Luận Văn Sư Phạm Thực Trạng Giáo Dục Kĩ Năng Sống Cho Trẻ 5-6 Tuổi Thông Qua Trò Chơi Đóng Vai Theo Chủ Đề Ở Một Số Trường Mầm Non Khu Vực Phúc Yên, Vĩnh Phúc 5676100.Pdf

TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC MẦM NON ====== TRỊNH QUỲNH HOA THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5 6 TUỔI THÔNG QUA TRÕ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀỞ MỘT SỐ TRƢỜNG MẦM NON KHU VỰC[.]

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non

Người hướng dẫn khoa học:

ThS Trần Thanh Tùng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Kết quả nghiên cứu và dữ liệu trong khóa luận là trung thực và chƣa từng cống bố trong bất kỳ khóa luận nào

Hà Nội, tháng 5 năm 2019 Sinh viên thực hiện

Trịnh Quỳnh Hoa

LỜI CẢM ƠN

Khóa luận “Thực trạng giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở một số trường mầm non khu vực Phúc Yên, Vĩnh Phúc” được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Tôi xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, Khoa Giáo dục mầm non, các thầy cô đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc tới ThS Trần Thanh Tùng, người thầy tâm huyết đã tận tình hướng dẫn, khích lệ, dành nhiều thời gian trao đổi

và định hướng cho tôi trong quá trình thực hiện khóa luận

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ, hỗ trợ nhiệt tình của cán bộ, giáo viên mầm non, các cháu lớp 5-6 tuổi tại các trường mầm non: MN Hoa Hồng

và MN Xuân Hòa, thành phố Phúc Yên, Vĩnh Phúc

Sinh viên thực hiện

Trịnh Quỳnh Hoa

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

GD: Giáo dục GV: Giáo viên MN: Mầm non GVMN: Giáo viên mầm non GDMN: Giáo dục mầm non MG: Mẫu giáo

KN: Kĩ năng KNS: Kĩ năng sống TCĐVTCĐ: Trò chơi đóng vai theo chủ đề

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc của khóa luận 4

Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC PHÖC YÊN, VĨNH PHÖC 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Trên thế giới 5

1.1.1.1 Giáo dục kĩ năng sống ở Singapore 5

1.1.1.2 Giáo dục kĩ năng sống ở Nga 6

1.1.1.3 Giáo dục kĩ năng sống ở Ấn Độ 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Những vấn đề chung về kĩ năng sống 8

1.2.1 Khái niệm kĩ năng sống 8

1.2.2 Phân loại kĩ năng sống 9

1.3 Những vấn đề chung về giáo dục kĩ năng sống 12

1.3.1 Khái niệm giáo dục và giáo dục kĩ năng sống 12

1.3.2 Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non 13

1.3.2.1 Ý nghĩa việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non 13

1.3.2.2 Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non 13

1.3.2.3 Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non 14

1.3.2.4 Phương pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non 15

1.3.2.5 Hình thức giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non 15

1.3.2.6 Nguyên tắc giáo dục kĩ năng sống 16

1.4 Vận dụng trò chơi đóng vai theo chủ để để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi 17

1.4.1 Khái niệm giáo dục kĩ năng sống thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề 17

1.4.2 Bản chất của trò chơi đóng vai theo chủ đề 17

1.4.3 Mục tiêu và nguyên tắc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề 17

1.4.3.1 Mục tiêu 17

1.4.3.2 Nguyên tắc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề 18

1.4.4 Ý nghĩa của trò chơi ĐVTCĐ đối với việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo 18

1.4.5 Các bước tổ chức TCĐVTCĐ để GDKNS 19

1.4.5.1 Chuẩn bị 19

1.4.5.2 Tổ chức trò chơi 19

1.4.5.3 Nhận xét sau khi chơi 20

Kết luận chương 1 21

Chương 2: THỰC TRẠNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA TRÕ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON KHU

VỰC PHÖC YÊN, VĨNH PHÖC 22

2.1 Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề trong Chương trình giáo dục mầm non hiện hành 22

2.1.1 Mục tiêu giáo dục trong Chương trình giáo dục mầm non 22

2.1.2 Nội dung giáo dục 22

2.1.3 Phương pháp giáo dục kĩ năng sống trong Chương trình giáo dục mầm non 23

2.1.4 Giáo dục kĩ năng sống qua trò chơi đóng vai theo chủ đề trong Chương trình giáo dục mầm non 24

2.1.5 Đánh giá sự phát triển của trẻ 24

2.2 Tổ chức khảo sát 24

2.2.1 Mục đích, địa bàn, đối tượng khảo sát 24

2.2.2 Nội dung khảo sát 25

2.2.3 Phương pháp khảo sát 25

2.2.4 Công cụ khảo sát và tiêu chí đánh giá 25

2.3 Kết quả khảo sát 26

2.3.1 Nhận thức của giáo viên về KNS, GD KNS, vai trò của TCĐVTCĐ trong GD KNS 26

2.3.1.1 Nhận thức về KNS 26

2.3.1.2 Nhận thức của GV về GD KNS 27

2.3.1.3 Nhận thức của GV về vai trò của TCĐVTCĐ trong việc

GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 27

2.3.2 Thực trạng nội dung, phương pháp, hình thức GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 28

2.3.2.2 Hình thức GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 29

2.3.3 Thực trạng việc thiết kế và tổ chức TCĐVTCĐ để GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 30

2.3.3.1 Mức độ lồng ghép nội dung GD KNS trong tổ chức TCĐVTCĐ 30

2.3.3.2 Thực trạng GD KNS qua TCĐVTCĐ 30

2.3.3.3 Thực trạng thiết kế TCĐVTCĐ để GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 31

2.3.3.4 Thực trạng tổ chức TCĐVTCĐ để GD KNS 32

2.3.3.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 34

2.3.3.6 Khó khăn khi GD KNS cho trẻ qua TCĐVTCĐ 34

2.4 Đánh giá chung về thực trạng 35

Kết luận chương 2 36

Chương 3: BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA TRÕ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON KHU VỰC PHÖC YÊN, VĨNH PHÖC 37

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề 37

3.2 Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề 37

3.2.1 Lên kế hoạch cụ thể, rõ ràng để tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề cho trẻ theo hướng thúc đẩy cơ hội giáo dục kĩ

năng sống 37

3.2.1.1 Mục đích 37

3.2.1.2 Cách lập kế hoạch tổ chức TCĐVTCĐ để GD KNS cho trẻ 5-6 tuổi 37

3.2.2 Cung cấp cho trẻ kiến thức, kĩ năng về các hoạt động thực tiễn trong cuộc sống xung quanh, về các mối quan hệ xã hội giữa các thành viên trong gia đình, nhà trường, cộng đồng, về các chuẩn mực xã hội, về các cách thích nghi để giải quyết các vấn đề 39

3.2.2.1 Mục đích 39

3.2.2.2 Nội dung và cách tiến hành 39

3.2.3 Khuyến khích đẻ trẻ tự chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, trẻ tự lựa chọn góc chơi, vai chơi cho mình theo ý thích và thay đổi vai chơi trong quá trình chơi 40

3.2.3.1 Mục đích 40

3.2.3.2 Nội dung và cách thực hiện 41

3.2.4 Tăng cường tạo ra các tình huống có vấn đề khi tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề, tăng cường cơ hội thực hành rèn luyện các kĩ năng sống cho trẻ 42

3.2.4.1 Mục đích 42

3.2.4.2 Nội dung và cách thực hiện 42

Kết luận chương 3 43

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 44

TÀI LIỆU THAM KHẢO 46 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Hiểu biết của GV về KNS 26

Bảng 2.2 Hiểu biết của GV về việc cần thiết GD KNS 27

Bảng 2.3 Hiểu biết của GV về vai trò của TCĐVTCĐ trong GD KNS cho trẻ mầm non 27

Bảng 2.4 Hiểu biết của GV về nội dung giáo dục KNS cho trẻ 5-6 tuổi 28

Bảng 2.5 Hình thức GD KNS cho trẻ mẫu giáo 29

Bảng 2.6 Mức độ lồng ghép nội dung GD KNS trong tổ chức TCĐVTCĐ 30

Bảng 2.7 Nội dung GD KNS qua TCĐVTCĐ 30

Bảng 2.8 Thực trạng của việc thiết kế TCĐVTCĐ để GD KNS cho trẻ 31

Bảng 2.9 Thực trạng của việc tổ chức TCĐVTCĐ để GD KNS 32

Bảng 2.10 Các yếu tố làm ảnh hưởng 34

Ở nước ta những năm gần đây, việc giáo dục kĩ năng sống đã được đưa vào mọi cấp học Đặc biệt là giáo dục kĩ năng sống đã được đưa vào trường mầm non nhằm giúp trẻ có được những kĩ năng sống cơ bản cần thiết Những năm đầu đời là khoảng thời gian vàng cho trẻ học tập, lĩnh hội những kiến thức cơ bản, làm nền tảng cho trẻ bước vào trường phổ thông

Trẻ em luôn nhận được sự quan tâm, chăm sóc, yêu thương chu đáo từ cha mẹ, ông bà và những người xung quanh Từ đó trẻ cũng ít được cọ xát, va chạm với thực tế cuộc sống đầy dẫy những khó khăn và nguy hiểm Trong khi

đó, ít ai biết được rằng chính sự bao bọc, che chở, quan tâm quá mức ấy lại gây cho trẻ một hậu quả vô cùng nghiêm trọng, một lỗ hổng về mặt kiến thức thực tế của cuộc sống, thiếu những kĩ năng sống cơ bản Ngay cả những việc đơn giản hàng ngày như chải tóc, đánh răng, mặc quần áo… trẻ cũng không biết làm, ỉ lại và phụ thuộc vào bố mẹ, cô giáo, những người xung quanh Khi gặp phải những tình huống hết sức đơn giản trẻ cũng không thể tự mình xử lý được

Vì vậy, giáo dục kĩ năng sống giúp chuẩn bị cho trẻ có một hành trang kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm tốt nhất để trẻ tự tin bước vào cuộc sống, tự tin đưa ra những quyết định của mình, tự tin sống cuộc sống của mình mà

không phải lệ thuộc vào người khác Bên cạnh đó, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm, tạo điều kiện để trẻ phát triển một cách cân đối

và hài hòa hơn Từ đây, chúng ta có thể thấy được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống đối với trẻ lứa tuổi mầm non

Ta có thể thấy, trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi là giai đoạn trẻ chuẩn bị bước vào trường phổ thông Vì vậy việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ ở giai đoạn này là vô cùng quan trọng và cần thiết Dựa vào hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo là hoạt động vui chơi, ta có thể cho trẻ ”Học mà chơi,chơi mà học” , để trẻ có thể trực tiếp tham gia đóng vai các nhân vật khác nhau, xử lí các tình huống khác nhau theo chủ đề đa dạng phong phú Khi trẻ vừa nắm được

lý thuyết lại có thể thực hành thì trẻ sẽ nắm vững hơn các kĩ năng sống cơ bản, chất lượng giáo dục cũng được nâng cao hơn Xuất phát từ luận điểm

trên, tôi chọn đề tài “Thực trạng giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông

qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở một số trường mầm non khu vực Phúc Yên, Vĩnh Phúc” làm hướng nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và khảo sát thực trạng, đề tài đưa ra các biện pháp để nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở một số trường mầm non khu vực Phúc Yên, Vĩnh Phúc

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề

4 Giả thuyết khoa học

Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề đã được giáo viên quan tâm tuy nhiên hiệu quả chưa cao Trong quá trình giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non, nếu giáo viên sử dụng các phương pháp một cách phù hợp linh hoạt nhằm tổ chức các hoạt động về trò chơi đóng vai theo chủ đề một cách có hiệu quả thì

sẽ giúp trẻ cho phát triển được những kỹ năng sống cần thiết và đáp ứng được mục tiêu giáo dục hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng cơ sở lí luận của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề

Khảo sát, đánh giá thực trạng của việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề

Đề xuất một số biện pháp nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề

6.2 Phạm vi nghiên cứu

Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại 2 trường mầm non Xuân Hòa và Hoa Hồng, thành phố Phúc Yên, Vĩnh Phúc

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Thu thập nghiên cứu các đề tài, công trình nghiên cứu nhằm xây dựng tổng quan cho đề tài thực trạng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề, xây dựng khung lý thuyết cho đề tài nghiên

cứu

7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.2 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi

Dùng phiếu điều tra thăm dò nhận thức của giáo viên về kĩ năng sống

và giáo dục kĩ năng sống, đồng thời tìm hiểu những biện pháp đã sử dụng để giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo lớn qua trò chơi đóng vai theo chủ đề

7.2.3 Phương pháp đàm thoại

Trao đổi với giáo viên về các hoạt động nhằm giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mẫu giáo trong hoạt động đóng vai theo chủ đề

7.3 Phương pháp xử lí số liệu

Dùng các công thức toán thống kê để phân tích số liệu thu được

Dùng các phương tiện kĩ thuật để nghiên cứu (lấy thông tin, lưu trữ thông tin, xử lý thông tin, trình bày kết quả nghiên cứu…)

8 Cấu trúc của khóa luận

Chương 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA TRÕ CHƠI ĐÓNG VAI THEO

CHỦ ĐỀ 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Trên thế giới

1.1.1.1 Giáo dục kĩ năng sống ở Singapore

Ở khu vực Châu Á, chúng ta biết đến đất nước Singapore với một nền kinh tế năng động và phát triển bậc nhất Không chỉ phát triển về mặt kinh tế, Singapore còn là một trong những quốc gia có nền giáo dục phát triển nhất Châu Á với môi trường học tập toàn diện, tạo nhiều cơ hội phát triển cho học sinh sinh viên Họ xây dựng hàng loạt các chương trình giáo dục và tiến hành giảng dạy ở các trường đại học tổng hợp, đại học bách khoa một cách mạnh

mẽ, linh hoạt và phù hợp với nhiều đối tượng học sinh ở các cấp học khác nhau Điều đặc biệt trong chương trình học tập ở đất nước này là các bộ môn

về kĩ năng sống đóng vai trò trung tâm ở các cấp học khác nhau Trong đó, các hoạt động giáo dục trong nhà trường được kết hợp nhuần nhuyễn với các hoạt động cộng đồng.Có lẽ vì thế mà Singapore tuy nhỏ về diện tích nhưng lại

là quốc gia có nền giáo dục tiên tiến, đứng thứ 8 trên thế giới và đứng đầu ở khu vực Châu Á, vượt qua cả những cường quốc về giáo dục và kinh tế lớn trên thế giới như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan ( Theo Universitas21 Ranking Scores 2016 )

Tuy nhiên, đối với bậc học mầm non, họ vẫn chưa tìm ra phương pháp hiệu quả nhất giúp trẻ nắm được các kĩ năng sống Ngoài ra, nề giáo dục của đất nước này vẫn còn lúng túng trong việc có nên đưa giáo dục kĩ năng sống

là một trong số những môn học bắt buộc ở tất cả các cấp học, ngành học hay không? Vấn đề này vẫn đang là một dấu hỏi lớn đối với các nhà giáo dục của đất nước này

1.1.1.2 Giáo dục kĩ năng sống ở Nga

Nền giáo dục của nước Nga đã có lịch sử hàng ngàn năm, có truyền thống tốt đẹp và có sự tín nhiệm quốc tế rất cao Vì thế mà việc giáo dục ở đất nước này cũng được quan tâm, chú ý hơn Giáo dục kĩ năng sống cho trẻ được thông qua các hoạt động thực tiễn, các trò chơi đóng vai, hoạt động sáng tạo… nhằm hình thành cho trẻ một số kĩ năng cơ bản cần thiết như kĩ năng giao tiếp ứng xử, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng tự học, kĩ năng tạo lập mối quan hệ…

Nhưng vấn đề giáo dục kĩ năng sống vẫn là một vấn đề mới trong việc đào tạo giáo viên mầm non ở đây, vì vậy mà việc giáo dục kĩ năng sống cho trẻ mầm non vẫn chưa được quan tâm nhiều, việc tổ chức các hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho trẻ chưa được diễn ra thường xuyên và còn mang tính chất gò ép, khuôn mẫu, cách tổ chức các tiết học còn mang tính lí thuyết cao Việc giáo dục để trẻ có những kĩ năng thực hành trong nhứng tình huống, các mối quan hệ, các hoạt động cũng chưa được chú trọng nhiều

1.1.1.3 Giáo dục kĩ năng sống ở Ấn Độ

Ở Ấn Độ, kĩ năng sống được xem như là khả năng giúp con người tăng cường sự lành mạnh về tinh thần và năng lực Trong đó, bao gồm những kĩ năng cơ bản sau :