Phần 2 HỢP ĐỒNG- CÔNG CỤ CƠ BẢN THIẾT LẬP MỐI QUAN HỆ KDQT VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO docx

KẾT CẤU• Khái niệm và bản chất của HĐKDQT • Tư duy pháp lý cần có giao kết và thực hiện hợp đồng KDQT • Một số vấn đề pháp lý cần chú ý khi giao kết và thực hiện hợp đồng KDQT... Tư duy

Phần 2 HỢP ĐỒNG- CÔNG CỤ CƠ BẢN THIẾT LẬP MỐI QUAN HỆ KDQT

VÀ KIỂM SOÁT RỦI RO

KẾT CẤU

• Khái niệm và bản chất của HĐKDQT

• Tư duy pháp lý cần có giao kết và

thực hiện hợp đồng KDQT

• Một số vấn đề pháp lý cần chú ý khi giao kết và thực hiện hợp đồng KDQT

Khái niệm và bản chất của

KHÁI NIỆM HỢP ĐỒNG

Đặc điểm của HĐKDQT (so

sánh với HĐ nội)

• Về chủ thể

• Vể hình thức

• Về mục đích

• Về đối tượng của hợp đồng

• Về đồng tiền thanh toán

• Về luật điều chỉnh hợp đồng

• Về cơ quan giải quyết tranh chấp

• Về ngôn ngữ hợp đồng

HĐKDQT và HĐTMQT

• Hai khái niệm này được sử dụng với nghĩa như nhau

• K/n HĐTMQT được sử dụng rộng rãi hơn (international commercial

contracts)

Phân loại HĐKDQT

• Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế

• Hợp đồng cung ứng dịch vụ quốc tế

• Hợp đồng đầu tư quốc tế

• Các hợp đồng quốc tế liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ

Tư duy pháp lý cần phải có khi giao kết

và thực hiện các HĐKDQT

1 Nắm được những kiến thức pháp lý CƠ

BẢN, CẦN THIẾT về hợp đồng nói chung và hợp đồng KDQT nói riêng

2 Kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy KINH

TẾ và tư duy PHÁP LÝ

Kết hợp tư duy kinh tế

và tư duy pháp lý

• Tư duy kinh tế:

– tìm kiếm và tối đa hóa lợi nhuận

Lợi nhuận = Củ cà rốt

• Tư duy pháp lý:

– tuân thủ pháp luật

– tránh các rủi ro pháp lý

– Tránh sự can thiệp của pháp luật

Pháp luật = Cây gậy

Tư duy pháp lý cần phải có khi giao kết

 Thận trọng khi đàm phán, soạn thảo từng điều khoản của hợp đồng

Tư duy pháp lý cần phải có khi giao kết

và thực hiện các HĐKDQT

4 Sử dụng CHUYÊN GIA TƯ VẤN hay

LUẬT SƯ khi cần thiết (hợp đồng có giá trị lớn, có tính chất phức tạp, nhiều rủi ro)

Sử dụng chuyên gia tư vấn hay luật sư khi cần thiết

• Hợp đồng có giá trị lớn

• Hợp đồng có tính chất phức tạp

• Hợp đồng nhiều rủi ro

• Hợp đồng mà doanh nghiệp chưa

thật tự tin về kiến thức, kinh nghiệm

Một số vấn đề pháp lý cần chú ý khi giao kết và thực hiện HĐKDQT

Cách tiếp cận:

- Thông qua những vấn đề pháp lý mà DNVN thường gặp phải

- Thông qua những tranh chấp thường thấy trong thực tiễn

Một số vấn đề pháp lý cần chú ý khi giao kết và thực hiện HĐKDQT

Vấn đề 1: Kiểm tra tư cách chủ thể và thẩm quyền của người ký kết, đặc

biệt là đối tác nước ngoài

Vấn đề 2: Hợp đồng có bắt buộc phải được giao kết bằng văn bản? Có nhất thiết phải có chữ ký và con dấu?

Vấn đề 3: Cần chú ý gì để tránh nguy

cơ hợp đồng vô hiệu?

Một số vấn đề pháp lý cần chú ý khi giao kết và thực hiện HĐKDQT

Vấn đề 4: Những chú ý trong quá trình đàm phán, ký kết hợp đồng

Vấn đề 5: Những chú ý khi soạn thảo từng điều khoản của hợp đồng

Vấn đề 6: Những biện pháp cần làm

khi có vi phạm hợp đồng

Vấn đề 1: Kiểm tra tư cách chủ thể và thẩm quyền của người ký kết, đặc biệt

là đối tác nước ngoài

• Tại sao phải kiểm tra?

• Cần kiểm tra những vấn đề gì?

• Kiểm tra bằng cách nào?

Bài học từ Unimex Thái Bình

• Unimex Thái Bình đã có gần 50

năm kinh nghiệm kinh doanh XNK

• Sơ suất khi ký kết HĐ = thiệt hại

hàng tỷ đồng của Nhà nước

• Giám đốc bị truy cứu TN hình sự

Bài học từ Unimex Thái Bình

(tiếp)

 Unimex Thái Bình bán 10.000MT gạo cho

PAL- Algérie, CIF Incoterms 1990

 Unimex TB ký HĐ thuê tàu ARS của

Samoa Network (SN) của Singapore,

cước đã trả hơn 300.000 USD

 SN nhận hàng và biến mất

 Mất 10.000MT gạo và cả 300.000USD

tiền cước

Bài học từ Unimex Thái Bình

Bài học từ Unimex Thái Bình

(tiếp)

Lỗi của Unimex Thái Bình?

- Quá tin tưởng vào đối tác (do VOSA

giới thiệu)

- Không kiểm tra tư cách pháp lý của

SN

- Không đọc kỹ HĐ (C/O)

Bài học từ Unimex Thái Bình

• Kiểm tra tư cách pháp lý của đối tác nước ngoài như thế nào?

Đối tác mới – Phải tìm hiểu gì?

• Phải tìm hiểu tư cách pháp lý

• Phải tìm hiểu năng lực tài chính

• Phải tìm hiểu xem đối tác có chức

năng kinh doanh trong lĩnh vực

tương ứng không

Hợp đồng bằng văn bản

• Như thế nào là văn bản?

• Ký hợp đồng qua fax có được công

Vấn đề 3: nguy cơ hợp đồng

vô hiệu?

• Các trường hợp hợp đồng vô hiệu?

• Hậu quả pháp lý của hợp đồng vô

hiệu

Tại sao HĐ vô hiệu?

• Ai là người có thẩm quyền đại diện công ty

ký kết hợp đồng?

– Đại diện theo pháp luật

– Đại diện ủy quyền

• Ủy quyền thường xuyên

• Ủy quyền vụ việc

• Hậu quả của việc hợp đồng vô hiệu: hợp

đồng vô hiệu không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ

• Nhận xét gì về hành động của A?

• Chú ý khi sử dụng hợp đồng mẫu

Bài học từ Công ty TNHH Dũng Hải

• Công ty Dũng Hải (Hải Phòng) chuyên KD sắt

• Đại diện của cty Stamcor là Vương Thị Hằng-

đồng hương của GĐ Đặng Minh Hải

• Đối tác yêu cầu ký HĐ gấp

Bài học từ Công ty TNHH Dũng Hải (tiếp)

• Hợp đồng có nhiều chi tiết mâu thuẫn,

mơ hồ:

– “Thỏa thuận trọng tài” nhưng lại quy định

“tranh chấp được xét xử bằng tòa án KT” – Chất lượng thép không được quy định rõ – HĐ không có bản tiếng Việt.

• Dũng Hải nhận được hàng toàn là thép phế liệu, không thể sử dụng được

Bài học từ Công ty TNHH Dũng Hải (tiếp)

• Có khởi kiện được không?

• Nếu có thể thì cơ hội thắng kiện là

bao nhiêu?

Thận trọng khi đàm phán

hợp đồng qua trao đổi thư từ

• Ưu điểm: tiết kiệm chi phí gặp gỡ, đi lại để đàm phán hợp đồng

Offer + Acceptance = Contract?

- Một cty Mỹ gửi đơn chào mua (offer) bằng

Fax cho cty Pháp : mua 300 khăn quàng lụa các loại, dành cho phụ nữ, giá là 20 USD/p, giao hàng FCA Paris

- Cty Pháp trả lời (acceptance) bằng fax với

nội dung: đồng ý bán 300 khăn quàng lụa

dành cho phụ nữ, trong đó, 150 khăn có họa tiết hình lá (50 xanh lá cây, 50 xanh da trời,

50 xanh nước biển), 150 khăn có họa tiết

hình hoa (50 vàng, 50 đỏ, 50 da dam) Giá là

20 USD/p và đk giao hàng là FCA Paris, giao cho AirFrance

- Giữa hai bên đã có HĐ chưa?

Thận trọng khi đàm phán

hợp đồng qua trao đổi thư từ

Biện pháp phòng ngừa rủi ro:

– Lưu giữ đầy đủ các tài liệu trao đổi giữa các bên

– Cần có thư xác nhận (confirmation

letter) để khẳng định lại những nội dung

đã thỏa thuận

Thận trọng khi đàm phán hợp đồng qua trao đổi thư từ

Hình thức:

– Chào hàng + Chấp nhận chào hàng = Hợp đồng

– Chào hàng có chữ ký của hai bên = Hợp đồng

Tòa án có chấp nhận những Hợp đồng như vậy không? Ngân hàng có chấp nhận những Hợp đồng như vậy

không?

Hải quan có chấp nhận những Hợp đồng như vậy

không?

Chấp nhận có điều kiện

• Chúng tôi chấp nhận các điều khoản của chào hàng của Quý Công ty và cam kết sẽ trình chào hàng này lên Hội đồng quản trị trong hai tuần tới

Chú ý các điều khoản bất

bình đẳng

Điều khoản lạm dụng

• Điều khoản quy định thời hạn quá ngắn để thông báo khiếm khuyết hàng hóa

• Điều khoản phạt với mức phạt quá cao cho một bên

Điều khoản hạn chế trách

nhiệm của nhà SX

• “Nhà sản xuất được miễn tất cả các thiệt hại phi vật chất do sản phẩm của mình gây ra »

• « Trong mọi trường hợp, trách nhiệm

của nhà SX không vượt quá 30,000

USD »

Các điều khoản bất bình đẳng

Hợp đồng đại lý

• Trong thời hạn của Hợp đồng, Bên A có

quyền đơn phương chấm dứt Hợp đồng nếu Bên B vi phạm bất kỳ một nghĩa vụ nào

theo Hợp đồng này

• Trong thời hạn của Hợp đồng, Bên B nếu

muốn đơn phương chấm dứt Hợp đồng phải báo trước cho bên B ít nhất là 1 (một)

tháng và phải nộp phạt một khoản tiền là

20 triệu đồng

Vấn đề 5: Chú ý khi soạn thảo từng điều khoản HĐ

• Các điều khoản thường gặp

• Các điều khoản cần lưu ý

-Điều khoản giá cả -Điều khoản thanh toán -Điều khoản giao hàng

CÁC ĐIỀU KHOẢN CÓ DỰ PHÒNG

(tư duy ktế và pháp lý) -Điều khoản điều chỉnh giá-Điều khoản phạt

-Điều khoản bảo hành CÁC ĐIỀU KHOẢN CÓ TÍNH

PHÒNG NGỪA

(tư duy pháp lý)

-Điều khoản sửa đổi HĐ -Điều khoản bất khả kháng -Điều khoản hủy bỏ HĐ

-Điều khoản về bảo mật CÁC ĐIỀU KHOẢN DỰ PHÒNG KHI -Điều khoản luật áp dụng

Điều khoản tên hàng

- Ghi chính xác, đầy đủ để tránh hiểu

lầm

- Nên ghi cả tên thương mại và tên

khoa học hay tên thông dụng

- Nếu là hàng đồng loại thì tên hàng

thường được gắn liền với công dụng, năng suất, đặc điểm, loại hàng để

phân biệt với các hàng đồng loại khác

- Đảm bảo sự thống nhất về tên hàng

Tên hàng

• Gạo

• Gạo trắng

• Gạo trắng Việt Nam

• Gạo trắng Việt Nam vụ mùa đông

xuân

Điều khoản về số, trọng lượng

Điều khoản về chất lượng

Cách quy định về chất lượng

- Quy định theo tiêu chuẩn?

- Quy định theo mô tả?

- Quy định theo mẫu?

Giá trị của các giấy chứng nhận

Ví dụ - tranh chấp về chất lượng

Hợp đồng ký ngày 4/10/1993:

- Người bán: VN

- Người mua: Nga

- Đối tượng HĐ: 110 MT lạc nhân

- ĐK giao hàng: CIF cảng Vladivostok.

- Phẩm chất: 6 chỉ tiêu, trong đó độ ẩm <

9%

- Kiểm tra phẩm chất tại nước người bán do

Vinacontrol làm là quyết định

Ví dụ - tranh chấp về chất lượng

Thực hiện Hợp đồng:

- 18/3/1994: NB giao hàng trong 7

containers, lấy Clean B/L

- Trước khi giao hàng, NB đã mời Vinacontrol

ktra và cấp GCNPC

- 25/4/1994: hàng đến cảng Vladivostok

- 26/5/1994: NM mời Công ty giám định đến

giám định 2 cont theo tiêu chuẩn quốc gia Nga, BBGĐ kết luận: lạc kém phẩm chất,

độ ẩm 13%, mốc, mọc mầm 5 cont còn lại được chở bằng đường sắt đến Rostop

Ví dụ - tranh chấp về chất lượng

Thực hiện Hợp đồng:

- 16/6/1994: Giám định 5 cont còn lại,

BBGĐ kết luận: lạc không đún phẩm chất quy định trong HĐ, việc sử dụng lô lạc phải giao cho cơ quan kiểm dịch Nga quyết định

- NM Nga giao toàn bộ lô lạc cho người mua

lại nội địa Người này thấy lạc không sử

dụng được đã tự động hủy lô lạc.

Ví dụ - tranh chấp về chất lượng

Yêu cầu của NM Nga:

- NM Nga khiếu nại NB VN thay thế hàng

đúng phẩm chất hoặc trả lại tiền

Vấn đề tranh chấp:

- Giá trị của GCNPC của NB?

- Giá trị của các BBGĐ của NM?

Điều khoản giá cả

- Quy định chính xác và cố định:

- Rủi ro gì?

- Quy định giá xác định sau: giá phải trả

được tính theo giá có hiệu lực vào ngày

Vấn đề 6: Cần làm gì khi có

vi phạm HĐ

• Thu thập chứng từ

• Xác định lỗi thuộc về ai? Người XK,

Người chuyên chở? Người bảo hiểm?

• Xác định mức độ thiệt hại

• Trường hợp miễn trách?

• Xác định phương thức và cơ quan

giải quyết tranh chấp (phần III)

Xác định chủ thể bị khiếu nại

- DN Việt Nam A ký HĐ nhập khẩu 1000 MT

bột mỳ (+/- 5%) với một Cty Pháp B theo điều kiện CIF cảng HP Incoterms 2000

- Người chuyên chở C

- Công ty bảo hiểm D

- A nhận hàng, phát hiện hàng bị hư hỏng,

nhiều bao bột mỳ bị ướt, có bao bị rách,

bột mỳ rơi ra ngoài, có bao bột mỳ bị cứng, vón cục và có dấu hiệu hàng bị thiếu

A phải làm gì?

- 50 bao ướt bị tổn thất toàn bộ

- 100 bao rách đóng lại được 50 bao

- 100 bao cứng, vón cục đóng lại được 50

Alexandre (chuyển tải tại Istambun)

- Bảo hiểm: đkC+mất cắp+ không giao

hàng

Xác định chủ thể bị khiếu nại

Ví dụ 2:

- NB Nga giao hàng, được cấp B/L sạch

- Cảng Istambun: người chuyển tải từ chối

chuyên chở tiếp do thấy hàng hóa có dấu hiệu hư hỏng NB Nga ký thư bảo đảm cho người chuyển tải.

- Hàng đến cảng Alexandre: NM giám định

hàng, cho thấy: tất cả bao bì đều bị rách

vỡ, rút ruột, thiếu hụt 23MT so với B/L

Nguyên nhân: bao bì bị ăn mòn do sunphát

và bị rách trong lúc khuân vác

NM khiếu nại ai để đòi bồi thường tổn

Xác định thiệt hại

- Bên bị vi phạm chỉ có thể đòi bồi

thường nếu có thiệt hại xảy ra

- Nghĩa vụ CM thiệt hại: thuộc về bên

bị vi phạm CM bằng những bằng

chứng, chứng từ, lập luận cụ thể

- Ví dụ:

- Thiệt hại do hàng hóa kém phẩm chất?

- Thiệt hại do giao hàng chậm?

Xác định thiệt hại

- Các thiệt hại được bồi thường: các

thiệt hại trực tiếp, thực tế

- Những thiệt hại nào được bồi thường?

- Thiệt hại trực tiếp là gì?

- Thiệt hại thực tế là gì?

Những thiệt hại được bồi thường

- Thu nhập bị bỏ lỡ (lãi mất hưởng)

- Thiệt hại tinh thần:

- Là những thiệt hại trừu tượng, khó tính

toán

Lãi mất hưởng- khó CM

- Chủ ngựa ký HĐ với người chuyên chở

để chở con ngựa quý đến trường đua

- Con ngựa được đưa đến trường đua

chậm trễ và không tham gia được vào cuộc đua

- Giải thưởng của cuộc đua: 1 triệu

bảng Anh

- Chủ ngựa đòi bồi thường thiệt hại: 1

triệu bảng Anh- lãi mất hưởng

- Tính khoản lãi mất hưởng như thế nào

Thiệt hại trực tiếp

- Thiệt hại trực tiếp:

- Thiệt hại do hành vi vi phạm của bên kia

trực tiếp gây ra

- Thiệt hại gián tiếp:

- Thiệt hại không do hành vi vi phạm của

bên kia gây ra hoặc thiệt hại là một hậu quả gián tiếp của hành vi vi phạm

- Không bồi thường thiệt hại gián tiếp

- Thiệt hại phi thực tế:

- Là thiệt hại do bên bị vi phạm tự thổi

phồng lên, không có căn cứ

- Là thiệt hại nằm ngoài nhãn quan của các

bên

- Không được bồi thường thiệt hại phi thực

Ví dụ về các khoản được bồi thường

- A nhập sợi từ B Hàng giao kém phẩm chất.

- A phải tái chế sợi: chi phí là x USD

- Trong thời gian tái chế 2 tuần, A phải giảm

công suất hoạt động của nhà máy vì không

đủ sợi dệt Lãi mất hưởng: y USD

- Tiến độ dệt không như dự kiến nên A giao

vải chậm cho khách hàng nước ngoài và

phải chịu phạt z USD

- Do có những khoản chi ngoài dự kiến, A trả

lương chậm cho công nhân Họ đình công,

gây thiệt hại t USD

Xác định lỗi thuộc về ai

- Lỗi của bên vi phạm?

- Lỗi của bên bị vi phạm?

- Nếu cả hai bên đều có lỗi: phải chịu

trách nhiệm theo tỷ lệ lỗi của mình Ví dụ

Ví dụ về lỗi của cả hai bên

- HĐ giữa NB Thụy Sĩ, NM Hà Lan

- Đối tượng HĐ: bột công nghiệp, quy

cách phẩm chất đượng quy định chi tiết trong HĐ, trong đó có độ hòa tan

= t

- ĐK giao hàng: CIF cảng Rotterdam

Hàng được giao từ nhà SX tại Canada đến thẳng Rotterdam

- Nhận hàng, NM giám định, thấy độ

hòa tan không phù hợp với HĐ, đòi

Ví dụ về lỗi của cả hai bên

- NB cử chuyên gia sang Hà Lan để

giám định đối tịch tại một Phòng thí

nghiệm độc lập Kết quả gây tranh

cãi:

- Nếu ktra theo phương pháp Bắc Mỹ: độ

hòa tan = t (phù hợp HĐ)

- Nếu ktra theo phương pháp Châu Âu: độ

hòa tan < t (không phù hợp với HĐ).

- HĐ không quy định về phương pháp kiểm

tra phẩm chất

Ví dụ về lỗi của cả hai bên

- Trọng tài của ICC ra phán quyết: HĐ

Có tồn tại trường hợp miễn

trách không?

• Bất khả kháng

• Lỗi của bên bị vi phạm

• Lỗi của bên thứ ba

Trường hợp bất khả kháng

- Khái niệm: Đ.79 k.1- CISG

- Đặc điểm: (4)

- Xảy ra sau khi ký HĐ

- Là hiện tượng khách quan, xảy ra ngẫu

nhiên, bất thường, ngoài ý muốn của các bên

- Không lường trước được

- Không khắc phục được

Lỗi của bên thứ ba

- Bên thứ ba này có thể là ai?

- Có phải TH nào bên vi phạm cũng

được miễn trách do lỗi của bên thứ ba không?

Lỗi của bên thứ ba

Tình huống

Người Bán

Người Mua