Chapters ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA SỞ VĂN HÓA VÀ THỂ THAO ĐỀ ÁN XÂY DỰNG NGÂN HÀNG TÊN ĐƯỜNG PHỐ VÀ CÔNG TRÌNH CÔNG CỘNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KHÁNH HÒA Cơ quan chủ trì thực hiện Sở Văn hóa và Thể th[.]
Trang 1ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA
SỞ VĂN HÓA VÀ THỂ THAO
ĐỀ ÁNXÂY DỰNG NGÂN HÀNG TÊN ĐƯỜNG PHỐ
VÀ CÔNG TRÌNH CÔNG CỘNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KHÁNH HÒA
Cơ quan chủ trì thực hiện: Sở Văn hóa và Thể thao Khánh Hòa
Chủ nhiệm đề án: ThS Lê Văn Hoa
Nha Trang, tháng 03/2017
1
Trang 2THUYẾT MINH
ĐỀ ÁN KHOA HỌC CẤP TỈNH
I THÔNG TIN CHUNG VỀ ĐỀ ÁN
1 Tên đề án: XÂY DỰNG NGÂN HÀNG TÊN ĐƯỜNG PHỐ
VÀ CÔNG TRÌNH CÔNG CỘNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
- Khác (ghi rõ tên)
3 Thời gian thực hiện: 24 tháng (từ tháng 4 năm 2017 đến tháng 4 năm 2019)
6 Chủ nhiệm đề án:
Họ và tên: LÊ VĂN HOA
Ngày, tháng, năm sinh: 1966 Nam/ Nữ: Nam
Học hàm, học vị: Thạc sĩ Chức danh khoa học:
Chức vụ: Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Khánh Hòa
Điện thoại của tổ chức: 058.3563441 Nhà riêng: Mobile: 0914252623
Fax: 0583822260 E-mail: lehoant@gmail.com
Tên tổ chức đang công tác: Sở Văn hóa và Thể thao Khánh Hòa
Địa chỉ tổ chức: 01 Ngô Quyền, thành phố Nha Trang, Khánh Hòa
Địa chỉ nhà riêng: 120/19 Nguyễn ThiệnThuật, TP Nha Trang, Khánh Hòa
7 Thư ký đề án:
Họ và tên: TRẦN NGỌC QUYỀN
2
Trang 3Ngày, tháng, năm sinh: 25-10-1977 Nam/ Nữ: Nam
Địa chỉ tổ chức: 54 Sinh Trung, TP Nha Trang, tỉn Khánh Hòa
Địa chỉ nhà riêng: Tổ 15, thôn Ngọc Hội, xã Vĩnh Ngọc, TP Nha Trang
8 Tổ chức chủ trì đề án 2 :
Tên tổ chức chủ trì đề án: Sở Văn hóa và Thể thao Khánh Hòa
Điện thoại : 0583.822.229 Fax : 058.3822229
E-mail: svhtt@khanhhoa.gov.vn
Website : svhttdl.khanhhoa.gov.vn
Địa chỉ: 01 Ngô Quyền, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Khắc Hà
Số tài khoản: 3713.0.108.0913.00000
3711.0.108.0913.00000
Kho bạc nhà nước/Ngân hàng: Kho Bạc tỉnh Khánh Hòa
Cơ quan chủ quản đề án:
9 Các tổ chức phối hợp chính thực hiện đề án:
1 Tổ chức 1: TRUNG TÂM CÔNG NGHỆ THÔNG TIN – VIỄN THÔNG KHÁNH
HÒA
Cơ quan chủ quản: Bưu chính – Viễn Thông Khánh Hòa
Điện thoại: 058.33561234 Fax:
Địa chỉ: Họ và tên thủ trưởng tổ chức: Nguyễn Thanh Giang
Trang 4Các cán bộ thực hiện đề án:
(Ghi những người có đóng góp khoa học và chủ trì thực hiện những nội dung chính
thuộc tổ chức chủ trì và tổ chức phối hợp tham gia thực hiện đề án, không quá 10 người kể
cả chủ nhiệm đề án Những thành viên tham gia khác lập danh sách theo mẫu này và gửi kèm theo hồ sơ khi đăng ký)
Họ và tên, học hàm
học vị
Tổ chức công tác
Nội dung công việc tham gia
Thời gian làm việc cho
đề án
(Số tháng quy đổi)
1 ThS Lê Văn Hoa Sở Văn hóa và Thể
thao Khánh Hòa
Chủ nhiệm đề ánChịu trách nhiệm
CT.UBND tỉnh
Chuyên gia đánhgiá, tổng hợp, phântích lập hồ sơ tên
Xây dựng CSDL
và ngân hàng tênđường
9.5 tháng
4 CN Đặng Quốc Văn Phòng Văn hóa và
Thông tin CamRanh
Nhập liệu, xâydựng CSDL vàngân hàng tên
5 ThS Lê Tuấn Anh Trưởng phòng
QLDS Văn hóa –
Sở VHTT&DLThừa Thiên Huế
Nhập liệu, xâydựng CSDL vàngân hàng tên
6
CN Trần Hạnh Huy
Phòng VHTThuyện Diên Khánh
Tham gia kiểm kê,viết báo cáo tổng
4
Trang 57 CN Luyện Mạnh Cường Hội Bảo tồn DS
II MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG ÁN TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN
11 Mục tiêu của đề án:
Mục tiêu chung: Xác lập ngân hàng tên đường phố và công trình công cộng nhằm phục vụ
đặt tên, đổi tên đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa
12 Tình trạng đề án:
Mới X Kế tiếp hướng nghiên cứu của chính nhóm tác giả
X Kế tiếp nghiên cứu của người khác
13 Tổng quan tình hình nghiên cứu, luận giải về mục tiêu và những nội dung nghiên cứu của đề án:
13.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề án
13.1.1 Các công trình nghiên cứu liên quan đến án
a Một số đề án đặt tên đường của các tỉnh thành trên toàn quốc
Trên địa bàn cả nước hiện nay đã có nhiều tỉnh, thành phố đã triển khai đề án đặt, đổitên đường phố và công trình công cộng; xây dựng cơ sở dữ liệu ngân hàng tên đường tiêubiểu như thành phố Hà Nội, thành phố Huế, thành phố Cần Thơ, đã triển khai đề án:
- Thành phố Hà Nội: Việc đặt, đổi tên đường, phố và các công trình công cộng của
Hà Nội có nhiều kết quả đáng khích lệ Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước cóquy chế tạm thời cho công tác này, kể từ sau năm 1954 Chính nhờ đó, tính nhất quán, tínhkhoa khọc, bài bản, nề nếp đã sớm có để làm cơ sở cho sau này Cơ quan thường trực chohội đồng đặt, đổi tên đường phố và công trình công cộng là Sở Văn hóa - Thông tin trướcđây, nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xây dựng được một ngân hàng dữ liệu kháphong phú với yêu cầu khoa học tương đối cao để phục vụ cho công tác này một cách chủđộng
Đến năm 2016 đã đặt tên cho 860 đường, phố, trong đó 425 tuyến đường mang tên
5
Trang 6danh nhân, chiếm 49,4% Đây là một tỷ lệ quá lớn, trong khi tiêu chí về danh nhân còn rấtnhiều điều phải thảo luận, nhiều lĩnh vực khác chưa được quan tâm thích đáng (nghề cổtruyền, di tích lịch sử văn hóa, sự kiện lịch sử), nhiều tên gọi trong số này bị trùng lặp Một
số đường phố trước đây là tên địa danh, làng nghề, phố nghề, sự kiện…, sau được đổithành tên danh nhân, không đem lại hiệu ứng tốt cho xã hội Theo Tiến sĩ Phạm QuốcQuân1: Vấn đề đặt ra cho các đô thị mới cũng có nhiều điều đáng nói Đó là, sự thiếu nhấtquán trong cách đặt tên Đó là sự tràn lan những tên gọi nước ngoài, mang nặng tính tựphát, gây một sự phản cảm ghê gớm trong công chúng Trong các khu đô thị mới ấy, việcđặt tên đường, tên phố như thế nào cũng cần được sớm thống nhất và triển khai để tiện íchcho người dân và đảm bảo cho công tác quản lý đô thị Việc đặt tên đường, phố ở các làngxã và đô thị hóa thành phường, đường giao thông nông thôn, những tuyến đê có kết hợpgiao thông… cũng là những vấn đề đặt ra, khi số lượng ấy ngày càng nhiều trước chủtrương xây dựng nông thôn mới của Đảng, Nhà nước và của Hà Nội
- Thành phố Cần Thơ
Là tỉnh gần như đầu tiên xây dựng Đề án số 1500/QĐ-UBND ngày 15 tháng 5
năm 2009, về việc đặt đổi, đặt tên đường phố và công trình công cộng trên địa bàn thành phố Cần Thơ đến năm 2020 Theo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ,
từ khi có Đề án 1500 đến nay2, thành phố có thêm 47 tuyến đường được đặt tên, đổi tên.Nhìn chung, việc đặt tên, đổi tên đường tương đối kịp thời Tuy nhiên, việc đặt tên đườngphố và công trình công cộng còn nhiều khó khăn Từ năm 2009 đến năm 2015, chỉ có 06công trình công cộng được đặt tên Tính chung, hiện nay thành phố có 202 trường học, 19chợ, 44 cây cầu, 4 bệnh viện, 1 quảng trường được đặt tên, 02 công viên, 01 cây cầu Đề án
1500, công tác đặt tên đường phố và công trình công cộng trên địa bàn thành phố Cần Thơđược các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, nhân dân đồng tình Đề án đặt tên đường phố vàcông trình công cộng đã góp phần đáp ứng nhu cầu quản lý đô thị, quản lý hành chính, tạo
sự thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong các hoạt động giao dịch về kinh tế- văn hóa- xã hội,góp phần giáo dục truyền thống, lịch sử, văn hóa của dân tộc, nêu cao tinh thần yêu quêhương đất nước, lòng tự hào dân tộc Tuy nhiên, theo nhiều đại biểu, Đề án 1500 còn một
số quy định chưa rõ ràng, gây khó trong thực hiện, nên cần điều chỉnh, bổ sung, như: quytrình, thủ tục ở cấp quận về việc lấy ý kiến tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể và nhândân trên địa bàn; tiêu chí xác định nhóm đường và công trình công cộng; quy trình, thủ tụclập dự toán kinh phí khảo sát, thống kê, lập hồ sơ đặt tên đường phố và công trình côngcộng
Qua báo cáo của Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ cho biết, sốlượng đường và công trình công cộng được đặt tên, đổi tên không nhiều, chưa đáp ứng yêucầu thực tế Nguyên nhân là do sự phối hợp giữa các cấp, các ngành thành phố trong thammưu triển khai thực hiện Đề án còn chậm, chưa chặt chẽ; các quận, huyện còn lúng túng
1 Đặt đổi, tên đường phố ở Hà Nội, http://thegioidisan.vn/.
2 Đề án triển khai năm 2009 và nghiệm thu năm 2012 và báo cáo năm 2015.
6
Trang 7trong quá trình thực hiện; lãnh đạo một số quận, huyện chưa có sự quan tâm, chỉ đạo chặtchẽ, chưa xem công tác đặt tên đường phố và công trình công cộng trên địa bàn là côngviệc thường xuyên cần thực hiện Bên cạnh đó, còn do các quy trình, thủ tục đặt tênđường phố và công trình công cộng cần nhiều thời gian mới hoàn thành; nhiều tuyếnđường, công trình công cộng đã, đang xây dựng chưa được cơ quan chủ quản, chủ đầu tưbàn giao cho địa phương, nên thiếu cơ sở đề nghị đặt tên, đổi tên; một số công trình côngcộng đã được các chủ đầu tư tự đặt tên mà chưa thông qua quy trình đặt tên, đổi tên theoquy định
- Thành phố Huế
Việc đặt tên đường phố và công trình công cộng của thành phố Huế từ năm 1977đến năm 2014 đã có 7 lần đặt đổi tên đường phố Thành phố Huế đã nhiều lần tiến hànhđiều chỉnh và đặt tên đường, đến năm 2015 trên địa bàn thành phố đã có 361 tuyến đườngđã có tên Tuy nhiên những năm qua đô thị Huế không ngừng phát triển, nhiều khu định cưđược mở rộng, nhiều khu quy hoạch mới ra đời, nhiều công trình cơ sở hạ tầng đô thị đượccải tạo và xây dựng nên đã xuất hiện thêm nhiều tuyến đường mới nhưng chưa có tên3
Một tiêu chí mang tính thống nhất được xác lập lâu nay khi toàn tỉnh trở thànhthành phố trực thuộc Trung ương, đó là, các tên đường dù đặt tên ở bất cứ địa phương nàotrên địa bàn toàn tỉnh cũng không được trùng lặp với nhau Đây được xem là một tiêu chírất thiết thực và hiệu quả cao vừa giúp cho công tác quản lý đô thị được chặt chẽ, đảm bảohơn, đồng thời giúp cho nhân dân rất thuận lợi trong việc giao dịch, liên lạc Trong thực tế,nếu cứ để tình trạng ngày càng xuất hiện các đường ngắn, nhỏ trên tất cả các khu đô thị,khu quy hoạch với yêu cầu cũng được đặt tên như hiện nay thì liệu ngân hàng tên đường,phố của tỉnh có đáp ứng được không? Đây là vấn đề cần được quan tâm, xem xét một cách
kỹ lưỡng
Để giải quyết những bất cập nêu trên, chúng tôi thiết nghĩ, các cấp, các ngành chứcnăng và các địa phương khi tiến hành mở rộng quy mô đô thị, quy hoạch mới các khu đôthị, khu dân cư tập trung cần quan tâm đến công tác quy hoạch phát triển mạng lưới giaothông để vừa đảm bảo tính hài hòa của đô thị, dễ dàng trong công tác quản lý, đồng thời,tạo thuận lợi cho việc đặt tên đường dễ dàng hơn Ngoài ra, các cơ quan chuyên môn khixây dựng đề án phân bổ quỹ tên đường cho các đô thị cần chú trọng đến việc xác lập một
số tiêu chí cụ thể về các tiêu chuẩn đường được đặt tên để giúp cho các địa phương có cơ
sở triển khai thực hiện đảm bảo yêu cầu đề ra
Tất nhiên, khó tạo được một sự hợp lý tuyệt đối, có những trường hợp cần phải traođổi, xem xét thận trọng Đường phố còn tiếp tục biến động trong quá trình phát triển.Nhưng nếu chúng ta quyết tâm sửa những điều chưa phù hợp, chọn cách đặt tên đường gắnvới những sự kiện lịch sử đã để lại dấu ấn trên vùng đất này Việc làm của chúng ta sẽ cótác dụng tăng cường ý thức gìn giữ, bảo vệ và phát huy những di sản lịch sử và văn hóa
3 Theo số liệu Báo cáo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thừa Thiên – Huế năm 2015
7
Trang 8của dân tộc ở Huế; sẽ tạo ra một nét độc đáo, rất Huế, rất hấp dẫn đối với những ngườinghiên cứu và khách tham quan du lịch.
- Việc đặt tên đường phố và công trình công cộng để đáp ứng công tác quản lý, tạođiều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong các hoạt động, đồng thời góp phần giáo dụctruyền thống lịch sử - văn hoá, nâng cao tình yêu quê hương, đất nước, lòng tự hào dân tộccho các thế hệ
- Về việc công bố, giới thiệu tên các đường, phố, CTCC của một số địa phương trêntrang thông tin điện tử các tỉnh, thành như:
+ Sử dụng mã nguồn của map.google, vietbando.vn hoặc thiết kế từ các phần mềm:corel draw, mapinfo, flash media… và xây dựng chuyên mục bản đồ hoặc tuyến phố chungtrên Cổng/trang thông tin điện tử của tỉnh, thành phố có tên miền: <tên tỉnh, quận, huyện,thành phố…>.gov,vn theo quy định của Chính phủ
+ Có một số chuyên mục các trên Cổng thông tin điện tử của tỉnh: Chuyên trangDành cho du khách thuộc Cổng thông tin điện tử Thừa Thiên – Huế(http://www.thuathienhue.gov.vn/vi-vn/Thong-tin-duong-pho), trang tin điện tử thành phốCần Thơ (http://cantholib.org.vn: 2010/) được xây dựng theo bộ từ điển (ABC) Doanhnghiệp, du khách, công dân muốn tham khảo, tìm kiếm một tuyến đường dễ dàng Khi chọntên một tuyến đường, trên trang sẽ xuất hiện các thông tin: tiểu sử, sự kiện về tên đường,các thông số liên quan: chiều dài, lộ giới, điểm đầu, điểm kết thúc; một số hình ảnh nổi bậtcủa tuyến đường đó
+ Các địa phương nói trên việc sử dụng một số chương trình tin học thông dụng:M.Word, M Excel, để lưu trữ, số hóa ngân hàng tên đường của địa phương mình để khicần có thể tham khảo, đối chiếu rất thuận lợi
Từ thực tế kinh nghiệm việc đặt đổi và xây dựng ngân hàng tên đường của các tỉnh,thành phố nói trên đã có những thuận lợi và tác dụng rất lớn trong việc xây dựng và pháttriển kinh tế - xã hội của địa phương; đặc biệt thuận lợi cho giao dịch, đi lại của nhân dân
* Một số điểm còn hạn chế đối với một số tên đường khi xây dựng ngân hàng:
- Một số ngân hàng chỉ nêu được tên danh nhân, sự kiện, địa danh chứ chưa đầy đủthông tin cần thiết để người đọc tham khảo, từ đó giảm hiệu quả giáo dục, tuyên truyền
Cơ sở dữ liệu đóng làm cho người tham khảo và người quản lý, sử dụng khó thực hiện
- Số lượng không nhiều so với nhu cầu mang tính dài hơi: Thị xã Đông Triều (400tên), thành phố Cần Thơ (364), thành phố Bắc Ninh (400)
- Tên đường giao thông nông thôn được lấy từ tên các anh hùng dân tộc, danh nhânvăn hóa lớn để đặt do đó đôi lúc gây nên phản cảm do lối sống nông thôn đã hình thànhthói quen không phải thay đổi một sớm một chiều
Hầu hết các tỉnh đều đã thực hiện triển khai xây dựng bộ tiểu sử danh nhân, địa
8
Trang 9danh văn hóa – lịch sử để phục vụ cho công tác đặt tên đường, phố, công trình công cộngcủa địa phương mình Tuy nhiên các địa phương cũng chỉ thực hiện sưu tầm, biên soạn đểđáp ứng cho từng thời điểm, cho việc đặt tên đường ngay bấy giờ chứ chưa thực sự có bộngân hàng tên triển khai một cách đồng bộ, hệ thống Do đó, “tầm vóc” của một số tuyếnđường, CTCC chưa thực sự phù hợp với quy mô: chiều dài, lộ giới, vị trí địa lý… củanhững tuyến đường Do vậy, không thể tránh khỏi “độ vênh” nhất định đối với tên của cácdanh nhân, địa danh được đặt trước và những tuyến đường phố, CTCC được bổ sung thờigian sau này
Đối với các chuyên khảo, công trình nghiên cứu về địa danh liên quan đến địa bàn
tỉnh Khánh Hòa và trong nước khi áp dụng để xây dựng ngân hàng tên đường có thể liệt kêmột số tác phẩm/công trình tiêu biểu sau:
Địa danh các đơn vị hành chính ngày xưa, nổi bật có Tên làng xã Việt Nam đầu thế
kỷ XIX thuộc các tỉnh từ Nghệ An trở ra (khuyết danh) do Dương Thị The và Phạm ThịThoa biên dịch (1981), Từ vựng làng xã ở Bắc Kỳ (Nomenclature des communes duTonkin – classées par cantons, phu, huyen ou chau et par provinces) do Ngô Vi Liễn biênsoạn (1928)
Các công trình Địa danh Việt Nam, Một số vấn đề về địa danh học ở Việt Nam của
Nguyễn Văn Âu… đã nêu vấn đề lý luận về địa danh, địa danh học và nghiên cứu địa danh
từ cách tiếp cận địa lý-lịch sử và văn hóa Riêng Nguyễn Quang Ân với Việt Nam những
thay đổi địa danh và địa giới các đơn vị hành chính 1947-1997, trình bày cụ thể quá trình
thay đổi địa danh nước ta (xã, phường, thị trấn) trong hơn 50 năm qua kể từ ngày nước tagiành được độc lập
Một số công trình nghiên cứu lý luận về vấn đề địa danh hiện nay như Từ điển địa
danh thành phố Sài gòn - Hồ Chí Minh, Nguyên tắc và phương pháp nghiên cứu địa danh; Từ điển Từ nguyên địa danh Việt Nam của Lê Trung Hoa, Những đặc điểm chính của địa danh Hải Phòng (Sơ bộ so sánh với địa danh một số vùng khác), Luận án Phó tiến sĩ Khoa
học Ngữ văn của Nguyễn Kiên Trường, Nghiên cứu địa danh Quảng Trị, Luận án Tiến sĩ Ngữ văn của Từ Thu Mai, Những đặc điểm chính của địa danh Dak Lak, Luận án Tiến sĩ
Ngữ văn của Trần Văn Dũng Đặc biệt, trong số đó công trình nghiên cứu lý luận tương
đối hoàn chỉnh về vấn đề địa danh học hiện nay là Địa danh học Việt Nam của Lê Trung Hoa Đặc biệt có luận án Tiến sĩ Quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo
Hoàng Sa và Trường Sa của Nguyễn Nhã có tên đầy đủ các đảo thuộc huyện Trường Sa
(Khánh Hòa)
Ngoài ra còn có một số tài liệu liên quan viết về danh nhân, địa danh như: Từ điển
nhân vật lịch sử Việt Nam của Nguyễn Q Thắng, Nguyễn Bá Thế (Nhà xuất bản Tổng hợp
thành phố Hồ Chí Minh (Bộ cũ và Bộ mới tái bản năm 2006)); Danh tướng Việt Nam (tập 1), Nguyễn Khắc Thuần (Nhà xuất bản Giáo Dục năm 1996); Từ điển Địa danh văn hóa và
9
Trang 10thắng cảnh Việt Nam của Nguyễn Như Ý, Nguyễn Thành Chương, Bùi Thiết (NXB Khoa
học Xã hội, năm 2003); Việt Nam Danh nhân Từ điển của Nguyễn Huyền Anh (Nhà xuất bản
Khai Trí, năm 1972)… những bộ sách lớn của các nhà xuất bản có liên quan đến thông tin
của đề án như: Bách khoa tri thức phổ thông; Từ điển văn học; Danh tướng Quân đội nhân
dân Việt Nam…
* Một số đề án đặt tên đường, công trình công cộng của các tỉnh thành nói trên, là
cơ sở kinh nghiệm để nhóm thực hiện xây dựng Đề án và triển khai tốt các nội dung, mụctiêu đề ra
b Một số công trình nghiên cứu trong tỉnh liên quan đến đề án
Công trình đầu tiên có đề cập đến lịch sử, văn hóa, địa danh Khánh Hòa là Phủ biên
tạp lục của tác giả Lê Quý Đôn Tác phẩm được biên soạn vào năm 1776 Sách gồm 6
phần: (1)Lịch sử khai thác hai xứ Thuận Hóa, Quảng Nam; (2) Núi sông, thành lũy, đường
sá, quán, trạm ; (3) Ruộng công, ruộng: số lượng, sản phẩm, thuế lệ, quan chế, quân chế,phu phen, tạp dịch ; (4) Thượng du, biên phòng, thuế đò, thuế chợ, thuế mỏ, vận chuyển;(5) Nhân tài, thơ văn; (6) Phẩm vật, phong tục Sách có giá trị nhiều mặt về sử học, địa lý,
xã hội, văn hóa Trong Phủ biên tạp lục, Lê Quý Đôn đã nhắc đến một số địa danh của tỉnh
Khánh Hòa như Bình Khang, Nha Trang, Diên Khánh (Khánh Hòa ngày nay)
Tiếp đến là bộ sách Đại Nam nhất thống chí là bộ sách dư địa chí – lịch sử của Quốc
sử quán triều Nguyễn biên soạn, trong đó Đại Nam nhất thống chí (tập 3), viết về tỉnh
Khánh Hòa với các mục: phân dã, dựng đặt diên cách, hình thế, khí hậu, phong tục thànhtrì, hộ khẩu, tô ruộng, núi sông, cổ tích, cửa quan và tấn sở, nhà trạm, chợ và quán, cầucống, đền miếu, chùa quán, nhân vật, liệt nữ, thổ sản Một số địa danh như núi Đại An,vụng Nha Trang, núi Tam Phong, sông Vĩnh An, sông Phú Lộc, đảo Bình Nguyên, tấn CùHuân được liệt kê trong tác phẩm này
Đặc biệt, công trình Nghiên cứu địa bạ triều Nguyễn Khánh Hòa của nhà sử học
Nguyễn Đình Đầu, qua việc mô tả và ghi nhận quyền sở hữu từng mảnh ruộng đất do cácquan lại phụ trách ngày xưa, đã phần nào đề cập đến vấn đề địa danh như: cách đặt tên xã,thống kê danh mục hành chính Hán - Việt của tỉnh Khánh Hòa lúc bấy giờ (gồm 175 danhmục hành chính)
Các tác phẩm tiêu biểu ở Khánh Hòa đề cập đến vấn đề lịch sử - địa danh như Xứ
Trầm Hương của Quách Tấn, Non nước Khánh Hòa của Nguyễn Đình Tư, Địa chí Khánh Hòa của tập thể những nhà nghiên cứu Khánh Hòa trên nhiều lĩnh vực
Xứ Trầm Hương của Quách Tấn là công trình ghi chép những cái hay cái đẹp của
Khánh Hòa về mặt thiên nhiên cũng như về mặt xã hội, con người Công trình thiên vềphong cảnh, cổ tích, giai thoại, huyền thoại là “những cái thuộc về dễ mất đi” như tác giảnhận định Tác phẩm thiên về tập du ký hơn là biên khảo, nghĩa là nhân dịp đi chu du khắp
10