1 PHẦN I LÍ LỊCH Họ và tên Chức vụ Đơn vị công tác Tên sáng kiến Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 36 tháng 2 PHẦN II NỘI DUNG I MỞ ĐẦU 1 Đặt vấn đề 1 1 Lý do chọn đề tài HỒ CHÍ MINH k[.]
Trang 2PHẦN II: NỘI DUNG
về tầm quan trọng của giáo dục, Bác Hồ của chúng ta phát biểu rằng:
“Hiền dữ đâu phải tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”
Đây là câu nói đúng đắn, chuẩn xác xuất phát từ chính sự hiểu biết và sựgần gũi, quan tâm đến con người của Bác Con người khi được bố mẹ sinh ra thì
ai cũng như ai, ngây thơ, trong sáng như tờ giấy trắng Nhưng theo thời gian conngười sẽ trưởng thành và bị tác động bởi môi trường sống, bởi những con người
mà họ tiếp xúc hàng ngày có người xấu, người tốt Từ sự am hiểu về con ngườicũng như về đời sống thì HỒ CHÍ MINH đã khẳng định đó là tác động của yếu
tố giáo dục
Thật vậy: Nếu trẻ em được sống trong một môi trường giáo dục tốt thì trẻ
sẽ có những đức tính tốt, ngược lại trẻ sống trong một môi trường thiếu giáo dụcthì nhân cách của trẻ sẽ phát triển không tốt Chính vì vậy việc giáo dục kỹ năngsống cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọng, đó chính là một trongnhững bước hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ sau này
Giáo Dục Mầm Non là bậc học đầu tiên đặt nền móng cho sự phát triểnnhân cách con người mới, con người Xã Hội Chủ Nghĩa ở Việt Nam Đây là giaiđoạn đặt nền móng đầu tiên quan trọng của nhân cách con người Trong nhữngnăm tháng đầu đời, trẻ em cần được quan tâm kỹ lưỡng vì đây là giai đoạn hìnhthành nên nhân cách cũng như năng lực của trẻ Việc chăm sóc giáo dục trẻ emngay từ năm tháng đầu tiên là một việc làm hết sức cần thiết và có ý nghĩa vôcùng quan trọng Trong những năm gần đây, ngành học mầm non đã triển khaixây dựng lồng ghép chuyên đề “Giáo dục kỹ năng sống” vào chương trình chămsóc giáo dục trẻ mầm non Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích
Trang 3cực, xây dựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quentiêu cực giúp trẻ có được những nhận thức, kiến thức, hành vi, thái độ và kỹnăng thích hợp Trong những năm gần đây, ngành học mầm non huyện VănLâm nói chung và Trường Mầm Non Trưng Trắc nói riêng đã và đang trú trọngtới việc nghiên cứu, xây dựng, cải tiến nội dung chương trình chăm sóc giáo dụctrẻ Đặc biệt giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
Trong thời gian gần đây vấn đề dạy kỹ năng sống cho trẻ được rất nhiềucác bậc phụ huynh quan tâm Nhằm đáp ứng về kỹ năng sống cho trẻ, nhiềutrung tâm dạy kỹ năng sống cho trẻ cũng lần lượt ra đời Tuy nhiên dạy kỹ năngsống cho trẻ như thế nào lại là vấn đề cần đặt ra những câu hỏi Có thể từ kỹnăng sống còn rất mới mẻ nên chúng ta còn quan trọng hóa vấn đề mà không để
ý rằng ở nhà, ở trường lớp trẻ vẫn được rèn luyện “Kỹ năng sống” cơ bản.Những kỹ năng sống rất quan trọng ảnh hưởng tới quá trình hình thành nhâncách cho trẻ
Là giáo viên đứng lớp, tôi luôn băn khoăn, suy nghĩ làm thế nào để giáodục, uốn nắn cho trẻ những hành vi đúng, cách cư xử lịch sự, văn minh Vì thực
tế qua công tác, tôi thấy được một số khó khăn trong việc giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ: Ở lứa tuổi mầm non đặc biệt là trẻ nhà trẻ, trẻ còn thực hiện theo ýthích, chưa tự ý thức được hành động, hành vi của mình, chưa có nề nếp thóiquen tốt trong sinh hoạt Trẻ chưa nhận biết và thể hiện được một số trạng tháicảm xúc của bản thân và những người xung quanh để trẻ có những hành độngđúng
Về phía các bậc cha mẹ trẻ, còn số đông các gia đình còn chiều chuộng,cung phụng con cái khiến trẻ không có kỹ năng tự phục vụ, chưa có nề nếp trongsinh hoạt hàng ngày Cha mẹ không chú ý đến con mình ăn uống như thế nào,trẻ có biết sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống hay không? Và vìsao chúng ta cần những đồ dùng, vật dụng đó? Những đồ dùng đó để làm gì?Một số cha mẹ thì quan tâm đến con cái nhưng chưa chú ý dạy con cách cư xử,nhiều lúc vô tình còn hùa theo cái sai của con cái
Trang 4Tôi nhận ra rằng, tất cả những kỹ năng đó phải bắt đầu từ việc chúng tamuốn trẻ lớn lên trở thành những người như thế nào, bản thân chúng ta cần gì,thiếu gì, dựa vào cái gì để thành công thì hãy dạy cho con cái chúng ta nhữngđiều y như thế Việc xây dựng kỹ năng sống cho trẻ không gì hơn là cho trẻ cơhội để trải nghiệm, thích nghi và hướng dẫn cho trẻ cách tự thể hiện mình Cóthế chúng ta mới có thể có những người chủ động, tích cực, hòa đồng và đầy đặcbiệt.
Trong quá trình phát triển nhân cách nếu trẻ được sớm hình thành và tônvinh các giá trị đích thực của mình thì trẻ sẽ có một nhân cách phát triển toàndiện, bền vững, có khả năng thích ứng và chống chọi với mọi biến động xã hội,biết tự khẳng định mình trong cuộc sống
Với khả năng tiếp thu, nhận thức của trẻ mầm non, trẻ dễ nhớ mau quênđặc biệt là lứa tuổi trẻ nhà trẻ 25 - 36 tháng tuổi Để bước đầu trang bị nhữnghành trang, kiến thức về cuộc sống, những kỹ năng sống sao cho phù hợp vớinhân cách con người, với cuộc sống thế giới xung quanh cho trẻ thì cô giáochính là người giữ vai trò và nhiệm vụ quan trọng cũng như bước đầu giúp trẻ
có kỹ năng như: Tự nhận thức, tự phục vụ, biết đoàn kết với bạn bè, Nhưnglàm thế nào để cung cấp những kỹ năng sống cho trẻ một cách có hiệu quả nhất?
Vì vậy, việc hình thành và phát triển kỹ năng sống cho trẻ cần được bắt đầu tựbậc học mầm non
Từ những lý do trên bản thân tôi đã nhận thức được vai trò quan trọng của
việc giáo dục kỹ năng sống đối với trẻ vì thế tôi đã quyết định chọn đề tài: “Một
số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36 tháng” để làm đề tài nghiên
Trang 5Việc giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cho trẻ cách sống tích cực trong
xã hội hiện đại, xây dựng và rèn luyện cho trẻ các thói quen tốt, các kỹ năng cầnthiết trong cuộc sống Nhưng hơn cả là việc trẻ biết vận dụng những kiến thứccủa mình để giải quyết những vấn đề trong cuộc sống. Nhiều người nói rằng chotrẻ đi học kỹ năng sống tại các trung tâm, các giáo sư chuyên ngành, điều đó rấttốt nhưng có phải gia đình nào cũng có điều kiện để làm được điều đó? Với cánhân, tôi nhận thấy rằng gia đình, cha mẹ trẻ, và đặc biệt là các cô giáo mầmnon chính là người hình thành và phát triển tốt nhất cho trẻ những kỹ năng sống
Với đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36 tháng” tôi muốn giúp trẻ có những kỹ năng ban đầu về cuộc sống, có những
kinh nghiệm sống, sao cho phù hợp với cuộc sống đang biến đổi không ngừng.Giáo dục kỹ năng sống cơ bản cho trẻ qua các hoạt động học, giờ ăn, hoạt độngtrò chơi và các kỹ năng tự phục vụ của trẻ nhằm hình thành và phát triển ở trẻnăng lực hành động tích cực, giúp trẻ có kiến thức, thái độ trong giao tiếp ứng
xử, thực hiện công việc, ứng phó với các tình huống, các yêu cầu của cuộc sốnghằng ngày
Giúp cho trẻ có ý thức về bản thân như : Tự lực, tự tin, tự trọng, an toàn,biết yêu thương, biết tôn trọng, có kỹ năng giao tiếp, gần gũi, hòa nhã, cởi mở,thân thiện, biết hợp tác giao lưu, kiên trì, vượt khó, sáng tạo, giúp cho trẻ có nềnếp hơn và mạnh dạn, tự tin khi tham gia các hoạt động
1.3 Phạm vi sáng kiến.
Do đặc điểm tình hình của nghề và thời gian nghiên cứu có hạn nên tôi đãtriển khai nghiên cứu trong phạm vi trẻ lớp nhóm trẻ 25 - 36 tháng A5 - Trườngmầm non Trưng Trắc - huyện Văn Lâm - tỉnh Hưng Yên Với những kết quả đãđạt được khi áp dụng, tôi nghĩ những biện pháp này có thể áp dụng cho tất cả trẻ
độ tuổi 25 - 36 tháng tuổi theo chương trình Giáo dục mầm non
2 Phương pháp tiến hành
2.1 Cơ sở lý luận của đề tài:
Từ năm học 2008 - 2009 Bộ GD - ĐT đã phát động phong trào “Xâydựng, trường học thân thiện, học sinh tích cực” Trong năm nội dung thực hiện
Trang 6có nội dung rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ, với yêu cầu tăng cường sự tham giamột cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục với thái độ tự giác,chủ động, ý thức, sáng tạo Giống như thầy Nguyễn Phú Cường, hiệu trưởngtrường phổ thông Quốc tế Việt Nam đã từng nói: “Chúng ta nên học hỏi nhữngtiến bộ của nền giáo dục tiên tiến trên thế giới, bởi giáo dục toàn diện chính là
mô hình giáo dục hướng về trẻ, lấy trẻ làm trung tâm Trước hết trẻ cần đượcdạy để biết làm chủ bản thân, để giao tiếp tốt với mọi người và có khả năng giảiquyết khi gặp những vấn đề rắc rối khó khăn”
Thực tế nhiều trường hiện nay dường như chỉ quan niệm dạy kiến thứcchứ chưa dạy trẻ thái độ ứng xử các mối quan hệ đó là (quan hệ với con người,với thiên nhiên), vì vậy rất nhiều điều trong cuộc sống mà trẻ không được học.Trẻ chỉ biết ăn, ngủ, học và vui chơi, trong khi đó kỹ năng tự chủ và kỹ nănggiao tiếp không được chú ý và thực hiện còn kém Trẻ chưa có những kiến thức,kinh nghiệm về kỹ năng giao tiếp và kỹ năng sống phù hợp Như vậy, có thểthấy hành trang vào đời của trẻ còn nhiều thiếu hụt, trong đó có sự thiếu hụt về
kỹ năng sống, những kỹ năng đó sẽ giúp trẻ có hành trang tự tin, làm chủ cuộcsống Vậy để trẻ có những kỹ năng sống tốt, phù hợp với cuộc sống bên ngoài,thế giới xung quanh Ngay từ lứa tuổi mầm non trẻ cần được các cô giáo cungcấp cho trẻ những kỹ năng sống, những kỹ năng đơn giản qua các hoạt độnghàng ngày của trẻ ở lớp
Đặc biệt là lứa tuổi nhà trẻ 25 - 36 tháng tuổi khả năng nhận thức của trẻcòn có nhiều hạn chế, trẻ dễ nhớ dễ quên và hay hành động theo ý muốn Vì vậy
để dạy những kỹ năng sống cho trẻ chỉ là những bước đầu giúp trẻ các kỹ năngnhư: Biết về bản thân mình, mạnh dạn tự tin, kỹ năng giao tiếp, tự phục vụ bảnthân, biết hợp tác chơi với các bạn, kỹ năng thích nghi với môi trường, Để trẻ
có được những kỹ năng ở lứa tuổi này, cô giáo cần nhẹ nhàng, linh hoạt, sángtạo, lồng ghép các hoạt động để truyền thụ các kỹ năng cho trẻ
Giáo dục kỹ năng sống là một tiến trình: giáo viên trang bị cho trẻ kiếnthức; giúp trẻ có ý thức và niềm tin để thay đổi Trẻ phải được thực hành để có
kỹ năng Trẻ cần được hướng dẫn vận dụng kỹ năng vào các sinh hoạt thường
Trang 7ngày của trẻ Điều quan trọng nhất là những kỹ năng này trở thành một thóiquen tốt.
Phương pháp giáo dục là đặt trẻ trước những tình huống khó giải quyết đểtrẻ giải quyết theo nhóm thông qua thảo luận, trò chơi, sắm vai, vẽ tranh hayhành động cụ thể Qua đó, trẻ học bằng hành động và tự quyết định với sự góp ýcủa nhóm bạn Tác động của nhóm bạn rất mạnh mẽ theo hướng tích cực haytiêu cực Nếu sức ép của nhóm bạn xấu có thể khiến trẻ chấp nhận làm chuyệnsai trái, thì giáo viên cũng có thể biến sức ép này thành tích cực để giúp cá nhân
có những quyết định lành mạnh
Tuy nhiên, giáo dục kỹ năng sống không dễ chút nào, vì nó nằm ngoàicách suy nghĩ và thói quen của ta từ trước đến nay Việc đầu tiên là tin vào khảnăng của trẻ để suy nghĩ và có hành động đúng Người lớn không nên áp đặt ýkiến của mình mà cần khơi dậy tiềm năng trẻ, hỗ trợ sự phát triển tiềm năng nàybằng thái độ thông cảm và tôn trọng Lòng tự tin của trẻ sẽ lớn rất nhanh nếungười lớn nhìn chúng bằng con mắt mới và sáng tạo, đồng thời với thái độ kiênnhẫn
Do đó, giáo dục kỹ năng sống chỉ thành công với nhà giáo dục kiểu mớikhác với người thầy mệnh lệnh, bao cấp, suy nghĩ và hành động thay cho trẻ.Trẻ phải chủ động mới biến được nhận thức thành hành động Nhà giáo dục nàykhông chỉ phải rành tâm lý lứa tuổi, mà còn phải có kiến thức và kỹ năng vềnhóm để biết vận dụng tâm lý nhóm vào công tác giáo dục Sinh hoạt nhóm rấtquan trọng trong việc giúp trẻ nên chủ động để tự quyết Giáo dục kỹ năng sốngcũng không thể thành công nếu xã hội, nhất là gia đình, không đổi cách nhìn đứatrẻ, xem nó như “con nít, chẳng biết gì”, giáo dục theo kiểu nhục mạ, hạ thấp…Nền tảng của “Giáo dục kỹ năng sống” là ý thức về giá trị bản thân nơi trẻ… màđây là một điều mà xã hội ta chưa quen lắm
Từ những cơ sở lý luận trên tôi đã đi sâu nghiên cứu đề tài: “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36 tháng” để giúp trẻ có những kỹ
năng sống ban đầu tạo tiền đề cho giai đoạn tiếp theo
2.2 Cơ sở thực tiễn
Trang 8* Đánh giá tình hình chung
Trường mầm non Trưng Trắc là trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.Trường có 20 nhóm lớp Trong đó có: 15 lớp mẫu giáo và 5 lớp nhóm trẻ ở 4điểm trường Trường được đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ Lớp cókhuôn viên sư phạm rộng, thoáng mát, đảm bảo diện tích tốt cho trẻ được họctập và vui chơi của trẻ
Đầu năm học 2021 - 2022, lớp nhóm trẻ 25 - 36 tháng tuổi do tôi phụ tráchtiếp nhận 17 trẻ Phụ huynh của trẻ bao gồm nhiều thành phần khác nhau như:Nông dân, công nhân Do vậy hầu hết các bậc phụ huynh của trẻ đều có rất ítthời gian để chăm sóc và giáo dục con cái, phần lớn việc chăm sóc, giáo dục trẻđều ở trường Là giáo viên trực tiếp tham gia chăm sóc giáo dục trẻ, tôi thấy trẻ ởlớp tôi: Trẻ không biết tự phục vụ, tự bảo vệ, không biết ứng xử giao tiếp phùhợp với tình huống nên người lớn đặc biệt là giáo viên mầm non phải luôngương mẫu, nhẹ nhàng, linh hoạt, khéo léo dạy kỹ năng sống cho trẻ mọi lúcmọi nơi để hình thành kỹ năng sống ban đầu cho trẻ Để giúp trẻ có những kỹnăng sống ban đầu tạo tiền đề cho giai đoạn tiếp theo
Việc đưa “Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36 tháng” trong quá trình giảng dạy tôi gặp một số thuận lợi và khó khăn sau:
a Thuận lợi:
- Trường Mầm non Trưng Trắc được sự quan tâm giúp đỡ của PhòngGiáo dục - Đào tạo đã quan tâm đến trình độ chuyên môn, chất lượng dạy và họccủa cô và trò trong trường
- Bên cạnh đó được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đã đầu tư cải tạo,sửa chữa về cơ sở vật chất như phòng học, sân chơi mới khang trang, sạch sẽ
- Giáo viên có trình độ chuyên môn, có trình độ đạt chuẩn, sớm được tiếpcận với chương trình giáo dục mầm non mới
- Được sự ủng hộ của phụ huynh học sinh giúp giáo viên thực hiện tốtchuyên đề do phòng, trường tổ chức
- Năm học 2021 - 2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp nhóm trẻ
25 - 36 tháng A5, là một giáo viên trẻ, nhiệt tình có trách nhiệm với công việc
Trang 9Tôi luôn dồn nhiều tâm huyết vào việc nghiên cứu tài liệu, tìm kiếm thông tin đểnâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ nhằm thực hiện tốt công tác chăm sóc
và giáo dục trẻ Đặc biệt là giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
b Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi trên thì có những khó khăn cho việc giáo dục
kỹ năng sống cho trẻ như sau:
- Do dịch covid - 19 diễn biến phức tạp trẻ chưa đến trường được nên giáoviên không thể trực tiếp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mà việc giáo dục cho trẻchỉ thông qua quay video hướng dẫn phụ huynh chăm sóc giáo dục con tại nhà
- Trong quá trình tổ chức hoạt động cho trẻ giáo viên chưa có nhiều hìnhthức tổ chức linh hoạt sáng tạo vào hoạt động khiến trẻ gò bó chưa hứng thú họccho nên giờ học lồng ghép kỹ năng sống chưa đạt hiệu quả cao
- Đa số phụ huynh chưa có nhận thức đúng đắn trong việc giáo dục kỹnăng sống cho trẻ, còn chiều chuộng trẻ quá nhiều Nhận thức của phụ huynhtrong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ còn hạn chế Phụ huynh chưa tin tưởngvào khả năng của trẻ mà thường làm hộ trẻ tất cả mọi công việc dẫn đến đứa trẻkhông có kỹ năng tự lập Phụ huynh chỉ biết phối hợp với cô giáo về chươngtrình học của con và chăm sóc cho con thế nào cho tốt chứ phụ huynh chưa thực
sự quan tâm đến dạy kỹ năng sống cho trẻ ngay từ bé
Ở nhiều gia đình trẻ được nuông chiều, cung phụng con khiến cho trẻkhông có kỹ năng tự phục vụ
Trẻ từ 25 - 36 tháng: Trẻ còn nhỏ, trẻ không đồng đều về mặt nhận thức,còn một số cháu quấy khóc nhiều, ngôn ngữ chưa phát triển, phụ huynh còn ôm
ấp, bao bọc con nhiều dẫn đến trẻ chưa mạnh dạn, tự tin trẻ còn rụt rè trong giaotiếp, trẻ còn chưa có thói quen nề nếp trong các hoạt động hàng ngày Việc dạy
kỹ năng sống cho trẻ nhà trẻ từ 25 - 36 tháng tuổi còn mới mẻ và khó khăn
Sau khi xác định được các kỹ năng sống cơ bản, cần thiết và quan trọng
cần cung cấp cho trẻ tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đầu năm để nắm được
tình hình của trẻ và có kế hoạch dạy trẻ cho phù hợp
BẢNG KHẢO SÁT TỈ LỆ TRẺ ĐẦU NĂM
Trang 10kỹ năng sống đó được nâng cao lên
Thông qua việc khảo sát trẻ đầu năm giúp cho tôi hiểu được sự thiếu hụt
cao về kỹ năng sống của trẻ Từ những thực tế đó tôi đã lập kế hoạch và đưa racác hình thức, phương pháp phù hợp để dạy kỹ năng sống cho trẻ lớp tôi
2.3 Các biện pháp tiến hành
Tôi đã áp dụng các biện pháp sau:
2.3.1 Biện pháp 1: Xác định nội dung giáo dục kỹ năng sống phù hợp với độ tuổi 25 - 36 tháng để dạy trẻ.
2.3.2 Biện pháp 2: Nâng cao bồi dưỡng kiến thức kỹ năng sống cho bản thân.
2.3.3 Biện pháp 3: Giáo dục kỹ sống cho trẻ qua hoạt động học có chủ đích và mọi lúc mọi nơi.
2.3.4 Biện pháp 4: Sưu tầm, lựa chọn, tổ chức một số trò chơi giúp trẻ phát triển kỹ năng sống.
2.3.5 Biện pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh cách dạy trẻ kỹ năng sống trong gia đình
2.4 Thời gian tạo ra biện pháp:
- Thời gian thực hiện: Trong năm học 2021 - 2022 (Từ tháng 09/2021 đếntháng 01/2022)
II NỘI DUNG
Trang 111 Nhiệm vụ của sáng kiến:
* Sáng kiến này nhằm giải quyết những nhiệm vụ sau đây:
1.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của phương pháp giáo dục kỹ năng sốngcho trẻ 25 - 36 tháng qua các hoạt động
1.2 Điều tra thực trạng về giáo dục kỹ năng sống của trẻ 25 - 36 thángcủa lớp nhóm trẻ A5 - Trường mần non Trưng Trắc thông qua các hoạt động
1.3 Thiết kế một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36tháng ở trường mầm non Trưng Trắc
1.4 Phân tích các kết quả điều tra thực trạng, rút ra kết luận và đề xuấtmột số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36tháng
2 Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 25 - 36 tháng:
2.1 Biện pháp 1: Xác định nội dung giáo dục kỹ năng sống phù hợp với độ tuổi 25 - 36 tháng để dạy trẻ.
Là một giáo viên mầm non, hàng ngày trực tiếp chăm sóc giáo dục trẻ.Ngoài việc cung cấp dạy kiến thức cho các con ở các môn học, các hoạt độngtrong ngày, cô giáo còn giúp trẻ hình thành nhân cách, các ứng xử với conngười, với thiên nhiên Đặc biệt là những cô giáo lớp nhà trẻ từ 25 - 36 tháng sẽgiúp trẻ những kiến thức ban đầu về kỹ năng sống, giúp trẻ phát triển hài hòacân đối giữa các mặt để khi lớn tuổi hơn trẻ không bỡ ngỡ, xa lạ trước nhữngcuộc sống khác lạ xung quanh Trẻ sẽ học tốt nhất khi có được một cách tiếp cậncân bằng về các mặt, các kỹ năng nhận thức, tình cảm quan hệ xã hội, các hành
vi ứng xử cơ bản với bạn bè, cô giáo, thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khảnăng vào việc tập trung tiếp thu các kiến thức ở từng môn học một cách tốt nhất Qua việc dạy trẻ các kỹ năng sống, các quá trình tâm lý của trẻ phát triểnhơn như: Trí nhớ, ngôn ngữ, tư duy , sẽ giúp trẻ tiếp thu kiến thức từ các mônhọc sẽ tốt hơn và khả năng ghi nhớ của trẻ sẽ nhanh hơn
Kỹ năng sống là khả năng biết làm, biết thực hiện việc gì đó một cách tựgiác, thành thạo trong mọi hoàn cảnh Vì vậy, có người nói: Dạy trẻ 25 - 36tháng tuổi những kỹ năng sống như vậy có quá sớm không, trẻ có thực hiện
Trang 12được không? Thật ra việc học kinh nghiệm sống với trẻ chẳng bao giờ là sớm,
có hàng trăm kỹ năng sống cần thiết với trẻ Tùy theo lứa tuổi của trẻ để chọn ranội dung chương trình dưới nhiều hình thức khác nhau Người giáo viên phải cónhiệm vụ quan trọng để lựa chọn, xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợpvới lứa tuổi từ 25 - 36 tháng Sau một thời gian nghiên cứu, tôi đã lựa chọn một
số kỹ năng sống cơ bản để cung cấp cho trẻ 25 - 36 tháng tuổi cụ thể như sau:
Tự phục vụ - Biết cất dép đúng nơi quy định
- Biết cất ba lô đúng tủ của mình còn tủ của bạn nào cao quá thìtrẻ sẽ chỉ tủ của trẻ để cô giúp đỡ
- Biết bê ghế về tổ, về bàn
- Biết nhặt cơm rơi vãi vào khay
- Đa số trẻ biết tự súc cơm ăn
- Biết lấy và cất đồ dùng đồ chơi đúng nơi quy định
- Biết lấy khăn, cốc để dùng
Giao tiếp - Bước đầu biết cách xưng hô chào hỏi cùng cô và một số trẻ tự
xưng hô tốt với người khác khi không có cô giúp đỡ
- Biết lắng nghe cô nói và trả lời câu hỏi của cô khi được hỏi
- Trẻ mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với mọi người
Tự nhận
thức
- Trẻ tò mò ham hiểu biết, thích khám phá thế giới xung quanh
- Trẻ nhận biết được tên, tuổi của mình, người thân và địa chỉ gia đình, biết được tên những người xung quanh khi được hỏi đến
Hợp tác - Trẻ biết kết hợp với bạn khi chơi
- Trẻ biết đoàn kết với bạn
- Trẻ có thái độ cư sử đúng mực với bạn và mọi người xung quanh
Biện pháp này tôi đã xác định được một số kỹ năng sống cơ bản, cần thiết
và quan trọng với trẻ vì vậy thông qua việc xác định được những kỹ năng sống
cơ bản cần cung cấp cho trẻ trên đã giúp tôi thuận tiện trong quá trình dạy các
Trang 13kỹ năng sống cho trẻ giúp trẻ phát triển toàn diện về năm mặt: Đức, trí, thể, mỹ,lao động.
2.2.Biện pháp 2: Nâng cao bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng sống cho bản thân.
Đầu năm học, dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu, tôi chủ động xây dựng
kế hoạch bồi dưỡng cho bản thân Xác định kế hoạch giáo dục kỹ năng sống chotrẻ là chuyên đề quan trọng cần được thực hiện trong năm học Tôi đã tham khảo
tài liệu “Giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ Mầm non” do Nhà xuất
bản Đại học Quốc gia Hà Nội ban hành, tôi tiến hành tập trung nghiên cứu vàocác vấn đề: Đặc điểm phát triển tâm lý của trẻ Mầm non; Giáo dục giá trị sốngcho trẻ Mầm non; Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Mầm non; Một số trò chơi giáodục giá trị và kỹ năng sống cho trẻ Mầm non Trong đó tôi chú trọng việc nângcao nhận thức, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của người giáo viên trong việcnâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và các nội dung, phươngpháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Mầm non Bản thân tôi luôn tự ý thức sâusắc vai trò của các chuẩn mực đạo đức, của kỹ năng sống trong đời sống cũngnhư trong công việc Một người giáo viên có kỹ năng sống tốt thì sẽ có khả nănglàm chủ bản thân, ứng xử phù hợp với người khác và với xã hội Do đó tôi cũngluôn muốn cho những học trò của mình có được những hành trang, những thấuhiểu về các chuẩn mực đạo đức, những kiến thức, hành vi phù hợp với cuộcsống Vì vậy, để giúp trẻ 25 - 36 tháng tuổi lớp tôi có được những kỹ năng sống
cơ bản đó thì sự nhiệt tình, sáng tạo và yêu nghề đòi hỏi tôi phải không ngừngđọc và nghiên cứu kỹ chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non 25 - 36tháng tuổi như:
- Tham gia các đợt kiến tập và các chuyên đề do trường, phòng tổ chức
- Tìm đọc tham khảo biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ trên mạng xã hội, sáchbáo, tạp chí mầm non
+ Sách hướng dẫn các hoạt động phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ mầmnon theo bộ chuẩn phát triển trẻ 25 - 36 tháng
+ Sách giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non.( Nhà xuất bản
Trang 14đại học quốc gia)
+ Sách bé thực hành các tình huống giáo dục dành cho trẻ nhà trẻ
+ Xem các chương trình truyền hình như: Ở nhà trong mùa dịch trên kênhVTV7, quà tặng cuộc sống, cuộc sống quanh ta trên các kênh truyền hình nhưVTV3 vào tối chủ nhật hàng tuần, xem trên báo mạng
Trong quá trình tự học, tự bồi dưỡng, sinh hoạt chuyên môn, chuyên đềtôi đi sâu tìm hiểu và xác định rõ thực trạng, biện pháp về việc nâng cao chấtlượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Xác định rõ nội dung, phương pháp tổchức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ Mầm non: Sự hợp tác, tựkiểm tra, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp Dạy trẻ họccách có được những mối liên kết mật thiết với các bạn khác trong lớp, biết chia
sẽ, chăm sóc, lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của mình Giúp trẻ luôncảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới; Biết giới thiệu về bản thân vàgia đình mình trước đám đông, biết mình đang học lớp nào, thích cái gì và điạchỉ nhà mình ở đâu; Nhận biết các giới tính của bản thân; Biết cách ứng xử vớimọi người xung quanh Nhận biết những hoàn cảnh không an toàn, cách giữ an
toàn cho mình nơi công cộng (trong công viên, siêu thị, ngoài phố, khi gặp người lạ,…)
Từ đó tôi nắm được các nội dung dạy kỹ năng sống mà còn biết cách đưa
kỹ năng sống vào trong các hoạt động dạy học như thế nào cho phù hợp Dạynhư thế nào để trẻ học và chơi thoải mái, trẻ thích học và bản thân mình thíchdạy
Qua bồi dưỡng đã giúp tôi nâng cao được nhận thức bản thân Từ đó tôixác định rõ mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ bản thân về giáo dục kỹ năng sống chotrẻ tại lớp; hiểu được chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từvới các kiến thức văn hoá trong suốt năm học, còn thực tế giáo dục kỹ năng sốngtốt nhất cho trẻ là cho các bé tiếp cận một cách cân bằng, biết cách phát triển các
kỹ năng của mình trong thực tiễn cuộc sống
Sau một thời gian bản thân tìm tòi nghiên cứu các tài liệu trên sách, báo,mạng thông tin và học hỏi, trao đổi với đồng nghiệp về các nội dung liên quan
Trang 15đến rèn kỹ năng sống cho trẻ Nhận thức của bản thân tôi về việc rèn kỹ năngsống cho trẻ Mầm non của tôi đã được nâng lên một cách rõ rệt.
Nhờ việc biết kết hợp giữa kinh nghiệm, sự hiểu biết về giáo dục kỹ năngsống của bản thân nên tôi đã lựa chọn những kỹ năng thực sự cần thiết đối vớitừng trẻ để giáo dục và tạo cơ hội cho chúng được trải nghiệm hàng ngày rấthiệu quả
Đây là biện pháp nhiều giáo viên chủ quan không tự cập nhật kiến thứccho bản thân nên quá trình giáo dục trẻ chủ yếu bằng kinh nghiệm hoặc lơ là bỏqua hoặc để cho nhanh thì làm luôn cho trẻ Cho nên điểm khác biệt và tính mới
ở biện pháp này là giáo viên phải biết kết hợp giữa kinh nghiệm, sự hiểu biếtthông qua việc cập nhật những kiến thức bổ ích về giáo dục kỹ năng sống chobản thân để lựa chọn những kỹ năng thực sự cần thiết đối với từng trẻ hay từngnhóm trẻ để giáo dục và tạo cơ hội cho chúng được trải nghiệm hàng ngày
Một điểm khác biệt cơ bản nữa là giáo viên phải có sự nghiêm khắc vớichính bản thân, kiên trì trong học tập, bồi dưỡng để trau dồi kiến thức Xác địnhviệc học tập, bồi dưỡng là thường xuyên, liên tục và học tập suốt đời Từ đó mới
có những sự đổi mới, cải tạo được những giải pháp mà bản thân hay đồngnghiệp mình đã thực hiện nhưng chưa có hiệu quả cao, tránh sự sáo rỗng, sóimòn trong nếp nghĩ và hành động của mình đối với việc chăm sóc giáo dục trẻ
(nói chung) và việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ (nói riêng)
2.2 Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua hoạt động học có chủ đích và mọi lúc mọi nơi.
Ngay từ đầu năm học vì dịch bệnh trẻ không đến trường được nên tôi đãxây dựng các tiết học và quay video để hướng dẫn phụ huynh giáo dục kỹ năngsóng cho con tại nhà Mỗi tiết quay video tôi luôn chú trọng đến việc chuẩn bị
đồ dùng trực quan, góc quay để làm sao phụ huynh hướng dẫn con ở nhà 1 cáchtốt nhất
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua tác phẩm văn học
Tôi đồng hành cùng phụ huynh để phụ huynh đọc thơ, kể chuyện cho trẻ
nghe ở mọi lúc mọi nơi như trước khi ngủ, vui chơi, hoặc kể chuyện cho trẻ
Trang 16nghe vào buổi trưa đối với những trẻ khó ngủ Tăng cường kể cho trẻ nghe cáccâu truyện cổ tích, qua đó rèn luyện đạo đức cho trẻ, dạy trẻ yêu thương bạn bè,yêu thương con người Tạo hứng thú cho trẻ nhỏ qua các câu chuyện bằng tranhphù hợp với lứa tuổi nhất là hiện nay công nghệ thông tin đang được phổ biếnthì có thể sưu tầm những hình ảnh minh họa nội dung truyện để làm những hìnhđộng thì trẻ rất hứng thú, những câu chuyện đó phải phù hợp với lứa tuổi nhà trẻ
để gợi mở tính tò mò, ham học hỏi ở trẻ
Ví dụ: Kể chuyện “Cây táo” tôi đã gửi nội dung của bài dạy và quay video đểgửi đến phụ huynh hướng dãn con ở nhà như sau:
- Hình ảnh minh họa câu truyện: “Cây táo”
- Nhạc bài hát: “Em yêu cây xanh”, slide nội dung câu chuyện, câu hỏi đàmthoại
III Cách tiến hành.
* Hướng dẫn phụ huynh kể chuyện cho con
- Hôm nay cô xin được chia sẻ với phụ huynh hoạt động cho trẻ làm quen vớitác phẩm văn học qua câu truyện: “Cây táo”
- Thông qua câu chuyện giúp con biết tên truyện biết tên các nhân vật trongtruyện, phát triển ngôn ngữ, quan sát ghi nhớ có chủ đích
Trang 17- Để gây hứng thú cho con, bố mẹ có thể đưa ra câu đố để hỏi con:
“Quả gì khi chín đỏ tươi
Ăn vào ngọt mát da thời đẹp tươi?”
Đố bé quả gì?
- Nếu con trả lời đúng, bố mẹ khen ngợi con, nếu con trả lời chưa chính xác thì
bố mẹ gợi mở để con có câu trả lời chính xác Sau đó phụ huynh sẽ giới thiệucho con có một câu chuyện rất hay nói về Cây táo Câu chuyện cho chúng ta biếtrằng cây lớn lên như thế nào để có những quả táo chín đỏ và ngon ngọt Thì hômnay bố mẹ kể cho con nghe câu chuyện cây táo đấy
- Để dạy các con được tốt, bố mẹ cần sưu tầm tranh ảnh, video câu truyện có ởtrên mạng Bố mẹ cho các con làm quen câu truyện: “Cây táo” qua các bướcsau:
+ Bước 1: Bố mẹ có thể kể chuyện cho con nghe qua chính giọng kể của bố mẹ.Khi kể bố mẹ có thể kết hợp cử chỉ, điệu bộ để câu chuyện hay hơn hấp dẫnhơn
- Bố mẹ có thể kể từ 2 - 3 lần tùy thuộc vào hứng thú của con hoặc bố mẹ có thể
kể chuyện kết hợp với tranh minh họa hoặc bố mẹ cho con làm quen câu truyệnqua các video có ở trên mạng Để hỗ trợ cho bố mẹ giúp con làm quen câutruyện cô đã chuẩn bị video sau xin mời bố mẹ cùng tham khảo Khi kể xong bố
mẹ cho con biết nội dung câu truyện
- Nội dung câu truyện: “Câu táo” kể về cây táo được ông trồng xuống đất Vànhờ có sự chăm sóc của mọi người cây táo đã hoa kết quả cho ra nhiều hoa thơmquả ngọt đấy
Bước 2: Để giúp con nhớ và hiểu nội dung câu truyện bố mẹ có thể hỏi conmột số câu hỏi sau:
+ Mẹ vừa kể câu truyện gì?
+ Trong truyện có những ai?
+ Ông đã trồng cây gì xuống đất nhỉ?
+ Ai đã tưới nước cho cây?
+ Ông mặt trời đã làm gì cho cây?
Trang 18+ Con có biết ông, bé, gà trống và bươm bướm đã nói gì với cây không?
+ Khi những quả táo chín hiện ra bé đã làm gì?
- Nếu con trả lời đúng, bố mẹ khen ngợi con, nếu con trả lời chưa chính xác thì
bố mẹ gợi mở để con có câu trả lời chính xác
Bước 3: Phụ huynh giáo dục con qua câu truyện
- Thông qua câu truyện “Cây táo” bố, mẹ giáo dục muốn cây được xanh tốt rahoa kết quả thì con phải biết bảo vệ cây, không được ngắt lá, bẻ cành
Hình ảnh trẻ có kỹ năng chăm sóc cây khi được bố mẹ kể chuyện.
Ngoài ra, bố, mẹ có thể kể cho trẻ nghe các câu truyện về tinh thần đoànkết hợp tác với nhau, bé đi học không khóc nhè, bé là bé ngoan, bé vui đếntrường, bé biết vâng lời, tình cảm yêu quý bạn bè, tình cảm gia đình, bé yêu laođộng, tính trung thực như truyện: “Đôi bạn tốt”, “Vịt con nói dối”, “Mời bạn đếnchơi nhà”, “Vì sao bé Bin nín khóc”, “Con yêu mẹ lắm”, “Đuổi cáo” Thôngqua nội dung truyện trẻ biết được trong cuộc sống trẻ không nên nói dối, phảithật thà từ đó giáo dục kỹ năng sống cho trẻ như tính trung thực, đoàn kết biếtgiúp đỡ nhau trong cuộc sống hàng ngày
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua âm nhạc
Thông qua các bài hát, bản nhạc trẻ có thể tự lấy đồ dùng hay cất đồ
Trang 19dùng, hoặc học theo những điều hay, những kỹ năng đơn giản Như vậy trẻ vừathay đổi được trạng thái, vừa hứng thú trong cuộc sống hàng ngày đặc biệt là kỹnăng tự phục vụ.
Ví dụ: Với hoạt động âm nhạc hướng dẫn phụ huynh dạy con ở nhà với bài hát:
“Lời chào buổi sáng”
- Mục đích: Qua bài hát giáo dục trẻ thói quen chào hỏi lễ phép
- Giáo dục: Qua bài hát trẻ biết chào hỏi bố, mẹ, ông, bà, khi có khách đến
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua giờ học thể chất
Thông qua các bài tập vận động thể dục buổi sáng cũng như các bài thể dục
có chủ đích sẽ giúp trẻ mạnh dạn, tự tin có kỹ năng thường xuyên tập luyện thểdục nâng cao sức khỏe Qua đó giúp trẻ phát triển thể chất, trẻ có kỹ năng vậnđộng, kỹ năng biết phối hợp khi chơi, trẻ tự tin, mạnh dạn khi giao tiếp
* Giáo dục kỹ năng chào hỏi cho trẻ.
Những năm đầu trẻ còn bé được bố, mẹ, ông bà còn chiều cuộng con theo
í mình Trẻ thiếu mạnh dạn tự tin, khi có người lạ trẻ hay ôm, bám lấy bố mẹ, trẻchưa có thói quen chào hỏi lễ phép: Chào bố mẹ, chào ông bà, chào khi cókhách đến nhà
Để giáo dục trẻ có kỹ năng chào hỏi lễ phép tôi đã phối hợp với phụhuynh chăm sóc giáo dục con tại nhà Với tâm sinh lí của trẻ mầm non rất thíchđược khen nên những lời khen động viên của người lớn đúng lúc sẽ kích thíchđược sự cố gắng của trẻ Khi phụ huynh giáo dục cho con tại nhà thì tôi đã gửivideo, giáo án qua nhóm lớp để đạt được mục đích sau:
Ví dụ: Giáo dục trẻ có kỹ năng chào hỏi lễ phép
1 Mục đích - yêu cầu
* Kiến thức:
- Trẻ biết chào hỏi lễ phép với người lớn, biết chào hỏi phù hợp với tình huống
* Kỹ năng:
- Kỹ năng chào to, rõ dàng…phát triển ngôn ngữ cho trẻ
- Mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp
* Thái độ:
Trang 20- Trẻ có hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động.
- Giáo dục trẻ lễ phép ông, bà, cha, mẹ, cô giáo mọi người xung quanh
2 Chuẩn bị
1 câu chuyện có ( 2 nhân vật ), bài hát “Lời chào buổi sáng”
3.Hướng dẫn
* Hoạt động 1: Dạy trẻ chào hỏi lễ phép
- Mẹ kể tặng cho các con một câu chuyện nói về hai bạn đó là bạn vịt và bạn gà,xem ai là người ngoan hơn và giỏi hơn nhá
- Mẹ đố các bạn biết trong câu chuyện mẹ kể hai bạn vịt và gà ai ngoan hơn? Vìsao?
- Con có muốn làm em bé ngoan không? Vậy khi gặp mọi người con phải nhưthế nào? Con chào như thế nào?
- Hôm nay mẹ sẽ hướng dẫn các con cách chào lễ phép để làm các em bé ngoan(Khi gặp ông bà, cô giáo…hai tay khoanh trước ngực, miệng tươi cười và nói to
rõ ràng: Con chào ông ạ, con chào cô ạ…)
- Đó là cách chào với những người lớn hơn mình còn khi đến lớp hoặc đi ngoàiđường gặp các bạn con chào như thế nào?
(Nhìn thẳng bạn, mặt tươi cười, tay giơ ngang mặt vẫy tay và nói tớ chào bạn)
* Hoạt động 2: Trẻ thực hành
- Ai ngồi trước con đây?
- Con chào mẹ nào?
- Con chào ông, bà nào?
- Con rất là giỏi nếu con biết chào hỏi lễ phép thì con sẽ luôn là em bé ngoanđấy
- Khi cho trẻ thực hành chào xong bố, mẹ cho con hát bài lời chào buổi sáng
Trang 21Hình ảnh phụ huynh hướng dẫn con kỹ năng chào hỏi.
* Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ thông qua giờ ăn
Trẻ được làm quen với những đồ dùng ăn uống Qua giờ ăn của trẻ giúptrẻ nhận biết và sử dụng đúng các chức năng của các đồ dùng đó đúng như: thìa
để xúc cơm, bát để đựng cơm và thức ăn, khay để cơm rơi vãi và khăn lau tay
từ đó cũng như giúp trẻ có những hành vi ăn uống như: Tự xúc cơm ăn, ăn từtốn, không làm vãi cơm, nếu có vãi thì nhặt vào khay, vỏ hoa quả, bánh kẹo thìvứt vào thùng rác tất cả những yếu tố trên sẽ giúp trẻ có thói quen tốt để hìnhthành kỹ năng tự phục vụ và ý nghĩa hơn là kỹ năng sống tự lập sau này
Hình ảnh trẻ xúc cơm khi ở nhà.