,vốn xã hội của thành viên chính là tổng thể các mối quan hệ của họ với nhautrong nội bộ HTX và với các hệ thống bên ngoài HTX, có ảnh hưởng tới sựphát triển kinh tế của từng thành viên - Vai trò tổ chức hoạt động văn hóa,phúc lợi tập thể cho thành viên

Thứ 2, vai trò của HTX đối với ngành nông nghiệp

Việt Nam với đa số hộ nông dân có quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún,chất lượng không đồng đều nên làm giảm tính cạnh tranh của nông sản trongđiều kiện cạnh tranh quốc tế, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong liên kếtsản xuất và tiêu thụ sản phẩm Trong bối cảnh đó, HTX đóng vai trò trunggian, là cầu nối giữa doanh nghiệp và hộ nông dân cá thể HTX giúp cho sảnxuất sản phẩm có chất lượng đồng đều, áp dụng các quy trình kỹ thuật cóchứng nhận chất lượng và với kinh tế quy mô, có thể giảm chi phí sản xuất,tăng giá bán sản phẩm Từ đó giúp tăng tính cạnh tranh của sản phẩm nôngnghiệp trong cạnh tranh với tác nhân khác HTXNN góp phần nâng cao hiệuquả SXKD nông nghiệp Việc HTX tham gia cung cấp các dịch vụ công trong

sản xuất nông nghiệp và nông thôn cũng làm giảm bớt gánh nặng cho hệthống dịch vụ công nhà nước.

*Quan điểm về chuyển đổi HTX theo Luật HTX

Chuyển đổi HTX theo Luật HTX là nhằm định hướng, xây dựng lại cácHTX ra đời và hoạt động trước khi Luật HTX có hiệu lực theo đúng bản chất,nguyên tắc và những quy định của pháp luật về HTX hiện hành giúp cho cácHTX tiếp tục phát triển, hỗ trợ một cách hiệu quả cho kinh tế hộ thành viên,đồng thời bảo vệ được quyền lợi, tiếng nói của người sản xuất nhỏ trong cơchế thị trường1

- Thông tư 83/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính ban hành ngày 28 tháng 5năm 2015 về hướng dẫn chế độ quản lý tài chính đối với HTX

2.1.3 Căn cứ thực tiễn

Đó chính là thực tiễn chuyển đổi HTXNN theo Luật HTX 2012 hiện nay.Đến hết năm 2015 mới có khoảng 18,87% HTX nông nghiệp hoạt động theoLuật HTX 2012 Do đó phần lớn các HTX nông nghiệp hiện nay về phươngthức hoạt động vẫn chưa có sự thay đổi, tư duy hoạt động còn nặng về hànhchính, bao cấp theo phương thức HTX kiểu cũ Thực tiễn cho thấy một bộphận nhỏ HTXNN chuyển đổi thành công theo Luật HTX 2012 còn phần lớn

1 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tài liệu hướng dẫn thành lập và tổ chức lại hoạt động theo Luật

HTX đối với HTX hoạt động trong nông nghiệp, 2015

các HTX chưa chuyển đổi được theo Luật Từ thực tiễn chuyển đổi của cácHTX NN trong thời gian vừa qua cho ta biết được tại sao có những HTXNNchuyển đổi thành công và hoạt động hiệu quả còn phần lớn các HTX NN chưachuyển đổi được, hoạt động kém hiệu quả Từ đó, giúp đề án đề xuất nhữnggiải pháp sát hợp nhằm thúc đẩy chuyển đổi HTX NN theo Luật HTX tronggiai đoạn tiếp theo: 2016-2020

2.2 Nội dung cơ bản của đề án

2.2.1 Thực trạng chuyển đổi HTXNN theo Luật HTX 2012

* Thực trạng công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Luật HTX 2012

Đối với các cơ quan Trung ương: Sau khi Luật HTX số 23/2012/QH13 cóhiệu lực, Bộ Nông nghiệp và PTNT đã ban hành các văn bản là các Quyếtđịnh, Thông tư và xây dựng các Chương trình hành động và Kế hoạch thựchiện nhằm chỉ đạo các cấp các ngành, các địa phương chỉ đạo các HTXchuyển đổi HTX theo Luật HTX 2012: Quyết định số 710/QĐ-BNN-KTHTngày 10/4/2014 về Kế hoạch đổi mới, phát triển các hình thức tổ chức kinh tếhợp tác trong nông nghiệp Quyết định số 1443/QĐ-BNN-KTHT ngày 27tháng 6 năm 2014 về Chương trình hành động của Bộ Nông nghiệp và PTNTthực hiện Quyết định số 710/QĐ- BNN- KTHT Công văn số 2082/BNN-KTHT ngày 27 tháng 6 năm 2014 gửii UBND các tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương về việc triển khai Quyết định số 710/QĐ-BNN-KTHT Xây dựng

Kế hoạch triển khai, thực hiện Chỉ thị số 19/CT-TTg ngày 24/7/2015 của Thủ

tướng Chính phủ về việc đẩy mạnh triển khai thi hành Luật HTX (kèm theo Quyết định số 3418/QĐ-BNN-KTHT ngày 26/8/2015) Quyết định số

4523/QĐ-BNN-KTHT thành lập Ban soạn thảo và Tổ biên tập và chỉ đạo xâydựng Nghị định của Chính phủ về HTX nông nghiệp Xây dựng Thông tư

hướng dẫn điều kiện, tiêu chí thực hiện Quyết định số 2261/QĐ-TTg phêduyệt Chương trình hỗ trợ phát triển HTX giai đoạn 2016-2020

Bộ Nông nghiệp và PTNT đã phối hợp với Bộ Nội vụ ban hành Thông tưliên tịch số 14/TTLT-BNNPTNT-BNV hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyềnhạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan chuyên môn về nông nghiệp và phát triểnnông thôn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện

Trên cơ sở số liệu báo cáo của các địa phương, nhận thấy tiến độ tổ chức

lại hoạt động của các HTX nông nghiệp chậm (dưới 10%) nên Bộ Nông

nghiệp và Phát triển nông thôn đã có công văn số 4671/BNN-KTHT ngày15/6/2015 gửi Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương vềviệc chỉ đạo các hợp tác xã nông nghiệp, liên hiệp hợp tác xã nông nghiệp tổchức lại hoạt động theo Luật Hợp tác xã

Đối với các địa phương: Sau khi Luật Hợp tác xã năm 2012 và Nghị định

số 193/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013 của Chính phủ được ban hành, đếntháng 12/2015, tình hình triển khai Luật Hợp tác xã ở các địa phương nhưsau: 24/63 tỉnh, thành phố có văn bản chỉ đạo triển khai Luật Hợp tác xã;38/63 tỉnh, thành phố có kế hoạch hoặc văn bản chỉ đạo hợp tác xã tổ chức lạihoạt động theo Luật Hợp tác xã số 23/2012/QH13; 25/63 tỉnh, thành phố cóvăn bản hướng dẫn chỉ đạo hợp tác xã tổ chức lại hoạt động theo Luật Hợp tácxã

Các địa phương sau khi Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành Quyết định số710/QĐ-BNN-KTHT và Quyết định số 4930/QĐ-BNN-KTHT đến nay đã có:

30 tỉnh ban hành Kế hoạch, Đề án Đổi mới tổ chức sản xuất phục vụ tái cơ

cấu ngành nông nghiệp (trong đó 07 tỉnh có Đề án, 23 tỉnh có Kế hoạch); 13

tỉnh UBND tỉnh chỉ đạo không xây dựng Đề án mà lồng ghép với Đề án tái cơcấu hoặc Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể; 20 tỉnh đang triển khai, trong đó

10 tỉnh đang trình UBND phê duyệt, 06 tỉnh đang xây dựng dựng thảo, 04tỉnh đang xây dựng đề cương đổi mới tổ chức HTX NN theo Luật HTX 2012

* Thực trạng công tác tuyên truyền, tập huấn triển khai Luật Hợp tác xã 2012

Năm 2013, Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn đã tổ chức 6 hội nghịtuyên truyền, phổ biến Luật Hợp tác xã năm 2012 cho cán bộ Chi cục PTNTcác tỉnh, thành phố trên cả nước Từ năm 2013 đến nay, Bộ thường xuyên tổchức hội nghị, hội thảo tại 3 miền để cán bộ Sở Nông nghiệp và PTNT, Chicục Phát triển nông thôn và các HTX nông nghiệp các tỉnh có cơ hội trao đổi,chia sẻ kinh nghiệm quản lý và hỗ trợ phát triển kinh tế hợp tác trong nôngnghiệp như: Hội nghị Đổi mới, phát triển các hình thức tổ chức kinh tế hợptác trong nông nghiệp ngày 14/10/2014; Hội nghị tổng kết ngành kinh tế hợptác ngày 12/3/2015, Hội nghị đối thoại chính sách về hợp tác xã nông nghiệpngày 10/4/2015, Hội nghị tổng kết 3 năm thực hiện chuyển đổi hợp tác xãnông nghiệp theo Luật HTX 2012 ngày 26/3/2016 Bộ Nông nghiệp và PTNTcũng đã chủ động phối hợp với Trung ương MTTQVN; Ban Kinh tế Trungương và Liên minh HTX Việt nam tổ chức thành công các Hội nghị sơ kết 03năm thực hiện Kết luận 56-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiệnNghị quyết Trung ương 5 khóa IX về Kinh tế tập thể

Cục Kinh tế hợp tác và PTNT đã phối hợp với các kênh truyền hình, báođài như VTV, VTC, Truyền hình Quốc hội; VOV xây dựng chương trìnhtruyền thông về kinh tế hợp tác Đã có hàng chục lượt phóng viên của cácbáo, đài đã được tạo điều kiện để đi thực tiễn viết bài ở cả 3 miền bắc, trung,nam Năm 2015 đã có tổng cộng 54 bài viết và phóng sự tuyên truyền về kinh

tế hợp tác và hợp tác xã, trong đó có nhiều bài được giải cao ở liên hoan báochí trong nước

Về xây dựng tài liệu hướng dẫn, tuyên truyền, tập huấn, đào tạo về kinh tếhợp tác: Cục Kinh tế hợp tác và PTNT đã chủ trì biên soạn và xuất bản 09 tàiliệu hướng dẫn tuyên truyền về Luật hợp tác xã mới, cơ chế chính sách hỗ trợphát triển hợp tác xã, các tài liệu hướng dẫn thành lập, tổ chức lại hoạt độngsản xuất, kinh doanh trong hợp tác nông nghiệp nhằm hỗ trợ nâng cao năng lựcquản lý sản xuất kinh doanh của các HTX hoạt động trong lĩnh vực nông

nghiệp Điển hình là “Tài liệu hướng dẫn thành lập và tổ chức lại hoạt động theo Luật Hợp tác xã đối với hợp tác xã trong lĩnh vực nông nghiệp”; Sổ tay

“Hỏi đáp về Luật hợp tác xã năm 2012”; Sổ tay “Thành viên hợp tác xã”; tờ

rơi giới thiệu nội dung cơ bản của Luật Hợp tác xã năm 2012; Tài liệu hướngdẫn các hợp tác xã về lập kế hoạch trung hạn, cung ứng và tiêu thụ tập trung,tài liệu về tín dụng nội bộ.v.v…

*Thực trạng công tác đào tạo, tập huấn cán bộ hướng dẫn chuyển đổi HTX

NN theo Luật HTX

Ngoài việc xây dựng “Chương trình khung đào tạo bồi dưỡng cán bộ quản

lý hợp tác xã và tổ hợp tác trong nông nghiệp” theo Quyết định số

2217/QĐ-BNN-TCCB ngày 30/9/2013, một mạng lưới 229 tiểu giáo viên về hợp tác xã

và tổ hợp tác trong nông nghiệp của 63 tỉnh đã được thành lập và đào tạo vềkinh tế hợp tác để thực hiện lại các khóa đào tạo, tập huấn ở địa phương Từnăm 2013 đến nay các địa phương đã tổ chức tuyên truyền và đào tạo tậphuấn Luật Hợp tác xã năm 2012 và các văn bản hướng dẫn cho 81.587 lượtngười; trong đó, riêng năm 2015 các địa phương đã tổ chức 905 hội nghị vàlớp tập huấn cho 46.793 lượt người về Luật Hợp tác xã năm 2012 và tổ chứclại hoạt động theo Luật Hợp tác xã, đặc biệt là nội dung, trình tự thực hiệnđăng ký lại hoạt động hợp tác xã theo Luật Hợp tác xã mới

*Thực trạng triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ hợp tác xã nông nghiệp chuyển đổi theo Luật HTX 2012

Theo báo cáo của 63 tỉnh, thành phố kể từ tháng 7 năm 2013 đến tháng 6

năm 2015 (sau 02 năm Luật Hợp tác xã 2012 có hiệu lực), ngân sách hỗ trợ

phát triển hợp tác xã đạt trên 1019 tỷ đồng, bình quân là khoảng gần 510 tỷđồng/năm Như vậy, trung bình ngân sách dành cho việc hỗ trợ phát triểnHTX, THT chỉ đạt xấp xỉ 8,0 tỷ đồng/tỉnh/năm Năm 2015 theo báo cáo củacác địa phương, dự kiến ngân sách hỗ trợ phát triển HTX sẽ tăng lên có thểđạt trên 860 tỷ đồng, tăng 1,7 lần so với các năm trước đó

Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách còn nhiều hạn chế sau: Số lượng

và tỷ lệ các hợp tác xã tiếp cận được các chính sách rất thấp Trong 12 nhómchính sách hỗ trợ được thống kê mỗi năm cao nhất mới có khoảng gần 3%,thấp nhất có nhóm chỉ đạt 0,13% số hợp tác xã số lượng hợp tác xã tiếp cậnđược chính sách Những nhóm chính sách quan trọng để hỗ trợ các hợp tác xãthực hiện tốt vai trò của hợp tác xã trong việc giúp nông dân liên kết gắn sảnxuất với tiêu thụ nông sản, an toàn và có giá trị cao như các chính sách hỗ trợphát triển kết cấu hạ tầng, hỗ trợ khoa học công nghệ, sơ chế và chế biến sảnphẩm hay tiếp thị sản phẩm… đều đạt tỷ lệ rất thấp Tiếp cận tín dụng vẫn lànội dung khó khăn nhất của hợp tác xã nông nghiệp Đến nay mới có 26,6%

số hợp tác xã có đất làm trụ sở còn lại phải đi thuê, mượn và mới chỉ cókhoảng 2% hợp tác xã nông nghiệp được thuê đất sản xuất kinh doanh Chínhsách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hợp tác xã nông nghiệp được xem là có hoạtđộng triển khai thực hiện tốt hơn cả với 57.729 lượt cán bộ hợp tác xã nôngnghiệp được đào tạo, tập huấn trong 2 năm qua, riêng năm 2015 đào tạo, bồidưỡng 21.092 lượt cán bộ hợp tác xã nông nghiệp Tuy nhiên, chất lượng và hiệuquả đào tạo chắc chắn còn nhiều hạn chế Bên cạnh những hạn chế, yếu kémcủa công tác triển khai chính sách, đã có một số tỉnh, thành phố có chính sáchmới, đặc thù như: Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ cho 26 hợp tác xã nôngnghiệp thuê 49 cán bộ có trình độ đại học, cao đẳng về làm việc tại các hợptác xã với tổng kinh phí hỗ trợ 598,4 triệu đồng; thành phố Đà nẵng đã hỗ trợcác hợp tác xã tiếp nhận 05 sinh viên tốt nghiệp đại học về làm việc; tỉnh

Đồng tháp cử biệt phái 15 cán bộ đang công tác tại các trạm, trại về làm Phógiám đốc hợp tác xã; thành phố Hồ Chí Minh, Hà nội và nhiều địa phươngkhác hỗ trợ từ 50 đến 100 triệu đồng/hợp tác xã mới thành lập tiền để thuêvăn phòng, trụ sở và mua sắm trang thiết bị văn phòng; tỉnh Thái bình, NinhBình, Vĩnh Phúc hỗ trợ các hợp tác xã nông nghiệp lãi suất mua máy gặt đậpliên hợp, ô tô vận chuyển rác thải trong vòng 2 năm

*Thực trạng HTX NN chuyển đổi (đăng ký lại) theo Luật HTX 2012

Đến hết năm 2015 trong lĩnh vực nông nghiệp có 19 liên hiệp hợp tác xã

nông nghiệp (trong đó có 03 liên hiệp hợp tác xã trồng trọt, 01 liên hiệp hợp tác xã chăn nuôi, 01 liên hiệp hợp tác xã thủy lợi và nước sinh hoạt, 03 liên hiệp hợp tác xã nuôi và khai thác thuỷ sản, 11 liên hiệp hợp tác xã dịch vụ tổng hợp); có 10.902 hợp tác xã nông nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực:Trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, thủy lợi, lâm nghiệp, diêm nghiệp và các dịch

vụ phục vụ nông nghiệp (sau đây gọi tắt là hợp tác xã nông nghiệp) chiếm

55,5% tổng số hợp tác xã trong cả nước Đa số các hợp tác xã nông nghiệp là

các hợp tác xã kinh doanh tổng hợp (khoảng 8.096 hợp tác xã, chiếm 74,26%) Số lượng các hợp tác xã chuyên ngành không nhiều (khoảng 2.806

thành lập mới mỗi năm khá cao khoảng 800 hợp tác xã/năm, song do số lượnghợp tác xã nông nghiệp giải thể vì hoạt động kém hiệu quả cũng rất lớnkhoảng 550 hợp tác xã/năm nên về tổng số hợp tác xã nông nghiệp tăng trungbình chỉ khoảng 250 hợp tác xã/năm, không tăng nhiều hơn so với trước khiLuật Hợp tác xã năm 2012 ra đời

Từ khi Luật Hợp tác xã có hiệu lực (01/7/2013) đến nay đã có: 1/19 liên

hiệp hợp tác xã đăng ký lại theo Luật Hợp tác xã còn 18 liên hiệp hợp tác xãchưa tổ chức lại hoạt động theo Luật 2.056 hợp tác xã cũ đăng ký lại hoạtđộng theo Luật Hợp tác xã 2012 chiếm 18,87% tổng số hợp tác xã nôngnghiệp 480 hợp tác xã hoạt động không hiệu quả phải giải thể, sáp nhập

(trong đó 400 hợp tác xã giải thể, 62 hợp tác xã sáp nhập, hợp nhất, 18 hợp tác xã chuyển loại hình kinh doanh khác) Tuy nhiên vẫn còn 1.062 hợp tác

xã hoạt động không hiệu quả phải ngừng hoạt động hoặc hoạt động cầm

chừng vẫn chưa được giải thể (chiếm 9,75% số hợp tác xã) Đây là những hợp

tác xã không thể hoặc chưa thể chuyển đổi theo Luật HTX 2012

Từ thực tế trên, có thể kết luận, cho tới thời điểm hiện nay, số HTX NNchuyển đổi (đăng ký lại) theo Luật HTX trên địa bàn cả nước mới chiếm gần20% trong tổng số HTXNN hiện có của đất nước Tiến độ đăng ký lại hoạtđộng hợp tác xã rất chậm: năm 2014 là 7,3% và tăng lên 18,87% hiện nay

TỔNG HỢP TÌNH HÌNH HTX NÔNG NGHIỆP CHUYỂN ĐỔI HOẠT ĐỘNG THEO LUÂT HTX NĂM 2014

Số

Đơ

n vị tính

Diê m nghiệp

Thủy sản

Dịch vụ tổng hợp

Nuôi trồng Khai thác

A HTX nông nghiệp

hiện có trên địa bàn

HT X

ký chuyển đổi theo Luật

HT X

giải thể, chuyển loại

6.79

B Công tác chỉ đạo

I Cơ quan tham mưu

Bắc Ninh, Bắc Giang, Tuyên Quang, Quảng Bình, Bình Định, Ninh Thuận, Bình Dương,

Bà Rịa - Vũng Tàu, Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, Đồng Tháp, Lạng Sơn, Nghệ An, An Giang, Tây Ninh, Long An, Tp Hồ Chí Minh

Liêu, Cà Mau, Đồng Nai, Thừa Thiên Huế, Bình Thuận

4 Chưa giao cho cơ

Cao Bằng, Yên Bái, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Kon Tum, Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông, Bình Phước, Hậu Giang, Cần Thơ, Quảng Nam, Vĩnh Phúc, Quảng Ngãi

II

Cơ quan có văn bản

chỉ đạo thực hiện việc

chuyển đổi

1 UBND tỉnh, TP   23

Hà Nội, Bắc Ninh, Nam Định, Thái Bình, Ninh Bình, Quảng Ninh , Lạng Sơn, Lào Cai, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Phú Yên, Bình Định, Khánh Hoà, Bình Dương, Ninh Thuận, Kiên Giang, Cà Mau, Đồng Tháp, Tây Ninh, Thanh Hoá, Thừa Thiên Huế, Bình Thuận, Tiền Giang

Hồ Chí Minh

(Nguồn: Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn 2016)

Như vậy chắc chắn đến ngày 01/7/2016, không thể hoàn thành việc đăng kýlại hợp tác xã theo yêu cầu của Luật HTX 2012 Việc củng cố, phát triển hoặcgiải thể các hợp tác xã hoạt động yếu kém cũng chưa được thực hiện triệt để vàhiệu quả Một số địa phương đã thực hiện chuyển đổi và đăng ký lại hoạt độngcủa các hợp tác xã nhưng kết quả không được như mong muốn Ngoài tiến độchậm vẫn còn tình trạng thực hiện đăng ký lại hoạt động của các hợp tác xã

một cách hình thức, chiếu lệ vì thế kết quả “bình mới rượi cũ” vẫn tiếp tục

diễn ra

Vì vậy, đa số các hợp tác xã nông nghiệp hiện nay mới chỉ tập trung hoạtđộng đối với các dịch vụ đầu vào cho sản xuất nông nghiệp như: Cung ứnggiống, vật tư, phân bón, bảo vệ thực vật, thủy lợi nội đồng…; còn các dịch vụ rấtquan trọng như: bảo quản, chế biến, tiêu thụ sản phẩm chưa được quan tâm, nên

số hợp tác xã thực hiện việc bao tiêu nông sản cho nông dân ít, hiện mới chỉ cókhoảng 10% số hợp tác xã thực hiện việc bao tiêu một phần nông sản cho nôngdân Từ đó chưa hỗ trợ cho việc gia tăng sản lượng và giá trị của sản xuất nôngnghiệp Bên cạnh đó có một số hợp tác xã được hình thành không đúng bản chấtcủa hợp tác xã theo Luật quy định, chủ yếu là để hưởng các chính sách hỗ trợcủa nhà nước

Nhiều hợp tác xã nông nghiệp còn lúng túng trong định hướng hoạt động

và đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, chưa có sản phẩm dịch vụ tốt để đápứng nhu cầu sản xuất hàng hóa; thiếu sự liên kết chặt chẽ giữa hợp tác xã vớithành viên nên hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp còn hạnchế: Nếu xem xét trên góc độ về khả năng tái mở rộng các hoạt động dịch vụsản xuất và lợi ích mà hợp tác xã mang lại cho thành viên thì hiện mới chỉ cókhoảng trên 10% hợp tác xã nông nghiệp hoạt động đạt hiệu quả cao; khoảng80% hoạt động trung bình và yếu; 9,75% hợp tác xã hoạt động kém hoặc

ngừng hoạt động (đến nay còn 1.062 hợp tác xã) Do hiệu quả hoạt động hạn