Biện pháp rèn Violympic đạt điểm cao cho học sinh lớp 4

Giúp học sinh rèn violympic đạt điểm cao, rèn kĩ năng làm bài các vòng thi. Violympic Toán là cuộc thi giải toán trên mạng do Bộ GDĐT kết hợp cùng tập đoàn FPT tổ chức dành cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 trên toàn quốc. Kỳ thi cấp quốc gia được tổ chức lần đầu tiên năm 2009 với sự tham gia của 35 tỉnh. Đến năm 2015, Violympic Toán mở rộng quy mô thi bằng tiếng Anh cho học sinh lớp 1 đến lớp 9. Mỗi năm, cuộc thi thu hút khoảng 60.000 học sinh tham gia.

I Phần mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Giải toán Violympic là một sân chơi lớn mà không phải thầy cô, học sinh nào cũng có thểvào được Đây là mạch kiến thức khó, đòi hỏi khả năng phân tích, tổng hợp của học sinh khi họctập Vì khi bồi dưỡng “Giải toán Violympic” cho học sinh đặc biệt là học sinh giỏi lớp 4 không ítgiáo viên còn lúng túng về kiến thức và phương pháp dạy học nên chưa phát huy tối đa tính tíchcực, chủ động, sáng tạo của học sinh; chưa hướng dẫn học sinh tìm nhiều cách giải hay, vì thếchưa kích thích được sự ham mê trong giải toán của học sinh, đặc biệt là học sinh có năng khiếu.Bài giải của học sinh còn mang tính áp đặt, đơn điệu, khuôn mẫu… làm cho học sinh tiếp thu bàimột cách thụ động Một phần cũng vì đội ngũ giáo viên của trường đa số là giáo viên trẻ, mới ratrường, chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy kiến thức các khối lớp ở cuối bậc Tiểuhọc nên việc hướng dẫn học sinh tham gia giải Toán chưa đạt kết quả cao so với các trường trongkhu vực

Nhận thức được mục đích và tầm quan trọng của việc bồi dưỡng học sinh giỏi “Giải toánViolympic”; Xuất phát từ những thực tế đã nêu trên Để phát huy năng lực tư duy, bồi dưỡng tríthông minh cho học sinh từ các lớp 4 làm nền tảng vững chắc cho lớp 5 Năm học 2019 – 2020,hưởng ứng cuộc thi giải Toán trên mạng Internet, bước đầu lớp tôi cũng đã tổ chức thực hiện khá

thành công Vì thế bản thân tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Biện pháp bồi dưỡng học sinh lớp 4A2 giải toán trên Internet trường TH, THCS & THPT Victory”, nhằm cùng đồng nghiệp tìm hiểu

và đưa ra một số phương pháp, hệ thống dạng bài tập bồi dưỡng học sinh giỏi để cùng nhau gópphần nâng cao hiệu quả trong các hội thi của học sinh trong trường

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

*Mục tiêu

Giúp các em kiểm tra lại kiến thức môn Toán và bổ sung thêm nhiều kiến thức mới Tạo môitrường học tập, tham gia các cuộc thi qua mạng Internet đối với toàn thể học sinh trong toàntrường, toàn huyện, toàn tỉnh Tạo ra sân chơi trực tuyến môn Toán cho học sinh nhằm giúp các

em yêu thích và ham mê học toán hơn

* Nhiệm vụ

Nghiên cứu cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc bồi dưỡng học sinh lớp 4 giải toán trênmạng

Nghiên cứu thực trạng của việc bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 4

Đề xuất và thực nghiệm các giải pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 4

3 Đối tượng nghiên cứu.

Một số biện pháp bồi dưỡng giải toán trên mạng cho học sinh lớp 4A2 trường TH & THCS,THPT Victory

4 Giới hạn của đề tài.

Bộ sách tập 1, tập 2 ViOlympic lớp 4 và phần mềm Toán ViOlympic

Các dạng toán cơ bản và nâng cao lớp 4

Các dạng đề thi violympic Toán lớp 4 của nhiều năm

5 Phương pháp nghiên cứu

a) Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu sách, tài liệu tham khảo, văn bản,

luật giáo dục, điều lệ trường Tiểu học, nhiệm vụ năm học và các tài liệu có liên quan đến đề tài

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát sư phạm

+ Phương pháp điều tra cơ bản

+ Phương pháp đàm thoại, trò chuyện

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

II Phần nội dung

1 Cơ sở lí luận

Công văn số 6373/BGDĐT-GDTH ngày 06/11/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việcđiều chỉnh một số nội dung hướng dẫn học sinh tiểu học tham gia các hoạt động giao lưu, “sânchơi trí tuệ”

Thể lệ chương trình violympic dành cho học sinh phổ thông năm học 2019 - 2020 ban hànhkèm theo Quyết định số 5747/QĐ-BGDĐT ngày 05/12/2014 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đàotạo

Công văn số 4891/BGDĐT-GDTrH ngày 23/9/2015 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việchướng dẫn tổ chức cuộc thi giải toán qua Internet năm học 2015-2016

Trong quá trình giảng dạy, tôi nhận thấy, việc học tốt môn Toán góp phần rất quan trọngtrong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, phương pháp suy luận, phương pháp giải quyết vấnđề; góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo; đóng góp vào

việc hình thành các phẩm chất cần thiết và quan trọng của người lao động như: cần cù, cẩn thận,

có ý chí vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nền nếp và tác phong khoa học Đồng thời, họctốt môn Toán chính là cơ sở, là nền tảng để học tốt các môn học khác nhằm thực hiện đúng mụctiêu giáo dục toàn diện Cùng với sự hỗ trợ về mặt chuyên môn, việc tạo điều kiện thuận lợi từBGH nhà trường, tôi đã tích cực tìm hiểu nghiên cứu, tìm tòi cách giải các dạng toán điển hình từ

cơ bản đến nâng cao, đúc rút kinh nghiệm để làm sao việc bồi dưỡng đem lại hiệu quả nhất

vụ cho việc học tập của các em, đường truyền Internet ổn định

- Giáo viên nhiệt tình, tâm huyết với nghề

- Từ việc giải toán trên máy vi tính học sinh tiếp thu đựợc rất nhiều kiến thức toán học vàrèn được nhiều thao tác kĩ năng khi sử dụng máy vi tính Học sinh được khám phá và làm chủmáy vi tính, tạo tính sáng tạo, hứng khởi cho các em mỗi khi học giải toán qua mạng

* Khó khăn

- Về phía giáo viên:

+ Khi chưa có kinh nghiệm, giáo viên bồi dưỡng đều phải tự soạn thảo chương trình bồi

dưỡng theo kinh nghiệm của bản thân, theo chủ quan, tự nghiên cứu, tự sưu tầm tài liệu nên hếtsức khó khăn, vất vả Việc truyền thụ kiến thức cho học sinh còn gượng ép, máy móc

- Về phía học sinh:

+ Giải toán trên internet là một hoạt động học tập cần được thực hành thường xuyên quacác năm học nhưng năm học 2018-2019, học sinh không tham gia nên học sinh tiếp thu bài cònmang tính thụ động, thao tác với máy tính còn chậm

+ Ở nhà một số em không có máy tính hoặc bố mẹ không có thời gian kiểm soát được việccon cái tự học trên internet, vì thế việc học của học sinh hoàn toàn ở trường cũng gây khó khăncho việc bồi dưỡng

- Về phía phụ huynh:

+ Không muốn con học nhiều, sợ con mình bị áp lực trong học tập

+ Một số phụ huynh chưa coi trọng việc học tập qua sân chơi tri thức này.

b) Thành công , hạn chế

* Thành công:

- Khi tập trung nghiên cứu, vận dụng đề tài này có hiệu quả sẽ giúp học sinh học tốt môntoán, có kỹ năng tư duy tốt và kết quả học tập cao hơn

- Tạo nền tảng vững chắc về kiến thức môn toán cho năm học cuối cấp của Tiểu học

- Rèn luyện cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như tính kiên trì, cẩn thẩn, tính kỷluật và khả năng suy luận tốt

- Mỗi năm ngân hàng đề thi đều có nhiều bài toán khó, đặc biệt là toán lớp 4, đòi hỏi họcsinh phải tư duy tốt Nếu học sinh không kiên trì thì rất dễ dàng bỏ cuộc

3 Nội dung và hình thức của giải pháp

a Mục tiêu của giải pháp

Giải Toán qua Internet góp phần rèn luyện cho học sinh sự nhanh nhẹn, mở rộng kiến thứcđược học, biết vận dụng kiến thức vào thực tế, giáo dục sự yêu thích các môn học Tạo điều kiện

để các em thể hiện khả năng vận dụng, tư duy sáng tạo các kiến thức đã được học, hạn chế nhữngvướng mắc mà các em thường gặp

Giúp cho học sinh làm quen và sử dụng Internet như một phương thức học tập

Đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học tại các trường phổ thông

Củng cố và trang bị những kiến thức nâng cao về môn Toán, đồng thời giúp các em có điềukiện tham gia các kỳ thi học sinh giỏi Toán các cấp đạt kết quả tốt.

b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp

Xuất phát từ quan điểm “Lấy người học làm trung tâm”, người thầy không còn là người nắmkiến thức và truyền đạt kiến thức mà là người hướng dẫn, người hỗ trợ, người cố vấn, người kiểmtra Còn người học không còn là thụ động tiếp thu kiến thức mà là trung tâm của quá trình dạyhọc, chủ động sáng tạo trong quá trình học tập nhằm đạt được mục tiêu học tập của mình Trongquá trình bồi dưỡng, bản thân tôi đúc rút ra một số kinh nghiệm cho bản thân từ đó áp dụng đểbồi dưỡng học sinh ngày càng có hiệu quả hơn

Đầu tiên, tôi tìm tòi, sưu tầm cho mình những phương pháp giải toán nâng cao lớp 4

1 Phương pháp dùng sơ đồ đoạn thẳng

2 Phương pháp lập biểu đồ

3 Phương pháp dự toán mò mẫm, thử chọn

4 Phương pháp lựa chọn

5 Phương pháp tính ngược từ cuối lên

6 Phương pháp giả thiết tạm

7 Phương pháp dùng tỷ số

8 Phương pháp rút về đơn vị

9 Phương pháp kết hợp đại số và số học

10 Phương pháp diriele

11 Các phép suy luận: Quy nạp, suy diễn, tương tự, phân tích, tổng hợp … và một số

phương pháp giải toán khác

Để quá trình bồi dưỡng đạt hiệu quả nhất, tôi đã tiến hành qua các bước sau:

Ngay từ đầu năm học, sau khi khảo sát học sinh đầu năm, tôi khuyến khích học sinh tinh thần đăng kí tự nguyện kèm theo sự động viên, khích lệ và lập danh sách đội tuyển trình chuyên môn cấp học, sau đó thực hiện ôn tập theo lịch trong các tiết rèn Toán và sáng thứ bảy hàng tuần

Bước 1: Hướng dẫn học sinh và phụ huynh cách lập nick

Khi vào trang web Violympic.vn hoặc đường link là:

https://vio.edu.vn/register/step-one/for_violympic

Trên màn hình trang chủ, nhìn trên cùng góc phải màn hình và click vào chữ Đăng ký tài khoản như ở hình dưới.

Khi đó sẽ xuất hiện màn hình đăng ký thành viên như hình phía dưới

- Sau khi đăng kí được tài khoản cho mình, tôi hướng dẫn học sinh cách đăng nhập:

Trên góc phải màn hình và click vào chữ Đăng nhập tài khoản như ở hình dưới Một cửa sổ mới

sẽ bật ra để bạn điền thông tin đăng nhập

- Tôi lập nick chính cho học sinh để thi trên lớp, khuyến khích học sinh lập thêm nick phụ để ôn luyện thêm ở nhà Để tránh việc quên tên nick cũng như mật khẩu đăng nhập, tôi cho học sinh tự viết lại vào cuối vở Toán của mình Khi lập nick cho học sinh, tôi thường lấy tên của học sinh đó,mật khẩu là dãy số dễ nhớ từ 1 đến 9 hoặc ngày tháng năm sinh của học sinh

Các bậc phụ huynh lưu ý: Nhớ và giữ bí mật tên đăng nhập và mật khẩu

- GV bồi dưỡng bám sát từng vòng thi Violimpic của HS bằng cách:

+ Tự đăng nhập và tự giải từng vòng thi

+ Ghi lại những bài toán khó trong từng vòng.

+ Phân loại những bài toán khó trên thành từng dạng

+ Tổ chức HS ôn luyện theo từng dạng ngay trên lớp học (để tránh mất thời gian, GV

sẽ phô tô đề cho HS làm trên giấy)

+ Sau đó tổ chức HS luyện các vòng tự do tại phòng máy

+ Theo dõi HS trong quá trình thi và kết quả HS thi ở mỗi vòng

+ GV phát hiện những kiến thức HS còn hổng và tiếp tục bồi dưỡng thêm cho HS vào buổi thứ hai của tuần đó

Bước 2: Hướng dẫn một số quy định để làm bài

a) Cách làm để hoàn thành vòng thi.

Vòng đầu tiên của cuộc thi chính thức bắt đầu ngày 10/09/2019 với môn thi Toán Tiếng Việt.Như thường lệ, các vòng thi từ vòng 1 đến vòng 6 là các vòng thi tự luyện, được mở tự do chohọc sinh Vòng 7 đến vòng 9 là các cuộc thi cụm, khi đó học sinh sẽ phải đăng ký thi theo cụmthi, thường là do trường hoặc sở giáo dục tại khu vực thi tổ chức

Lịch thi chính thức của cuộc thi Giải toán trên mạng Violympic năm học 2019-2020 được BTC

cuộc thi công bố

Để hoàn thành vòng thi (ở các vòng tự luyện) học sinh phải đạt ít nhất 150 điểm trở lên.Trong một vòng thi có 3 bài, bài 1 và bài 2 tối đa mỗi bài 100 điểm và tổng thời gian là 30 phút.Điều kiện để học sinh tiếp tục làm bài 3 thì phải đạt số điểm tối thiểu ở bài 1 và bài 2 là 100điểm Nếu không đủ điểm, học sinh sẽ dừng lượt thi này và tiếp tục làm lại từ đầu trong các lượttiếp theo.

Bài thi thứ nhất:

+ Kiểu bài chọn giá trị tăng dần:

Ở kiểu bài này, tôi hướng dẫn các em kẻ sẵn 10 ô số, nhập hết các giá trị số hoặc các phéptính vào ô số Hướng dẫn các em vận dụng tính chất so sánh hai số tự nhiên, hai phân số, hai đơn

vị đo trong bảng; Tính giá trị số; để lựa chọn những giá trị nhỏ hơn

VD: hai phân số có tử số bằng nhau, phân số nào có mẫu số lớn hơn thì phân số đó bé hơn.Với những ô không cùng đơn vị đo, không cùng giá trị thì phải đưa về cùng đơn vị đo.Những ô chứa phép tính cần tính nháp chính xác trước khi chọn

Trong trường hợp còn 3 ô cuối cùng thì cho phép chọn ngẫu nhiên để kết thúc bài thi

+ Kiểu bài chọn cặp bằng nhau:

Để hoàn thành bài tập này ngoài kiến thức toán học vững chắc, cần hướng dẫn các em có

kĩ năng nhẩm nhanh các ô chứa phép tính, ô cần rút gọn, chuyển đổi về cùng đơn vị đo, nhân chianhẩm với 10; 100; 1000 phát hiện tính chất một số nhân một tổng, một số nhân một hiệu, tínhchất chữ số tận cùng, nhân chia số đo thời gian

Hướng dẫn các em nhẩm nhanh các ô có thể để xóa bớt các ô trong tổng số 10 ô của bàitoán làm giảm bớt sự căng thẳng thần kinh khi nhìn 10 ô đầy những phép tính và những con số đủcác loại đơn vị đo

Với những ô chứa phép tính phức tạp cần tính nháp chính xác trước khi chọn cặp bằngnhau

Trong trường hợp còn 3 cặp cuối cùng thì cho phép chọn ngẫu nhiên để kết thúc bài thi

Bài thi thứ hai:

+ “Đừng để điểm rơi”

Ban tổ chức để số điểm ở mức tối đa là 100 tương đương với 10 câu hỏi Nội dung câu hỏiliên quan đến chương trình đã học ở mức trung bình, khá Học sinh đọc đề, tính toán và nhập kếtquả vào ô trống; Đây là các kiểu bài có cùng đặc điểm là giải các bài toán có lời văn liên quanđến 23 dạng toán ở Tiểu học từ cơ bản đến nâng cao hoặc vận dụng các tính chất của Toán học đểhoàn thành bài thi

+ “Thế giới côn trùng”: học sinh trả lời đáp án theo hình thức trắc nghiệm chọn đáp án; + “12 con giáp”: lựa chọn các con giáp tương ứng với các câu hỏi và câu trả lời Học sinh

được lựa tối đa 10 con giáp Nếu trả lời đúng sẽ nhận được 10 điểm và huy hiệu của con giáptương ứng;

+ “Đi tìm kho báu”: giúp bạn Sóc tìm đường vượt qua mê cung bằng cách trả lời các câu hỏi

trong các hình ngôi sao màu vàng

Bài thi thứ ba: là một ngân hàng đề gồm có 80 câu hỏi, học sinh hoàn thành trong vòng 30

phút Tuy nhiên, ban tổ chức cuộc thi đưa ra hạn chế cho thí sinh tham gia bài thi này là nếu họcsinh sai 5 câu thì hệ thống sẽ báo kết thúc bài thi và nộp bài mặc dù chưa hết thời gian quy định

b) Cách làm để có nick cao điểm nhất.

Tâm lý của các em luôn muốn tên của mình đứng ở ngôi vị đầu trang tổng hợp các nickgiải toán của khối mình Có nghĩa là nick của em đó phải là cao điểm nhất, thời gian hoàn thành

của nick đó ít nhất Muốn vậy, các em phải lập nhiều nick (khoảng 5 nick) và chọn một nickchính Khi lần lượt vào thi các nick thì đến nick chính hầu như cách giải và đáp án các bài toán đãnhớ hoàn toàn, bởi thế vòng thi của nick đó sẽ cho kết quả cao nhất và ít thời gian nhất Lớp tôi

có em Lương Ánh Mai luôn dẫn đầu top của khối 4 trong trường, top của thành phố và của tỉnhtrong các vòng tự luyện trong bảng xếp hạng, ngoài nick chính ở trên lớp ra, em ấy còn có 6 nickphụ để thi ở nhà

Ngoài ra, học sinh cần có những kĩ năng sau để đạt điểm cao:

+ Kĩ năng sử dụng máy tính: là một yêu cầu mà các em cần rèn luyện Những kỹ năng như sử

dụng phím số, dùng chuột Đặc biệt là kỹ năng đánh máy bằng 10 ngón Việc sử dụng thành thạo máy vi tính không chỉ giúp các em bớt bối rối khi vào phòng thi mà còn giúp giảm thời gian làm bài Đây là lợi thế về thời gian, cũng là tiêu chí được dùng để so sánh giữa các thí sinh khi cùng điểm số

Một số phần mềm hỗ trợ luyện gõ 10 ngón như: TypingMaster Pro, Typing Trainer, TypeFaster Typing Tutor

+ Kĩ năng tính nhanh: Với những bài thi giải toán trên mạng thì kỹ năng tính nhanh sẽ rất cần

thiết Có những mẹo tính nhanh giúp các em tiết kiệm thời gian làm bài, tăng khả năng cạnh tranhvới những bài thi cùng điểm để đạt được giải cao Để tăng kỹ năng tính nhanh trong quá trình thực hiện các phần thi Các em có thể học một số tips trên Google Và các clips hướng dẫn tính nhanh trên Youtube

+ Nắm chắc kiến thức Toán cơ bản đến nâng cao:

Kiến thức trong bài thi Violympic Toán được biên soạn với 80% kiến thức cơ bản Và 20% kiến thức nâng cao, logic, tư duy,…nhằm phân loại học sinh Do đó, đầu tiên các em cần phải nắm chắc kiến thức cơ bản trong SGK Đừng bỏ qua việc luyện tập các bài tập trong SGK để chắc chắn các em sẽ không bị mất điểm ở những câu hỏi dễ

Bên cạnh đó, việc luyện tập các bài toán nâng cao là cần thiết nếu các em muốn đạt giải cao Các

em nên rèn luyện tư duy khi gặp phải những dạng toán này để phản ứng kịp thời Giúp các em tiếtkiệm thời gian làm bài Ở mỗi lớp sẽ có những dạng toán khác nhau xuất hiện trong bài thi

Violympic Toán Các em nên tìm hiểu thêm tài liệu về những dạng này Ví dụ như 100 dạng toán

về số tự nhiên trong Violympic Toán lớp 4, các dạng bài trọng tâm nâng cao trong Violympic Toán lớp47, hay 120 bài Toán luyện thi Violympic lớp 4,…

+ Luyện đề Violympic Toán thường xuyên: luyện đề Violympic Toán theo các vòng, luyện

đề Violympic Toán theo chuyên đề, luyện đề Violympic Toán của những năm trước, các nguồn luyện tập khác, …

C) Cách làm để hoàn thành bài thi mà tốn ít thời gian.

Trong mỗi vòng thi có một bài thi là 10 ô số như đã nói ở trên, mỗi ô số là một giá trị sốhoặc một phép tính, có khi là một biểu thức Vậy để tốn ít thời gian cho bài thi này các em hãyđưa về cùng dạng (cùng tử số, cùng mẫu số, ) nếu là để so sánh chọn giá trị tăng dần Dựa vàocác chữ số tận cùng của từng số để ghép đôi nếu là để chọn cặp bằng nhau Ở bài thi này sau khichọn đúng và còn 3 cặp ô số thì dùng cách chọn ngẫu nhiên để kết thúc sớm

Ban tổ chức hội thi các cấp không cho thí sinh lớp 4 mang máy tính cầm tay vào phòng thi theo điều lệ Nhưng nếu là phụ huynh hướng dẫn thì có thể sử dụng máy tính trên laptop như sau:

Vào Start / programs / accssories / calculator

Ngoài ra, để chuẩn bị tốt nhất cho phần thi các cấp, tôi hướng dẫn cho học sinh vào các trang web khác để đăng kí và thi thử trên đó Học sinh có thể đăng nhập vào như sau:

Vào trang google  gõ vio.edu.vn sau đó, học sinh click vào VioEdu: Trang chủ để tiếp tục đăng kí làm thành viên

Khi click vào mục đăng kí, màn hình sẽ hiện lên form để học sinh đăng kí thông tin đầy đủcủa mình vào Mỗi số điện thoại chỉ đăng kí được một tài khoản ôn tập nên tôi đã vận động phụhuynh trong lớp cùng tham gia

Sau khi đăng kí xong, học sinh đăng nhập vào để có thể tham gia học trực tuyến Những nộidung cập nhật kịp thời theo phân phối chương trình hiện hành

Trên trang chủ, học sinh chọn mục LUYỆN THI VIOLYMPIC (free) để tham gia các vòngluyện

Bạn chọn Toán Tiếng Anh hoặc Toán Tiếng Việt để vào thi Sau khi hoàn thành các vòng tựluyện (vòng 1 đến vòng 6), học sinh vào ôn thi vòng 7 đến vòng 10

Học sinh lớp 4A2 ôn luyện trong các giờ Tin học trên trang web trực tuyến Vioedu.vn

Hoặc học sinh cũng có thể truy cập vào trang web https://vinastudy.vn/ để ôn luyện miễn phí

và đăng kí học các khóa với thầy, cô giáo có nhiều kinh nghiệm

Có khóa học về việc luyện các vòng violympic chuyên sâu, sau đó có bài test cho học sinhlàm thử: