2 Hinh chiSu bbng cd song song vdi truc X; hinh chiSu mf,t canh i, d' songHinh 1 - 5 Hinh chidu c0a dudng song song chinh d'f" song song vdi truc Y*, tlQ dai hinh chidu cria chring ddu n
Trang 2pHAr{ vAN rruffirrr - nd vAn BAc
Trang 3rei Bi6[ thiQu
dd co bin vd hinh hoc hga hinh cing nhfrng phrrong phdp khai tridn hinh
cudn s6ch niy Ia tai hQu hoc tflp vh tham kh6o bd ich thio't thuc
Trang 4CHUONG 1.
| - | Ph6p chi6u ttring (trgc €,iao)
truc giao; nhrr thd hien d hinh 1-1.
tidt sau niry ddu goi tdt Id hinh chidu
Z Didm giao nhau O cria ba trgc chidu goi li tlidm gdc'
.7
chinh cria didm c0a tam giac
Trang 5l Hinh chiSu bo mgt cfro didm
bidu thi bing YH , khi
minh cirng l1i 16 tr6n, sau khi mit W quay trilng vdi mit V thi drrdng ndi cria a'- a"
Z^ =Aa =a'ax-{'^r=Odz
8
Trang 61-5 Hinh chidu c&a dudng thin€
hai tlidm ddu A, B ld a, d' , d' vd b, b', b-, sau d6 ndi hinh chidu cfia hai didm tr6n
b6n a'b" cfing ddu ngin hon dQ ddi thuc srJ cfra doan thfng AB, trt hinh chidu cria
(b) Hinh 1 - 4 Hinh chieu c0a dudng th&ng xi6n
dinh ti tr6n drrdng thing; ti le dO ddi hinh chi6u cfra hai doan trOn cDng mQt dddng
Trang 7th6ng CD (2) Hinh chiSu bbng cd song song vdi truc X; hinh chiSu mf,t canh i, d' song
Hinh 1 - 5 Hinh chidu c0a dudng song song chinh
d'f" song song vdi truc Y*, tlQ dai hinh chidu cria chring ddu nh6 hdn d0 ddi thuc srr
Trang 82 Drrdng vu6ng g6c vdi mit chidu Dudng thing vu6ng g6c vdi m6t mht chieu
11
Trang 9(1) Ilinh chidu chinh a'(b' ) co lai thdnh mOt didm'
vdi truc Z; abrrl*'U" adu"Ubng aO Jaithrrc cria AB Cdn cr1 vdotinh chdt hinh chi6u
1-4 Phucrr€ phrip dgng dO dd,i thgc cira doqn thin€
phdn rinh dO ddi thrJc td cfia tloatt th&ng ndy, phai thong qua phrlong ph6p d!t'*
tU b', a' ddn t4rc X Trong b6n v6 hinh
dO ddithtjc
12
\
Trang 10Trong hinh 1-11(:r), ndu qua A dung
thr/c td c0a dudng th&ng (2)
(c)
t3
Trang 111-5 Vi tri tucrng ddi cira hai duon$ thin$
a"b" ll c" d .
z
I4
Trang 123 Hai dtidng thing ch6o nhau: Hai drrdng thing khOng song song nhau cfrng
Trang 13(a)
Hinh 1 - 18 Hinh chidu g6c k9p c0a hai dr-ldng thtng giao nhau song song vdi mit chieu
(a)
Trang 14Gi6i: Bdi vi tludng thing AB vu6ng g6c vdi mit chidu bdng, EF le dudng
"nat dinh phAi
hinh thuc (hinh L-22) (2) Hinh chidu c4nh tam gi6c g"h"k cta m{t vu0ng g6c b6n
t7
Trang 15tam gi5.c GHK co tu thdnh mQt cltfdng th8ng,
Hinh 1 - 22 Hlnh chieu c0a mdt vu6ng g6c chinh
18
Trang 16a"b c" co tu thinh mQt clt/dng thing vd lAn lugt song song vdi truc X, truc Yw Cdn
g'}r'k'/l truc Z (hinh ].-26).
r9
Trang 17ll Didm vo drtdng th6ng tr6n mQt ph6ng.
Hinh 1 -28Ldy dudng thing tr6n mit phing (1).
^b
tlidm A dung ilrrdng song song bbng AD, trttdc ti6n c6 thd qua a' dung hinh chiSu
20
Trang 18l-7 Vitri tucmg deii $ifta ducmg thinE, m|t phing
AB
vdi truc X thi tlrrdng th&ng MN Ia mQt dudng th8ng
2l
drJdng vuOng g6c v6i mit chidu
CD
Trang 19phhng khiic, thi hai m4t phing ney song song vdi nhau Nhrl t;rong hinh 1-34, do
g6c vdi nhau
xi6n, tim giao tlidm cfia n6 Bdi vi drrdng thing EF la drrdng thing drlng, cho nOn
22
Hinh 1 - 36 Giao didm c0a dudng th&ng dfng vdi mdt phing vi trixi6n
Trang 2023
Trang 21chi6u bbng mn cita n6 ilt sd trirng vdi hinh chidu bhng eH cira mit th6ng dfng, sau
tuyOn
m6t"bon
Hinh 1 - 38 Giao tuyeln c0a mdt th8ng drrng vdi mit phtng xi6n
crriou.-Hinh 1 - 39 Giao tuydn gi[a m6r phtng bing vdi mqt phlng xi6n
Trang 22ilt Vu6ng g6c
m'tphing il:# ;??ff',,:.i
a m
a'd' - b'c' crta mdt ph&ng hinh chrl nhAt ABCD, qua didm * aU"s mk song song vdi
nhdt ABCD c6 thd tim ra, cfing c6 thd ]hi ng tim Do drrdng thing MN tiry .! v6 ra
b'c
Trang 23Hinh 1 - 41 Qua didm da bi6t dung mit ph6ng Hlnh 1 - 42 Qua didm dd bi6t drJng mft th&ng dfng
26
Trang 24Hinh 1 43 Tim hinh rhgc cOa hinh tam gidc
hinh chidu bing ab cira drrdng thing bhng bhng
Hinh 1 - 44 Tim hinh thr,/c c0a hinh binh hdnh
DE vir
d6y
21
Trang 25dd v6 ra tam gi6c DFG 6 b6n kh6c cfra tam gi6c DEF, hinh h.gp thdnh tt gt6c DEFG
X
ai"r, ld 0 tr6n drrdng thlng cfia hinh chieu bdng a Hinh 1 - 45 Xoav tron mat th&ns drlns
ir"rt .rre cing 5i a.rurrg thEng vu6ng g6c cria bc qua a t4i didm a, ndi arb vd arc thi
Trang 26[Vf du 1] Da biet hinh chidu chinh d' e'f' g' vd hinh chidu bing defg cria hinh
Gi6i: B<ii vi e'f ll d' g' , ef il d,g // truc X, cho nen hai canh EF vd DG cfra hinh
didm d, drJng drrdng song song crta e'f' ai auurrl vu6ng g6c thrl hai d ajdm {, Si
Hlnh 1 - 47 Tim hinh thUc c0a hinh thang vi trixi6n Hinh 1 - 48 Tim hinh thr/c c0a tam gidc vi trf xi6n
tVi dr,r 2J De bidt hinh chiSu chinh tam gi6c a'b'c' vh hinh chidu bhng tam
qui tich quay
"Uai
29
Trang 27tldi, thi drJdng ndi giCta hai tlidm a, vdi d chinh ld phuong hinh chidu bhng cria canh
30
- 49 Nguy6n ly phudng phdp hodn ddi mat
Trang 28truc mdi bhng vdi khoting crlch tU hinh chidu bi thay thd ddn truc hinh chidu cfr.
hinh cu thd, chi cdn til b' dung drrdng vu6ng jo ad' trgc x, ua do idy brb,,,=uu, trei
ldn thay, ch8ng qua ld l6p lai mQt ldn nffa qud trinh dung trintr Hi;h r-sz tUl tfrd
Trang 29(b) Hinh 1 - 52 Hai ldn thay Odic0a oidm
ho[c nhidu ldn ildi mat chidu, do mht chidu mdi phAi vudng g6cvdi mflt chidu cfr khOng
ddi kia, cho nOn sau khi ddi mgt m[t chidu, trong hQ thdng hai m[t mdi lai phAi thay
hinir ctridu mdi a,, b; (3) ding dudng thEng
32
cd
vuOng goc
Trang 30g6c v6i m{t V \n thd mdt chidu mdi li m{t H, vu6ng g6c vdi m{t V, trlc ph6i dDng
dfng thi ph6i ldy m4t H, thay mit H; giir nguyOn mlt V Cdn rtidu kign bd tri p4t H,
ld: VUa ph6i vu6ng g6c vdi tam gi6c ABC, vila phAi vudng g6c vdi mit V glr nguy6n
m{t song song
Hinh 1 - 57 Tim hinh thr,lc c0a tam gi6c mdt ph&ng vi trixiOn
33
Trang 31mat Hl mdi c6 thd cing 16c ctrng vuorig g6c voi mat V Cho nOn, brrdc dgng hinh ddu
tam gtac DEF Cdc btro-c dqng hinh cu thd la: (1) Dung truc X, song song vdi d {t' Q)Can crf vdo qui lu4t bien ddi crja didm tim ra tam gi6c hinh chidu dr"rf, cfra tam gi6c
sau mot ldn bidn ddi ldm alidu kiOn girii dd rdi drrng hinh ld.n nfra
Girii: c[n crl vio hinh 1-55 vd 1-56 c6 thd bidt khi bidn ddi mqt ph6ng vi tri
Trang 32Gizii: Khi giao tuydn MN cria hai mat phing vudng g6c vdi mrt chidu thi hinh chidu
gi:ic MNG tr6n mdt H,, chrlng ld.n luot co tu thdnh cdc doan thing (nr) mrf, vd (nr)
H' rdi lai bidn ludng vudng g6c cfia mit v, cdc brrdc cfia
35
Trang 34CHUOT',JG 2
"ay ta hinh elip (hinh tdong tr,r cfia hinh trbn)'
hiendhinh2-t,d,
37
Trang 35mh n6 vu6ng g6c sE eo t9 thdnh mQt drldng th&ng, cbn hai hinh chidu kia Ih drrdng elip.
cria hinh bAu dgc nhy lh hinh chidu c'd' cfia dudng kinh th&ng dwrg CD cira tludng trbn,
Sau khi tim drloc tryc diri, t4rc ngSn thi c6 thd dung ttrrgc hinh bAu dqc.
Hinh 2 - 2 Hlnh chidu c0a hinh tron khi vuOng g6c vdi mqt chieu
Hinh 2 - 3 Hinh chidu cOa dr.tong trdn khi nbm xiBn vdi m{t chidu
38
Trang 36thay H, thi trong h0 thong V/H, drrdng trdn vu6ng g6c v6i H' ltic ndy c6 thd cdn cf
hinh tru trbn, m6t canh g6c vudng khdc li budc S crja tlttdng xoSn dc D0 dhi cria brrdc
39
Trang 37.t rid1 dong cfra dQng didm tr6n mit hinh n6n goi ld drldng xoSn dc hinh n6n
(S'1' , S'2' S'L2' vit 51, S2 S12 v'v.'.) giao
didm {0, {r, ar arL gifra hinh chidu chinh cria
chinh cfra cdc di6m tr6n d.ttdng xo6n dc n6n, lAn
dudng xo6n tr6n oc hlnh n6n
Hinh chidu cira Cludng cong khOng gian c6 drlgc bdi ndi tron lidn tudn tr/ hinh
40
Trang 38(a) (b)
40 50 bo 60 70
4l
Trang 39ivi du 1l: Tim vh dung tidp tuydn cria dttdng xo6n oc tru
trbn-Gi6i: Til tinh chdt cfia dddng xodn oc tru trdn vd hinh 2 - 9(a), ta c6 thd bidt
ir+t fr ac1,"Uhng gOc ttrang a(g6c I6n, g6c ngdng) cria drrdng xo6n oc, cl6 dii cira tidp
l)
Trang 402 - 5 M+t dudrn€ thing
dinh, tlttdng trbn d6y vd mit tru trdn ddu qui tr,r thdnh mgt dudng trbn q Sau cr)ng
"'7, d.'d"
43
Trang 41kh6c Nhrr hinh 2 - 11(b), de biSt hinh chidu chinh m' cria didm M trOn m[t tru trbn,
Sinh thing, ctrrdng chudn (cl6n) Q ld tlrrdng trbn, drrdng chudn AB la drrdng thing
Dudng chudn Q
44
Dudng chudn Q
Oudng sinh
Trang 42tlrrdng trbn dlnh Q lhm drrdng trdn d6y cfra n6, dudng ndi tam OO cria dudng trdn dinh vd dudng trbn ddy, d6 la dudng trr,rc cria m{t tru elip nAy Bdi vi dudn! trr,rc
elip, c6 thd tir mot hinh ctridu cria ,iidm tr6n mdt tru elip, tim ra hinh chidu kh6c
45
Hinh 2 - 13 Hinh thUc mdt cit chinh c0a mir tru etip vir tdy didni rren bd mdr
Trang 43mat tru elip, c6 thd dp d,.rng phrrong phdp dddng
hai ong trq tron
46
Cing trr; elip
Trang 44(cluoc) dqa ugo
ugp tglq quHc Blc _ qug{ ,ur Fuenp dyqd p^ nt uglp nglqc q.qs Bq shpq ur nqr.rj* Ori nglr{r r{utq ir, Bnc rgoq FuByrp tuglp tu_ ugQ W Fuonqd uqrl e.i.x ug-r1 dpqd ruglp 19ru 'IAtr ,ur {.?,,tEu 8up.np ugu u.q {r{? uQrl SrmqN 9q ru Er Sugc pA p.rt 9c "9p u9r1 rg r+ ,ru -oqt rrrt+ enb dg er rpo851 urglp t{u${ tu ngu,er I.Et{d ngll{c gp Suonqd Sunp
Or{ nglrlc qu.rr{ ugr+ EuqQ nglqc gu enc RI q"tq, ei nr.{r ,,, qT.{ EuggtirBnp uQr? ,g^'.,6 Fupvrp gc unb qu;4 *"glp ,u SuEq p^ r€1 '.9.2 Suos Suos ugc Dc '.q e Ig^ uunb oe^ qu.rr{
uqrl e.r ur €A uaC:.,ur Buonqd dpqd Fupjp uq.r1 pr+.gq p1 u,plp enb rq SunP SuQnp
ur!1 .I e11c .qu I_gU nl ,* ugc yrc quI? op^ ?gr{c qu(q nen{c upIP Blc ugrl Fuopp 8t9,{r
Trang 45quFI ugq urEI
fr'*Ut
ur€l
zo f,EI
'9p neg 'nqd
uqll ttQn
r{u${
,b
,tgp uq.rl EuQnB Tp^
pr
ru11
Eugt{1 SuQnp ug't1
lgq qu-?-r{l
€r{u
erqc 1on1 ug1
b
IS
tTuts
Eup.np lgq
Trang 46,y.v"tv
ov ro
u.glnqc
Ienb 6upni
Trang 47Br.rc n.?Iqc 1!n1
.8
rg,.r Suos Suos 8uqq:{r
oQ^ Dc
uEc rgr
,.b
o?q uQrl r{ug{ €8u
Bfc
(uQrl SuQnp
leur
SuqQ nplqc
quaql
?^
"(.8q1
ulqu 9{r
Trang 48lQru
reol rg'u
nqu
'nequ tg,r^cg'
'ugn,r uQrl
Trang 49cq ugox u9^nq3
ug^nqc
A-eu er.rc u.?ll
'r
(iloclleq)
cg
uPox tPt/I lA
uelr{
9I{1
lEIu
6 :ugc F
'nequ
ogqc 3ugq1 SuoiP
Trang 50lftu
'Eup"r
9U upnqc
Suos Suos ugnl ugnl
nqu
D Sugq8u
c93
quqqr oel c,rt
ugnl IQt{l
ErEq u-gr{a
Suort
cg uFox 8up.np
EA ueox cBnq
Enc ueox
Trang 51PI
C 'V
SuBnp'gp
Suor;,'1u9f,n1 1rr;
tue8u
ug.r1 Supnp EI
denb tgur
r{upr{t qulq
'96
cn.r1 Supnp
Supnp
'r{uTs SuQnp
IrrFI CCgy
rql
cnrl
Euenp
lgur qu€nb
3uor1
Sugp
ugfnqa
qurs Euo.np
rupl Euoc
quts
Supnp
Bgc qu;r{c
n.gTt{c qu-rq
Ip^
Subs Suos TFqd
''p 1.te
nglqc
quF{
EI 0Bo
'(D
EI
dqu ugu 1!ur
enc
dgp cg8;
uprnr{c ugu
SuQnp (oo
',o.o)
OO cn.r1 SuBnp ?^
.9s 19ut
Trang 52r{u(tl
a, tQru rga Euos
tlur
,c9rfi{ qcgc lQur
IgN .((B)92
I_gr
'nglqc
qulq Suoc SuBnp
Trang 53cgtl
'LZ -
Z t{ulr{
Iosdrlla
lQut
u9.t1
nq urplp
Sunp pp
H
lQru T9^
Supc
141
tu"?IC[
' ulr-t ull
.ut
R^
uI p1
qulq
'ZT
pl dqu
nqd uQrl qu${
?tur
I9^
Suos Suos lFt{u uPI
.f
uQI?
qu${
egc (rgqd 'r9r1 epu
Trang 54Sugqd rEur lprr
uQrl qurs uQ4 ugnl ugnl d.911 crrx rg^ augql aupjp .9c u}fnqc lquip 'Fuoc 19u r{u(r{ Sugqd n?F{c p* Suqq upa SuBnp qurs tuQnp
d.rBnp
oaql Eugp
upfnqc uQr?
qurs suenp
p1 u9l Bfc 9u Ir5I duql Euenp qurs oaql lgp Bnc rnb lfur 19n1 "gr"qr-aloc s"op 9c EuocJErI:q"lp1.gq" rnb cpnp cF? qu${ ${r quRr{r r{u${ dlrnqu ctot{ ttrgP to8 0p
'tpp
uglq 6upnp 6uoc
nglr{c qu{q Fupnp qutq qurs ugu qu€Vt ' IIDI 9p f,glq
rug? r{utq +Fr{u FrEq p^ 9A pr, q.r;q, uQrl er gr{u q,r", qulq q1 t€qu dpqf lprlu nerqc qulq p^ +tur Efc Blr r{ulr{ ,qutp nglqc J"II iu.gdnx Blc uQrl ugrl uQr? u?r? ,(gp r{u(q 3un"r1 up[ quFI qu-tq uQrl tugl op '1.9q., nglqc oEr nglqa
uqrr qu+{
Bfc
n€rqc ugdnx Eu4c (gZ nqu 9c gr{r gq1 ;il'.Iud"rri'i uoF{ oer8 g qu.u nequ z Ig^ (.p.c.q,.; nquj rqBz - ugq FuBpp i.or cnrl Buenp qu${) Z - lgqd_uqq'rerl cn"r1 rcZ ugrl lfru r{uIH qu${ ug,{nx nglqc eq n?F{c c9F Bugnrr litu quHc PI quu +tru lg,r lQru'ege
_, enb ue1 .e Fuenp quenb ttl,{ cnrl .uQrr r{u(q :ugdnx gg +tnl rupu qurs Euo3c[ ugrr oi"1 auic cdnp ugdnx tq*"ro* Eugq{.gqt 9r qu€ql qulq lpq rgn Fugqd n€qu oe.8 8up.np Supvrp Supjp Ig^ uQrt qurs cn"r1 Swrqu qurs OC8V z quIq) Sugtpr fenb
.(q)g6 _
,,U,I EuEq
9c uQrl (11 r{u1q r{utqc n.glr{r qu-rq €Sc uqrl dEu nqd RI .Z.l ' t{u.rq
fpru
Trang 55cnrl
eq
3hp
nPq nFc Lluttl
IlrPTP
I€t{
€BrE
qcgc Fugoq4
qu${ El
9r{f
gc 9u
er.rc u,9fn1 oer8
Enc
n,?Tr{e
qu1q
c upnqc EuP.nP
Trang 56rpo8lq A.A
o -C1
rr{?
oc Bun.r1
cn.r1 enc
rpp
op rs,r Buqq
quec
rp*
.ilil:,lill
:lfT_:gi::tT.:".T|
Trang 571.gq
Suoc 8up'np req
Eunp
u?Il
9CI :I?IC
(gE
-
Z
I{u${) dqu Suoc
trip'np '(enb 19ur e1c
,Fuoc
Euo3p
ienb ttur
Tgq oe1
Eugt{d
t€ut
,dqu uq.r1 qu1q 1n nqc req
qulqc
uari qulq
q^
(t',I)I suEq
d;.J;
I911'deqd'ilonqd:rgrs
deqd supnqd IEt{
u6H
9t{1
?8
- z I{uIH:IgIC
d.gP dgqd
FuPnr{d
'I
Trang 58urg.rp
o
_ Q8
-
Z
qu${) cruoc
6ugUd lpuv ilt
Fuoc
Trang 60o
o VV
epc Euqq nglqc
IAI urglp Btrc
Trang 61Euo.np fen
lfur
ugrl
y
urp1p enb
&
v9
Trang 62'6uos 6uos 6ugUd
rupqd 1f
6uoc lQur rpn
op,"ilii,6""ffit#tfirJ
g
DNONFIJ
Trang 63tuonl
.g,s trp
€Ac
qu}qc neTqc
r,r
rueqd
Euorl
Euqe Eue8u Eup.np
uQrl
n"r1
qulq elc
ngTqt
ttur
Ig^
c93 Eugn,r ugu
Trang 64(1) Qua drrdng truc ctta hinh tru trdn dung m[t phu, tim ra didm tieip xric E, 6, 7,
cfr_a hai mdt cong - Hinh 3-3 thd hiQn dp dung phuong phdp m6t phing drrdng sinh
m4t phr,r mdi c6 thd cdt hinh tru trbn, hinh n6n t4i dudng sinh Ndu mu6'n m6t phu
mqt phq
61
Trang 65hai drrdng sinh nhy Hinh chi6u canh cria m5.t phu vd hinh chiSu canh cria hinh n6n,
hinh chidu chinh cria n6 cft nhau tai bdn didm L' ,2', 3' vi 4',b6n didm ndy ld hinh
tinh tldc thr) cria hiQn trrong hinh chidu tr6n, vi thd
vdi mdt cdu
68
Trang 66c0a hai hinh n6n giao nhau
6 thd ein cr1 vio tinh hinh cg thd tld 6p
Trang 67cria mdt cong, cho n6n d{ng hinh tiQn loi Nhtrng nhrloc didm cua n6 le khi hai giao
dinh mQt hinh chidu cria dttdng kdt hop, loi
10
phtng vu6ng goc vdi dudng truc mdt tru lron
Trang 68Khi mat ph&ng cdt xiOn vdi dudng trUc cria mbt tru trbn thi d.udng kdt hgp cria
ddu sE c6 drroc hinh chidu canh cria drrdng kdt hop Trong hinh 3-9, 0" 6" vd 3''9" Idn
song song vdi dudng trgc mqt hinh trq
phhng vuOng 96c voi dUdng irgc m{t n6n
cdt xiCn dudng truc mit hinh tru
Hinh 3 - 11 Hinh chidu drJdng fet nqp khi mbt ph8ng
di qua dinh non c0a mft n6n
ha
7l
Trang 69ph6ng, ddu ld dudng thing Hinh chidu bXng cria drrdng kdt hop la dudng trdn; hinh
dinh n6n, thi drrdng kdt hop cria n6 lh dudng cong phing (gdm ba tnrdng hop: dttdng
tr6n dudng thf,ng niy Hai hinh chidu cbn lai cria dudng kdt hop c6 thd tim duoc bbng
th6ng vudng g6c vdi mit chidu d'lng chinh, giao didm I vd II gilta drrdng trbn vdi
Hinh 3 - 12MAlph8ng c6t xiCn m{t n6n Hinh 3 13 Mat phtng c6t xien mAt n6n
72
Trang 70c6c drrdng sinh vdi hinh chi6u chinh criam6t phing, sau d6 dung hinh chidu bbng
0,1,,2 vd hinh chidu canh 0" , f ' ,2"
n6 khi mdt phing vd drrdng ti't"rc cua
song song vdidudng truc crla mat hinh non hinh, hinh chidu b[ng crja drldng kdt
aldu li drrdng cong ph8yrg, nhr/ thd hign d hinh 3-15(c) vd 3-16(c) Drrdng kdt hgp cria
(a) mit phEng song song vdi (b) mit phing song song (c) trr-long hQp khdc
tidt dien tron c0a trq elip vdi dudng trqrc c(la trr,r elip
73