CHỦ ĐỀ 2 TRUYỀN THUYẾT, TRUYỆN CỔ TÍCH Ở CAO BẰNG GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG LỚP 6 GIÁO ÁN THEO CV 5512

CHỦ ĐỀ 2 TRUYỀN THUYẾT, TRUYỆN CỔ TÍCH Ở CAO BẰNG Thời gian thực hiện 6 tiết Ngày soạn 2023 Tiết TKB Lớp Ngày dạy (Chiều) Tiết theo PPCT Sĩ số Học sinh vắng mặt Ghi chú 6 2023 16 18 2023 1.CHỦ ĐỀ 2 TRUYỀN THUYẾT, TRUYỆN CỔ TÍCH Ở CAO BẰNG Thời gian thực hiện 6 tiết Ngày soạn 2023 Tiết TKB Lớp Ngày dạy (Chiều) Tiết theo PPCT Sĩ số Học sinh vắng mặt Ghi chú 6 2023 16 18 2023 1.CHỦ ĐỀ 2 TRUYỀN THUYẾT, TRUYỆN CỔ TÍCH Ở CAO BẰNG Thời gian thực hiện 6 tiết Ngày soạn 2023 Tiết TKB Lớp Ngày dạy (Chiều) Tiết theo PPCT Sĩ số Học sinh vắng mặt Ghi chú 6 2023 16 18 2023 1.

Trang 1

CHỦ ĐỀ 2: TRUYỀN THUYẾT, TRUYỆN CỔ TÍCH Ở CAO BẰNG.

Thời gian thực hiện: 6 tiết Ngày soạn: … /… …/ 2023

Tiết

TK

B

Lớp Ngày dạy

(Chiều) Tiết theoPPCT sốSĩ vắng mặtHọc sinh Ghichú

6 … / …/ 2023 16 18

… / …/ 2023 17

… / …/ 2023 18

… / …/ 2023 19

… / …/ 2023 20

… / …/ 2023 21

I MỤC TIÊU:

1 Về kiến thức

- Nhận biết được một số yếu tố của truyền thuyết, truyện cổ tích như: cốt truyện nhân vật lời kể, yếu tố kì ảo,… qua một số tác phẩm tiêu biểu của Cao Bằng

- Viết được bài văn đóng vai nhân vật kể lại một truyền thuyết hoặc truyện cổ tích

đã học

- Kể lại được một truyền thuyết hoặc truyện cổ tích một cách sinh động, biết sử dụng các yếu tố hoang đường, kì ảo để tăng tính hấp dẫn trong khi kể

- Có ý thức giữ gìn, tự hào về những tác phẩm truyền thuyết, truyện cổ tích của quê hương

2 Về năng lực

- Biết đóng vai nhân vật kể lại một truyện cổ tích

- Nói (kể) được về một câu chuyện cổ tích

- Biết cách nói và nghe phù hợp với đặc trưng của kiểu bài nhập vai kể lại một câu chuyện cổ tích

3 Về phẩm chất

- Chăm chỉ đọc, tìm hiểu truyện cổ tích dân gian

- Trân trọng và có trách nhiệm lưu truyền giá trị của truyện cổ tích đối với đời sống con người

II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU

- SGK, SGV, KHBD, tranh ảnh

- Máy chiếu, máy tính

Trang 2

- VIDEO dự thi “Miền cổ tích non nước Cao Bằng” https://youtu.be/E9I4O9C1fIc

- VIDEO, Chín chúa tranh vua https://youtu.be/Rn8m12237Hw

- VIDEO: Truyền thuyết Cẩu chúa cheng vùa bằng tiếng tày

https://youtu.be/aJVzoOxkJEE

- Phiếu đánh giá theo tiêu chí HĐ nói

- Phiếu học tập

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

PHẦN I - TRUYỀN THUYẾT (TIẾT 1,2,3)

TIẾT 1

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU: KHỞI ĐỘNG

a) Mục tiêu: HS kết nối kiến thức của cuộc sống vào bài học

b) Nội dung:

- GV đặt câu hỏi, HS lắng nghe câu hỏi của GV

- HS trả lời câu hỏi của GV.

c) Sản phẩm:

- HS xác định được nội dung của tiết học là đóng vai nhân vật trong truyện kể lại một truyền thuyết được học, được đọc

d) Tổ chức thực hiện:

B1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV đặt câu hỏi và giao nhiệm vụ cho HS:

1 Kể tên một số truyền thuyết mà em biết

2 Em hãy cho biết tên một người anh hùng của quê em Người anh hùng đó có những phẩm chất và chiến công gì khiến em ngưỡng mộ?

B2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS quan sát, lắng nghe câu hỏi và suy nghĩ cá nhân

- GV chấn chỉnh những HS chưa chú ý ( nếu có)

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS trả lời câu hỏi của GV

B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét và kết nối vào bài

Suốt hàng ngàn năm, trên đất Cao Bằng diễn ra nhiều sự kiện liên quan đến những dấu mốc lịch sử quan trọng của dân tộc Nhiều nhân vật được truyền thuyết hóa như Thục Phán, Trần Quý – Trần Kiên, Quan Triều, Khâu Sầm Đại Vương, Nùng Trí Cao, Hoàng Lục Đại Vương, Bế Khắc Thiệu, Nông Đắc Thái, Lê Văn Khôi… Những nhân vật này gắn liền với các di tích lịch sử - văn hóa và lễ hội của Cao Bằng Những câu chuyện về các nhân vật lịch sử này mang đậm bản sắc Cao Bằng

và được nhân dân các dân tộc tôn trọng, xem như chuyện thực.

Trang 3

Trong bài học này em sẽ được gặp những nhân vật anh hung được truyền thuyết hóa, lưu giữ trong kí ức cộng đồng người Cao Bằng.

Qua các truyền thuyết, em sẽ thấy bóng dáng của lịch sử dựng nước và giữ nước trên mảnh đất Cao Bằng

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Hoạt động 1: ĐỌC VĂN BẢN “CẨU CHÚA CHENG VÙA“

a Mục tiêu: HS đọc diễn cảm văn bản “Cẩu chúa cheng vùa“ (GV dặn HS đọc

văn bản trước tại nhà)

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức để tiến hành trả lời câu hỏi.

c Sản phẩm học tập: HS tiếp thu nội dung, ý nghĩa và giá trị nghệ thuật của

truyền thuyết “Cẩu chúa cheng vùa“ qua việc trả lời các câu hỏi, BT

d Tổ chức thực hiện:

B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

GV chọn HS đọc diễn cảm văn bản (GV có

thể sử dụng - VIDEO, Chín chúa tranh vua

https://youtu.be/Rn8m12237Hw)

- HS đọc, tóm tắt văn bản, đọc diễn cảm ghi

nhớ chi tiết chính trong câu chuyện

- HS thực hiện tập nói

B3: Thảo luận, báo cáo

- HS kể tóm tắt câu chuyện

B4: Kết luận, nhận định (GV)

GV: Nhận xét giọng đọc và sửa chữa lỗi sai

chính tả cho HS và chốt mục đích nói, dẫn

giải ý nghĩa một số từ ngữ, chuyển dẫn sang

mục Trả lời câu hỏi

I ĐỌC VĂN BẢN “CẨU CHÚA CHENG VÙA”

2 Hoạt động 2: Trả lời câu hỏi

a Mục tiêu: HS tìm hiểu nội dung, ý nghĩa và giá trị nghệ thuật của truyền thuyết

“Cẩu chúa cheng vùa“

truyền thuyết “Cẩu chúa cheng vùa“ qua việc trả lời các câu hỏi, BT

Trang 4

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)

- GV chia nhóm HS

- Thực hiện PHIẾU HỌC TẬP 1.

- HS hoạt động nhóm suy nghĩ câu hỏi của

GV

- Dự kiến KK: HS không trả lời được câu

hỏi

- Tháo gỡ KK: GV đặt câu hỏi phụ

- HS trả lời câu hỏi của GV, tập trình bày

dẫn giải vấn đề

GV: Nhận xét câu trả lời của HS và chốt

mục đích nói, chuyển dẫn sang mục b

II TRẢ LỜI CẦU HỎI.

PHIẾU HỌC TẬP 1

1 Các sự kiện trong chuyện dân gian thường kết nối với nhau bởi quan hệ: nguyên nhân – kết quả Hãy tóm lược cốt truyện Cẩu chúa cheng vùa theo chuỗi quan hệ nguyên nhân – kết quả và thể hiện mối quan hệ đó theo mẫu sau:

2 Truyện có nhiều chi tiết kì lạ gắn với tài năng và cuộc thi tài của chín chúa Hãy chọn và phân tích một chi tiết kì lại mà em thích nhất

Trang 5

3 Truyền thuyết thường lí giải nguồn các sự vật, địa danh, nhân vật lịch sử Truyền thuyết Cẩu chúa cheng vùa lí giải nguồn gốc của những sự vật, địa danh hay nhân vật lịch sử nào ở tỉnh Cao Bằng?

4 Cuộc thi tài của các chúa trong truyện cho em bài học gì?

* SẢN PHẦM DỰ KIẾN:

Câu 1:

- Kết quả:Thục Phán dùng mưu, tổ chức các cuộc thi bắn cung trúng lá đa khi lá

rụng, dùng một cái lưỡi cày để làm ra 1.000 chiếc kim…, thậm chí cả “mỹ nhân kế” – cho 10 thiếu nữ xinh đẹp đi theo người thi…, khiến cho các chúa mất nhiều thời gian, công sức Hết giờ nhưng chưa ai làm xong phần thi của mình, các chúa phải quy phục Thục Phán

Câu 2:

- Chúa Trương Thiết Vận: Dùng một cái lưỡi cày để làm ra 1.000 chiếc kim

- Chúa Lục Văn Thắng: Đẽo đục đá làm một đôi guốc đã khổng lồ

- Chúa Lý Kim Đán: Dùng cung nỏ bắn rụng từng chiếc lá đa trên cây cổ thụ phía động bắc thành Nam Bình

- Chúa Hoàng Tiến Đạt: Gánh mạ tận Phiêng Pha (Mai Long, Nguyên Bình) về cấy ruộng tận bờ sông Sóoc Mắng (Hưng Đạo, TPCB), người thường đi khoảng 2,3 ngày nhưng chúa chỉ đi có một lúc

- Chúa Đoàn Việt Dũng trổ tài làm trăm bài thơ, xuất khẩu thành thơ, miệng nói như nước chảy

- Chúa Lâm Tuyền Thượng nung gạch, nung vôi xây thành cao và dài 5 cổng

- Chúa Lương Ngọc Tặng: 1 mình làm một cỗ thuyền thật lớn, 1 mình đốn hạ cây

cổ thụ

- Chúa Hà Thành Giáng: Đội trống lên đầu, leo lên cây treo cái trống đại lên cành cao

3 Truyền thuyết thường lí giải nguồn các sự vật, địa danh, nhân vật lịch sử Truyền thuyết Cẩu chúa cheng vùa lí giải nguồn gốc của những sự vật, địa danh hay nhân vật lịch sử nào ở tỉnh Cao Bằng?

Truyền thuyết “Cẩu chủa cheng vùa” kể về quá trình hình thành nhà nước Nam Cương, quá trình làm vua nước Nam Cương của Thục Chế và con trai là Thục Phán, người sau này cũng trở thành vua của nhà nước hợp nhất Âu Lạc và dời đô xuống Cổ Loa (nay thuộc huyện Đông Anh, ngoại thành Hà Nội) Mặt khác, truyền thuyết cũng mô tả một cách chân thực, sinh động, hấp dẫn, miền đất Cao Bằng, với một bồn địa bằng phẳng ở trung tâm, xung quanh là núi rừng trùng điệp

Trang 6

Một loạt các địa danh của kinh thành Bản Phủ cổ xưa cũng được mô tả thông qua các tích, phản ánh nhận thức của người xưa về các đặc điểm địa hình, địa vật tự nhiên

Theo truyền thuyết “Cẩu chủa cheng vùa”, vùng đất Cao Bình xưa nằm dọc theo hai bờ sông Bằng Giang, trung tâm là bồn địa Hoà An, gồm 10 xứ (9 mường

và 1 trung tâm) Xứ mường trung tâm có Thục Chế xưng là An Trị Vương, xây thành Bản Phủ, đóng đô ở Nam Bình Chín mường xung quanh là các chư hầu, do các chúa như: Tiến Đạt, Kim Đán, Văn Thắng, Ngọc Tặng, Thành Giáng, Quang Thạc… cai trị Tất cả cùng làm nên nước Nam Cương, cùng thời với nước Văn Lang của vua Hùng và người Lạc Việt ở phía Nam Thục Chế làm vua được 60 năm thì mất ở tuổi 95, khi con trai là Thục Phán mới tròn 10 tuổi

Theo truyền thuyết kể trên, di tích thành Bản Phủ nằm trên một vùng rộng lớn bao quanh là sông nước và đồng ruộng thuộc xã Hưng Đạo, thành phố Cao Bằng Đây là nơi thiết triều của Vương phủ thời Thục Chế - Thục Phán và cả thời Mạc sau này Thành quân sự khi đó đóng ở Nà Lữ (Hoàng Tung, huyện Hòa An ngày nay)

Truyền thuyết (Chín chúa tranh vua) còn được minh chứng bằng các di tích,

di vật và địa danh cụ thể tại Cao Bằng như Tổng Lằn (trống lăn) ở xã Thịnh Vượng huyện Nguyên Bình, Tổng Chúp (xã Hưng Đạo, huyện Hoà An); Khau Lừa (xã Bế Triều, huyện Hoà An) đôi gốc đá khổng lồ ở Bản Thảnh (Xã Bế Triều, Hoà An), cây đa cổ thụ ở Cao Bình (xã Hưng Đạo), bãi Phiêng Pha (xã Mai Long – Nguyên Bình) các địa danh làm thơ, mài kim, đun gạch, xây thành đều tập trung ở Cao Bằng.

4 Cuộc thi tài của các chúa trong truyện cho em bài học gì?

Sự hưng suy của đất nước phụ thuộc rất nhiều vào tài đức của bậc quân chủ Người

ấy phải xuất chúng hơn người và phải đề cao việc tu dưỡng đạo đức Bậc quân chủ tài đức vẹn toàn, vừa làm lợi cho dân, lại vừa tránh được tai họa cho mình cần phải hiểu được bốn đạo lý sau

- Tự khắc chế bản thân

- Không tham tích trữ cho mình

- Tư dục là nguồn gốc của tội ác

- Gánh vác trách nhiệm khi đất nước gặp tai ương

TIẾT 2:

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP, VẬN DỤNG:

Hoạt động 2: VIẾT BÀI VĂN ĐÓNG VAI NHÂN VẬT KỂ LẠI MỘT TRUYỀN THUYẾT CỦA CAO BẰNG

a Mục tiêu:

Trang 7

- Được kể từ người kể chuyện ngôi thứ nhất, người kể chuyện đóng vai một nhân vật trong truyện

- Trong khi kể có thể tưởng tượng, sáng tạo nhưng cần tôn trọng truyện gốc, không được làm sai lạc nội dung cơ bản của truyện gốc

- Sự sắp xếp hợp lí trình tự các chi tiết, cần nhấn mạnh các chi tiết tưởng tượng kì ảo

- Có thể bổ sung các yếu tố miêu tả, biểu cảm để tả người, tả vật hay thể hiện cảm xúc của nhân vật

c Sản phẩm học tập: Bài viết của HS.

- Thực hiện PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

- GV chia nhóm đôi thực hành chuẩn bị viết

bài văn kể truyện

- HS suy nghĩ câu hỏi của GV

- HS thực hiện tập kể

- HS trình bài bài viết

GV: Đánh giá bằng nhận xét bài viết của

HS

I Trước khi kể

1 Chuẩn bị nội dung kể

- Xác định mục đích kể và người nghe (SGK)

- Đọc lại ( nhiều lần) bài viết Đánh dấu những nội dung quan trọng của bài viết mà khi trình bày không thể

bỏ qua

2 Tập luyện

- Kể một mình trước gương, kể cho người thân nghe

- Tập kể trước nhóm/tổ

Trang 8

TIẾT 3 Hoạt động 3: KỂ LẠI MỘT TRUYỀN THUYẾT CỦA CAO BẰNG BẰNG LỜI CỦA MỘT NHÂN VẬT

a Mục tiêu: Biết được các kĩ năng khi trình bày, kể chuyện.

b Nội dung: HS sử dụng SGK, bài viết tham khảo, tập đọc diễn cảm

c Sản phẩm học tập: Phần trình bày kể chuyện của HS

- Yêu cầu HS kể theo dàn ý của HĐ viết

- HS xem lại dàn ý của HĐ viết

- GV hướng dẫn HS nói theo phiếu tiêu chí

- HS kể trước lớp

- GV hướng dẫn HS kể truyện

- Nhận xét HĐ của HS và chuyển dẫn sang

mục sau

- Yêu cầu khi kể:

+ Kể đúng mục đích, yêu cầu (đóng vai nhân vật kể lại một câu chuyện

cổ tích) Biết lựa chọn những sự việc, chi tiết tiêu biểu

+ Nội dung kể có mở đầu, có kết thúc hợp lí

+ Kể to, rõ ràng, truyền cảm Giọng

kể linh hoạt phù hợp

+ Sử dụng hiệu quả ngôn ngữ cơ thể để câu chuyện được kể sinh động, hấp dẫn

Trang 9

D- HOẠT ĐỘNG: TÌM TÒI, MỞ RỘNG

a Mục tiêu:

- HS tự sưu tầm, viết được đoạn văn giới thiệu một nhân vật trong một truyền thuyết của Cao Bằng

- HS kể cho người thân nghe một truyền thuyết được lưu truyền ở Cao Bằng mà

em yêu thích

b Nội dung: HS sử dụng SGK, chắt lọc kiến thức thực hiện nhiệm vụ học tập.

c Sản phẩm học tập: Bài viết của HS, mạnh dạn kể chuyện cho người thân, bạn

bè

- Trình chiếu phiếu HT

- GV thực hiện chia nhóm, yêu cầu các nhóm về

nhà thực hiện

1 Viết được đoạn văn giới thiệu một nhân vật

trong một truyền thuyết của Cao Bằng mà em sưu

tầm được

2 Kể cho người thân nghe một truyền thuyết được

lưu truyền ở Cao Bằng mà em yêu thích

- GV: Gợi ý, hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ

- HS chia nhóm, phân công nhiệm vụ

PHẦN II – TRUYỆN CỔ TÍCH (TIẾT 4,5,6)

TIẾT 4

A HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU: KHỞI ĐỘNG

a) Mục tiêu: HS kết nối kiến thức của cuộc sống vào bài học

b) Nội dung:

- GV đặt câu hỏi, HS lắng nghe câu hỏi của GV

- HS trả lời câu hỏi của GV.

c) Sản phẩm:

- HS xác định được nội dung của tiết học là đóng vai nhân vật trong truyện kể lại một câu truyện cổ tích được học, được đọc

d) Tổ chức thực hiện:

Trang 10

B1: Chuyển giao nhiệm vụ: GV đặt câu hỏi và giao nhiệm vụ cho HS:

1 Em hãy kể tên một truyện cổ tích mà em biết

2 Em đã bao giờ tưởng tượng về một người có tài năng kì lạ chưa? Hãy kể về người đó

- HS quan sát, lắng nghe câu hỏi và suy nghĩ cá nhân

- GV chấn chỉnh những HS chưa chú ý ( nếu có)

B3: Báo cáo, thảo luận

- HS trả lời câu hỏi của GV

B4: Kết luận, nhận định: GV nhận xét và kết nối vào bài

Nội dung các truyện cổ tích ở Cao Bằng giải thích các hiện tượng tự nhiên theo cảm thức của người Cao Bằng, lí giải nguồn gốc, đặc điểm các sự vật, phong tục tập quán của quê hương, sự đấu tranh trong xã hội con người…; thể hiện thế giới quan, nhân sinh quan của các dân tộc từ xa xưa trên mảnh đất Cao Bằng Qua các câu chuyện, em cũng sẽ thấy được mơ ước cùng những bài học đời sống mà ông cha đã truyền lại đến ngày nay

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

1 Hoạt động 1: ĐỌC VĂN BẢN “CẨU KHÂY”

a Mục tiêu: HS đọc diễn cảm văn bản “Cẩu Khây“ (GV dặn HS đọc văn bản

trước tại nhà)

truyền thuyết “Cẩu Khây“ qua việc trả lời các câu hỏi, BT

GV chọn HS đọc diễn cảm văn bản

- HS đọc, tóm tắt văn bản, đọc diễn cảm ghi

nhớ chi tiết chính trong câu chuyện

- HS thực hiện tập nói

- HS kể tóm tắt câu chuyện

I ĐỌC VĂN BẢN “CẨU KHÂY”

Trang 11

GV: Nhận xét giọng đọc và sửa chữa lỗi sai

chính tả cho HS và chốt mục đích nói, dẫn

giải ý nghĩa một số từ ngữ, chuyển dẫn sang

mục Trả lời câu hỏi

2 Hoạt động 2: Trả lời câu hỏi

a Mục tiêu: HS tìm hiểu nội dung, ý nghĩa và giá trị nghệ thuật của truyện cổ tích

“ Cẩu Khây“

truyền thuyết “ Cẩu Khây“ qua việc trả lời các câu hỏi, BT

- GV chia nhóm HS

Thực hiện PHIẾU HỌC TẬP 3

- HS hoạt động nhóm, suy nghĩ, thảo luận

BT, phiếu HT của GV