Các Phương Pháp Công Cụ Thực Hiện Đánh Giá Môi Trường Chiến Lược.pdf

Phuong phap DMC Copyright © Wondershare SoftwareCopyright © Wondershare Software Các phương pháp/công cụ thực hiện Đánh giá môi trường chiến lược Lê Hoàng LanLê Hoàng Lan Copyright © Wondershare Softw[.]

Các phương pháp/công cụ thực hiện

Đánh giá môi trường chiến lược

Lê Hoàng Lan

Giới thiệu các phương pháp ĐMC chủ yếu

Giới thiệu các phương pháp ĐMC chủ yếu

Nguyên tắc lựa chọn và đánh giá

độ tin cậy của các phương pháp

Nguyên tắc lựa chọn và đánh giá

độ tin cậy của các phương pháp

NÔÔI DUNG

TRÌNH BÀY

Kinh nghiệm ở Việt Nam

Nguyên tắc chung

Nguyên tắc chung:Những yếu tố giúp ĐMC thành công

 Tìm được chứng cứ để đánh giá CQK hơn là thảo luận về

đề xuất

 Xác định rõ các phương án khả thi (các phương án lựa

chọn) và so sánh, phân tích chúng trong bối cảnh đánh giá

môi trường

 Gắn kết một cách rõ ràng với quá trình xây dựng chính

sách

 Sử dụng các biện pháp đánh giá có tính chiến lược

 Tham vấn các bên liên quan và phản hồi mọi ý kiến góp ý

 Sử dụng mọi biện pháp truyền thông

Nguyên tắc chung: Các loại tác động cần dự báo khi ĐMC

Các phương pháp/công cụ phổ biến trong ĐMC (1)

Các phương pháp chủ yếu

Các phương pháp/công cụ phổ biến trong ĐMC (2)

Các phương pháp ít dùng hơn:

Nhận định của chuyên gia (1): Kỹ thuật Delphi

 Thường được sử dụng trong các quyết định tập thể, không đòi hỏi sự

hiện diện của các thành viên và không bao giờ đối mặt nhau để tránh tạo áp lực cho nhau

Các bước của kỹ thuật Delphi:

Vấn đề

cần thảo

luận

Mỗi chuyên gia độc lập trả lời các câu hỏi theo quan điểm của mình

Mỗi chuyên gia xem xét lại giải pháp của mình, chính sửa hoặc

để xuất giải pháp

mới

Mỗi chuyên gia tiếp tục xem xét lại giải pháp của

mình

Kết quả cuối cùng

Hệ thống câu hỏi

Tập hợp kết quả thảo luận lần 1

Tập hợp kết quả thảo luận lần 2

Nhận định của chuyên gia (2)

 Các giả thuyết cơ sở của nhận định (khi nào rủi ro/tác động

xảy ra và nguyên nhân của nó)

 Các xu hướng và vấn đề tương lai cần xem xét khi nhận định

rủi ro/tác động

 Tính chất của rủi ro/tác động dự đoán (ví dụ xác suất, bản chất

& quy mô; khoảng thời gian và khả năng đảo chiều)

 Các vùng địa lý bị ảnh hưởng chính, các nhóm hoặc hệ sinh

thái

 Các mối lo ngại liên quan đến rủi ro/tác động và tầm quan

trọng của rủi ro/tác động so với hiện trạng

 Mức độ không chắc chắn trong các nhận định

Các nhận định đưa ra cần giải thích rõ:

Phân tích xu hướng và ngoại suy

 Phân tích xu hướng và ngoại suy giúp diễn giải các áp lực môi

trường và những thay đổi theo thời gian

 Các xu hướng cần được phân tích trên một phạm vi thời gian chính

xác Trình bày xu hướng có thể khá đơn giản, ví dụ biểu đồ đường,

hoặc biểu đồ phức hợp các xu hướng liên quan trong môi trường

với các thay đổi về động lực của chúng

 Có thể hỗ trợ dự báo các tác động tương lai vì một số xu hướng có

thể được ngoại suy dựa trên giả thuyết xu hướng này tiếp diễn trong

động lực không đổi

 Tuy nhiên cũng cần lưu ý việc ngoại suy quá đơn giản mà không

cân nhắc việc một xu hướng có thể sẽ tạo ra các động lực khác nhau

làm các xu hướng khác đổi chiều

Ví dụ về phân tích xu hướng và ngoại suy

Ma trận và Phân tích đa tiêu chí

 Một ma trận đơn giản có thể

giúp xác định nhiều tác động

của từng nội dung hoạt động

của CQK Nhiều ma trận phức

hợp có thể cho thấy các tác

động tích lũy của nhiều dự án

lên các vấn đề và mục tiêu

môi trường

 Ma trận cần được trình bày

cùng với phần viết giải thích

bản chất của các tác động cụ

thể

 Phân tích đa tiêu chí đánh giá

bằng số học tất cả các phương

án thực hiện CQK dựa trên một số tiêu chí và tổng hợp các đánh giá riêng lẻ vào một đánh giá tổng thể

 Các tiêu chí được xác định kỹ

lưỡng thông qua trọng số tương đối, phản ánh các hậu quả môi trường chính của tất

cả các phương án thực hiện CQK

Ví dụ ma trận lượng hoá tác động của QHSDĐ

Nước mặt Nước ngầm Không khí Chất thải rắn Hệ sinh thái Văn hóa khỏe Sức Chất lượng sống

Đất trường học, cơ

Đất thương mại-dịch

Đất khu bảo tồn thiên

Diện tích nước mặt

Diện tích giao thông -1 -1 -2 0 -1

Phân tích đa tiêu chí: xác định các tiêu chí đánh giá

 Các tiêu chí cần phải mô tả xu hướng hiện tại và

tương lai, đồng thời hỗ trợ đánh giá các tác động tích

cực và tiêu cực của dự án

 Mỗi tiêu chí được đánh giá thông qua các chỉ số đặc

trưng, có thể thu thập được từ các nguồn thông tin

khác nhau

Ví dụ xác định tiêu chí trong ĐMC QHSDĐ

1 Thay đổi kết cấu đất - Xói mòn, lở đất, hoang hoá (suy kiệt các chất hữu cơ và tổng N)

2 Ô nhiễm đất - Nhiễm dầu mỡ; tích luỹ kim loại nặng, thuốc BVTV và các chất hữu cơ khó phân huỷ; nhiễm phèn và nhiễm mặn

3 Suy giảm nguồn nước mặt và

thay đổi chế độ thuỷ văn -- pH, COD, BOD, SSPhì dưỡng

- Suy kiệt nguồn nước, nhiễm mặn

4 Suy giảm nguồn nước ngầm - Nitrate, các chất hữu cơ khó phân huỷ, coliform

- As và các kim loại khác

- Nhiễm mặn

- Sụt giảm trữ lượng

5 Ô nhiễm không khí - Bụi, mùi, PM10, SO2, NOx,CO

- Độ ồn, rung

- Bức xạ nhiệt

6 Suy giảm đa dạng sinh học - Mất thảm thực vật

- Giảm số loài và số lượng sinh vật

- Xuất hiện sinh vật ngoại lai

7 Ô nhiễm môi trường biển - Trầm tích cửa sông

- Chất lượng nước biển ven bờ và hiện tượng “thuỷ triều đỏ”

8 Biến đổi khí hậu - Tích luỹ khí thải nhà kính

- Tăng tần suất lũ lụt, hạn hán

9 Sức khoẻ cộng đồng - Thay đổi cơ cấu bệnh tật

- Xuất hiện dịch bệnh

10 Biến động xã hội - Thay đổi cấu trúc phân bố dân số (di dân)

- Thay đổi cấu trúc việc làm

- Thay đổi phong tục, tập quán

Ví dụ phân tích đa tiêu chí các phương án thực hiện QHSDĐ

số (A)

Phương án “không” Phương án 1 Phương án 2

Đánh giá (B) Điểm A x B giá (B) Đánh A x B Điểm giá (B) Đánh A x B Điểm

và thay đổi chế độ thuỷ

văn

Phân tích không gian – GIS và chồng ghép bản đồ

Ph¸t t¸n « nhiÔm khÝ vµ bôi c¬ së 2

Ph¸t t¸n « nhiÔm khÝ vµ bôi c¬ së 1







Bản đồ phân bố khí và bụi

do hoạt động sản xuất trên

địa bàn

GIS biểu diễn kết quả mô hình phát tán khí

Ví dụ phân tích không gian trong ĐMC QHSDĐ