ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

Là lời của một người nào đó nói với chính mình... Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu … - Ông Hai hỏi chính mình - Không nói thành tiếng - Không có gạch đầu dòng Độc thoại nội tâm... Phân biệt

TUẦN 16 - TIẾT 76

ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG

VĂN BẢN TỰ SỰ

I TÌM HIỂU YẾU TỐ ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI

VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ:

1 Ví dụ: Đoạn trích “Làng” SGK / trang 176, 177

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ đốn ra thế đấy !

Ông Hai trả tiền nước, đứng dậy, chèm chẹp miệng,

cười nhạt một tiếng, vươn vai nói to:

- Hà,nắng gớm,về nào… […]

Về đến nhà, ông Hai nằm vật ra giường, mấy đứa trẻ

thấy bố hôm nay có vẻ khác, len lét đưa nhau ra đầu nhà chơi sậm chơi sụi với nhau

Nhìn lũ con, tủi thân, nước mắt ông lão cứ giàn ra

Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư ? Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư ? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu… Ông lão nắm chặt hai tay lại mà rít lên:

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống Việt gian bán nước để nhục nhã thế này

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu

tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ

đốn ra thế đấy!

- Có hai lượt lời

- Có dấu gạch đầu dòng trước lời trao

và lời đáp

- Hà, nắng gớm, về

nào… - Ông Hai nói với chính mình

- Có dấu gạch đầu dòng trước lời nói

- Chúng bay ăn miếng

cơm hay miếng gì vào

mồm mà đi làm cái giống

Việt gian bán nước để

nhục nhã thế này

Đối thoại

Độc thoại

Vậy giữa đối thoại và độc thoại giống và khác nhau như thế nào?

- Giống nhau: Đều có dấu gạch đầu dòng

- Khác nhau:

Là hình thức đối

đáp, trò chuyện

giữa hai hoặc

nhiều người.

Là lời của một người nào đó nói với chính mình.

Chúng nó cũng là trẻ con làng Việt gian đấy ư?

Chúng nó cũng bị người ta rẻ rúng hắt hủi đấy ư? Khốn nạn, bằng ấy tuổi đầu …

- Ông Hai hỏi chính mình

- Không nói thành tiếng

- Không có gạch đầu dòng

Độc thoại nội tâm

Phân biệt độc thoại và độc thoại nội tâm?

TÂM

Giống

nhau - Lời của một người nào đó nói với chính mình.

Khác

nhau - Nói thành lời

- Phía trước câu nói có gạch đầu dòng.

- Không nói thành lời.

- Phía trước câu nói không có gạch đầu dòng.

Có người hỏi:

- Sao bảo làng Chợ Dầu

tinh thần lắm cơ mà?

- Ấy thế mà bây giờ đổ

đốn ra thế đấy!

- Tạo cho câu chuyện có không khí như cuộc sống thật

- Tạo tình huống để đi sâu vào nội tâm nhân vật

- Nói lảng

- Thái độ căm giận đối với người Việt gian ở Chợ Dầu

- Hà, nắng gớm, về nào…

- Chúng bay ăn miếng

cơm hay miếng gì vào

mồm mà đi làm cái giống

Việt gian bán nước để

nhục nhã thế này

Đối thoại, độc thoại, độc thoại nội tâm là những hình thức quan trọng để thể hiện nhân vật trong văn bản tự sự

I TÌM HIỂU YẾU TỐ ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ:

1 Ví dụ

2 Ghi nhớ SGK / trang 178

- Đối thoại là hình thức đối đáp, trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người Có gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp

- Độc thoại là lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc với một ai đó trong tưởng tượng

+ Khi độc thoại được nói thành lời thì phía trước của lời độc thoại có gạch đầu dòng.

+ Khi độc thoại không thành lời thì đó là độc thoại nội

tâm Trong văn bản tự sự, độc thoại nội tâm không có

gạch dầu dòng.

Bài tập 1: Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại trong đoạn trích sau đây :

Mãi khuya, bà Hai mới chống gối đứng dậy Bà lẳng lặng xuống bếp châm lửa ngồi tính tiền hàng Vẫn những tiền cua, tiền bún, tiền đỗ, tiền kẹo… Vẫn cái giọng rì rầm, rì rầm

thường ngày

- Này, thầy nó ạ

Ông Hai nằm rũ ra ở trên giường không nói gì

- Thầy nó ngủ rồi à?

- Gì?

Ông lão khẽ nhúc nhích

- Tôi thấy người ta đồn…

Ông lão gắt lên :

- Biết rồi!

Bà Hai nín bặt Gian nhà lặng đi, hiu hắt

II LUYỆN TẬP:

Tâm trạng chán chường, buồn bã, đau khổ và thất vọng của ông Hai trong cái đêm nghe tin làng mình theo giặc.

- Này thầy nó ạ.

- Thầy nó ngủ rồi à ?

- Tôi thấy người ta đồn

-

- Gì ?

- Biết rồi !

- Lời bà Hai - Lời ông Hai



Viết một đoạn văn kể chuyện theo đề tài tự chọn, trong đó sử dụng cả hình thức đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

Bài tập 2:

- Đọc gì mà say sưa thế Nhi ơi?

Tiếng cái Ngọc làm tôi giật mình, đút vội cuốn nhật kí của

Lan vào hộc bàn:

- À, mình xem lại bài toán ban nãy

Thoát khỏi sự tò mò của Ngọc, tôi cứ nghĩ mãi về

những dòng nhật kí của cái Lan Vậy là, tôi và những người bạn trong lớp đã không hiểu gì hết về Lan, về cuộc sống

cam go mà Lan đang phải đối diện từng ngày Vậy mà, đã

có lúc, chúng tôi cô lập Lan vì cho Lan là lập dị Chúng tôi đâu biết rằng, Lan mặc cảm vì sự thua kém về nhiều thứ của mình so với các bạn trong lớp Tôi thấy mình mới ích kỉ làm sao Hơn lúc nào hết, tôi muốn gặp Lan để nói với bạn ấy

rằng: “Lan ơi, mình thành thật xin lỗi bạn!”

Chiều hôm ấy đi học về, lòng tôi man mác buồn vì một người bạn mới chuyển đi Về nhà tôi chẳng thiết ăn uống, cứ thế nằm vật ra giường Mẹ gọi xuống ăn cơm, tôi cũng chỉ nói vọng xuống nhà:

- Con hơn mệt nên không muốn ăn Bố mẹ cứ ăn trước ạ Tôi cứ thế vùi mình vào trong chăn và trách Hoa, sao lại

đi mà chẳng báo trước Cậu thật vô tâm, thật ích kỉ, giá nói

trước với tớ, tớ đã không buồn đến mức này Nghĩ đến đó tôi lại khóc nức nở, rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay Sáng hôm sau, ngủ dậy tôi bỗng thấy một lá thư đặt ngay bên cạnh mình, tôi

nhìn nét chữ và nhận ra ngay:

- Trời ơi, là thư của Hoa!

Từng dòng chữ Hoa viết khiến cho tôi hiểu hơn quyết định chuyển trường của bạn và cả lí do bạn không nói với tôi Tôi

không còn trách Hoa nữa Bạn ấy mãi mãi là người mà tôi yêu quý.

NGÔN NGỮ NHÂN

VẬT

Nhiều người đối

đáp, trò chuyện

với nhau ->

trước lời có gạch

ngang đầu dòng

Khắc họa nhân vật; câu chuyện diễn ra tự nhiên

Nói chính mình (hoặc với ai đó trong tưởng tượng) -> trước lời có gạch ngang đầu dòng

ĐỘC THOẠI

Nói chính mình

(hoặc với ai đó trong tưởng

tượng) -> không thành lời

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC, CHUẨN BỊ BÀI

* Tự học: Liên hệ thực tế sử dụng đối thoại, độc thoại và

độc thoại nội tâm và rút ra bài học sử dụng đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm một cách hiểu biết, hiệu quả

*Chuẩn bị bài: Ôn tập tập làm văn (sgk/206, 220)

- Phần Tập làm văn trong Ngữ văn 9, tập một có những nội

dung lớn nào? Những nội dung nào là trọng tâm cần chú ý?

- Vai trò, vị trí, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật

và yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh như thế nào? Cho một ví dụ cụ thể…

- Lập dàn ý chi tiết cho các đề: TM đồ dùng, trò chơi dân

gian, kể lại “Làng” của Kim Lân, kể lại “Lặng lẽ Sa

Pa” (NTL); kê lại “Chiếc lược ngà” (NQS)