Bản lĩnh, trí tuệ Việt Nam, biểu tượng rực rỡ của nghệ thuật quân sự Việt Nam Chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” – Tầm cao trí tuệ, bản lĩnh Việt Nam BẢN LĨNH, TRÍ TUỆ VIỆT NAM, BIỂU TƯỢNG RỰC RỠ[.]
Trang 1BẢN LĨNH, TRÍ TUỆ VIỆT NAM, BIỂU TƯỢNG RỰC RỠ
CỦA NGHỆ THUẬT QUÂN SỰ VIỆT NAM
Thắng lợi của Chiến dịch Phòng không (CDPK) Hà Nội, Hải Phòng tháng12/1972 tạo bước ngoặt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.Sau 12 ngày đêm chiến đấu ngoan cường, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, quân vàdân Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh, thành phố miền Bắc đã đánh bại sứcmạnh của không lực Hoa Kỳ 40 năm trôi qua, đã có nhiều tác phẩm, tổng kếtcủa các nhà lãnh đạo, tướng lĩnh, nhà nghiên cứu lý luận quân sự trong và ngoàinước viết về CDPK Hà Nội, Hải Phòng tháng 12/1972 Có nhiều cách tiếp cậnkhác nhau, nhưng đều khẳng định CDPK Hà Nội, Hải Phòng tháng 12/1972 làchiến thắng của sức mạnh chính trị tinh thần, của trí tuệ Việt Nam dưới sự lãnhđạo của Đảng và Bác Hồ, tiến hành chiến tranh nhân dân toàn diện, với nghệthuật quân sự tài giỏi của một quân đội anh hùng
Cho đến tháng 10/1972, cuộc tiến công chiến lược năm 1972 của quân vàdân ta trên chiến trường miền Nam đã diễn ra hơn nửa năm và giành thắng lợi tolớn, làm thay đổi cục diện chiến trường Trên miền Bắc, quân và dân ta đã đánhbại một bước quan trọng cuộc chiến tranh phá hoại của không quân và hải quânMỹ; không ngừng tăng cường sức người, sức của vào tiền tuyến lớn, cùng quân
và dân miền Nam phát triển cuộc tiến công chiến lược Tại Pa-ri, cuộc đàm phángiữa ta và Mỹ kéo dài đã 4 năm Ngày 8/10/1972, Chính phủ ta đưa ra bản dựthảo “Hiệp định về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam”, ta và Mỹ
đã thỏa thuận hầu hết các nội dung của bản dự thảo, ấn định ngày 22/10/1972 kýtắt tại Hà Nội và ngày 31/10/1972 ký chính thức tại Pa-ri Nhưng phía Mỹ cố tìnhdây dưa, muốn sử dụng thỏa thuận này để làm một cuộc nghi binh chiến lượctạo bất ngờ cho cuộc tiến công bằng không quân chiến lược vào Hà Nội và HảiPhòng, nhằm giành thế mạnh cả về quân sự và ngoại giao, ép ta phải nhânnhượng theo những điều kiện có lợi cho Mỹ
Từ lâu, Chủ tịch Hồ chí Minh với thiên tài của mình đã nhận định: “Mỹ chỉchịu thua ta khi chúng thua trên bầu trời Hà Nội” Bộ Chính trị, Trung ương Đảngcũng nhận định: Địch sẽ đánh phá trở lại toàn miền Bắc với mức độ ác liệt hơn,
có nhiều khả năng chúng sẽ dùng máy bay chiến lược B-52 đánh ồ ạt vào HàNội… Đúng như dự đoán của ta, ngày 17/12/1972, Tổng thống Mỹ Ních-xơn ralệnh mở cuộc tập kích đường không chiến lược bằng máy bay B-52 mang tên
“Lai-nơ-bếch-cơ II” vào Hà Nội, Hải Phòng và các vùng phụ cận
Để chuẩn bị và đánh thắng B-52 của Mỹ trên bầu trời Hà Nội, Quân ủyTrung ương giao cho Quân chủng Phòng không – Không quân (PK-KQ) xâydựng kế hoạch tác chiến; đồng thời đã sớm điều Trung đoàn Tên lửa 238 vàochiến trường Nam Khu 4 nghiên cứu cách đánh B-52 Nhiều đoàn cán bộ PK-KQ
Trang 2cùng một số trung đoàn tên lửa và biên đội không quân tiêm kích cũng được cửvào Nam Khu 4 nghiên cứu cách đánh B-52.
Bộ Tổng tham mưu (BTTM) tổ chức Hội nghị chuyên đề tìm cách đánh
52 Hội nghị đã phân tích tình hình, đặc tính kỹ thuật, chiến thuật của máy bay
B-52, các phương án tác chiến và kinh nghiệm đánh B-52 từ thực tế trên chiếntrường, trên cơ sở đó thống nhất cao về cách đánh, chuẩn bị chu đáo về conngười và vũ khí, thiết bị kỹ thuật Ngay sau hội nghị, BTTM chỉ thị cho các cơquan, đơn vị thực hiện gấp việc nghiên cứu và triển khai kế hoạch đánh B-52 Bộ
Tư lệnh Quân chủng PK-KQ chủ trì biên soạn lý luận chiến thuật đánh B-52; bổsung kế hoạch, phương án tác chiến, điều chỉnh bố trí lực lượng đánh B-52, biênsoạn tài liệu “Cách đánh B-52”, tổ chức huấn luyện và tiến hành tập huấn đánhB-52 trong các tình huống phức tạp Phương án đánh B-52 được nhanh chónghoàn thành theo đúng kế hoạch gọi là “Phương án tháng bảy” Các đơn vị tênlửa, ra-đa, pháo 100mm mở đợt huấn luyện đột kích với nội dung, mục tiêu chủyếu là đánh B-52 Bộ đội Không quân tích cực luyện tập theo phương án đánh B-
52 trên năm hướng xung quanh Hà Nội, gọi là “Phương án năm cánh sao”.Phương án này được kết hợp chặt chẽ với hỏa lực của các binh chủng bạn, cảvòng trong và vòng ngoài, kết hợp cơ động và yếu địa, tuyến trước và tuyến sau,trên không và mặt đất
Việc nghiên cứu chuẩn bị kế hoạch đánh máy bay B-52 được triển khaigấp rút và đã căn bản hoàn thành vào đầu tháng 9/1972 Dựa vào kinh nghiệm
đã rút ra từ thực tiễn chiến đấu và những hiểu biết ngày càng nhiều về vũ khí, khítài và thủ đoạn hoạt động của địch, tài liệu “Cách đánh B-52” sau nhiều lần bổsung hoàn chỉnh đã góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện, chiến đấu của bộđội Tháng 9/1972, BTTM chỉ đạo Quân chủng PK-KQ bổ sung và hoàn thiệnphương án mới đánh B-52, được gọi là “Phương án tháng chín”; xác định nhữngvấn đề cơ bản của nghệ thuật chiến dịch phòng không như phán đoán âm mưu,thủ đoạn, hướng và mục tiêu tiến công của địch, quyết định sử dụng lực lượng,cách đánh của ta Nhờ nắm vững thực tế chiến trường, nghiên cứu đề raphương án tác chiến đúng, điều chỉnh kịp thời, ta đã chủ động trong Chiến dịchPhòng không Hà Nội - Hải Phòng tháng 12/1972 và giành thắng lợi quyết định
Để đánh thắng các đòn tập kích đường không bằng máy bay chiến lượcB-52, Quân chủng PK-KQ tạo lập thế trận phòng không khu vực Hà Nội, HảiPhòng theo nguyên tắc tập trung có trọng điểm, hình thành ba cụm phòng không
ôm sát ba khu vực mục tiêu bảo vệ: Cụm Hà Nội, cụm Hải Phòng và cụm phíaBắc đường 1, Thái Nguyên Ba cụm phòng không này tạo ra thế “chân kiềng” liênkết hỗ trợ lẫn nhau, trong đó cụm phòng không Hà Nội là trọng điểm Do ta tạolập được thế trận phòng không liên hoàn đã bảo đảm cho cách đánh tập trungcủa các lực lượng phòng không rất có hiệu quả, giành quyền chủ động ngay từđầu
Trang 3Trong quá trình tác chiến, ta chủ động chuyển hóa thế trận Khi sang đợt 2
ta điều hai Tiểu đoàn tên lửa phòng không 71, 72 của Hải Phòng cho Hà Nội vàđưa cả 3 tiểu đoàn của Trung đoàn Tên lửa 274 vào chiến đấu Đồng thời, thayđổi sân bay cất cánh cho không quân ta đánh từ xa, gây bất ngờ lớn đối với địch.Giành thế chủ động đánh thắng trận then chốt quyết định vào đêm 26/12/1972
Thắng lợi của CDPK Hà Nội, Hải Phòng, thể hiện nghệ thuật tác chiếnphòng không tài tình, sáng tạo, phát huy sức mạnh tổng hợp của lực lượngphòng không ba thứ quân, lấy phòng không chủ lực làm nòng cốt, giải quyếtđúng đắn và phát triển sáng tạo việc phát động toàn dân đánh máy bay địch.Đồng thời, đã xác định đúng nhiệm vụ cho lực lượng phòng không ba thứ quân
Để phát huy sức mạnh đánh địch, BTTM đã chỉ đạo chặt chẽ, phối hợp hoạtđộng tác chiến giữa phòng không chủ lực với phòng không địa phương, phòngkhông dân quân tự vệ (DQTV) và đông đảo các tay súng bắn máy bay bằng súng
bộ binh của các lực lượng khác, trong đó lực lượng phòng không chủ lực luôngiữ vai trò nòng cốt Thực hiện kết hợp đánh rộng khắp với đánh tập trung, đánhnhỏ với đánh vừa và đánh lớn làm cho địch vô cùng hoảng sợ khi bay vào vùngtrời Hà Nội, đồng thời cổ vũ tinh thần giữ vững ý chí quyết chiến quyết thắng củacác lực lượng
Trong CDPK này, lực lượng phòng không đã đánh và thắng kẻ địch mạnh
và hiện đại gấp nhiều lần, một trong những nguyên nhân đó là ta biết kết hợpchặt chẽ các yếu tố lực, thế, thời, mưu Sức mạnh tổng hợp của lực lượng phòngkhông tham gia chiến dịch được phát huy cao độ Phong trào thi đua bắn rơi máybay địch nói chung và B-52 đối với lực lượng chủ chốt chiến dịch đã lan tỏa trongtừng thành phần lực lượng, từng đơn vị Kết quả từ các lực lượng phòng khôngcủa DQTV đến các đơn vị phòng không, không quân chủ lực đều bắn rơi máybay địch
CDPK Hà Nội, Hải Phòng tháng 12/1972, quán triệt sâu sắc nghệ thuậtchiến tranh nhân dân của Đảng, lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ đánh lớn, lấy phươngtiện vũ khí kém hiện đại thắng phương tiện vũ khí hiện đại Chúng ta đã đánh giáđúng tình hình, đúng sự tương quan lực lượng và dự kiến được sự chuyển hóatình hình, sự phát triển của địch Trên cơ sở đó đã đề ra các biện pháp và độngviên sự nỗ lực cao độ của toàn dân tham gia đánh địch, nhằm hạn chế nhữngđiểm mạnh của địch, đồng thời khoét sâu vào những điểm yếu của chúng, tạonên thế trận có lợi, giành và giữ quyền chủ động trong tác chiến Chiến dịch đãlựa chọn hình thức chiến thuật phù hợp; tổ chức sử dụng lực lượng hợp lý trongtừng trận đánh; sáng tạo nhiều cách đánh hay, hiểm, tập trung tiêu diệt đối tượngchủ yếu của chiến dịch Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” đãvượt ra khỏi phạm vi của một chiến dịch thông thường, góp phần quyết định
“đánh cho Mỹ cút”, tạo tiền đề “đánh cho ngụy nhào” vào mùa xuân 1975
Trang 4Chiến thắng ”Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”
KỲ TÍCH CỦA THỜI ĐẠI HỒ CHÍ MINH
Đánh giá về chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” năm 1972,Đại tướng Võ Nguyên Giáp khẳng định: “Đánh thắng cuộc tập kích chiến lượcđường không chủ yếu bằng B-52 của đế quốc Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng cuốitháng 12/1972 là một biểu tượng rực rỡ về sức mạnh của chủ nghĩa anh hùngcách mạng và của trí tuệ sáng tạo Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh, một chiếncông vẻ vang của lực lượng phòng không - không quân, của sức mạnh tổng hợpcủa chiến tranh nhân dân Việt Nam chống chiến tranh phá hoại của đế quốcMỹ ”
Nhận định của Đại tướng Võ Nguyên Giáp không chỉ cho thấy vai trò to lớncủa chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” đã góp phần quyết địnhthắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng hoàn toàn miềnNam, thống nhất đất nước; mà còn chỉ cho ta thấy ý nghĩa của một bài học kinhnghiệm hết sức to lớn về sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân, mộtsáng tạo vĩ đại của Đảng ta, nhân dân ta
Sau những thất bại liên tiếp trên chiến trường miền Nam, sự bất lực trongchiến tranh phá hoại leo thang miền Bắc, sự yếu thế trên bàn đàm phán Paris,Tổng thống Mỹ Ních-xơn cùng các phần tử cực hữu của đảng Cộng hòa đãmuốn rút khỏi vũng lầy chiến tranh Việt Nam Nhưng với bản chất hiếu chiến vàngoan cố, Mỹ vẫn không muốn thừa nhận thất bại Với âm mưu tạo thế mạnhgiành quyền mặc cả những nội dung đàm phán trên bàn Hội nghị Paris, đế quốc
Mỹ đã lật lọng và tráo trở quyết định sử dụng con bài cuối cùng với hy vọng dùngsức mạnh: Pháo đài bay B-52 để đưa miền Bắc Việt Nam trở lại thời kỳ “đồ đá”.Ngày 16/4/1972, Mỹ mở đầu chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai, trực tiếpoanh tạc Hà Nội, Hải Phòng Nhận thức rõ vị trí, vai trò của Thủ đô và tính chấtcuộc chiến tranh, Thường vụ Thành ủy Hà Nội xác định “Trong cuộc đấu tranhhiện nay, Hà Nội ta có vị trí rất quan trọng, mỗi thắng lợi của Hà Nội có ảnhhưởng chung đến cả miền Bắc, đến cả nước Vì vậy, Đảng bộ và nhân dân thànhphố phải nhận rõ trách nhiệm của mình, quyết cùng cả nước xốc tới, kiên quyếttiến lên làm tròn nhiệm vụ của mình, quyết giành thắng lợi”
Muốn giành thắng lợi, hoàn thành nhiệm vụ nặng nề trên, trước hết phải có
kế hoạch hạn chế mất mát, thiệt hại về người và của ở mức thấp nhất Với vai tròThủ đô nên Hà Nội tập trung các cơ quan đầu não của Trung ương, Chính phủ
và thành phố và cũng là nơi có mật độ dân cư cao nhất cả nước Do đó, công tácphòng không nhân dân (PKND) được coi là một trong những nhiệm vụ quantrọng hàng đầu góp phần vào thắng lợi Từ chủ trương của Thường vụ Thành ủy,chính quyền các cấp đã khẩn trương triển khai kế hoạch PKND bao gồm cáccông tác: Sơ tán người, phân tán tài sản; xây dựng hệ thống hầm hào trú ẩn,
Trang 5công sự chiến đấu; tổ chức mạng lưới phục vụ chiến đấu và khắc phục thiệt hạichiến tranh (cứu thương, cứu hỏa, cứu sập tổ chức thương nghiệp, dịch vụthời chiến).
Nhận rõ sự lật lọng, dự đoán âm mưu thủ đoạn của Mỹ sẽ tăng cường hơnnữa cường độ chiến tranh phá hoại, đánh phá miền Bắc mà trọng điểm là HàNội Ngày 2/12/1972, thành phố đã quyết định triệt để cấp tốc sơ tán số dân còn
ở lại trước 18h ngày 4/12, chỉ những người có nhiệm vụ mới được ở lại nộithành Trước chiến dịch 12 ngày đêm 1972 (18/12), đã có 26 vạn người đi sơ tán
và đến 24/12, Thành ủy quyết định sơ tán hết dân, chỉ còn khoảng 10.000 dânquân tự vệ (DQTV) ở lại nội thành chiến đấu Từ tháng 4 năm 1972 đến ngày29/12/1972, đã có gần 55 vạn người dân đi sơ tán Người thân sơ tán an toàn,
có được cuộc sống phần nào ổn định trong vòng tay đùm bọc của nhân dân cácđịa phương, những người ở lại Hà Nội làm nhiệm vụ vững lòng cầm chắc “taybúa, tay súng”
Công tác sơ tán người và phân tán tài sản thành công, trong điều kiệnkhắc nghiệt của chiến tranh là một phần không thể thiếu, góp vào chiến thắng vĩđại chung của dân tộc Thành công này không chỉ có ý nghĩa, tác dụng thiết thựccho cuộc chiến đấu trước mắt, mà còn ý nghĩa hết sức quan trọng khi khôi phụclại cuộc sống sau chiến tranh
Mỹ sử dụng số lượng lớn lực lượng không quân vào loại hiện đại bậc nhấtthế giới để tiến hành chiến tranh phá hoại miền Bắc Trong 12 ngày đêm 1972,
Mỹ đã huy động lực lượng tổng lực chiến lược mà nòng cốt là B-52 cùng nhiềuchủng loại máy bay chiến thuật hiện đại khác như F.111 “cánh cụp, cánh xòe”
“Pháo đài bay B-52” là niềm tự hào của không quân Mỹ Trong điều kiện khôngtương xứng về vũ khí, phương tiện, để đánh trả có hiệu quả và giành thắng lợi, làmột bài toán cực kỳ khó khăn, đòi hỏi phải có cách đánh thích hợp với một quyếttâm lớn Trên cơ sở phát huy thế trận chiến tranh nhân dân của Đảng, Chínhphủ, Thành ủy đã chỉ đạo Bộ Tư lệnh Thủ đô xây dựng cho được lực lượngPKND với ba thứ quân vững chắc, khai thác tối đa khả năng mọi vũ khí, từ thôngthường đến hiện đại và phát động toàn dân đánh máy bay địch, bắt giặc lái vàphục vụ chiến đấu Song song với củng cố lực lượng phòng không chính quy,hiện đại (Sư đoàn phòng không 361), Bộ Tư lệnh Thủ đô đã chỉ huy tích cựccông tác tổ chức và kiện toàn các đơn vị dân quân “tay cày, tay súng” (ở ngoạithành) và tự vệ “tay búa, tay súng” (ở nội thành), đến tháng 12/1972, đã có54.000 chiến sĩ với trên 500 súng các loại ở 295 trận địa Các đơn vị tự vệ vừabám chắc nhiệm vụ sản xuất, vừa sẵn sàng tham gia chiến đấu, khắc phục địahình chật hẹp và tầm bắn hạn chế, hầu hết tận dụng nóc nhà cao tầng trong nộithành để bố trí các trận địa súng máy cao xạ (12,7 ly, 14,5 ly ) Ở các khu phốcủa Ba Đình, Hoàn Kiếm… ta bố trí hỏa lực tự vệ dày đặc Như vậy, với lực
Trang 6chặt chẽ với các đơn vị pháo cao xạ (37 ly, 57 ly, 100 ly) và những giàn tên lửaSAM-2 của bộ đội phòng không chính quy, hiện đại đánh địch ở tầm trung và tầmcao, chúng ta có lưới lửa phòng không dày đặc của ba thứ quân, tạo thế trậnnhiều tầng, nhiều lớp được tổ chức chặt chẽ theo mệnh lệnh chỉ huy thống nhất,vừa có trọng điểm, vừa có thể cơ động nhanh; có thể đánh địch ở các độ caokhác nhau, đồng thời có đủ sức chiến đấu liên tục ngày đêm, bám theo các trụcđường bay và nắm quy luật bay của địch để sẵn sàng “đón lõng” tổ chức đánhtrả lực lượng không quân Mỹ đạt hiệu quả cao Tư tưởng về thế trận chiến tranhnhân dân đã được Đảng bộ Hà Nội chỉ đạo các cấp ủy, tùy theo hoàn cảnh địaphương mà vận dụng sáng tạo trong điều kiện mới chiến đấu với lực lượngkhông quân hùng mạnh, hiện đại bậc nhất thế giới của Mỹ
Lưới lửa PKND của quân dân Thủ đô là một sáng tạo độc đáo của chiếntranh nhân dân trên địa bàn đô thị Thủ đô góp phần đánh bại âm mưu, hànhđộng kẻ cướp, ngông cuồng của đế quốc Mỹ, giành chiến thắng vĩ đại trong thờiđại Hồ Chí Minh
Thủ đô Hà Nội là nơi tập trung đầu mối giao thông (đường bộ, đường sắt,đường sông, đường không) của cả nước Đây cũng là địa bàn có nhiều kho hàngchiến lược, nơi tập trung khối lượng hàng hóa khổng lồ để chi viện cho chiếntrường miền Nam và phục vụ cho cuộc chiến đấu chống chiến tranh phá hoại ởmiền Bắc Vì vậy, giữ gìn trật tự an toàn các sân ga, bến bãi, duy trì giao thông làbảo đảm cho thành phố sống, chiến đấu và chi viện cho chiến trường miền Nam.Quán triệt tinh thần trên, Thành ủy, Ủy ban Hành chính thành phố Hà Nội, ngànhgiao thông vận tải và các lực lượng vũ trang, dân quân tự vệ Thủ đô có nhiệm vụbảo vệ an toàn cho những chuyến xe chở người, chở hàng an toàn, thông suốt.Hàng hóa ở các kho lớn như: Đông Anh, Yên Viên, Giáp Bát được gấp rút phântán về các kho nhỏ Những cây cầu nối huyết mạch giao thông bị bom Mỹ pháhỏng, như: Long Biên (gãy hai nhịp tháng 5/1972), Đuống (hỏng nặng tháng7/1972), lập tức, các cầu phao, các loại phà được gấp rút nghiên cứu, thay thếtạm thời Các bến phà Chương Dương, Khuyến Lương, Đông Trù… luôn bảođảm xe qua Dưới lòng sông phát hiện có bom chưa nổ, lập tức có công binhhoặc dân quân tự vệ dũng cảm rà phá Các cầu cảng, nhà ga trung tâm thườngxuyên bị đánh phá ác liệt, nhưng công nhân vẫn duy trì bốc xếp, chuyên chở đểcác chuyến hàng không bị ách tắc
Trên các tuyến đường ra vào Thủ đô, các đơn vị DQTV, TNXP vừa thamgia chiến đấu, vừa ứng trực san lấp hố bom, bám cầu, phà, mặt đường, làmđường vòng, đường tránh cho xe, bảo đảm sự thông suốt của các mạch máugiao thông Trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt của chiến tranh, công nhânđiện, nước, các thầy thuốc, phát thanh viên, bưu điện vẫn kiên cường bám trụ,phục vụ cuộc chiến đấu Bác Nguyễn Tài Tiến ở 25 Cửa Nam, nguyên là Trungđội trưởng tự vệ Xí nghiệp sửa chữa xe đạp, đơn vị có trận địa súng phòng
Trang 7không trên nóc nhà 220 phố Hàng Bông khi đó đã nhớ lại những ngày cuối tháng
12 năm 1972 nóng bỏng: “Khi đó, B.52 rải thảm Hà Nội, bom đạn sáng ngợp trời,máu rơi, nhà đổ… nhưng lòng người vẫn đứng vững” Trong những ngày bomđạn Mỹ đánh phá dữ dội Hà Nội, giữa những chết chóc đau thương và đổ nát,các nhà báo nước ngoài thường nhắc đến câu trả lời của một nữ tự vệ là nhânviên khách sạn Thống Nhất: “Nhà cửa có thể sập, nhưng có một thứ không thểsập được! đó là con người” Con người Hà Nội, con người Việt Nam không thểsập được, Alanh Oátxmơ (Pháp) xác nhận: “Tôi đã tận mắt nhìn thấy cái bìnhthản, tinh thần dũng cảm hàng ngày của những người Hà Nội bình thường Mỗingày qua, gặp họ đi ngoài đường với bước đi trầm tĩnh lạ lùng, tôi càng tin làkhông có gì có thể làm cho họ sụp đổ được” Những câu nói thật giản dị, khiêmnhường nhưng thật kiên định và đầy quyết tâm sắt đá, mang hơi thở một thời lửađạn anh dũng, kiên cường và như một minh chứng cho bản chất tâm hồn và tínhcách người Hà Nội Đến Hà Nội trong những ngày lửa đạn ngút trời, vậy mà một
nữ ký giả Bungari lại tìm thấy sự thanh thản của chính tâm hồn mình và chị đãgọi Hà Nội là: “Thủ đô của phẩm giá và lương tri con người”
T.S Phan Đăng Long
(hanoimoi.com.vn - Ngày 29/11/2012)
ĐIỆN BIÊN PHỦ TRÊN KHÔNG: TẦM CAO TRÍ
TUỆ, BẢN LĨNH VIỆT NAMChiến thắng “Điện Biên Phủ trên không” chứng minh một điều, cường quốclớn vẫn có thể ngã quỵ trước sức mạnh dân tộc
Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược của dân tộc ta đã giànhđược thắng lợi vẻ vang, kết thúc bằng Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử mùa xuânnăm 1975 Để đi đến thắng lợi cuối cùng, dân tộc ta đã phải trải qua biết bao khókhăn, gian khổ, mất mát và hy sinh, đồng thời cũng đã lập nên biết bao chiếncông hiển hách và "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" là một trong những chiếncông như thế
Nhân kỷ niệm 40 năm chiến thắng Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không,phóng viên Đài TNVN phỏng vấn Nhà sử học Dương Trung Quốc về thắng lợinày
PV: Cuối năm 1972, chúng ta và Mỹ đã đi tới hiệp định chấm dứt chiến
tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, nhưng Mỹ đã bội ước, đưa máy bay chiến lược B52 ném bom Hà Nội, Hải Phòng Xin ông cho biết, thời điểm đó, Mỹ đã vịn vào cớ gì để mở cuộc tập kích trên không vào tháng 12/1972?
Trang 8Ông Dương Trung Quốc: Tổng thống Johnson sau những thất bại trong
cuộc chiến tranh Việt Nam thì ông đã quyết định không ra ứng cử Tổng thống vàtạo cơ hội cho Nixon của Đảng Cộng hòa lên cầm quyền
Trong những điều Nixon phát biểu, ông ta sẽ sử dụng biện pháp cứng rắnhơn, sẵn sàng sử dụng con át chủ bài là B-52 để buộc Việt Nam phải chấp thuậntất cả các điều kiện để Mỹ rút ra khỏi cuộc chiến tranh Việt Nam
Điều đó là một chuyện không bình thường, bởi B-52 là một loại máy baychiến lược - 1 trong 3 con át chủ bài của Mỹ cùng với tàu ngầm nguyên tử và tênlửa đạn đạo Các vũ khí này chủ yếu để đối phó với Liên Xô và khối quân sựWarszawa trong thời kỳ chiến tranh lạnh
Thiết kế ban đầu của B-52 chủ yếu là ném bom nguyên tử, nhưng sau nàycuộc chiến tranh Việt Nam mở rộng, Mỹ cải tiến loại máy bay này để sử dụngném một số loại bom thông thường với số lượng lớn để tạo ra sức uy hiếp đốiphương
Đến giữa tháng 12/1972, cả thế giới và những người trong cuộc ở ViệtNam và Mỹ đều nghĩ rằng, Hiệp định Paris được ký kết, hai bên đang chuẩn bịcho việc ký kết đấy thì Mỹ bất ngờ lấy một lý do rất vu vơ là sức ép của chínhquyền Sài Gòn đòi hỏi và sửa lại một số điều của bản Hiệp định
Phía chúng ta nói rằng, Hiệp định đã bàn thảo kỹ không thể thay đổi được.Mượn lý do đấy, bất ngờ vào đêm 18/12, Mỹ huy động một lực lượng lớn máybay B-52 cùng các lực lượng không quân chiến thuật khác tập kích vào hai địađiểm xung yếu của ta là thủ đô Hà Nội và thành phố cảng Hải Phòng
PV: Trước một đế quốc Mỹ hùng mạnh với vũ khí hủy diệt hiện đại, nhưng
chúng ta đã “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào” Là một nhà nghiên cứu sử học, xin ông cho biết nguyên nhân chính đưa đến thắng lợi này?
Ông Dương Trung Quốc: Một trong những nguyên nhân thắng lợi của
chúng ta là Bác Hồ đã nhìn ra rất sớm ý đồ của Mỹ và Người đã có những tiênliệu từ trước
Năm 1962, lúc B-52 đang nằm trong kho vũ khí tuyệt mật của Mỹ, không ainghĩ sẽ sử dụng cho những cuộc chiến tranh cục bộ cả Bác đã hỏi các đồng chílãnh đạo phòng không không quân là đã biết B-52 chưa, đã nghiên cứu chưa vànhắc nhở phải nghiên cứu
Đến năm 1965, khi Mỹ bắt đầu ném bom bằng máy bay B-52, Bác đã đếnnhững đơn vị đầu tiên của chúng ta đương đầu với B-52 và nói rằng, chúng ta sẽquyết tâm đánh thắng, kể cả máy bay B-52
Có thể nói, chính trên cơ sở, sự chỉ đạo ấy mà quân chủng phòng khôngkhông quân đã có sự chuẩn bị rất sớm trong tìm hiểu và đưa ra các phương ántác chiến mặc dù B-52 chưa đến
Đến năm 1967, trong một lần trao đổi với các đồng chí lãnh đạo phòngkhông không quân, Bác đã đưa ra lời tiên đoán rằng, cuộc chiến tranh chống Mỹ
Trang 9cứu nước của chúng ta sẽ kết thúc trên bầu trời Hà Nội Mỹ sẽ sử dụng B-52 vàcoi đó là đòn chiến lược, thử sức với chúng ta lần cuối
Bác đã ra đi từ năm 1969, nhưng tất cả những gì diễn ra đúng như sự địnhliệu của Bác Vì thế, đến khi chúng ta đối phó với B-52 không có gì bất ngờ
Cho đến giờ, mới chỉ có ở Việt Nam là nơi duy nhất máy bay B-52 bị bắn
hạ Sau này, Mỹ tiếp tục sử dụng trong một số cuộc chiến tranh ở Trung Đông,lúc đó vũ khí tên lửa của các quốc gia này được trang bị rất hiện đại mà hầu nhưchưa có một chiếc máy bay B-52 nào bị bắn hạ, chỉ bị rơi do yếu tố kĩ thuật, tainạn…
PV: Chiến thắng vẻ vang Hà Nội - “Điện Biên Phủ trên không” mang ý
nghĩa như thế nào đối với tiến trình lịch sử chống xâm lược của nước ta, thưa ông?
Ông Dương Trung Quốc: Khi Mỹ đã sử dụng đến con bài cuối cùng, con
bài dự trữ chiến lược vào trong một trận chiến tranh ở Việt Nam mà thất bại, thì
rõ ràng điều đó làm Mỹ không thể chịu đựng nổi Cộng với sức ép của dư luậnthế giới, trong đó có cả dư luận của nhân dân Mỹ, cuối cùng Nixon phải chấpnhận kết thúc cuộc chiến tranh ở Việt Nam
Việc rút lui quân là tiền đề quân và dân ta giải phóng miền Nam, thống nhấtđất nước Chúng ta kết thúc thắng lợi của toàn bộ tiến trình lịch sử, ít nhất là gắnvới Cách mạng Tháng 8 và hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
Cho nên “Điện Biên Phủ trên không” không chỉ là một trận thắng của mộtchiến dịch mà là bước ngoặt của lịch sử Phải gắn chặt “Điện Biên Phủ trênkhông” với tổng tiến quân nổi dậy mang tên “Chiến dịch Hồ Chí Minh” của mùaxuân năm 1975 thì chúng ta mới thấy hết được tầm vóc của nó Tầm vóc củacuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước không chỉ quan trọng đối với lịch sử dântộc Việt Nam mà nó làm cho thế giới hiểu rằng, có những sức mạnh có thể chiếnthắng được các cường quốc lớn: Đó là sức mạnh của lòng yêu nước, triệu ngườinhư một, là bản lĩnh Việt Nam đã làm nên thắng lợi của chiến tranh nhân dân
PV: Xin cảm ơn ông!
Mỹ Trà - Mỹ Ngọc
(vov.vn – Ngày 09/11/2012)
Trang 10CHIẾN THẮNG HÀ NỘI - ĐIỆN BIÊN PHỦ TRÊN KHÔNG KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ
Đã 40 năm trôi qua, song “Chiến thắng Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” vẫn sừng sững như một tượng đài lớn, một mốc son chói lọi, là biểu tượng của ý chí kiên cường, bản lĩnh, trí tuệ, là khúc tráng ca bất tử của thời đại
Đỉnh cao nghệ thuật tác chiến
Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” tháng 12/1972 là mộtbiểu tượng rực rỡ về sức mạnh của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của tầmcao trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh, của sức mạnh chiếntranh nhân dân Việt Nam chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ
Đánh thắng cuộc tập kích chiến lược bằng không quân của Mỹ cuối tháng12/1972 là đỉnh cao về nghệ thuật tác chiến của không quân nhân dân Việt Namtrong kháng chiến chống Mỹ - Trung tướng Phương Minh Hòa, Tư lệnh Quânchủng Phòng không - Không quân (PK-KQ) khẳng định và cho biết, khi đánh vào
Hà Nội năm đó, địch cảnh giác và chuẩn bị kỹ cả trên 3 mặt: Gây nhiễu; hộ tốngnhiều tầng, nhiều lớp tạo nên lá chắn cho B52; đánh đồng loạt các sân bay của
ta Trước một lực lượng không quân nhà nghề của Mỹ, với vũ khí trang bị hiệnđại, PK-KQ của ta đã tìm ra cách đánh sáng tạo như: Đánh quần, đánh gần, chủđộng đánh chặn từ xa…
Thậm chí theo Thiếu tướng Nguyễn Văn Phiệt, nguyên Chính ủy Bộ Tưlệnh PK-KQ, cuối năm 1972, một hội nghị bàn về cách đánh máy bay B-52 đãđược tổ chức và cuốn cẩm nang 30 trang bìa đỏ tập hợp kinh nghiệm, giải quyếtvướng mắc khi đối đầu với loại “pháo đài bay bất khả chiến bại” đã ra đời Vàcùng với mạng lưới tên lửa, pháo cao xạ, những chiếc Mig của ta vẫn tunghoành trên bầu trời, khi giấu mình trong mây, thậm chí ngay trong vệt đường baycủa máy bay địch để chờ thời cơ và giáng cho địch những đòn đích đáng Vùngtrời Việt Trì - Tam Đảo đã trở thành nơi vùi thây những “thần sấm”, “con ma” vàtrở thành khu vực khiếp đảm của giặc lái Mỹ
Nói về chiến thắng lịch sử này, Thiếu tướng Nguyễn Kim Sơn, Chủ nhiệmChính trị Bộ Tổng Tham mưu, nhấn mạnh, việc kết hợp chặt chẽ giữa các lựclượng và các loại vũ khí hiện có để tạo ra lưới lửa phòng không là nét độc đáocủa nghệ thuật quân sự Việt Nam, thể hiện sức mạnh tổng hợp của chiến tranhnhân dân của chúng ta
Đại tá H.G Summer J.R trong bài viết trong cuốn Anmanac về chiến tranh Việt Nam năm 1985 đã thừa nhận, Bắc Việt Nam là một trong những hệ thống
phòng không có hiệu quả nhất trong lịch sử… Các kíp bay chiến đấu Mỹ vàomiền Bắc Việt Nam có cảm giác như lao vào một bức tường thép Còn Kissinger,
Trang 11cố vấn số một của Nhà Trắng trong hồi ký của mình, đã viết: “Không lực Hoa Kỳ
đã vấp phải một hệ thống phòng không có hiệu lực nhất trong lịch sử chiến tranhthế giới”
Bước ngoặt lịch sử
Thiếu tướng Vũ Dương Nghi, Chính ủy Binh chủng Thông tin liên lạc, chobiết, thời điểm đó, địch gây nhiễu nặng nhằm làm tê liệt hệ thống thông tin liênlạc của ta nhưng với cách sử dụng linh hoạt nhiều hình thức thông tin từ thô sơđến hiện đại Một trong những mô hình đạt hiệu quả cao có thể kể đến đài quansát bằng mắt ở núi Kiến An, khi phát hiện máy bay địch cất cánh ở các tàu sânbay vào đánh phá thành phố đã lập tức thông báo về sở chỉ huy phòng khôngthành phố bằng đèn báo hiệu Tại Hà Nội sử dụng còi ủ đặt trên nóc nhà hátthành phố, tháp nước Hàng Đậu… ở ngoại thành, dùng các phương tiện thô sơnhư kẻng, trống đánh liên hồi để thông báo cho các cơ quan, nhà máy và nhândân biết để kịp thời phòng tránh
Với mưu đồ tính toán từ trước, chính quyền Nixon đã huy động 200 máybay B-52, 30 máy bay F111 và hơn 1.000 máy bay tiêm kích, 6 liên đội tàu sânbay và 50 máy bay tiếp dầu KC135 mở cuộc tập kích chiến lược bằng khôngquân với quy mô lớn vào Hà Nội, Hải Phòng và một số mục tiêu trên miền Bắc,với mật danh “Linebacker II” Sau 12 ngày đêm anh dũng chiến đấu (18 đến29/12/1972), quân và dân Thủ đô cùng các địa phương miền Bắc đã đập tancuộc tập kích đường không của Mỹ; bắn rơi 81 máy bay, trong đó có 34 “pháo đàibay” B-52 Riêng Hà Nội bắn rơi 25 chiếc B-52
Đánh giá về thắng lợi của chiến dịch phòng không ở thủ đô Hà Nội cuốitháng 12/1972, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận xét, đây là thắng lợi to lớn nhất,chiến công xuất sắc nhất của cuộc chiến tranh nhân dân trên miền Bắc xã hộichủ nghĩa đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ Quân dân HàNội, quân dân miền Bắc anh hùng đã đập tan cuộc tập kích chiến lược củakhông quân Mỹ, lập nên một “Điện Biên Phủ trên không” oanh liệt, góp phầnquan trọng vào thắng lợi của Hiệp định Paris
Trận Điện Biên Phủ trên không là khúc tráng ca bất tử của thời đại, nó kếttinh và tỏa sáng nhiều giá trị truyền thống của tinh hoa văn hóa dân tộc – GS.TSPhạm Quang Long, Giám đốc Sở VH-TT-DL Hà Nội khẳng định “Vũ khí bí mật”của Việt Nam không phải nằm ở khí tài, trang bị mà ở cách đánh giàu tính sángtạo, đầy tinh thần quả cảm, in đậm ý chí “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, được
khơi dậy từ tinh thần yêu nước, căm thù giặc, từ tinh thần chúng muốn biến ta thành tro bụi, ta hóa vàng nhân phẩm lương tâm, chúng muốn ta cúi mình ô nhục, ta làm sen thơm ngát giữa đầm (Tố Hữu).
Tháng năm qua đi, những dấu tích một thời bom đạn cày xới mảnh đấtthân yêu này có thể bị phai mờ theo quy luật của thời gian, nhưng tầm vóc và ýnghĩa của “Chiến thắng Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” vẫn mãi âm vangtrong tâm trí của mỗi con người Việt Nam nói riêng và nhân loại tiến bộ nói chung
Trang 12Vĩnh Xuân (www.sggp.org.vn - Ngày 29/11/2012)
KỲ TÍCH CỦA CHIẾN TRANH NHÂN DÂN
Một vấn đề được đặt ra sau chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trênkhông” năm 1972 là vai trò của thế trận chiến tranh nhân dân được khẳng địnhnhư thế nào?
Thực tế, trong chiến dịch 12 ngày đêm năm 1972, ở Hà Nội và Hải Phòng
đã diễn ra hình ảnh rõ nét nhất của một cuộc chiến tranh nhân dân đất đối khôngcực kỳ sôi động Mỗi lần máy bay địch kéo đến từ xa, lệnh báo động B-52, sẵnsàng chiến đấu được ban ra Các LLVT về vị trí chiến đấu, mọi người dân chạy
về nơi ẩn nấp Khi những chùm bom hủy diệt của kẻ thù sắp rơi xuống thì cũng làlúc những chiếc MIG rời đường băng, những quả đạn tên lửa rời bệ phóng,những chùm đạn cao xạ các cỡ vút lên chặn đánh máy bay của kẻ xâm lược
Không chỉ có máy bay, tên lửa có thể vươn tới độ cao trên 10km, quân dân
ta còn có rất nhiều những khẩu pháo, khẩu súng tầm thấp của bộ đội, của tự vệ,của dân quân, bố trí khắp nơi, trên các ngọn đồi, mỏm núi, ven sông, trên nhữngnóc nhà cao tầng, trong đồng, ngoài bãi, hình thành một mạng lưới dày đặc, rộngkhắp, nhiều tầng đón đánh kẻ thù bay vào từ mọi hướng, từ xa đến gần Nhiềuchiếc máy bay hiện đại F111A, A6A, bay thật thấp để tránh bị ra-đa phát hiện,cuối cùng cũng phải đền tội bởi lưới lửa tầm thấp của quân và dân ta
Mỗi người dân Hà Nội đều trở thành chiến sĩ Từng tốp thanh niên laonhanh về các trận địa, giúp bộ đội tiếp đạn, tải thương, thay lá ngụy trang Các
bà mẹ mang những rổ trái cây, những ấm nước chè xanh đến từng khẩu độithăm hỏi, động viên các pháo thủ Tất cả mọi người đều tham gia cứu nạn khi cóbom rơi
Khi phát hiện một máy bay rơi, lập tức hàng trăm người dân từ các hầm trú
ẩn vọt ra, có cả những thiếu niên, cụ già kéo nhau đi lùng bắt giặc lái Bên cạnhkhung cảnh khí thế ấy, còn có biết bao cán bộ, công nhân viên thầm lặng bámmáy, bám đài, bám bệnh viện, cửa hàng để giữ vững thông tin liên lạc và bảođảm cho các nhu cầu thiết yếu về điện, nước, y tế, lương thực, thực phẩm phục
vụ cuộc chiến đấu của quân, dân Thủ đô
Điều gì làm nên chiến thắng?