Giáo trình phóng dạng tuyến hình thân tàu

Microsoft Word Phong dang tuyen hinh tau BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH  BÀI GIẢNG MÔ ĐUN PHÓNG DẠNG TUYẾN HÌNH THÂN TÀU NGHỀ CHẾ TẠO VỎ TÀU THỦY TRÌNH ĐỘ CAO ĐẲNG Ban hành k[.]

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHIỆP NAM ĐỊNH

- -

BÀI GIẢNG

MÔ ĐUN: PHÓNG DẠNG TUYẾN HÌNH THÂN TÀU

NGHỀ: CHẾ TẠO VỎ TÀU THỦY TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG

Ban hành kèm theo Quyết định số: / QĐ- ngày tháng năm của

Nam Định, năm 2018

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép

dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu

lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm

LỜI GIỚI THIỆU

Mô đun phóng dạng tuyến hình tàu là mô đun chuyên ngành đầu tiên của nghề chế

tạo vỏ tàu thủy Mô đun giúp cho người học bắt đầu làm quen với công việc chế tạo một

con tàu từ việc lựa chọn địa điểm làm việc ban đầu phục vụ cho việc phóng dạng và biết

cách phóng dạng tuyến hình của một con tàu hoàn chỉnh

Mô đun giúp cho người học có các kiến thức về việc phóng dạng tuyến hình tàu

dựa vào hình dạng thiết kết tuyến hình tàu và bảng thông số kích thước của tàu ban đầu

Trong lần biên soạn đầu tiên này, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng bài giảng

vẫn còn nhiều vấn đề chưa đề cập hết hoặc còn thiếu sót Vì vậy, chúng tôi rất mong

được sự góp ý xây dựng và phê bình chân thành của bạn đọc

Nam Định, ngày tháng năm 2018 Tham gia biên soạn

Chủ biên: Vũ Văn Ngưu

MỤC LỤC

LỜI GIỚI THIỆU 2

MỤC LỤC 3

BÀI GIẢNG MÔ ĐUN 5

Bài 1: Bố trí 3 mặt phẳng hình chiếu thân tàu tên sàn phóng 6

1.1 Các yêu cầu đối với sàn phóng dạng 6

1.2 Cách bố trí ba mặt phẳng hình chiếu trên sàn phóng 7

Bài 2: Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu đứng 9

2.1 Xác định kích thước của tàu 9

2.2 Dựng đường chuẩn, đường nước 0 9

2.3 Dựng đường vuông góc mũi, đường vuông góc lái và đường sườn giữa 9

2.4 Dựng các đường nước và đường giới hạn độ cao 10

2.5 Dựng các đường sườn lý thuyết 10

2.6 Kiểm tra ô mạng 10

Bài 3: Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu bằng 12

3.1 Xác định kích thước của tàu 12

3.2 Dựng đường dọc tâm 12

3.3 Dựng đường giới hạn 1/2 chiều rộng 12

3.4 Dựng các đường sườn lý thuyết 12

3.5 Dựng các đường cắt dọc 13

3.6 Kiểm tra ô mạng 13

Bài 4: Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu cạnh 14

4.1 Xác định kích thước của tàu 14

4.2 Dựng đường nước 0 14

4.3 Dựng đường dọc tâm 14

4.4 Dựng đường giới hạn chiều rộng, chiều cao của tàu 14

4.5 Dựng các đường nước 15

4.6 Dựng các đường cắt dọc 15

4.7 Kiểm tra ô mạng 15

Bài 5: Vẽ đường hình dáng thân tàu trên mặt phẳng hình chiếu đứng 16

5.1 Vẽ đường dọc tâm 16

5.2 Vẽ các đường cắt dọc 16

5.3 Vẽ đường hình chiếu mép boong và đường mạn giả 16

5.4 Kiểm tra 17

Bài 6: Vẽ đường hình dáng thân tàu trên mặt phẳng hình chiếu bằng 18

6.1 Vẽ các đường nước 18

6.2 Vẽ đường hình chiếu mép boong và đường mạn giả 18

6.3 Kiểm tra 18

Bài 7: Vẽ đường hình dáng thân tàu trên mặt phẳng hình chiếu cạnh 20

7.1 Vẽ các đường sườn 20

7.2 Vẽ đường hình chiếu mép boong và đường mạn giả 20

7.3 Kiểm tra 20

Bài 8: Kiểm tra sự phù hợp của tuyến hình giữa ba mặt phẳng chiếu 22

8.1 Kiểm tra các yêu cầu của đường hình dáng thân tàu trên ô mạng 22

8.2 Điều chỉnh sự phù hợp đường hình dáng thân tàu giữa các mặt phẳng hình chiếu 22

8.3 Sai số cho phép khi vẽ đường hình dáng 23

Bài 9: Lập thảo đồ để cắt các chi tiết phẳng có hình dáng phức tạp 24

9.1 Chọn và vẽ đường chuẩn 24

9.2 Dựng các đường phụ trợ 24

9.3 Đo trị số 24

9.4 Thể hiện các trị số đo lên thảo đồ 24

9.5 Một số chỉ dẫn khi hạ liệu theo thảo đồ 25

BÀI GIẢNG MÔ ĐUN Tên mô đun: Phóng dạng tuyến hình thân tàu

Mã số mô đun: MĐ18

I Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn đun

- Vị trí: Phóng dạng tuyến hình thân tàu là mô đun thuộc khối kỹ năng nghề được

bố trí sau khi học xong MH08 đến MĐ17

- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc

- Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun giúp người học các các kiến thức cơ bản về việc bố trí mặt bằng phóng dạng Cách thiết lập ô mạng lưới và cách vẽ đường hình dạng thân tàu trên ba mặt phẳng hình chiếu

II Mục tiêu môn học:

- Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:

+ Tuân thủ nội quy, có thái độ làm việc nghiêm túc trong học tập, rèn luyện được

kỹ năng đọc bản vẽ lắp

Bài 1: Bố trí 3 mặt phẳng hình chiếu thân tàu tên sàn phóng

1 Mục tiêu:

- Kiểm tra được các yêu cầu của sàn phóng dạng;

- Bố trí được ba mặt phẳng hình chiếu thân tàu trên sàn phóng đảm bảo yêu cầu;

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác và chuyên nghiệp

2 Nội dung bài:

1.1 Các yêu cầu đối với sàn phóng dạng

và chữa cháy cần thiết

1.1.2 Yêu cầu diện tích sàn phóng dạng

Sàn phóng mẫu phải đảm bảo bằng phẳng, nhẵn và ít bị biến dạng do ảnh hưởng của thời tiết Góc nghiêng của sàn về mọi phía không được vượt quá 1/2000, đo lồi lõm cho phép 1mm/1m chiểu dài và 3mm trên 6m chiều dài

Diện tích sàn phóng dạng phải đủ để vẽ 3 hình chiếu Thông thường diện tích sàn phóng dạng thường được tính toán theo công thức A = (1,2 ÷ 1,3)A0, trong đó A0

là tổng diện tích để trải tuyến hình con tàu lớn nhất mà nhà máy có thể đóng được

1.2 Cách bố trí ba mặt phẳng hình chiếu trên sàn phóng

1.2.1.Bố trí theo nguyên tắc vẽ kỹ thuật

Về nguyên tắc vẽ kỹ thuật thì các hình chiếu đều phải bố trí trên một mặt phẳng

và ở các vị trí hình chiếu tương ứng Lúc này tại vị trí hình chiếu đứng sẽ bố trí các hình

vẽ theo mặt cắt dọc tàu theo chiều rộng, tại vị trí hình chiếu bằng sẽ bố trí các hình vẽ theo theo mặt cắt dọc tàu theo chiều cao, tại vị trí hình chiếu cạnh sẽ bố trí các hình vẽ theo mặt cắt ngang thân tàu

1.2.2 Bố trí đặt chồng các mặt phẳng hình chiếu

Thực tế do diện tích sàn phóng dạng có kích thước hạn chế nên khi phóng dạng tuyến hình tàu chúng ta có thể xếp chồng các mặt phẳng hình chiếu lên nhau mà vẫn đảm bảo được độ chính xác trong khi phóng dạng

c) d) e)

- Đặt chồng các mặt đường nước và mặt cắt dọc trên hình chiếu đứng (hình a);

- Đặt chồng các nửa thân tàu lên nhau (hình b);

- Đặt chồng các nửa thân tầu lên nhau đồng thời rút ngắn tỷ lệ chiều dài thân tầu (hình c);

- Đặt chồng hai nửa đường sườn kết cấu lên nhau bằng cách tịnh tiến một nửa hình đường sườn kết cấu song song với mặt cơ bản (hình e);

- Đặt chồng hai nửa hình đường sườn kết cấu lên nhau va quay nửa mũi 180o đồng thời tịnh tiến song song (hình e)

Bài 2: Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu đứng

1 Mục tiêu:

- Trình bày được trình tự lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu đứng

- Lập và kiểm tra được ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu đứng

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác và chuyên nghiệp Nội dung bài:

2.1 Xác định kích thước của tàu

Các kích thước cơ bản của tàu bao gồm

+ Chiều dài lớn nhất Lmax

+ Chiều dài giữa hai trụ Ltt

+ Chiều rộng tàu B

+ Chiều cao mạn H

+ Chiều cao mớn nước T

2.2 Dựng đường chuẩn, đường nước 0

2.3 Dựng đường vuông góc mũi, đường vuông góc lái và đường sườn giữa

2.3.1 Dựng đường vuông góc lái

Đường vuông góc là hay còn gọi là đường trụ lái, đây là vị trí trùng với đường sườn số 0 Chúng ta dùng phương pháp kẻ đường vuông góc với một đường thẳng cho trước để dựng đường vuông góc lái hoặc có thể dùng dưỡng đo vuông để dựng

2.3.2 Dựng đường sườn giữa

Đường sườn giữa là vị trí chính giữa chia chiều dài tàu ra thành hai phần

Cách dựng đường sườn giữa cũng tương tự như dựng đường trụ lái, khi dựng đường sườn giữa phải đảm bảo khoảng cách các khoảng sườn lý thuyết theo kích thước

đã cho

2.3.3 Dựng đường vuông góc mũi

Đường vuông góc mũi hay còn gọi là đường trụ mũi là đường thẳng trùng với đường sống mũi tàu

Cách dựng đường trụ mũi tương tự như đường trụ lái và phải đảm bảo kích thước khoảng cách giữa hai đường này

Các đường vuông góc mũi, vuông góc lái và đường sườn giữa phải đảm bảo độ vuông góc với đường cơ bản Đo vuông góc được kiếm tra bằng cách so sanh độ dài hai canh huyền của hai tam giác vuông dựng về hai phía cua đường vuông góc va so sánh với kết quả tính toán số học Sai lệch cho phép đối với phép đo hai đường cạnh huyền

la 1,0mm trên chiều dài dưới 20m, sai lệch so với tính toán là 2mm

2.4 Dựng các đường nước và đường giới hạn độ cao

2.4.1.Dựng các đường nước

Các đường nước là các đường thẳng song song với đường chuẩn (đường nước số 0), khoảng cách các đường nước được xác định theo bản vẽ tuyến hình tàu ban đầu Khi dựng các mặt đường nước chúng ta phải đảm bảo độ song song giữa các đường nước với nhau Độ song song với đường cơ bản kiểm tra bằng cách đo khoảng cách tại các điểm khác nhau hoặc đo đường chéo của các hình chữ nhật Sai lệch cho phép: khi kiểm tra bằng cách đo khoảng cách là 1mm trên 20m dai; khi kiểm tra bang cach đo đường chéo là 2mm trên 20m dai

2.4.2 Dựng đường giới hạn độ cao

Đường giới hạn cao độ là các đường trùng với các mặt sàn và đường xác định chiều cao mạn tàu

Cách dựng tương tự như cách dựng các mặt đường nước

2.5 Dựng các đường sườn lý thuyết

2.5.1 Lấy dấu

Từ vị trí của đường trụ lái (vị trí đường sườn số 0), dựa vào khoảng sườn lý thuyết trên bản vẽ tuyến hình tàu chúng ta lấy dấu các khoảng sườn lý thuyết lên trên đường cơ bản tính từ vị trí trụ lái về trụ mũi

Tương tự, chúng ta cũng xác định các khoảng sườn lý thuyết lên trên đường nước cao nhất trên hìn vẽ

2.5.2 Nối các điểm dấu

Sau khi đã có các điểm lấy dấu vị trí các đường sườn lý thuyết trên đường cơ bản

và đường nước cao nhất thì chúng ta tiến hành nối các điểm lấy dấu trên đường cơ bản với điểm lấy dấu trên đường nước cao nhất lại với nhau Các đường sườn lý thuyết phải đảm bảo độ vuông góc

2.6 Kiểm tra ô mạng

2.6.1.Kiểm tra kích thước

Ô mạng lưới phải đảm bảo các kích thước về chiều dài tàu, chiều cao của các đường nước và chiều rộng khoảng sườn lý thuyết

2.6.2 Kiểm tra độ vuông góc

Đo đường chéo của các hình chữ nhật trong ô mạng lưới bằng compa nhọn hai đầu nhảy liên tịcc từ hình này sang hình khác;

- Dùng sợi dây kéo suốt dọc đường chéo từ đường cơ bản tới mớn nước cao nhất Nếu các điểm cắt giữa các đường sườn va mớn nước đều nằm trên đường dây thì ô mạng lưới vẽ chính xác

Bài 3: Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu bằng

1 Mục tiêu:

- Trình bày được trình tự lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu bằng

- Lập và kiểm tra được ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu bằng

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác và chuyên nghiệp

2 Nội dung bài:

3.1 Xác định kích thước của tàu

Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu bằng phải dựa vào kích thước chiều dài tàu giống như trên mặt phảng hình chiếu đứng và chiều rộng của tàu dựa trên kích thước

cơ bản của tàu

3.2.2 Nối các điểm dấu

Sau khi lấy dấu vị trí các điểm trên đường dọc tâm xong chúng ta tiến hành kẻ nối các điểm đó lại với nhau tạo thành đường dọc tâm của tàu trên mặt phẳng hình chiếu bằng

3.3 Dựng đường giới hạn 1/2 chiều rộng

3.3.1 Lấy dấu

Dựa vào kích thước chiều rộng tàu trên bản vẽ tuyến hình để chúng ta xác định 1/2 chiều rộng tàu B Từ chiều rộng tàu đã có chúng ta xác định các điểm cách đường dọc tâm tàu một khoảng bằng 1/2B ít nhất tại 3 vị trí là vị trí trụ mũi, trụ lái và đường sườn giữa tàu

3.3.2 Nối các điểm dấu

Tại các vị trí điểm lấy dấu có sẵn chúng ta tiến hành nối các điểm đó lại với nhau tạo thành đường biên giới hạn 1/2 chiều rộng tàu

Sau đó tiến hành kiểm tra độ song song của của hai đường đã kẻ với nhau thông qua đường trụ mũi, trụ lái và đường sườn giữa

3.4 Dựng các đường sườn lý thuyết

3.4.1 Lấy dấu

Tương tự như các dựng đường sườn lý thuyết trên mặt phẳng hình chiếu đứng chúng ta tiến hành lấy dấu các vị trí đường sườn lý thuyết trên mặt phẳng hình chiếu bằng dựa trên khoảng sườn lý thuyết đã cho

3.4.2 Nối các điểm dấu

Nối các điểm đã lấy dấu trên đường dọc tâm và đường giới hạn 1/2 chiều rộng tàu B với nhau để tạo thành các đường sườn lý thuyết

3.5 Dựng các đường cắt dọc

3.5.1 Lấy dấu

Cũng giống như các mặt đường nước đã dựng trên mặt phẳng hình chiếu đứng, dựa vào khoảng các các đường cắt dọc cho trước chúng ta sẽ tiến hành lấy dấu các đường cắt dọc tại ba vị trí cơ sở là đường trụ mũi, đường trụ lái và đường sườn giữa 3.5.2 Nối các điểm dấu

Từ các điểm đã lấy dấu chúng ta tiến hành nối các điểm đó lại với nhau tạo thành các đường mặt cắt dọc với kích thước theo yêu cầu

3.6 Kiểm tra ô mạng

3.6.1.Kiểm tra kích thước

Ô mạng lưới phải đảm bảo các kích thước về chiều dài tàu, chiều rộng của các mặt cắt dọc và chiều rộng khoảng sườn lý thuyết

3.6.2.Kiểm tra độ vuông góc

Đo đường chéo của các hình chữ nhật trong ô mạng lưới bằng compa nhọn hai đầu nhảy liên tịcc từ hình này sang hình khác;

- Dùng sợi dây kéo suốt dọc đường chéo từ đường cơ bản tới mớn nước cao nhất Nếu các điểm cắt giữa các đường sườn va mớn nước đều nằm trên đường dây thì ô mạng lưới vẽ chính xác

Bài 4: Lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu cạnh

1 Mục tiêu:

- Trình bày được trình tự lập ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu cạnh

- Lập và kiểm tra được ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu cạnh

- Rèn luyện ý thức làm việc nghiêm túc, cẩn thận, chính xác và chuyên nghiệp

2 Nội dung bài:

4.1 Xác định kích thước của tàu

Các kích thước cần phải xác định để vẽ ô mạng trên mặt phẳng hình chiếu cạnh bao gồm: kích thước chiều rộng tàu B, kích thước chiều cao mạn H, kích thước khoảng cách các mặt đường nước và kích thước khoảng cách các mặt cắt dọc

4.2 Dựng đường nước 0

4.2.1 Lấy dấu

Đường nước 0 là đường trùng với đường cơ bản, dựa vào vị trí đặt ô mạng vẽ đường sườn trên mặt phẳng hình chiếu cạnh ban đầu để chúng ta tiến hành lấy dấy đường nước 0 cho phù hợp Vị trí lấy dấu được xác định bằng 2 điểm có khoảng cách lớn hơn chiều rộng tàu B

4.2.2 Nối các điểm dấu

Dựa vào điểm đầu và điểm cuối lấy dấu ta kẻ đường thẳng nối hai điểm lại với nhau tạo thành đường cơ bản đầu tiên hay là đường nước số 0

4.3 Dựng đường dọc tâm

4.3.1 Lấy dấu

Đường dọc tâm là đường thẳng vuông góc với đường nước 0 và chia đường nước

0 ra thành hai phần bằng nhau Dựa vào cách dựng đường vuông góc với một đường thẳng cho trước để tiến hành lấy dấu Điểm lấy dấu là điểm nằm trên đường vuông góc với điểm chính giữa của đường nước 0 ban đầu

4.3.2 Nối các điểm dấu

Nối các điểm lấy dấu lại với nhau chúng ta dựng được đường dọc tâm theo yêu cầu Đây là đường cơ bản ban đầu để vẽ các đường cắt dọc và đường giới hạn chiều rộng tàu

4.4 Dựng đường giới hạn chiều rộng, chiều cao của tàu

4.4.1 Dựng giới hạn chiều rộng

Đường giới hạn chiều rộng tàu là hai đường thẳng song song và nằm về hai phía

so với đường dọc tâm tàu và cách đường dọc tâm tàu một khoảng bằng B/2

Đường giới hạn chiều rộng có thể dựng bằng cách lấy dấu trên đường nước 0 sau

đó vẽ đường vuông góc với đường nước 0 tại điểm lấy dấu

4.4.2 Dựng đường giới hạn chiều cao

Đường giới hạn chiều cao tàu H là đường thẳng song song với đường nước 0 và cách đường nước 0 một khoảng là H

Đường giới hạn chiều cao tàu có thể dựng bằng cách lấy dấu xác định cao độ H trên hai đường giới hạn chiều rộng tàu sau đó nối hai điểm lấy dấu đó lại với nhau tạo thành đường giới hạn chiều cao

4.5.2 Nối các điểm dấu

Từ các điểm lấy dấu có sẵn trên hai đường giới hạn chiều rộng tàu ở hai phía của đường dọc tâm chúng ta tiến hành nối các điểm có cùng cao độ lại với nhau tạo thành các đường nước

4.6 Dựng các đường cắt dọc

4.6.1 Lấy dấu

Dựa vào khoảng cách các đường cắt dọc đã cho chúng ta tiến hành lấy các dấu chiều rộng trên đường nước 0 và đường giới hạn chiều cao tàu H về hai phía so với đường dọc tâm tàu

Các điểm lấy dấu được lấy lần lượt từ trong ra ngoài theo kích thước đã cho 4.6.2 Nối các điểm dấu

Từ các điểm lấy dấu có sẵn trên hai đường giới hạn là đường nước 0 và đường giới hạnh chiều cao tàu ở hai phía của đường dọc tâm chúng ta tiến hành nối các điểm

có cùng chiều rộng lại với nhau tạo thành các đường cắt dọc

4.7 Kiểm tra ô mạng

4.7.1 Kiểm tra kích thước

Ô mạng lưới phải đảm bảo các kích thước về chiều cao tàu, chiều rộng tàu và khoảng cách của các mặt đường nước cũng như khoảng cách các mặt cắt dọc

4.7.2 Kiểm tra độ vuông góc

Đo đường chéo của các hình chữ nhật trong ô mạng lưới bằng compa nhọn hai đầu nhảy liên tịcc từ hình này sang hình khác;

- Dùng sợi dây kéo suốt dọc đường chéo từ đường cơ bản tới mớn nước cao nhất Nếu các điểm cắt giữa các đường sườn va mớn nước đều nằm trên đường dây thì ô mạng lưới vẽ chính xác