Tóm tắt tiếng việt: Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.

Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

NGUYỄN THỊ HẠNH

QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2022

Công trình được hoàn thành tại: Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học:

và cách con người kết nối với nhau, đòi hỏi mỗi cá nhân con người phải giao lưu, vươn xa khỏi biên giới quốc gia để tìm kiếm cơ hội Ngôn ngữ để phát triển và thúc đẩy cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và để con người trên toàn cầu kết nối với nhau chính là ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh

Hoà cùng với những xu hướng chung trên thế giới, Việt Nam đang tham gia hội nhập quốc tế sâu rộng trong các lĩnh vực như kinh tế, du lịch, công nghệ, đặc biệt là công nghệ cao Quá trình hội nhập này yêu cầu phải có ngoại ngữ Nhận thức tầm quan trọng của ngoại ngữ, nhất là tiếng Anh, ngày 30 tháng 9 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 144/QĐ-TTg phê duyệt Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2008-

2020 và ngày 22 tháng 12 năm 2017, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 2080/QĐ-TTg

về việc phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Đề án dạy và học ngoại ngữ trong hệ thống quốc dân giai đoạn 2017-2025

Do vậy, đào tạo hình thành và phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng cho sinh viên không chuyên ngữ tại một số trường đại học là một trong những nhiệm vụ quan trọng Trong những năm qua, Nhà nước ta đã rất quan tâm tới việc nâng cao chất lượng dạy học nói chung và chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên và sinh viên không chuyên ngữ nói riêng

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hoạt động dạy và học tiếng Anh, cũng như quản lý dạy và học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ ở các trường đại học còn nhiều hạn chế Kết quả thực tế là sinh viên ra trường năng lực thực hành tiếng Anh còn yếu, chưa được xã hội và người sử dụng lao động đánh giá cao Có thể nhìn nhận nguyên nhân một phần do việc quản lý

và tổ chức thực hiện quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại một số trường đại học chưa thực sự đạt hiệu quả; nội dung chương trình đào tạo của toàn khoá học còn nặng về khối lượng kiến thức lý thuyết; quản lý quá trình giảng dạy, kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên chưa thực sự dựa trên sự phân hóa năng lực của sinh viên

Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương khoá XI “Về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã xác định mục tiêu của đổi mới giáo dục, một trong các mục tiêu được nhấn mạnh là: “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn” Từ mục tiêu đó, một trong những giải pháp đổi mới giáo dục và đào tạo là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ

và đồng bộ các yếu tố cơ bản của giáo dục, đào tạo theo hướng coi trọng phát triển phẩm chất, năng lực của người học” Thực tế cho thấy, tổ chức dạy học ở trường đại học cần phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của sinh viên, phù hợp với nội dung mỗi môn học, đặc điểm của đối tượng sinh viên và phương thức đào tạo của nhà trường Vì vậy, quản lý tốt hoạt động dạy học trong cơ sở giáo dục, trong đó có quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ, một khâu quan trọng của quá trình đào tạo, sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường

2

Xuất phát từ những vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn trên, đề tài nghiên cứu của

luận án được lựa chọn là: “Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực”, góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh

cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực, từ đó, luận án đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ và nâng cao chất lượng đào tạo của các trường đại học trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học và hội nhập quốc tế

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học đã đạt được những kết quả nhất định, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học hiện nay vẫn còn bất cập do nhiều nguyên nhân khác nhau, dẫn đến hạn chế trong quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực Do vậy, cần nghiên cứu các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học

Nếu các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực được xây dựng trên cơ sở khoa học quản lý giáo dục và giải quyết được những vấn đề thực tiễn sẽ nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường và chất lượng nguồn nhân lực trong bối cảnh hiện nay

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Xây dựng cơ sở lý luận quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên

ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

5.1.2 Đánh giá thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không

chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

5.1.3 Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên

ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

5.1.4 Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh

viên không chuyên ngữ tại trường đại học theo tiếp cận năng lực

5.2 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

5.2.1 Giới hạn về nội dung

5.2.2 Giới hạn về địa bàn và thời gian khảo sát

5.2.2.1 Địa bàn khảo sát

Khảo sát khối ngành Kinh tế (đào tạo chính quy) tại 4 trường đại học ở Hà Nội có giảng dạy chương trình Tiếng Anh theo chương trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), gồm 02 trường đại học công lập và 02 trường đại học ngoài công lập, đó là: Đại học Công nghiệp Hà Nội, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Trường Đại học Thành Đô, Trường Đại học Hòa Bình

5.2.2.2 Thời gian khảo sát và thử nghiệm

Khảo sát được thực hiện từ tháng 3/2019 đến tháng 6/2019, xử lý số liệu khảo sát từ tháng 7/2019 đến tháng 12/2019, khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp từ tháng 12/2019

- tháng 12/2020

5.2.3 Khách thể khảo sát

- Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo cấp trường, cấp khoa và tổ chuyên môn của 4 trường đại học

- Nhóm 2: Giảng viên giảng dạy các Khoa Ngoại ngữ của 4 trường đại học

- Nhóm 3: Sinh viên không chuyên ngữ khối ngành Kinh tế của 4 trường đại học

- Thử nghiệm một số biện pháp đối với giảng viên và sinh viên không chuyên ngữ tại Trường Đại học Hòa Bình

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

Luận án sử dụng 6 phương pháp tiếp cận nghiên cứu: tiếp cận hệ thống, Tiếp cận tham

dự của các chủ thể, Tiếp cận hoạt động, Tiếp cận phát triển năng lực Tiếp cận theo mô hình CIPO, và tiếp cận ‘tự chủ và trách nhiệm xã hội’ trong giáo dục đại học Trong luận án, NCS vận dụng phối hợp các tiếp cận trong đó hai tiếp cận chính là tiếp cận năng lực và tiếp cận CIPO

để xác định khung lý thuyết và đề xuất các biện pháp quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo TCNL

6.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng 3 nhóm phương pháp nghiên cứu: (1) nhóm phương pháp nghiên cứu

lý luận: hồi cứu, phân tích, so sánh, đối chiếu, tổng hợp và khái quát hóa ; (2) nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn thông qua điều tra khảo sát, phỏng vấn, thử nghiệm; và (3) nhóm phương pháp bổ trợ: khảo nghiệm và thống kê

7 Những luận điểm cần bảo vệ

7.1 Quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực là một trong những yếu tố cốt lõi

để nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh theo chuẩn đầu ra cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học hiện nay

7.2 Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học

theo tiếp cận năng lực cần tác động đồng bộ đến các yếu tố quản lý dạy học: quản lý yếu tố đầu vào; quản lý yếu tố quá trình; quản lý yếu tố đầu ra; quản lý các yếu tố bối cảnh tác động đến quá

4

trình dạy học tiếng Anh

7.3 Chất lượng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại

học theo tiếp cận năng lực hiện nay còn nhiều bất cập, hạn chế Vì vậy, đánh giá đúng thực trạng hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho sinh viên không chuyên ngữ sẽ là căn cứ để xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

7.4 Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học

theo tiếp cận năng lực nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, cũng như chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai

8 Đóng góp của luận án

8.1 Về mặt lý luận

Luận án đã hệ thống được các tài liệu nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực; trình bày

và phân tích được các khái niệm công cụ của đề tài: Dạy học, dạy học tiếng Anh, năng lực, dạy

học theo tiếp cận năng lực, quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực, dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho sinh viên không chuyên ngữ và quản lý dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho sinh viên không chuyên ngữ

8.2 Về mặt thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng triển khai thực hiện trong quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực Kết quả nghiên cứu của luận án cũng là tài liệu tham khảo cho các trường đại học nhằm quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ phù hợp với điều kiện thực tế của các nhà trường và đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục

9 Cấu trúc luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận án gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ

tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Chương 2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên

ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu về dạy học tiếng Anh ở bậc đại học

Có nhiều công trình nghiên cứu trên thế giới về dạy học tiếng Anh và dạy học theo tiếp cận năng lực (TCNL) trong quá trình đào tạo ở bậc đại học

5

Các nhà khoa học giáo dục Việt Nam chỉ ra rằng: Dạy học theo TCNL thể hiện quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm thay vì lấy người dạy làm trung tâm theo truyền thống

Đặc biệt, học kết hợp là lựa chọn của khá nhiều lớp học ngôn ngữ Hình thức học trực tuyến hoặc học kết hợp đã chính thức được áp dụng trong các trường đại học ở Việt Nam, tuy còn chưa phổ biến trước giai đoạn đại dịch hoặc thực hiện chưa hiệu quả

Một trong những mô hình học kết hợp nổi bật là lớp học đảo ngược: SV sẽ dành thời

gian ở nhà để học trực tuyến các nội dung và làm bài tập được cung cấp sẵn và thời gian trên lớp được ưu tiên cho thảo luận và làm dự án

Ngoài ra, cách tiếp cận phương pháp giáo dục mới yêu cầu người GV không phải là người truyền thụ mà là người chia sẻ, hỗ trợ người học

Ngày nay, với sự phân hóa cao trong lao động sản xuất, sự phát triển của kinh tế toàn

cầu, với quan điểm dạy học lấy người học làm trung tâm, lý luận dạy học hiện đại theo TCNL

định hướng phát triển năng lực cho người học hoặc định hướng kết quả đầu ra theo tiêu chuẩn việc làm (tại nơi làm việc)

Các công trình nghiên cứu đã nghiên cứu quá trình giảng dạy, vai trò của người học, vai trò của người dạy và những thay đổi, tương tác trong quá trình dạy học Các công trình đều đã nhấn mạnh tới vai trò của người dạy trong quá trình dạy học và tác dụng của việc dạy theo TCNL của từng đối tượng học tập cụ thể

1.1.2 Các nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh ở bậc đại học

Các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước chỉ ra các yếu tố cần quan tâm trong quá trình quản lý dạy học tiếng Anh như mốc giảng dạy khởi điểm, tổng thời lượng chương trình, giáo trình, sử dụng máy tính trong dạy học, tổ chức thi đầu vào đại học, chương trình, phương pháp dạy học và nhận thức và quan điểm của các đối tượng tham gia vào quá trình dạy học

Nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên các trường đại học ở Việt Nam theo tiếp cận năng lực còn hạn chế và không có tính hệ thống

1.1.3 Các khoảng trống cần nghiên cứu về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực

⁃ Các công trình đều chưa làm rõ cơ sở lý luận thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học Việt Nam

- Các nghiên cứu tiếp cận hoạt động dạy học ngoại ngữ hay tiếng Anh ở các khía cạnh khác nhau (dạy từng kỹ năng, ứng dụng công nghệ thông tin, kiểm tra đánh giá ) chưa đảm bảo tính chất tổng thể của hoạt động dạy học tiếng Anh và chưa đảm bảo quản lý một cách hệ thống hoạt động dạy học tiếng Anh Đặc biệt, chưa có luận án tiến sĩ nào về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Với khoảng trống trong các nghiên cứu và xuất phát từ tính cấp thiết của vấn đề đã nêu,

luận án xác định đề tài cần triển khai nghiên cứu là "Quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực” nhằm trả lời câu hỏi nghiên

cứu là làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay của Việt Nam

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quá trình dạy học tiếng Anh

6

1.2.1.1 Dạy học và các thành tố của quá trình dạy học tiếng Anh

Quá trình dạy học đại học bao gồm các thành tố: mục đích dạy học, nội dung dạy học, phương pháp và phương tiện dạy học, hoạt động dạy của giảng viên, hoạt động học của người học, kiểm tra đánh giá kết quả dạy học…; trong đó có 2 nhân tố cơ bản là người dạy và người học

1.2.1.2 Dạy học Tiếng Anh

Khái niệm DH tiếng Anh được bao hàm bởi các khái niệm tiếp cận (approach), phương pháp (method) và kỹ thuật (technique)

DH tiếng Anh trong các trong các trường đại học có hai loại đối tượng: chuyên ngữ

và không chuyên ngữ

1.2.2 Năng lực và tiếp cận năng lực

1.2.2.1 Khái niệm năng lực

a Định nghĩa

Khái niệm NL sử dụng trong luận án của NCS được hiểu là NL thực hiện, đó là việc sở

hữu kiến thức, kỹ năng, thái độ và đặc điểm nhân cách mà một người cần có để đáp ứng các yêu cầu của một nhiệm vụ cụ thể; nói cách khác, phải biết làm (know-how), chứ không chỉ biết

và hiểu (know-what)

b Cấu trúc của năng lực

NL được cấu thành từ 3 yếu tố: tri thức, kỹ năng và các điều kiện tâm lý cho việc thực hiện hoạt động của cá nhân, trong đó, kỹ năng được xem là yếu tố cốt lõi của NL

c Phân loại năng lực

Hiện nay cách phân loại NL đang được sử dụng phổ biến trong khoa học giáo dục (KHGD) là phân NL thành hai loại chính: NL chung (general competence) và NL chuyên biệt (subject specific competency)

d Năng lực ngoại ngữ

Trong dạy học ngoại ngữ, năng lực ngoại ngữ của người học được thể hiện qua 4 mặt/kỹ năng cơ bản: Nghe-Nói-Đọc-Viết

1.2.2.2 Tiếp cận năng lực

Trong phạm vi đề tài này, cụm từ “tiếp cận năng lực” được hiểu là nghiên cứu và vận

dụng một số lý luận về dạy học theo NL như triết lý, nguyên tắc và một số nội dung thích hợp vào dạy học tiếng Anh ở các trường đại học nói chung, để giúp SV từng bước đạt được các chuẩn đầu ra, có được NL sử dụng tiếng Anh của người lao động trong các tình huống nghề nghiệp sau này

1.2.2.3 Dạy học theo tiếp cận năng lực

a Đặc điểm của dạy học theo tiếp cận năng lực

Dạy học theo TCNL là phương thức dạy học dựa chủ yếu vào tiêu chuẩn NL quy định cho một nghề và dạy học theo các tiêu chuẩn đó 1

b Sự khác nhau giữa dạy học truyền thống và dạy học theo tiếp cận năng lực

c Các nguyên tắc cơ bản của dạy học theo tiếp cận năng lực

Nguyên tắc 1: Các năng lực cần đạt phải được xác định, thẩm định một cách cẩn thận

và công bố công khai trước

Nguyên tắc 2: Thừa nhận kết quả đã có (đầu vào) của SV

7

Nguyên tắc 3: Những tiêu chí và các điều kiện dùng để đánh giá kết quả học tập (NL)

phải được trình bày và công bố công khai trước (Johnstone & Soares) [91]

Nguyên tắc 4: Người học tham gia vào quá trình tự đánh giá

Nguyên tắc 5: Chương trình dạy học tạo điều kiện thuận lợi cho việc học theo nhịp độ

riêng của từng cá nhân và từng NL cụ thể được đánh giá riêng rẽ

Nguyên tắc 6: Việc đánh giá NL đòi hỏi phải được thực hiện tức thời và bao gồm cả

đánh giá kiến thức, sự thực hiện và thái độ của người học

d Kiểm tra-đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận năng lực

1.2.3 Quản lý dạy học theo tiếp cận năng lực

1.2.3.1 Khái niệm quản lý

Nhìn chung, có thể hiểu: Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có tổ chức,

có kế hoạch và hệ thống của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý dựa trên những thông tin về tình trạng của đối tượng hình thành một môi trường phát huy một cách hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của cá nhân và tổ chức để đạt được mục tiêu đã đề ra

1.2.3.2 Quản lý hoạt động dạy học theo tiếp cận năng lực bằng mô hình CIPO

Mô hình CIPO của UNESCO (2000) là mô hình được ứng dụng trong quản lý dạy học

Hình 1 1 Ứng dụng quá trình CIPO vào quản lý dạy học

Mô hình CIPO có tính chất kiểm soát quá trình dạy học chịu sự tác động của tất cả các yếu tố hoàn cảnh (Context) gồm: Yếu tố đầu vào (Input); Yếu tố quá trình (Process); Yếu tố đầu

ra (Output/Outcom) Cho nên, việc quản lý hoạt động dạy học theo CIPO là quản lý theo hướng đáp ứng nhu cầu xã hội

1.3 Lý luận về dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

1.3.1 Sinh viên không chuyên ngữ

Sinh viên không chuyên ngữ là nhóm sinh viên ở các khoa/trường đại học không chuyên ngữ (ngoại ngữ) như ở các nhóm ngành/ngành đào tạo khác nhau như Kinh tế-Thương mại; Văn hóa-Nghệ thuật; Kỹ thuật-Công nghệ; Sư phạm; Nông-Lâm nghiệp Học phần/Môn học

về ngoại ngữ chỉ là 1 phần trong chương trình đào tạo của các Ngành/chuyên ngành chuyên môn-nghiệp vụ

1.3.2 Chuẩn đầu ra (Khung năng lực tiếng Anh) của sinh viên không chuyên ngữ

1.3.2.1 Khái niệm về chuẩn đầu ra

Chuẩn đầu ra tiếng Anh đối với sinh viên không chuyên ngữ được quy định theo thông

tư số 12/2017/TT-BGDĐT, Bộ GD&ĐT là bậc 3

1.3.2.2 Khung năng lực tiếng Anh của sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học

Tác động của bối cảnh đến quản lí hoạt động dạy học

Quản lý các yếu tố đầu ra (output/outcome)

)

Quản lý các yếu tố quá trình (Process)

Quản lý các yếu tố đầu vào

(Input)

8

Khung năng lực ngoại ngữ (bao gồm tiếng Anh) của sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học được chia thành 6 bậc Theo đó, điều kiện tốt nghiệp về tiếng Anh đối với sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học là bậc 3

Khung năng lực ngoại ngữ gồm 3 phần: kiến thức, kỹ năng và thái độ

1.3.3 Dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực cho sinh viên không chuyên ngữ

1.3.2.1 Quan niệm dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Dạy ngôn ngữ dựa trên năng lực yêu cầu rằng ngôn ngữ được kết nối với bối cảnh xã hội hơn là được dạy một cách cô lập Dạy ngôn ngữ dựa trên năng lực yêu cầu người học chứng minh rằng họ có thể sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp một cách hiệu quả (Richards & Rodger [72]); (Grognet & Crandall [56]) (Widdowson [70])

1.3.2.2 Đặc trưng dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

Một trong các đặc trưng luận án chú trọng trong nghiên cứu:

Hướng dẫn đến từng cá nhân, lấy người học làm trung tâm Về nội dung, mức độ và

nhịp độ, các mục tiêu được xác định theo nhu cầu cá nhân; quá trình học tập và thành tích trước

đó được tính đến khi phát triển chương trình giảng dạy Hướng dẫn không dựa trên thời gian;

SV tiến bộ với tốc độ của riêng mình và chỉ tập trung vào những lĩnh vực mà năng lực chưa đạt

1.3.3.3 Mục tiêu dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực (định hướng chuẩn đầu ra)

Tóm lại, mục tiêu dạy học (MTDH) tiếng Anh theo TCNL cần chú ý mức độ: (1) phù hợp với trình độ tiếng Anh bậc đại học theo quy định của Bộ GD&ĐT, (2) phù hợp với yêu cầu đào tạo cho sinh viên các chuyên ngành, (3) phù hợp để SV đạt chuẩn đầu ra và MTDH, và (4) được thiết kế đồng bộ với phương pháp dạy học (PPDH)

1.3.3.4 Nội dung dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực

Nội dung học tập có thể có được từ nội dung có sẵn, hoặc GV cấu trúc lại nội dung, GV phát triển nội dung mới, GV và SV cùng phát triển nội dung Quan trọng là các nội dung được thiết

kế theo chuẩn năng lực đầu ra ở các học phần Tiếng Anh cơ bản và Tiếng Anh chuyên ngành

1.3.3.5 Các phương pháp và hình thức dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ kết hợp với ứng dụng công nghệ thông tin

a) Phương pháp dạy học

b) Hình thức dạy học

1.3.3.6 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực

Đánh giá môn tiếng Anh cho SV không chuyên theo TCNL cần đánh giá được kiến thức

về chuyên ngành để SV có thể vận dung trong công việc Đồng thời, các kỹ năng cũng được đánh giá trên cơ sở vận dụng các kiến thức chuyên ngành và được vận dung trong các tình huống công việc điển hình của ngành nghề

1.4 Lý luận về quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học theo tiếp cận năng lực

1.4.1 Chủ thể quản lý dạy học tiếng Anh trong trường đại học

Các chủ thể quản lý trong phạm vi nhà trường và ngoài nhà trường cùng tham gia quản

9

lý dạy học tiếng Anh theo chu trình chủ trì phối hợp Trong đó các chủ thể quản lý trong nhà trường (trực tiếp là trưởng khoa, trưởng bộ môn, giáo viên) dưới sự lãnh đạo của ban giám hiệu (hiệu trưởng phó hiệu trưởng) và các phòng chức năng quản lý việc xây dựng khung năng lực, chuẩn đầu ra, nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả học tập tiếng Anh

Các chủ thể quản lý khác cấp trường tham gia vào quản lý một số yếu tố đầu vào như tuyển sinh thẩm định chuẩn đầu ra, quản lý chuẩn đầu ra của sinh viên tốt nghiệp; các đơn vị

sử dụng sinh viên tốt nghiệp thẩm định phản hồi với nhà trường về năng lực tiếng Anh của sinh viên trong thực tế làm việc Sinh viên tự quản lý hoạt động học tập tiếng Anh của chính bản thân mình

1.4.2 Nội dung quản lý dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ trong các trường đại học theo tiếp cận năng lực (bằng mô hình CIPO)

1.4.2.1 Quản lý các yếu tố đầu vào (Input)

a Quản lý chương trình dạy học và chuẩn đầu ra

b Quản lý giảng viên (người dạy): Bảo đảm chất lượng đội ngũ giảng viên (số lượng, cơ cấu

và trình độ chuyên môn)

c Quản lý sinh viên (người học)

d Quản lý cơ sở vật chất và phương tiện dạy học tiếng Anh

1.4.2.2 Quản lý các yếu tố quá trình (Process)

a Tổ chức hoạt động dạy ngoại ngữ của giảng viên theo tiếp cận năng lực

b Tổ chức hoạt động học ngoại ngữ của sinh viên không chuyên ngữ theo tiếp cận năng lực

c Tổ chức đổi mới hình thức và phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập theo TCNL 1.4.2.3 Quản lý các yếu tố đầu ra (Output)

a Tổ chức đánh giá hệ thống năng lực tiếng Anh

b Quản lý thông tin đầu ra liên quan đến năng lực tiếng Anh của sinh viên tốt nghiệp

1.4.2.4 Quản lý các yếu tố bối cảnh tác động đến quá trình dạy học tiếng Anh (Context)

a Tác động của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

b Sự phát triển của khoa học công nghệ, cách mạng công nghiệp 4.0

c Chủ trương, chính sách và Đề án dạy học ngoại ngữ quốc gia 2020

d Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam

e Chính sách quản lý nội bộ của nhà trường đại học theo hướng tự chủ và trách nhiệm xã hội

g Năng lực quản lý dạy học tiếng Anh theo theo tiếp cận năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Trong chương 1 của luận án, tác giả đã hệ thống hóa các vấn đề về cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho SV không chuyên ngữ tại các trường đại học theo TCNL Từ đó, đã xác định được khung lý luận về quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh cho SV không chuyên ngữ tại các trường đại học theo TCNL

Trên cơ sở phân tích các khái niệm và nội dung, bản chất về dạy học, quản lý dạy học, dạy học theo TCNL và quản lý dạy học tiếng Anh cho SV không chuyên ngữ theo TCNL, cũng như phân tích sự khác nhau giữa dạy học theo TCNL với dạy học truyền thống; Vận dụng mô

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN KHÔNG

CHUYÊN NGỮ TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

2.1 Khái quát về chương trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ và các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu

2.1.1 Khái quát về các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu

Đề tài giới hạn 04 trường đại học gồm 02 trường công lập (Đại học Kinh tế Quốc dân

và Đại học Công nghiệp Hà Nội) và 02 trường ngoài công lập (Trường Đại học Hòa Bình và Trường Đại học Thành Đô), do các trường đáp ứng các tiêu chí sau: tọa lạc trên địa bàn Hà Nội, đào tạo đa ngành không chuyên ngữ, số lượng SV khối ngành Kinh tế cao, quản lý dạy học tiếng Anh cho SV khối ngành Kinh tế tương tự như cho các khối ngành khác Do vậy, các biện pháp đề xuất có thể tác động đến quản lý chung cho các khối ngành nghề không chuyên ngữ

2.1.1.1 Đại học Kinh tế Quốc dân

2.1.1.2 Đại học Công nghiệp Hà Nội

2.1.1.3 Trường Đại học Hòa Bình

2.1.1.4 Trường Đại học Thành Đô

2.1.2 Khái quát về chương trình dạy học tiếng Anh cho sinh viên không chuyên ngữ tại các trường đại học trong phạm vi nghiên cứu

Tóm tắt và so sánh về chương trình học Tiếng Anh cho SV không chuyên tại 4 trường khảo sát như Bảng 2.1

Bảng 2.1 Chương trình học tiếng Anh tại các trường trong phạm vi nghiên cứu

Trường Tiếng Anh

ĐH KTQD 3 tín chỉ 3 tín chỉ 3 tín chỉ 3 tín chỉ

(môn tự chọn)

Giáo trình có sẵn theo định hướng Kinh tế - thương mại

ĐH CNHN 5 tín chỉ và các các chương trình bổ trợ 5 tín chỉ

Giáo trình tự xây dựng, chương trình học kết hợp trực tiếp và trực tuyến

ĐH HB 3 tín chỉ 3 tín chỉ 3 tín chỉ 3 tín chỉ Giáo trình

2.2.2 Địa bàn nghiên cứu

Đề tài luận án giới hạn khảo sát thực trạng dạy học và quản lý dạy học tiếng Anh theo TCNL tại 04 trường đại học là các trường đào tạo nhiều chuyên ngành không chuyên ngoại ngữ trên địa bàn Hà Nội

2.2.3 Mẫu khảo sát và công cụ khảo sát

Mẫu khảo sát được xác định theo công thức của nhà nghiên cứu Taro Yamane:

n = Z2×p × (1 − p)

e2

Mẫu khảo sát bao gồm ba nhóm: Nhóm cán bộ quản lý (Ban Giám hiệu, trưởng khoa, trưởng bộ môn); Nhóm cán bộ giảng viên và nhóm sinh viên Qui mô mẫu khảo sát là 385 người, gồm: 11 cán bộ quản lý; 93 giảng viên dạy ngoại ngữ và 281 sinh viên của 4 trường đại học

2.2.4 Nội dung khảo sát và các tiêu chí đánh giá kết quả khảo sát thực trạng

Khảo sát thực trạng tìm hiểu các nội dung chính sau: (1) Thực trạng nhận thức của CBQL và GV, và năng lực GV trong dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực; (2) thực trạng năng lực tiếng Anh của SV không chuyên ngữ; (3) Thực trạng dạy và học tiếng Anh theo TCNL;

(4) Thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh theo TCNL và các yếu tố ảnh hưởng

2.2.5 Phương pháp khảo sát

Thông tin về thực trạng quản lý dạy học tiếng Anh theo TCNL được thu thập chủ yếu thông qua 3 cách thức sau: (1) Khảo sát ý kiến của GV, CBQL và SV bằng phiếu hỏi (Phụ lục 1,2); (2) Phỏng vấn sâu một số cán bộ GV và SV (Phụ lục 3,4); (3) Nghiên cứu bộ tài liệu trong chương trình giảng dạy tổng thể và chương trình học theo từng môn

2.2.6 Phương pháp xử lý số liệu khảo sát

2.2.6.1 Thang đo và điểm trung bình

Nghiên cứu sinh lựa chọn sử dụng thang đo khoảng Likert chuẩn, gồm 5 mức Trong

đó, mức thấp nhất là 1, mức cao nhất là 5 Theo thang đo khoảng 5 mức, giá trị khoảng cách được tính theo công thức: Giá trị khoảng cách = (Maximum - Minimum) / n = (5-1)/5 = 0.8

Luận án đã sử dụng phần mềm IBM SPSS 20 để xử lý số liệu khảo sát, tìm hiểu ý kiến của CBQL, GV và SV về thực trạng dạy học tiếng Anh và quản lý dạy học tiếng Anh cho SV không chuyên ngữ

2.2.6.2 Xử lý số liệu phỏng vấn

Số liệu phỏng vấn của GV 04 trường được mã hóa theo thứ tự từ GV2.1 đến GV2.4

- GV2.1: Đại học Công nghiệp Hà Nội

12

- GV2.2: Đại học Kinh tế Quốc dân

- GV2.3: Trường Đại học Hòa Bình

- GV2.4: Trường Đại học Thành Đô

2.3 Thực trạng năng lực của sinh viên không chuyên ngữ và giảng viên tại các trường khảo sát

2.3.1 Thực trạng năng lực sinh viên các trường trong phạm vi nghiên cứu

Biểu đồ 2 1 Kết quả khảo sát GV và cán bộ quản lý về năng lực tiếng Anh của sinh viên

2.3.2 Thực trạng năng lực giảng viên dạy tiếng Anh

2.3.2.1 Năng lực

Bảng 2 1 Kết quả điều tra về năng lực dạy tiếng Anh của giảng viên

Năng lực giảng viên

NL DH theo định hướng phát

triển NL SV

2.89 8.65% 17.31% 46.15% 10.58% 17.31%

NL DH phân hoá

2.92 8.65% 19.23% 42.31% 15.38% 14.42%

NL tổ chức tự học, tự nghiên

cứu cho SV

3.35 0.00% 46.15% 46.15% 3.85% 3.85%

NL chuyển giao kinh nghiệm

DH cho đồng nghiệp

2.89 8.65% 17.31% 46.15% 10.58% 17.31%

2.3.2.2 Nhận thức về dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực

Kiến thức Kỹ năng nghe Kỹ năng nói Kỹ năng đọc Kỹ năng viết Thái độ

Thực trạng năng lực tiếng Anh của sinh viên

13

Biểu đồ 2.2 cho thấy nhận thức của GV về thực hiện chương trình theo tiếp cận năng lực khác nhau Tính trung bình, có đến trên 50% số người tham gia khảo sát còn chưa nhận định chắc chắn hoặc nhận định sai về việc tiếp cận năng lực là như thế nào

Biểu đồ 2 2 Kết quả khảo sát giảng viên và cán bộ quản lý về nhận thức về dạy học

tiếng Anh theo tiếp cận năng lực 2.4 Thực trạng dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực trong các trường đại học khảo sát

2.4.1 Thực trạng thực hiện mục tiêu dạy học tiếng Anh và chuẩn đầu ra

Kết quả khảo sát thể hiện trong Biểu đồ 2.3 cho thấy MT1 và MT2 chưa đạt mức khá (điểm TB lần lượt là 3.38 và 3.09, đều thấp hơn 3.4) Khảo sát tiêu chí còn lại cho việc nắm vững và công khai MTDH lại đạt mức khá

Biểu đồ 2.3 Thực trạng mục tiêu dạy học tiếng Anh theo tiếp cận năng lực

qua ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý và giảng viên

2.4.2 Thực trạng về nội dung dạy học tiếng Anh

cụ thể liên quan đến các ngành nghề

Đánh giá thường xuyên và liên tục

Hướng dẫn đến từng cá nhân, lấy người học làm trung tâm

Chương trình chia thành nhiều

Thực trạng mục tiêu dạy học tiếng Anh

thiết kế gắn với CĐR dựa vào nhu cầu nguồn nhân lực theo các lĩnh vực kinh tế, thương mại

thể hiện chuẩn các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ của người học, đặc biệt là năng lực tối tiểu của người học cần đạt được khi kết thúc môn học

được GV và SV nắm vững

được công khai cho người học trước khi bắt đầu khoá học, môn học