Sự Phát Triển Tâm Lý Trẻ Em Tuổi Thiếu Niên (12 – 17 Tuổi ).Pdf

PowerPoint Template www ncs com vn 1 4 Môn học Môn học Tâm lý học phát triển Tâm lý học phát triển Tiến sỹTiến sỹ Trương Thị Khánh Hà Trương Thị Khánh Hà CHƯƠNG VIICHƯƠNG VII SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ[.]

4

CHƯƠNG VII

SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

Thông thường trẻ bắt đầu có những biểu hiện hành vi ứng xử như thiếu niên sớm hơn nhiều so với khi bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu về sinh lý

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Trong các thời đại lịch sử trước đây, giai

đoạn lứa tuổi thiếu niên là tương đối ngắn

Nó hầu như không có ở các bầy người

nguyên thủy, và chỉ chiếm khoảng thời gian

rất ngắn ở các xã hội bộ tộc vì sau khi chín

muồi về mặt tính dục là con người đã bước

ngay vào cuộc sống của người trưởng

thành, sinh con đẻ cái

L.X Vưgôtxki đã phân biệt 3 điểm chín

muồi của con người xã hội: Chín muồi về

mặt cơ thể, chín muồi về giới tính và chín

muồi về mặt tâm lý xã hội

Trong xã hội hiện đại, những mốc chín

muồi về 3 phương diện trên có xu hướng

tách rời nhau Chúng ta có thể thấy ở trẻ

em: đầu tiên là sự chín muồi về mặt giới

tính, sau đó là sự chín muồi về mặt cơ thể,

và cuối cùng mới là sự chín muồi về mặt

tâm lý xã hội Chính sự tách rời các mốc

chín muồi này là cơ sở để hình thành giai

đoạn lứa tuổi vị thành niên

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Vưgôtxki (và nhiều tác giả khác) cho rằng

những đặc điểm diễn biến và độ dài của tuổi

thiếu niên rất khác nhau ở các xã hội có trình

độ phát triển khác nhau

Sự hình thành giai đoạn lứa tuổi này mang

đậm nét văn hoá xã hội lịch sử

khác nhau giữa nông thôn và

thành thị, giữa các trung tâm phát

triển và các vùng miền xa xôi

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

1 Sự phát triển thể chất

Về mặt thể chất, lứa tuổi thiếu niên được coi

như thời kỳ thay đổi sinh học cực kỳ nhanh

chóng, ngang hàng với thời kỳ phát triển

phôi thai và trẻ sơ sinh

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

Các hoóc môn tạo nên chiều cao được

sản sinh mạnh mẽ tạo sự phát triển

bùng phát về chiều cao và thể lực, kèm

theo sự thay đổi về tỉ lệ của cơ thể

Tuyến nội tiết dưới da hoạt động mạnh

mẽ dẫn đến việc xuất hiện mụn trứng

cá trên mặt, tuyến mồ hôi cũng làm việc

tích cực và tạo ra thứ mùi đặc trưng

của cơ thể

4

Hoóc môn “nam tính” và “nữ tính” đều tồn

tại trong đại diện của cả hai giới

Tuy nhiên, ở nam có nhiều androgen (kích

thích tố nam) và quan trọng hơn cả là hoóc

môn testosterone (kích thích dục tố nam).

Ở nữ là hoóc môn estrogen (kích thích tố

nữ) và progesterone (kích thích dục tố nữ)

Tuyến sinh dục nữ tạo ra estrogen và điều

hòa quá trình rụng trứng, còn ở nam giới

androgen sẽ điều hòa quá trình sản sinh

tinh trùng

Dậy thì ở nữ được đánh dấu bởi sự xuất hiện

kinh nguyệt lần đầu tiên Dậy thì ở nam được

đánh dấu bởi lần xuất tinh đầu tiên có chứa tế

bào sinh sản

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Bảng dưới đây sẽ tóm tắt những sự thay đổi trong cơ thể gắn với thời kỳ dậy thì của trẻ nam và nữ:

Thiếu niên cảm nhận rất rõ sự biến đổi của

cơ thể Cả hai giới đều lo lắng theo dõi sự

phát triển của bản thân, so sánh bản thân với

những hình mẫu chuẩn Các em rất nhạy cảm

với bộ dạng bên ngoài của mình, đến làn da,

mụn và trứng cá trên mặt

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Sự thay đổi chiều cao, cân nặng đi kèm với

sự thay đổi tỉ lệ cơ thể:

Đầu, bàn tay, bàn chân thường đạt tới kích

thước của người lớn trước, sau đó là cánh

tay và cẳng chân, sau đó là thân mình

Bộ xương phát triển mạnh và nhanh hơn so

với sự phát triển cơ bắp

Tất cả những điều đó dẫn đến sự mất cân

đối cơ thể Trẻ thường cảm thấy xấu hổ về

những thay đổi trên cơ thể của mình

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Trẻ rất quan tâm tới vẻ bên ngoài của mình

Sự mất cân đối giữa các phần của cơ thể, sự lóng ngóng, vụng về, khuôn mặt không thanh

tú, da nổi trứng cá, béo hay gầy quá, cao hay thấp quá, tất cả đều có thể dẫn tới cảm giác không hoàn thiện của bản thân Nhiều em trở nên khép kín, thậm chí âu sầu

ngoài của trẻ vị thành niên có thể được làm

dịu đi bằng những mối quan hệ thân thiện, ấm

áp với những người thân thiết, đặc biệt là

những người lớn tế nhị và luôn thông hiểu trẻ

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

2 Sự phát triển nhận thức

Ở tuổi thiếu niên, tư duy trừu tượng phát triển

Các thao tác cụ thể đã được hình thành ở lứa

tuổi trước đó tiếp tục phát triển và hoàn thiện,

trở thành các thao tác tư duy trừu tượng

Đây chính là giai đoạn phát

triển thao tác lôgic hình

thức trong học thuyết về sự

phát triển trí tuệ trẻ em của

Piaget

Các em đã có khả năng lý

luận lôgic hoàn toàn trên

phương diện ngôn ngữ,

tách rời các vật liệu trực

quan, cụ thể

Xuất hiện khả năng tưởng

tượng hình học không gian,

nhìn thấy lát cắt không gian

của các hình trên bản vẽ

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Sự phát triển trí tuệ dẫn đến sự trí tuệ hóa các

quá trình tri giác, trí nhớ

Khối lượng tài liệu cần nhớ tăng tới mức trẻ

đã phải chấm dứt hẳn việc học thuộc lòng, mà

phải nhớ ý chính của tài liệu

Ngôn ngữ, đặc biệt ngôn ngữ viết phát triển tới

trình độ mới

Nhiều em bắt đầu làm thơ, viết văn, vẽ, thiết kế thời trang …, và thường tưởng tượng mình trong vai những con người lý tưởng.

Sự tưởng tượng có thể giúp trẻ giải tỏa những xúc cảm, những nhu cầu không được thỏa mãn

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Phạm vi và nội dung tư duy của thiếu niên mở rộng và phong phú hơn

Ngoài việc giải quyết các vấn đề của hoạt động học tập, thiếu niên còn vận dụng khả năng tư duy của mình vào quá trình khám phá những tri thức, những chuẩn mực xã hội

cả những khiếm khuyết của cha mẹ, gia đình, nhà trường và xã hội

Chính vì thế, thiếu niên thường có thái độ phản kháng với người lớn trong gia đình, với thầy cô trong trường học

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Người lớn nên tôn trọng nhu cầu muốn

được đối xử như người lớn của thiếu niên,

tôn trọng những quan điểm riêng của các

em, cho phép các em độc lập hơn trong việc

giải quyết một số vấn đề trong phạm vi có

thể

Các nghiên cứu cho thấy, những trẻ có cảm

nhận mạnh mẽ về giá trị bản thân như một

nhân cách đều được lớn lên trong gia đình

có cha mẹ không chỉ dạy dỗ, trợ giúp mà

còn cho phép con cái được quyền có chính

kiến riêng

Cuối tuổi thiếu niên, ở một số trẻ có thể nảy

sinh mối quan tâm đến những vấn đề xã hội,

chính trị và đạo đức

Đôi khi các em còn bàn luận về tương lai,

đưa ra những ý tưởng mới của mình và có

cái nhìn tổng quát riêng về thế giới

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

3 Sự phát triển tự ý thức.

Ở thiếu niên lần lượt xuất hiện hai cấu trúc

tâm lý đặc biệt của tự ý thức: đó là “cảm giác

mình là người lớn” và “cái tôi”

Tất nhiên thiếu niên còn lâu mới thực sự là người lớn về mặt cơ thể, tâm lý và

xã hội Các em chưa thể thực sự bước vào cuộc sống của người trưởng thành, nhưng luôn hướng về đó

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Đó là mong muốn được tự quyết định trong cách ăn mặc, quan hệ với bạn bè, các sở thích riêng, mong muốn được đối

xử bình đẳng với người lớn

Những biểu hiện của “cảm giác mình là người lớn” thể hiện phần lớn ở vẻ bề ngoài, trong phong cách đi đứng, nói năng, ăn mặc của trẻ

Sự thay đổi trong cách nói năng, ăn mặc và

những đòi hỏi của trẻ nhiều khi trở thành

guyên nhân gây mâu thuẫn giữa cha mẹ và

con cái, gây xung đột, cãi cọ trong gia đình

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Một mặt, thiếu niên muốn khẳng định tính cách

độc đáo của mình, mặt khác lại không muốn

mình khác đám bạn bè nên rất muốn có kiểu

quần áo, đầu tóc mà các bạn mình có

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Một thiếu niên dù cao lớn nhưng lại xử sự

như đứa trẻ cũng không được coi là “lớn”,

trong khi một thiếu niên khác có tầm vọc

nhỏ hơn nhưng lại có hành động suy nghĩ

khá chín chắn thì vẫn được những người

xung quanh đánh giá cao hơn

Xu hướng tự phân tích, đôi khi là tự đào bới

bản thân của thiếu niên thường dẫn đến

việc không hài lòng về mình Thêm vào đó,

thái độ khắt khe với các đặc điểm ngoại

hình của bản thân làm cho tự đánh giá của

thiếu niên thường thấp và không ổn định.

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Thiếu niên luôn quan tâm đến

vẻ bên ngoài của mình và nghĩ rằng mọi người xung quanh cũng luôn để ý đến ngoại hình của chúng Điều này làm tăng tính dễ bị tổn thương của trẻ

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

Những nam thiếu niên dậy thì sớm

thường có nhiều ưu thế hơn so với các

bạn cùng lứa Nhưng những cô bé

trưởng thành sớm thường cảm thấy

xấu hổ, ít có cơ hội trao đổi với bè bạn

về những đổi thay trong cơ thể hay

tình cảm và hay bị bạn bè trêu chọc

Đến cuối tuổi thiếu niên, sau thời gian dài

tìm kiếm bản thân, từ chỗ các nét nhân

cách chưa ổn định, ở trẻ dần hình thành hệ

thống các biểu tượng về bản thân tương

đối gắn kết và ổn định Đó là biểu tượng về

“cái tôi” của trẻ

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

4

Có thể nói, giai đoạn tuổi thiếu niên là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình hình thành và phát triển tự ý thức của trẻ em

Cùng với sự phát triển tự ý thức, ở lứa

tuổi này xuất hiện xu hướng tách xa

mọi người để đi sâu vào việc phân tích

bản thân

Ở các em thường xuất hiện cảm giác

cô đơn, những nỗi buồn không hiểu nổi

Thiếu niên ít nói về những tình cảm

này, mà thường viết trong nhật ký hay

những bài thơ của mình

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

Tải bản FULL (79 trang): https://bit.ly/3wh4l78

Dự phòng: fb.com/TaiHo123doc.net

4

Đôi khi các em nghĩ rằng cảm xúc của mình rất mạnh mẽ và khác mọi người, chưa ai từng trải qua những cảm xúc hạnh phúc hay đau khổ như vậy (Các

nhà tâm lý gọi hiện tượng này là huyền thoại về bản thân)

Tải bản FULL (79 trang): https://bit.ly/3wh4l78

Dự phòng: fb.com/TaiHo123doc.net

CHƯƠNG VII: SỰ PHÁT TRIỂN TÂM LÝ TRẺ EM

TUỔI THIẾU NIÊN (12 – 17 tuổi )

3190654