CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

+ Nếu CN là đối tượng của hoạt động, thì câu đó là câu bị động... Kết luận- Có hai cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động: + Cách 1: chuyển từ hoặc cụm từ chỉ đối tượng của hoạt

Bài 22 - Tiết 89

THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG

THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG Tiết 89

1 Tìm hiểu ví dụ:

I Câu chủ động và câu bị động.

a) Mọi người yêu mến em.

b) Em được mọi người yêu mến

(chủ thể hđ) (hđ) (đối tượng hđ)

(đối tượng hđ) (chủ thể hđ) (hđ)

CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG

THÀNH CÂU BỊ ĐỘNG

Tiết 96

2 Nhận xét:

a Giống nhau:

- Hoạt động : yêu mến.

- Chủ thể của hoạt động : mọi người.

- Đối tượng của hoạt động : em.

b Khác nhau:

- CN l à chủ thể của hoạt động,

đối tượng của hoạt động ở VN - CN là động, chủ thể hoạt động ở VN đ ối tượng của hoạt

3 Ghi nhớ 1: SGK/ 57.

* LƯU Ý:

Các bước nhận biết câu chủ động và câu bị động.

- Phân tích câu để tìm chủ ngữ, vị ngữ.

- Xác định hoạt động trong câu.

- Xác định chủ thể hoạt động và đối tượng hoạt động.

- Xét CN:

+ Nếu CN là chủ thể của hoạt động, thì câu đó là câu chủ động.

+ Nếu CN là đối tượng của hoạt động, thì câu đó là câu

bị động.

XEM HÌNH ĐẶT CÂU CHỦ ĐỘNG VÀ CÂU BỊ ĐỘNG

1 Ông lão thả con cá xuống biển.

2 Con cá được ông lão thả xuống biển.

1

2

1 Con người chặt phá rừng bừa bãi.

2 Rừng bị con người chặt phá bừa bãi.

XEM HÌNH ĐẶT CÂU CHỦ ĐỘNG VÀ CÂU BỊ ĐỘNG

3

4

1.Người ta nhốt con chim trong lồng.

2.Con chim bị người ta nhốt trong lồng.

1.Hai anh em chia đồ chơi

2 Đồ chơi được hai anh em chia

*Bài tập nhanh: Xác định câu chủ động, câu bị động.

1.a: Người lái đò đẩy thuyền ra xa.

1.b: Thuyền được người lái đò đẩy ra xa.

2.a: Mẹ rửa chân cho em bé.

2.b: Em bé được mẹ rửa chân.

=> câu chủ động (a), câu bị động (b)

II CÁCH CHUYỂN ĐỔI CÂU CHỦ ĐỘNG THÀNH

CÂU BỊ ĐỘNG

1 Xét ví dụ

• Ví dụ 1: Hai câu sau có gì giống và khác nhau?

a) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã được hạ

xuống từ hôm “hóa vàng”.

b) Cánh màn điều treo ở đầu bàn thờ ông vải đã hạ xuống

từ hôm “hóa vàng”.

- Đáp án:

Giống : - đều là câu bị động

- cùng nội dung miêu tả.

- cùng vắng mặt chủ thể của hành động

Khác :

• Ví dụ 2: Những câu sau đây có phải là câu bị động không? Vì sao?

a) Bạn em được giải Nhất trong kì thi học sinh giỏi

b)Tay em bị đau

Đáp án:

Những câu trên không phải câu bị động Vì chủ ngữ không chỉ đối

2 Kết luận

- Có hai cách chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động:

+ Cách 1: chuyển từ (hoặc cụm từ) chỉ đối

tượng của hoạt động lên đầu câu và thêm các từ

“bị” hay “được” vào sau từ (cụm từ) ấy

+ Cách 2: chuyển từ (cụm từ) chỉ đối tượng của hoạt động lên đầu câu, đồng thời lược bỏ hoặc biến từ (cụm từ) chỉ chủ thể của hoạt động

thành một bộ phận không bắt buộc trong câu

- Không phải câu nào cũng có từ bị, được

cũng là câu bị động

Câu hỏi 1: Cho hai câu sau:

Chọn câu thích hợp để điền vào chỗ trống:

(2) Từ đó đến nay, nó vẫn chưa phải qua một lần sửa chữa nào

Đáp án:

(1)Chúng tôi rất tự hào vì được sinh sống trong ngôi nhà này Ngôi

nhà này được các công nhân lành nghề xây dựng vào năm 1982

(2) Vào năm 1982, các công nhân lành nghề xây dựng ngôi nhà này

Từ đó đến nay, nó vẫn chưa phải qua một lần sửa chữa nào

Câu hỏi: chuyển đổi câu chủ động thành câu bị

động tương ứng theo các kiểu khác nhau.

a) Người ta phản đối ý kiến của chúng tôi.

> Ý kiến của chúng tôi bị người ta phản đối.

> Ý kiến của chúng tôi bị phản đối

b) Các kiến trúc sư xây dựng ngôi nhà này trong 7 năm.

> Ngôi nhà này được các kiến trúc sư xây dựng trong 7 năm.

> Ngôi nhà này được xây dựng trong 7 năm.

Câu hỏi 2: Chuyển đổi câu chủ động thành câu bị

động tương ứng theo các kiểu khác nhau.

a) Người ta phản đối ý kiến của chúng tôi.

 Ý kiến của chúng tôi bị người ta phản đối.

 Ý kiến của chúng tôi bị phản đối.

b) Các kiến trúc sư xây dựng ngôi nhà này trong 7 năm.

 Ngôi nhà này được các kiến trúc sư xây dựng

trong 7 năm.

 Ngôi nhà này được xây dựng trong 7 năm.

Câu hỏi 3: Khi chuyển những câu sau thành câu bị động, thường thêm "bị" hay “được"

a) Nhà nước tặng ông nhiều huân chương

b) Chúng em rất kính trọng cô giáo chủ nhiệm lớp

c) Cô giáo phê bình bạn Nam

d) Công an phạt người vi phạm luật lệ giao thông

Đáp án:

Thêm "được" vào câu bị động, khi sự việc

trong câu được đánh giá là tốt, tích cực, may

mắn; thêm "bị", khi sự việc trong câu được

đánh giá là xấu, tiêu cực, không may mắn

Theo đó, các câu a), b) khi được chuyển đổi

thành câu bị động thường thêm "được", còn

các câu c), d) khi được chuyển

đổi thành câu bị động thường thêm "bị"

Câu hỏi 4: Trong các câu có từ "được"

sau đây, câu nào là câu bị động?

a) Cha mẹ tôi sinh "được" 2 người con.

b) Gia đình tôi chuyển về Hà Nội "được" mười năm rồi c) Bạn ấy "được" mười điểm.

d) Mỗi lần được điểm cao, tôi lại "được" ba mẹ mua

tặng một thứ đồ dùng học tập mới.

Đáp án: câu d) là câu bị động

Câu hỏi 5: Trong các câu có từ "bị" sau, câu nào

không là câu bị động?

a) Ông tôi "bị" đau chân.

b) Tên cướp đã "bị" cảnh sát bắt giam

và đang chờ ngày xét xử.

c) Khu vườn "bị" cơn bão làm cho

tan hoang.

d) Môi trường đang ngày càng

"bị" con người làm cho ô nhiễm hơn

Đáp án: câu a) không là câu

bị động.

Câu hỏi 6: Có thể thay câu bị động được in đậm dưới đây bằng câu chủ động tương đương không ? Tại sao ?

Trong đợt thi học sinh giỏi vừa qua, bạn Nam đoạt giải nhất về môn

Toán Bạn Nam được thành phố khen Song, không vì thế mà bạn

Nam trở nên kiêu căng, bạn vẫn khiêm tốn và tận tình giúp đỡ

chúng tôi học tập

Đáp án:

Trong đoạn văn đã cho, các câu (1) và (3) đều có đối tượng được

nói đến là bạn Nam Nếu câu (2) thay thành câu chủ động (Thành

phố khen bạn Nam), có đối tượng được nói đến là thành phố sẽ làm

cho đoạn văn mất tính liên kết

Câu hỏi 7: Những câu sau đây có thể chuyển sang câu bị động được không ? Qua những trường

hợp này, bạn có nhận xét gì về việc chuyển đổi câu chủ động thành câu bị động ?

Đáp án:

Những câu trong câu hỏi này đều không thể chuyển sang câu bị động và dùng một cách tự nhiên, tức

không thể nói:

Nhận xét rút ra là: Không phải câu nào cũng có thể chuyển đổi sang câu bị động và được dùng một cách

tự nhiên

Viết đoạn văn ngắn (khoảng 5 đến 7câu) trình bày suy nghĩ của em về tình yêu quê hương đất nước, tình bạn,…trong đó có dùng câu chủ động, câu bị động.

Bài tập vận dụng

CHÚC CÁC EM HỌC TẬP TỐT