Skkn Tổ Chức Trò Chơi Học Tập Trong Phân Môn Luyện Từ Và Câu Lớp 3.Pdf

ĐỀ TÀI CẢI TIẾN PHƯƠNG PHÁP TỔ CHỨC CHUYÊN ĐỀ NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO VIÊN Tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu lớp 3 MỞ ĐẦU 1 Lí do chọn đề tài 1 1 Cơ sở lí luận Ở Tiểu học,[.]

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Cơ sở lí luận:

Ở Tiểu học, môn Tiếng Việt là môn học quan trọng, chiếm thời lượng nhiều nhất trong chương trình học Tiếng việt là môn học nền tảng, giúp học sinh có kĩ năng: nghe, nói, đọc, viết để học tốt các môn khác Trong môn Tiếng việt có nhiều phân môn: Tập đọc, Chính tả, Tập viết, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tập làm văn Mỗi phân môn đều có đặc điểm và vai trò riêng Tìm biện pháp để dạy tốt các phân môn đó là mục tiêu mà các giáo viên Tiểu học đều hướng tới

Trong giai đoạn thực hiện đổi mới cách đánh giá học sinh Tiểu học theo thông tư 30, nhiệm vụ của giáo viên Tiểu học lại càng khó khăn hơn Làm thế nào để giảm áp lực học tập cho học sinh, tạo được không khí học tập thoải mái, vui vẻ mà vẫn đảm bảo cho các con tiếp thu được nội dung kiến thức của bài? Không chỉ đổi mới cách đánh giá mà phải đổi mới các hình thức tổ chức dạy học

để tạo được hứng thú học tập cho học sinh, phát huy được tính tích cực và khả năng riêng của mỗi trò

Bên cạnh mục tiêu trang bị kiến thức, giáo dục phổ thông cũng đang chuyển hướng sang trang bị những năng lực cần thiết cho học sinh Phương pháp giáo dục cũng đang được đổi mới theo hướng tăng cường khả năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui

và động cơ tích cực cho học sinh đối với việc học tập

Học sinh Tiểu học còn nhỏ, hiếu động, trong khi học vẫn có nhu cầu được vui chơi Vì vậy, cần tổ chức được các giờ học vui - vui học để học sinh tham gia vào việc tiếp thu kiến thức một cách tự giác và hứng thú Tôi chọn đề tài:

“Tổ chức trò chơi học tập trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3” để góp phần

nâng cao hiệu quả các tiết học Luyện từ và câu ở lớp 3 tôi đang chủ nhiệm cũng

như góp phần thực hiện phong trào: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.

- Để có tiết học tốt thì nội dung bài học và phương pháp dạy học cần có

sự gắn bó phù hợp Trò chơi học tập là một phương pháp dạy học

- Trò chơi học tập là trò chơi có nội dung kiến thức gắn liền với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn tri thức và kinh nghiệm của bản thân để tham gia trò chơi Thông qua hoạt động này, các con được củng cố, vận dụng kiến thức đã học vào tình huống của trò chơi Trò chơi học tập có tác dụng cả về mặt rèn luyện trí tuệ lẫn thể chất và phẩm chất đạo đức Qua trò chơi, giáo viên

có thể đánh giá học sinh về kiến thức nội dung bài học, năng lực và phẩm chất đạo đức

- Tham gia trò chơi học tập, học sinh được rèn luyện các kĩ năng: Giao tiếp, hợp tác, ra quyết định, tìm kiếm sự giúp đỡ Qua trò chơi, học sinh sử dụng vốn từ, kiến thức ngữ pháp trong diễn đạt Cũng qua trò chơi, học sinh bộc

lộ được sở trường, năng lực bản thân, kích thích trí tò mò và khả năng tư duy độc lập

- Trò chơi học tập giúp cho tiết học trở nên vui vẻ, nhẹ nhàng, tạo ra môi trường học tập thân thiện, gần gũi, giúp cho quá trình học tập trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, hình thức học tập đa dạng hơn

1.2 Cơ sở thực tiễn:

- Học sinh Tiểu học nói chung, học sinh lớp 3 nói riêng còn nhỏ, khả năng tập trung chưa cao Hơn nữa, các con thường hiếu động, ham vui nên có nhu cầu vui chơi ngay cả trong những giờ học trên lớp

- Học sinh Tiểu học hiếu động nhưng lại nhút nhát, chưa tích cực tham gia vào các hoạt động chung Bên cạnh đó, ngại diễn đạt là đặc điểm của nhiều học sinh Tổ chức trò chơi cho các con khắc phục các nhược điểm đó, để các con mạnh dạn hơn, tích cực và chủ động hơn

- Hiện nay, đời sống ngày càng cao, các phương tiện giải trí, vui chơi ngày càng nhiều Học sinh tiếp cận với nhiều trò giải trí hấp dẫn và các chương trình truyền hình đa dạng nên những tiết học khô khan càng trở nên nặng nề, căng thẳng với học sinh Cải thiện không khí quá nghiêm túc của giờ học Luyện

từ và câu bằng những trò chơi vui vẻ là rất cần thiết

- Tuy mỗi học sinh có những đặc điểm khác nhau nhưng các con đều ham hiểu biết và mong muốn được thể hiện mình nên việc đưa các con vào hoạt động chung, học và chơi cùng các bạn giúp các con phát huy được sở trường, năng lực của bản thân Qua đó, học sinh sẽ cố gắng vươn lên trong học tập, các con được tương tác với bạn bè, học tập các bạn và thi đua cùng các bạn Vì thế mà việc tiếp nhận và vận dụng kiến thức về từ và câu trở nên dễ dàng hơn

2 Mục đích nghiên cứu

Đánh giá thực trạng và đề xuất một số phương pháp tổ chức trò chơi học tập

trong phân môn luyện từ và câu lớp 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: học sinh trường Tiểu học tôi đang công tác

- Đối tượng nghiên cứu: Một số phương pháp tổ chức trò chơi học tập trong

phân môn luyện từ và câu lớp 3

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đưa ra được các biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện

từ và câu thì học sinh sẽ tự vận dụng và củng cố kiến thức của bài học để tham gia trò chơi, qua đó rèn luyện trí tuệ lẫn thể chất và phẩm chất đạo đức cho học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc tổ chức trò chơi học tập trong phận môn luyện từ và câu lớp 3

- Nghiên cứu thực trạng của việc tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện

từ và câu lớp 3

- Đề xuất và thực nghiệm các giải pháp để nâng cao chất lượng của việc tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu lớp 3

6 Phạm vi nghiên cứu

- Lĩnh vực nghiên cứu: Môn Tiếng việt

- Địa bàn nghiên cứu: Trường tiểu học tôi đang công tác

- Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: giáo viên, học sinh trường tiểu học

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2015 đến tháng 5 năm 2016.

Đề tài này đi vào nghiên cứu tổng kết những biện pháp tổ chức trò chơi học tập tring phân môn luyện từ và câu lớp 3 từ tháng 9 năm 2015 đến tháng 5 năm 2016 Trong đó:

* Từ tháng 9/2015 đến tháng 4/2016, cụ thể:

- Tháng 9/2015: Chuẩn bị đối tượng, nội dung nghiên cứu

- Tháng 10/2015: Nghiên cứu lí luận

- Tháng 11/2015: Khảo sát thực trạng việc tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu

- Tháng 12/2015: Đề xuất một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu lớp 3

- Tháng 1,2,3/2016: Triển khai các biện pháp đề xuất thực nghiệm vào việc tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu lớp 3

- Tháng 4,5/2016: Tổng hợp kết quả rút kinh nghiệm sau thực nghiệm và hoàn thiện báo cáo đề tài

7 Phương pháp nghiên cứu

- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu giáo trình, các tài liệu sách

báo, phân tích - tổng hợp thông tin để rút ra các kết luận khoa học cần thiết

- N hóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát sư phạm

+ Dự giờ, trao đổi với đồng nghiệp

+ Dạy thực nghiệm

+ Phương pháp kiểm tra đánh giá

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

- Nhóm phương pháp hỗ trợ

Qua nghiên cứu lí luận, thực trạng và đề ra một số biện pháp tổ chức trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu lớp 3, đề tài tiến hành thử nghiệm và rút ra kết luận về hiệu quả của các biện pháp nêu trên qua việc tổ chức các trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu cho học sinh ở trường tiểu học

NỘI DUNG

CHƯƠNG I KHẢO SÁT THỰC TẾ VỀ VIỆC TỔ CHỨC TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG

PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 3.

1 Nội dung của môn học:

Nội dung phân môn Luyện từ và câu lớp 3 gồm 31 tiết học và một số tiết

ôn tập giữa kỳ, cuối kỳ

Phần từ: các con được mở rộng vốn từ về các chủ đề: Thiếu nhi, gia đình,

trường học, cộng đồng, quê hương, các dân tộc, thành thị, nông thôn, tổ quốc, sáng tạo, nghệ thuật, lễ hội, thể thao, thiên nhiên

Đồng thời các con được ôn tập và thực hành về: Từ chỉ sự vật, từ chỉ hoạt động, trạng thái, từ chỉ đặc điểm và từ địa phương

Phần câu: Các con được ôn tập, bổ sung kiến thức về câu: Ai là gì? Ai làm

gì? Ai thế nào? Tìm hiểu về hai bộ phận chính của câu và các bộ phận trả lời câu hỏi: Khi nào? Ở đâu? Vì sao? Để làm gì? Bằng gì?

Kiến thức về câu gắn liền với các dấu câu cùng với hai biện pháp: So sánh

và nhân hóa Chương trình Luyện từ và câu và câu lớp 3 được thể hiện qua hàng trăm bài tập ứng dụng nhằm mở rộng, hệ thống hóa làm phong phú vốn từ cho học sinh và cung cấp những kiến thức ban đầu về câu để học sinh lớp 3 có thể nhận biết về từ và câu, sử dụng từ và câu vào việc đọc, viết câu văn, đoạn văn và vận dụng vào giao tiếp hàng ngày

2 Khảo sát thực tế

Thực tế, dạy Luyện từ và câu ở trường Tiểu học là một thử thách thực sự đối với cả giáo viên và học sinh Rất nhiều tiết Luyện từ và câu đơn điệu, chỉ là việc đọc yêu cầu bài tập, trả lời các câu hỏi và nêu đáp án của giáo viên Giáo viên hướng dẫn và học sinh làm hết các bài tập trong tiết học Vì thế mà học sinh rất sợ tiết học Luyện từ và câu, nhiều học sinh làm bài để đối phó với thầy

cô và cha mẹ Một số học sinh khác thì bỏ dở bài, làm việc riêng trong giờ học Một số khác thì chép lại bài làm trên bảng của cô giáo hoặc bạn cùng bàn Việc nghe giảng những kiến thức khô khan khiến giờ học trở nên nhàm chán Còn các học sinh, vì vốn từ chưa nhiều nên các con rụt rè, ngại phát biểu, ngại viết và cảm thấy căng thẳng khi học phân môn này

Trước thực trạng trên, tôi rất băn khoăn và trăn trở là làm thế nào để giờ học Luyện từ và câu không tẻ nhạt, làm thế nào để các con có hứng thú và yêu

thích khi học Luyện từ và câu? Tôi thấy, cần tổ chức các hình thức dạy học phù hợp với nội dung từng bài và mang không khí vui vẻ, thoải mái đến cho học sinh qua các trò chơi học tập

CHƯƠNG II CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN VIỆC TỔ CHỨC CÁC TRÒ CHƠI HỌC TẬP

TRONG PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 3

1 Thế nào là trò chơi học tập ?

Trò chơi học tập là trò chơi có luật chơi, trong đó nội dung trò chơi gắn liền với nội dung bài học, yêu cầu học sinh khai thác vốn kiến thức và kinh nghiệm của bản thân để tham gia chơi Thông qua hoạt động đó các con được hình thành kiến thức, kỹ năng cho mình và củng cố, vận dụng kiến thức đã học vào tình huống cụ thể

Trò chơi học tập có thể chia ra: Trò chơi tập thể, trò chơi nhóm, trò chơi đôi bạn, trò chơi cá nhân Trò chơi có thể là trò chơi vận động, trò chơi trí tuệ cũng có thể kết hợp cả vận động và trí tuệ

Trong trường Tiểu học, trò chơi có thể tổ chức như một hoạt động học tập, hoạt động đó rất phù hợp với lứa tuổi học sinh tiểu học, được học sinh hưởng ứng và tích cực tham gia

2 Những yêu cầu trong việc thiết kế trò chơi học tập:

Để tổ chức các trò chơi học tập trong giờ học Luyện từ và câu, cần dựa vào nội dung bài học, thời gian giờ học để lựa chọn một hoặc vài trò chơi phù hợp Giáo viên cần định hướng, chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ để đảm bảo các yêu cầu sau:

- Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố, khắc sâu kiến thức: Có thể là kiến thức cụ thể của một bài hoặc tổng hợp các kiến thức đã học

- Mỗi trò chơi cần có luật chơi, cách chơi, có tính thi đua giữa những người chơi Luật chơi nên đơn giản, dễ nhớ, dễ thực hiện

- Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục, đảm bảo an toàn, lành mạnh

- Trò chơi phải gây được hứng thú cho học sinh, tạo không khí hào hứng thi đua sôi nổi trong lớp học

- Trò chơi cần chú trọng rèn luyện kết hợp các kĩ năng học tập và kĩ năng sống cho học sinh

- Trò chơi phải phù hợp với năng lực và sức khoẻ của học sinh Bởi trò chơi quá khó thì các con sẽ không thực hiện được, trò chơi quá đơn giản sẽ gây nhàm chán

- Hình thức tổ chức trò chơi cần đa dạng, phong phú, luôn đổi mới

- Các đồ dùng thiết kế sử dụng cho trò chơi cần phải dễ làm để tiết kiệm thời gian cũng như công sức; nội dung rõ ràng, nổi bật

3 Cấu trúc của một trò chơi học tập:

- Tên trò chơi:

- Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức hay rèn kĩ năng nào Mục đích trò chơi sẽ quy định hành động chơi được thiết kế trong trò chơi

- Đồ dùng, đồ chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi

- Luật chơi: Quy tắc trò chơi, cách chơi, quy định thắng thua

- Số lượng người tham gia chơi

4 Cách thức tổ chức và tiến hành trò chơi học tập:

- Nêu tên trò chơi

- Nêu luật chơi, thời gian chơi

- Hướng dẫn cách chơi

- Chia nhóm hoặc tạo đội chơi

- Chơi thử

- Chơi thật

- Nhận xét, phân định thắng - thua

- Thưởng sau khi chơi

- Chia sẻ sau khi chơi

Để tổ chức được trò chơi học tập với hiệu quả thực sự trong phạm vi thời gian tiết học và khuôn khổ lớp học, vai trò của người giáo viên, người tổ chức rất quan trọng, giáo viên cần:

- Nhiệt tình, hăng hái, tạo hứng thú cho người chơi và không khí vui vẻ, thoải mái khi chơi

- Có tác phong thu hút, lôi kéo người chơi vào hoạt động chơi

- Diễn đạt ngắn gọn, dễ hiểu

- Thưởng phạt công minh, đúng luật để người chơi chấp nhận thoải mái và

tự giác, làm cho trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích hứng thú học tập của học sinh Hình thức thưởng phạt nhẹ nhàng, đơn giản, chú trọng động viên, cổ vũ, tạo động cơ thi đua ở lần chơi sau

- Kiên trì tổ chức các trò chơi để hình thành thói quen và kĩ năng tham gia trò chơi cho học sinh, làm cho các trò chơi học tập thực sự trở thành một hình thức dạy học, một phương tiện dạy học hữu hiệu

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM MỘT SỐ TRÒ CHƠI HỌC TẬP

ÁP DỤNG TRONG PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 3

1 Một số trò chơi học tập trong phân môn luyện từ và câu lớp 3.

1.1 Trò chơi: Rung chuông vàng:

* Mục đích: Củng cố kiến thức sau một bài học hay trong các tiết ôn tập

giữa kì, cuối kì của phân môn Luyện từ và câu

- Rèn kĩ năng làm bài tập trắc nghiệm

- Rèn kĩ năng phân tích, tổng hợp, kĩ năng quyết định, kĩ năng tự nhận thức

- Tạo không khí thi đua sôi nổi

* Chuẩn bị: - Bài giảng power point có các câu hỏi và đáp án.

- Bảng con và phấn cho học sinh viết đáp án trả lời

- Chuông vàng dành cho học sinh trả lời được câu hỏi cuối, bảng thi đua của lớp

* Cách tổ chức:

- Giáo viên nêu câu hỏi hiển thị trên màn hình và các đáp án cho trước, học sinh suy nghĩ, lựa chọn, ghi chữ cái A, B, C, D trước câu trả lời mà mình chọn vào bảng con Giáo viên nêu đáp án đúng để học sinh đối chiếu Học sinh trả lời sai dừng chơi, các học sinh trả lời đúng tiếp tục chơi đến câu hỏi rung chuông và nhận phần thưởng cùng với lời khen ngợi của cô giáo và các bạn Người rung được chuông vàng sẽ được ghi tên vào bảng thi đua của lớp

* Trò chơi này rất phù hợp trong các tiết luyện tập sau khi học sinh đã học

một số đơn vị kiến thức Qua trò chơi, học sinh được vận dụng, thực hành kiến thức, thi đua với nhau trong tập thể tổ, nhóm Giáo viên cũng kiểm tra được mức

độ nắm kiến thức của học sinh

* Các ví dụ:

Ví dụ: Rung chuông vàng trong bài: Luyện tập tiết 8 - tuần 18

Câu hỏi 1: Đoạn văn “Đường vào bản” tả cảnh ở vùng nào?

A Vùng núi

B Vùng biển

C Vùng đồng bằng

Câu hỏi 2: Mục đích của đoạn văn đó là tả cái gì?

A Tả con suối

B Tả con đường

C Tả ngọn núi

Câu hỏi 3: Câu: “Bên đường là sườn núi thoai thoải” thuộc mẫu câu nào?

A Ai là gì?

B Ai làm gì?

C Ai thế nào?

Câu hỏi 4: Trong câu: “Núi cứ vươn mình lên cao, cao mãi” , bộ phận

nào trả lời câu hỏi: làm gì?

A Lên cao

B Vươn mình lên cao

C Cứ vươn mình lên cao, cao mãi

Câu hỏi 5: Đoạn văn trên có mấy hình ảnh so sánh:

A Một hình ảnh

B Hai hình ảnh

C Ba hình ảnh

*Câu hỏi rung chuông: Trong các câu dưới đây, câu nào không có hình

ảnh so sánh:

A Nước trườn qua kẽ đá như trải thảm hoa đón mời khách gần xa về thăm bản

B Con đường đã nhiều lần đưa tiễn người bản tôi đi công tác và cũng đã từng đón mừng cô giáo về bản dạy chữ

C Con đường men theo một bãi vầu, cây mọc san sát, thẳng tắp, dày như ống đũa