GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG KINH DOANH QUỐC TẾ pot

Các phương thức giải quyết tranh chấp • Phương thức không mang tính tài phán – Thương lượng, khiếu nại – Hòa giải, trung gian • Phương thức mang tính tài phán – Kiện ra tòa án – Kiện r

Phần 3 GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP

TRONG KINH DOANH QUỐC TẾ

I Tổng quan

• Nhận diện tranh chấp, nguyên

nhân phát sinh tranh chấp

• Có những phương thức giải quyết

Ví dụ 1- Vụ việc VNA bị kiện

bởi LS người Ý Liberati

• VNA bị luật sư Liberati kiện

• Tòa án Roma ra phán quyết VNA

bồi thường 4,5 triệu euros

Ví dụ 3: vụ kiện tôm đông

lạnh giữa VN và HK

• Tôm VN bị coi là bán phá giá trên

thị trường HK và bị áp thuế

chống bán phá giá

• VN không đồng ý, kiện HK ra Cơ

quan giải quyết tranh chấp của

WTO (DSB)

• Phán quyết của DSB có lợi cho VN

6

Phân loại tranh chấp

• Tranh chấp giữa các thương nhân

với nhau

• Tranh chấp giữa các Nhà nước

• Tranh chấp giữa nhà đầu tư

(thương nhân) với Nhà nước

Nguyên nhân phát sinh

tranh chấp

• Nguyên nhân khách quan

• Nguyên nhân chủ quan

8

Các phương thức giải quyết

tranh chấp

• Phương thức không mang tính tài

phán

– Thương lượng, khiếu nại

– Hòa giải, trung gian

• Phương thức mang tính tài phán

– Kiện ra tòa án

– Kiện ra trọng tài

Lựa chọn phương thức giải

quyết tranh chấp

• Hiểu ưu và nhược điểm của từng

phương thức

• Bối cảnh cụ thể của tranh chấp

• Sự thiện chí của các bên

• Cân nhắc các yếu tố khác: văn

hóa, truyền thống, thói quen,

kinh nghiệm

10

Chú ý các thời hạn

- Thời hạn khiếu nại: là khoảng thời

gian được ấn định để các bên tiến hành khiếu nại

- Do luật ấn định (Luật TM Việt Nam 2005-

điều 318)

- Do các bên ấn định

- Thời hiệu khởi kiện (thời hiệu tố

tụng) là khoảng thời gian do pháp luật quy định để bên có quyền lợi

bị vi phạm đi kiện ra Tòa án hoặc trọng tài

hóa đơn thanh toán, các thư từ

trao đổi giữa các bên…

- Nếu không có bằng chứng: khó

khăn trong GQTC

II CÁC PHƯƠNG THỨC GIẢI

QUYẾT TRANH CHẤP

1 Thương lượng, khiếu nại

2 Hòa giải, trung gian

3 Đi kiện:

- Ra Tòa án

- Ra Trọng tài

Thương lượng, khiếu nại

• Chỉ tiến hành giữa các bên tranh

chấp

• Kết quả GQTC trên cơ sở thỏa

thuận nên thường được tự

nguyện thực hiện

• Giữ được bí mật, hòa khí

• Không hiệu quả khi 01 bên thiếu

thiện chí

16

Khiếu nại người chuyên chở

• Barotex Đà Nẵng nhập CIF TPHCM một

lô hàng

• Người bán giao hàng, lấy vận đơn sạch,

xuất trình bộ chứng từ hợp lệ Barotex chấp nhận thanh toán ở NH, nhận 3/3 B/L gốc do NH ký hậu

• Barotex đưa B/L gốc cho VOSA TP

HCM VOSA từ chối phát D/O với lý do thuyền trưởng lệnh không giao hàng

cho Barotex

Khiếu nại người chuyên chở

• Tại sao người chuyên chở không

Hòa giải, trung gian

- Hòa giải là phương pháp giải

quyết tranh chấp giữa thông qua người thứ ba mà không tiến hành xét xử

- Đặc điểm:

- Không bắt buộc

- Hòa giải viên không có quyền xét xử

- Lời khuyên của hòa giải viên không có

tính cưỡng chế

- Quy trình hòa giải được tổ chức kín

Hòa giải và trung gian- sự phân

biệt tương đối

- Phân biệt Mediation và

Conciliation

- Mediation: Không có gặp gỡ tay ba,

chính sách “ngoại giao con thoi”

- Conciliation: có sự gặp gỡ trực tiếp tay

ba, hòa giải viên lắng nghe các bên và đưa ra giải pháp

Hòa giải tiền xét xử

- Chỉ là 01 bước trong thủ tục, trình tự

xét xử (tại tòa án hay trọng tài)

- Do trọng tài và tòa án yêu cầu, hai bên đồng ý

- Thẩm phán và trọng tài viên đóng vai trò hòa

giải viên

- Nếu hòa giải thành công, kết quả hòa giải có thể

được trọng tài và tòa án thừa nhận

Hòa giải- giải pháp tối ưu?

- Doanh nghiệp miền Trung VN ký

Hòa giải- giải pháp tối ưu?

- Khiếu nại không thành

- Cả hai bên đều là doanh nghiệp

Châu á

- Cả hai bên đều có lỗi

- Áp dụng hòa giải là giải pháp tối

ưu?

- Tận dụng được sự tín nhiệm của hòa giải

viên để thuyết phục hai bên

- Có tính mềm dẻo, thấu tình đạt lý

- Phù hợp với một số đối tác Châu Á

- Nhược điểm

- Không triệt để vì giải pháp của hòa giải

viên không có tính bắt buộc

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BẰNG

ĐI KIỆN RA TÒA ÁN/TRỌNG TÀI

1 Kiện ra Tòa án

2 Kiện ra Trọng tài

3 Điều khoản giải quyết tranh chấp

Thẩm quyền của tòa án

• Đối với tranh chấp trong nước:

TÒA ÁN CÓ THẨM QUYỀN ĐƯƠNG NHIÊN

Thẩm quyền xét xử các tranh chấp

có yếu tố nước ngoài

- Không có thẩm quyền đương nhiên

giải quyết một tranh chấp cụ thể

- Chỉ có thẩm quyền khi các bên

đương sự thống nhất giao tranh

chấp cho Tòa án xét xử bằng cách:

- Thỏa thuận trong HĐ

- Thỏa thuận khi tranh chấp phát sinh

- Thỏa thuận mặc nhiên

- ĐƯQT quy định hay theo thông lệ quốc tế:

thường là tòa án quốc gia nơi bị đơn đóng trụ sở

Cưỡng chế thi hành bản án

- Trong nước:

- Tại cơ quan thi hành án

- Các biện pháp cưỡng chế: kê biên, sai

CÁC NƯỚC ĐÃ KÝ HIỆP ĐỊNH TƯƠNG TRỢ TƯ

PHÁP VỚI VIỆT NAM

Hungari Lào

Mông Cổ Nga

Pháp Trung Quốc Ucraina

30

Khái niệm và các loại trọng tài

- Khái niệm: Trọng tài là một người-

một cơ quan thứ ba được các bên đương sự lựa chọn để giải quyết

tranh chấp bằng xét xử

- Các loại trọng tài:

- Trọng tài quy chế (thường trực)

- Trọng tài vụ việc (đặc biệt, ad-hoc)

Các Trung tâm trọng tài TM

tại VN

• Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam VIAC

• Trung tâm trọng tài thương mại thành phố

Hồ Chí Minh

• Trung tâm trọng tài thương mại Cần Thơ

• Trung tâm trọng tài thương mại Hà Nội

• Trung tâm trọng tài thương mại Á Châu

• Trung tâm trọng tài thương mại Thái Bình

Dương

• Trung tâm trọng tài Viễn Đông

Thẩm quyền xét xử

- Chỉ có thẩm quyền xét xử các

tranh chấp thương mại

- Khái niệm tranh chấp thương mại (điều 2

Luật trọng tài TM 2010)

- Tranh chấp phát sinh từ hoạt động TM

- Tranh chấp giữa các bên mà một bên có hoạt

Thẩm quyền xét xử

- Trọng tài không có thẩm quyền

đương nhiên mà chỉ có thẩm quyền khi các bên đương sự thống nhất

giao tranh chấp cho trọng tài xét xử bằng cách ký một Thoả thuận trọng tài

- Thỏa thuận trọng tài có thể là

- Điều khoản HĐ:

- Văn bản tách rời HĐ:

- Thỏa thuận mặc nhiên (bằng hành vi)

• 5 Một trong các bên bị lừa dối, đe doạ, cưỡng

ép trong quá trình xác lập thoả thuận trọng tài

và có yêu cầu tuyên bố thoả thuận trọng tài đó

là vô hiệu

• 6 Thỏa thuận trọng tài vi phạm điều cấm của

pháp luật.

Thỏa thuận trọng tài

- Giá trị pháp lý của thỏa thuận trọng tài:

• là cơ sở pháp lý khẳng định thẩm quyền giải

quyết tranh chấp của Trọng tài;

• là cơ sở pháp lý khẳng định tính bất khả thụ lý

của Toà án quốc gia đối với tranh chấp

• là cơ sở pháp lý để các quốc gia cho phép

cưỡng chế thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài tại lãnh thổ nước mình.

- Chú ý tránh các điều khoản trọng tài

khuyết tật

Thỏa thuận trọng tài khuyết tật

• VD1: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hay có liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài”

• VD2: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hay có liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết tại VIAC bên cạnh phòng TM&CNVN chi nhánh TP.HCM”

• VD3: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hay có liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết tại… Nếu một bên không đồng ý với phán quyết của trọng tài thì

có quyền kiện ra Tòa án nước bị đơn”:

• VD4: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hay có liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết tại Trung tâm trọng tài quốc tế Trung Quốc

• VD5: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hay có liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết tại VIAC theo quy tắc tố tụng trọng tài của ICC”:

Nguyên tắc xét xử

• Trọng tài chỉ xét xử khi các bên có

thỏa thuận đưa tranh chấp ra giải quyết tại trọng tài (cả tranh chấp nội và ngoại)

• Trọng tài viên khi xét xử phải độc

lập, khách quan, vô tư, căn cứ vào pháp luật

• Xét xử kín

• Quyết định của trọng tài là chung

thẩm (các bên không được kháng

Thi hành phán quyết trọng tài

- Thi hành ở trong nước (Đ66 Luật

Trọng tài TM 2010)

- Tự nguyện thi hành

- Làm đơn yêu cầu Cơ quan thi hành án

dân sự theo pháp luật về thi hành án dân

sự (giống bản án của Tòa án)

Thi hành phán quyết trọng tài

- Thi hành ở nước ngoài (Công ước

New york 1958 về công nhận và

thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài)

- VN tham gia Công ước này năm 1995

- Công ước này hiện có 132 quốc gia thành

viên

- Nguyên tắc: các quốc gia sẽ tự nguyện

công nhận và cho thi hành phán quyết trọng tài được tuyên ở các quốc gia thành viên khác

Thi hành phán quyết trọng

tài nước ngoài

Bên yêu cầu phải gửi đến Tòa án nơi phán quyết trọng tài phải được thi hành:

• đơn yêu cầu công nhận và thi hành

Hủy/không công nhận và thi hành phán quyết trọng tài

Điều 5 Công ước New-York và Điều 68 Luật

• Chứng cứ do các bên cung cấp mà Hội đồng trọng tài căn cứ

vào đó để ra phán quyết là giả mạo; Trọng tài viên vi phạm

đạo đức trọng tài viên;

• đ) Phán quyết trọng tài trái với các nguyên tắc cơ bản của

pháp luật Việt Nam.

44

TÒA ÁN HAY TRỌNG TÀI?

Khái niệm Do Nhà nước thành

lập Do các bên tranh chấp thỏa thuận lựa chọn

tế hoặc pháp luật tố tụng của nước có tòa án)

Phải có thỏa thuận trọng tài

TÒA ÁN HAY TRỌNG TÀI?

Trọng tài viên thường

là các chuyên gia am hiểu chuyên môn và PLTMQT

TÒA ÁN HAY TRỌNG TÀI

Tính

cưỡng

chế

Bản án của Tòa án được bảo đảm cưỡng chế

Quyết định của trọng tài được cưỡng chế thi hành thông qua Tòa án

Sự công

nhận

quốc tế

Khó (thông qua các Hiệp định tương trợ tư pháp song phương hay

đa phương)

Khả năng công nhận quốc tế cao nhờ CƯ New York 1958 (132 thành viên)

3.Điều khoản giải quyết tranh chấp

- Không phải là điều khoản chủ yếu

nhưng lại có tầm quan trọng về

mặt pháp lý

- Có giá trị pháp lý độc lập so với

Hợp đồng:

4 Điều khoản giải quyết tranh chấp

- Nếu chọn Trọng tài quy chế nào

thì đưa vào HĐ điều khoản mẫu

của Trọng tài quy chế đó.

Điều khoản trọng tài mẫu của VIAC

- “Mọi tranh chấp phát sinh từ hay có liên

quan đến HĐ này sẽ được giải quyết tại

Trung tâm trọng tài quốc tế Việt nam cạnh Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt nam theo quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này”

- “All disputes arising out of or in relation

to this contract shall be finally settled by the Vietnam International Arbitration

Center at the Vietnam Chamber of Commerce and Industry in accordance with its Arbitration Rules”

Điều khoản trọng tài mẫu của ICC

“All disputes arising out of or in connection with the present Contract shall be finally settled under the Rules of Arbitration of the International Chamber

of Commerce by 1 or more arbitrator(s) appointed in accordance with the said rules The place of arbitration shall

be…… The language of arbitration shall

be English The parties agree that any award made in – accordance with the provisions of this clause is final and