Chương 3 pháp luật dân sự và tài sản

KHÁI NIỆM LUẬT DÂN SỰLuật Dân sự Việt Nam là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam bao gồm tổng thể các quy định điều chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh v

ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

LUẬT DÂN SỰ VÀ TỐ TỤNG DÂN SỰ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A PHÁP LUẬT DÂN SỰ

1. PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG VÀ

NỘI DUNG LUẬT DÂN SỰ

1 KHÁI NIỆM, ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU

CHỈNH, PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH

CỦA LUẬT DÂN SỰ.

1.1 KHÁI NIỆM LUẬT DÂN SỰ

Luật Dân sự Việt Nam là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật Việt Nam bao gồm tổng thể các quy định điều chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực tài sản và một số quan hệ nhân thân nhằm thoả mãn nhu cầu vật chất và tinh thần của

cá nhân và tổ chức trên nguyên tắc bình đẳng về mặt pháp lý, tôn trọng quyền tự định đoạt và khả năng tự chịu trách nhiệm về tài sản của các chủ thể.

1.2 ĐỐI TƯỢNG ĐIỀU CHỈNH CỦA

NGÀNH DÂN SỰ

Đối tượng điều chỉnh

=> Đặc thù

Quan hệ tài

sản

Quan hệ nhân thân Một số

Cơ sở pháp lý: Điều 1

Bộ luật Dân sự 2015

VÍ DỤ

- Ông A và ông B thỏa thuận mua bán một máy vi

tính => Hợp đồng mua bán tài sản theo Điều 430

BLDS 2015

- Ông C và bà D thỏa thuận chuyển nhượng 100m2

quyền sử dụng đất với số tiền 600 triệu đồng

1.2.2 QUAN HỆ NHÂN THÂN

Quan hệ nhân thân là quan hệ giữa các chủ thể về những lợi ích

phi vật chất, không thể chuyển giao được vì nó gắn liền với những cá nhân, tổ chức nhất định Nó ghi nhận đặc tính riêng biệt

và sự đánh giá của xã hội đối với cá nhân hay tổ chức đó.

Một số

1.3 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU CHỈNH

Là tổng hợp các cách thức mà Nhà nước tác động đến đối các quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản nhằm làm cho các quan hệ này phát sinh, thay đổi, chấm dứt phù hợp với lợi ích của các bên chủ thể và lợi ích của Nhà nước.

Phương phápđiều chỉnh

VÍ DỤ

Điều 35 Quyền hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể

người và hiến, lấy xác

Cá nhân có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của mình

khi còn sống hoặc hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác

của mình sau khi chết vì mục đích chữa bệnh cho

người khác hoặc nghiên cứu y học.

2 NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG CỦA PHÁP LUẬT DÂN SỰ

2.1 Những nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự

PHẢI CÓ

NĂNG LỰC

CHỦ THỂ:

NĂNG LỰC PHÁP LUẬT DÂN SỰ CỦA CÁ NHÂN

Là khả năng cá nhân có quyền và nghĩa

vụ dân sự Mọi cá nhân: như nhau

Có: sinh ra

Chấm dứt: chết ĐIỀU 16

BLDS

NĂNG LỰC PHÁP LUẬT DÂN SỰ CỦA CÁ NHÂN

BỊ HẠN CHẾ TRONG TRƯỜNG HỢP BLDS HOẶC

LUẬT KHÁC CÓ LIÊN QUAN

QUY ĐỊNH

NĂNG LỰC HÀNH VI DÂN SỰ CỦA CÁ NHÂN

Không giống nhau giữa mỗi cá nhân

Phụ thuộc mức độ nhận thức, làm chủ

hành vi của mỗi người: tuổi

ĐIỀU 19

BLDS

- Chưa có NLHVDS đầy đủ.

VÍ DỤ

Điều 586 BLDS 2015:

Người từ đủ 18 tuổi trở lên, gây thiệt hại phải tự

bồi thường

NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN

Dưới 6 tuổi: phải do người đại diện (cha, mẹ…) xác lập, thực hiện

mọi giao dịch

Từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi: tự xác lập, thực hiện; trừ giao

Từ đủ 6 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi: phải được người đại diện đồng ý

(cha, mẹ,…); trừ giao dịch phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày

Năng lực hành vi dân

Người khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi

Hạn chế năng lực hành vi dân sự

Có yêu cầu

Thủ tục: Toà án

tuyên bố

(cơ sở giám định

tuyên bố

Phá tán tài sản của gia đình

Có yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan Thủ tục: Toà án

tuyên bố

2.2.2 PHÁP NHÂN (ĐIỀU 74)

Được thành lập theo quy định của BLDS, hoặc

luật khác có liên quan

Có cơ cấu tổ chức

Có tài sản độc lập

Tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình

Điều kiện tiên

quyết trước

hết là tổ chức

Nhân danh mình tham gia QHPL

một cách độc lập

2.2.2 PHÁP NHÂN

Năng lực chủ thể của pháp nhân gồm: năng lực

pháp luật dân sự và năng lực hành vi dân sự

NLPLDS CỦA PHÁP NHÂN

- Như nhau giữa mọi pháp nhân

- Bị hạn chế trong trườg hợp BLDS hoặc luật

khác có liên quan => quy định hạn chế

PHÂN LOẠI PHÁP NHÂN

- Pháp nhân thương mại

- Pháp nhân phi thương mại

LƯU Ý

- Chi nhánh, văn phòng đại diện

của Pháp nhân: không có tư

cách pháp nhân

2.2.3 CHỦ THỂ KHÁC

CÁ NHÂN

PHÁP NHÂN

CHỦ THỂ KHÁC

2.2.3 CHỦ THỂ KHÁC

Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam,

Cơ quan nhà nước ở Trung ương và địa phương

Hộ gia đình, tổ hợp tác

Tổ chức khác không có tư cách pháp nhân

2.3 KHÁI NIỆM TÀI SẢN

TIỀN GIẤY TỜ CÓ GIÁ QUYỀN TÀI SẢN

TÀI SẢN

Điều 105

VẬT

Có giá trị sử dụng

Con người chiếm hữu được

GIẤY TỜ CÓ GIÁ

Giấy tờ có giá bao gồm cổ phiếu, trái phiếu,

hối phiếu, tín phiếu, chứng chỉ tiền gửi, séc,

chứng chỉ quỹ, giấy tờ có giá khác theo quy

định của pháp luật, trị giá được thành tiền và

được phép giao dịch.

QUYỀN TÀI SẢN

Điều 115 BLDS 2015Quyền tài sản là quyền trị giá được bằng tiền, bao

gồm quyền tài sản đối với đối tượng quyền sở hữu

trí tuệ, quyền sử dụng đất và các quyền tài sản

khác

PHÂN LOẠI TÀI SẢN

Bất động sản và

động sản

Tài sản hiện có vàtài sản hình thànhtrong tương lai

Tài sản có đăng ký quyền

sở hữu hoặc không có

Tài sản tự do lưu thông;

hạn chế lưu thông; cấm

Hoa lợi, lợi tức

PHÂN LOẠI VẬT

Vật chính và vật phụ; vật chia được và vật không chia

được; vật tiêu hao và vật không tiêu hao; vật cùng loại và vật đặc định; vật đồng bộ

PHÂN BIỆT ĐỘNG SẢN VÀ

BẤT ĐỘNG SẢN

Đất đai

Tài sản khác gắn liền với nhà, công trình

Nhà, công trình gắn liền với đất đai

BẤT

ĐỘNG

SẢN

ĐIỆU KIỆN CÓ HIỆU LỰC

CỦA GDDS

Chủ thể có NLPL, NLHV

Hình thức: lời nói, văn bản, hành vi cụ thể

Mục đích và nội dung của giao dịchkhông vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội

Tự nguyện

GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU

Hệ quả: không làm phát sinh, thay đổi, chấmdứt quyền, nghĩa vụ dân sự

Không tuân

thủ điều kiện

có hiệu lực

2.5 CHẾ ĐỊNH ĐẠI DIỆN

Đại diện là việc cá nhân, pháp nhân (người đại diện) nhândanh và vì lợi ích của cá nhân hoặc pháp nhân khác (ngườiđược đại diện) xác lập, thực hiện giao dịch dân sự

Gồm: đại diện theo pháp luật, đại diện theo ủy quyền