Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh quốc tế pdf

THƯƠNG LƯỢNG GIỮA CÁC BÊN HÒA GIẢI QUA TRUNG GIAN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TẠI TÒA ÁN GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TẠI TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI NỘI DUNG CHÍNH... PHƯƠNG THỨC GQTC THƯƠNG MẠI THEO

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP

TRONG KINH DOANH QUỐC TẾ

Giảng viên: Trần Thanh Tâm

Bộ môn Nghiệp vụ

ĐH Ngoại thương - CSII

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Luật thương mại Việt Nam 2005

2 Luật trọng tài thương mại 2010

3 Bộ luật tố tụng dân sự 2004

4 Công ước NewYork 1958

5 Quy tắc trọng tài của ICC

6 Quy tắc tố tụng của Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) (có hiệu lực 01.01.2012)

7 Alan Redfern, Martin Hunter (2004), Pháp luật và thực tiễn trọng tài thương mại quốc tế

8 VCCI, DANIDA (2007), Các quyết định trọng tài quốc tế chọn lọc, NXB Tư Pháp

9 UNCTAD, VCCI (2003), Trọng tài và các phương thức giải quyết tranh chấp lựa chọn, NXB Geneva

10 VCCI, VIAC (2002), 50 phán quyết trọng tài quốc tế chọn lọc

11 Hoàng Ngọc Thiết (2002), Tranh chấp từ hợp đồng xuất nhập khẩu- án lệ trọng tài và kinh nghiệm, NXB Chính trị quốc gia 2002

THƯƠNG LƯỢNG GIỮA CÁC BÊN

HÒA GIẢI QUA TRUNG GIAN

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TẠI TÒA ÁN

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TẠI TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI

NỘI

DUNG

CHÍNH

TRANH CHẤP & PHƯƠNG THỨC

GQTC TRONG KDQT

1 Tranh chấp trong KDQT

2 Các phương thức GQTC trong

KDQT

3 Phương thức GQTC thương mại

theo quy định của pháp luật VN

1 TRANH CHẤP TRONG KDQT

• Tranh chấp là những mâu thuẫn, những bất

đồng, những xung đột giữa các bên về quyền lợi và nghĩa vụ

• Tranh chấp trong KDQT là tất cả các tranh

chấp có yếu tố quốc tế phát sinh từ hoặc có liên quan đến các hoạt động kinh doanh, thương mại gắn liền với doanh nghiệp

2 CÁC PHƯƠNG THỨC GQTC TRONG KDQT

• Các phương thức GQTC không mang tính tài

phán

• Các phương thức GQTC mang tính tài phán

CÁC PHƯƠNG THỨC GQTC KHÔNG MANG TÍNH TÀI PHÁN

• Khái niệm

• Đặc điểm

• Phân loại

CÁC PHƯƠNG THỨC GQTC KHÔNG MANG TÍNH TÀI PHÁN

PHÂN LOẠI:

• Thương lượng

• ADR

ADR (Amicable Dispute Resolution)

lực từ 01/01/1988

+ Trung gian hòa giải (Mediation) + Tham vấn trung gian (Neutral Evaluation)

+ Tố tụng Mini (Mini-trial) + Kết hợp các phương thức trên

CÁC PHƯƠNG THỨC GQTC MANG TÍNH TÀI PHÁN

• Khái niệm

• Đặc điểm

• Phân loại

CÁC PHƯƠNG THỨC GQTC MANG TÍNH TÀI PHÁN

Phân loại:

+ Tòa án (Litigation) + Trọng tài (Arbitration)

PHƯƠNG THỨC GQTC THƯƠNG MẠI THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VN

Hình thức giải quyết tranh chấp:

1 Thương lượng giữa các bên

2 Hòa giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức, cá

nhân được các bên thỏa thuận chọn làm trung

gian hòa giải

3 Giải quyết tranh chấp tại Trọng tài hoặc Tòa án

Thủ tục G/Q T/C trong TM tại Trọng tài, TA được tiến

hành theo các thủ tục tố tụng của trọng tài, TA do pháp luật quy định

( Điều 317 LTM 2005)

II THƯƠNG LƯỢNG GIỮA CÁC BÊN

( NEGOTIATIONS BETWEEN

THE PARTIES)

1 Khái quát chung

2 Các trường hợp khiếu nại phổ biến

1 KHÁI QUÁT CHUNG

1 KHÁI NIỆM

Thương lượng là việc giải quyết tranh chấp phát sinh giữa các bên bằng cách các bên tranh chấp trao đổi, đàm phán trực tiếp trên

cơ sở đấu tranh có nhân nhượng, chỉ giữa các bên tranh chấp với nhau

1 KHÁI NIỆM

Thương lượng có thể được tiến hành bằng

khiếu nại cho bên kia và bên kia trả lời đơn khiếu nại

1.2 ƢU ĐIỂM VÀ NHƢỢC ĐIỂM

• Ƣu điểm

• Nhƣợc điểm

1.3 MỘT SỐ LƯU Ý

“Tranh chấp thương mại trước hết phải

được giải quyết thông qua thương lượng giữa các bên… (Khoản 1) Trong trường hợp thương lượng không đạt kết quả thì tranh chấp thương mại được giải quyết tại trọng tài hoặc tòa án” (Khoản 3)”

( ĐIỀU 297 LTM VN 1997)

VÍ DỤ

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này phải được giải quyết hữu nghị giữa các bên (bằng con đường thương lượng giữa các bên) trước khi đưa ra giải quyết tại tòa án”

“Mọi tranh chấp phát sinh từ hợp đồng này nếu không được giải quyết hữu nghị giữa các bên thì sẽ được đưa ra tòa án nơi Bị đơn cư trú”

VÍ DỤ

Nếu các bên không tiến hành thương lượng mà đưa đơn kiện trực tiếp ra Trọng tài/ Tòa án thì Trọng tài/ Tòa án có thụ lý đơn kiện không và nếu thụ lý đơn kiện thì khi xét xử có bác yêu

cầu đơn kiện không?

1.4 CÁC YÊU CẦU CẦN ĐẢM BẢO KHI KHIẾU NẠI

• Xác định đúng bên bị khiếu nại

• Bảo đảm thời hạn khiếu nại

• Có đủ hồ sơ khiếu nại

• Có nghệ thuật khiếu nại

1.4.1 XÁC ĐỊNH ĐÖNG BÊN BỊ KHIẾU NẠI

- DN Việt Nam A ký HĐ nhập khẩu 1000 MT bột

mỳ (+/- 5%) với một Cty Pháp B theo điều kiện CIF cảng HP Incoterms 2000

- Người chuyên chở C

- Công ty bảo hiểm D

- A nhận hàng, phát hiện hàng bị hư hỏng, nhiều bao bột mỳ bị ướt, có bao bị rách, bột mỳ rơi ra ngoài, có bao bột mỳ bị cứng, vón cục và có dấu hiệu hàng bị thiếu

1.4.1 XÁC ĐỊNH ĐÖNG BÊN BỊ KHIẾU NẠI

1.4.2 BẢO ĐẢM THỜI HẠN KHIẾU NẠI

THỜI HẠN KHIẾU NẠI

THEO HỢP ĐỒNG

• Căn cứ vào tính chất hàng hóa

• Căn cứ vào vị trí trong HĐ

• Căn cứ vào khoảng cách xa gần của

các bên

• Căn cứ vào phương tiện truyền tin

THỜI HẠN KHIẾU NẠI

THEO LUẬT ĐỊNH

• Là thời hạn khiếu nại do pháp luật quy

định, các bên phải tuân thủ, không có quyền thay đổi trừ khi pháp luật cho phép Chú ý:

- Thời hạn khiếu nại theo luật chỉ được áp dụng nếu các bên không quy định thời hạn này trong hợp đồng

- Thời hạn khiếu nại theo luật thường phụ thuộc luật áp dụng cho hợp đồng

(Điều 318 LTM 2005; Điều 39 CISG 1980)

ĐIỀU 318 LTM VN 2005

“Thời hạn khiếu nại do các bên thỏa thuận trong hợp đồng, nếu các bên không có thỏa thuận về thời hạn khiếu nại trong hợp đồng thì thời hạn khiếu nại được quy định như sau:

- 3 tháng kể từ ngày GH  KN về SL

- 6 tháng kể từ ngày GH  KN về CL Trong trường hợp hàng

có bảo hành: 3 tháng, kể từ ngày hết thời hạn bảo hành

- 9 tháng kể từ ngày bên VP phải hoàn thành nghĩa vụ theo HĐ đối với KN về các loại vi phạm khác Trong T/H hàng có bảo hành: 9 tháng kể từ ngày hết thời hạn bảo hành

- 14 ngày kể từ ngày thương nhân KD DV logistics giao hàng cho người nhận ( trong T/H thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics)”

1.4.3 CÓ ĐỦ HỒ SƠ KHIẾU NẠI

1 ĐƠN KHIẾU NẠI

2 CÁC CHỨNG TỪ KÈM THEO LÀM BẰNG

CHỨNG

ĐƠN KHIẾU NẠI

4 Mô tả tình trạng tổn thất của hàng hóa hoặc

mức độ vi phạm các nghĩa vụ có liên quan

5 Yêu cầu của bên khiếu nại đối với bên bị

khiếu nại

• ROROC (Report on receipt of cargo)

• CSC (Certificate of shortlanded cargo)

• COR (cargo outturn report) và BBGĐ thực tế theo COR

• L/R (Letter of reservation) và BBGĐ tổn thất thực tế theo

L/R

• Certificate of quality, survey report

• …

CÁC CHỨNG TỪ KÈM THEO LÀM

BẰNG CHỨNG

• Biên bản giám định hầm tàu

• Báo cáo sự cố

• Nhật ký hàng hải ( Log Book)

• Kháng nghị hàng hải (Sea Protest)

• Bản tuyên bố tổn thất chung và bản kê chi tiết đóng góp

tổn thất chung

• Tất cả các hóa đơn, chứng từ thanh toán chứng minh các

chi phí phát sinh

• …

1.4.4 NGHỆ THUẬT KHIẾU NẠI

• Kiên trì

• Mềm dẻo

• Thiện chí

2 CÁC TRƯỜNG HỢP KHIẾU NẠI

PHỔ BIẾN

• KHIẾU NẠI NGƯỜI BÁN

• KHIẾU NẠI NGƯỜI CHUYÊN CHỞ HÀNG

HÓA XNK BẰNG ĐƯỜNG BIỂN

• KHIẾU NẠI NGƯỜI BẢO HIỂM

2.1 KHIẾU NẠI NGƯỜI BÁN

• NGƯỜI BÁN KHÔNG GIAO HÀNG

KHIẾU NẠI NGƯỜI BÁN KHÔNG GIAO HÀNG

• Hồ sơ khiếu nại

• Cách giải quyết khiếu nại

KHIẾU NẠI NGƯỜI BÁN

GIAO HÀNG CHẬM

• Hồ sơ khiếu nại

• Cách giải quyết khiếu nại

KHIẾU NẠI NGƯỜI BÁN

GIAO HÀNG THIẾU

• Hồ sơ khiếu nại

• Cách giải quyết khiếu nại

TRƯỜNG HỢP ĐẶC BIỆT CỦA

GIAO HÀNG THIẾU

- Nhập 5 containers nguyên đai kẹp chì

Mở 1 container cho Hải quan kiểm hóa hàng để tính thuế thì phát hiện hàng thiếu

- Nhập bột mỳ, nhận đủ số bao bột mỳ

nhưng trọng lượng mỗi bao chỉ 48kg thay vì 50kg

46 Cách giải quyết?

KHIẾU NẠI NGƯỜI BÁN

GIAO HÀNG KÉM PHẨM CHẤT

• Hồ sơ khiếu nại

• Cách giải quyết khiếu nại

2.2 KHIẾU NẠI NGƯỜI CHUYÊN CHỞ HÀNG HÓA XNK BẰNG ĐƯỜNG BIỂN

• Nguyên tắc suy đoán trách nhiệm

• Các trường hợp khiếu nại phổ biến

• Thời hạn khiếu nại

NGUYÊN TẮC SUY ĐOÁN TRÁCH NHIỆM

• Gồm 2 nội dung:

+ Tại cảng đi:

- NCC cấp B/L sạch  NCC bị suy đoán chịu trách nhiệm về hư hỏng tổn thất rõ rệt của hàng hóa (tình trạng bên ngoài) trong quá trình vận chuyển

- NCC cấp B/L không sạch  NCC được hưởng suy đoán miễn trách về tổn thất hàng hóa do những nguyên nhân đã ghi trên B/L

NGUYÊN TẮC SUY ĐOÁN TRÁCH NHIỆM

• Gồm 2 nội dung:

+ Tại cảng đến:

- Khi nhận hàng, người nhận hàng không

có thông báo về tổn thất hàng hóa  NCC được hưởng suy đoán là hoàn thành nghĩa vụ chuyên chở theo hợp đồng

- Người chuyên chở bị suy đoán là phải chịu trách nhiệm khi đã cùng người nhận hàng ký vào các biên bản đối tịch ROROC, COR, L/R

HỒ SƠ KHIẾU NẠI

Căn cứ: B/L hoặc HĐCC, lịch trình của tàu

 Công ƣớc Brussels: Không quy định

 Công ƣớc Hamburg: Đ5, BLHHVN: Đ78.3, Đ96

• NCC giao hàng kém phẩm chất

THỜI HẠN KHIẾU NẠI

Luật hàng hải các quốc gia và các công ước quốc tế không quy định thời hạn khiếu nại người chuyên chở mà chỉ quy định thời hiệu tố tụng

 Phải khiếu nại trong thời hiệu tố tụng

THỜI HẠN KHIẾU NẠI

• Hợp đồng thuê tàu chuyến:

 Các bên có thể thỏa thuận hoặc do Luật quốc gia điều chỉnh HĐ quy định

Đ118 BLHHVN 2005

• Hợp đồng thuê tàu chợ:

 Công ƣớc Brussel 1924: Khoản 6, Điều 3

 Công ƣớc Hamburg: Khoản 1, Điều 20

 BLHHVN 2005: Điều 97

2.3 KHIẾU NẠI NGƯỜI BẢO HIỂM

• Căn cứ khiếu nại

• Hồ sơ khiếu nại

• Thời hạn khiếu nại

• Những điểm cần lưu ý khi khiếu nại công

ty bảo hiểm

HÕA GIẢI QUA TRUNG GIAN

HÕA GIẢI QUA TRUNG GIAN

(CONCILIATION)

2 Đặc điểm:

• Không phải là thủ tục bắt buộc

• Không làm phương hại đến quyền đi

kiện của các bên

• Quy trình hòa giải được tổ chức kín

• Hòa giải viên không có quyền xét xử

mà chỉ đóng vai trò trung gian khuyên giải và giúp hai bên tìm ra giải pháp

• Biên bản hòa giải thành không có tính

cưỡng chế

HÕA GIẢI QUA TRUNG GIAN (CONCILIATION)

3 Phân loại:

• Hòa giải quy chế

• Hòa giải vụ việc

HÕA GIẢI QUA TRUNG GIAN

(CONCILIATION)

• Hòa giải vụ việc:

Là loại hòa giải trong đó việc tổ chức và giám sát quá trình hòa giải do các bên tự quy định, không có sự trợ giúp của bất kỳ

tổ chức nào

Ví dụ: QTHG của UNCITRAL năm 1980

HÕA GIẢI QUA TRUNG GIAN (CONCILIATION)

• Hòa giải quy chế:

Là loại hòa giải trong đó việc tổ chức và giám sát hòa giải do một tổ chức, hoặc một trung tâm chuyên nghiệp giám sát tố tụng trọng tài tiến hành

Tiến trình hòa giải thường tuân theo các quy tắc

tố tụng do tổ chức trọng tài đưa ra:

- ICC ADR Rules 2001 (Thay thế Quy tắc Hòa giải lựa chọn 1988 của ICC)

- QTHG của VIAC (10/9/2007)

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP BẰNG TRỌNG TÀI & TÕA ÁN

1 Hồ sơ đi kiện

2 Thời hiệu khởi kiện

3 Luật áp dụng để giải quyết

tranh chấp

HỒ SƠ ĐI KIỆN

1 Đơn kiện

2 Chứng từ kèm theo làm bằng

chứng

ĐƠN KIỆN

• Hình thức: Bằng văn bản

• Nội dung: Theo luật tố tụng nước tòa án, hoặc

quy tắc tố tụng của trọng tài Nhưng nhìn chung, đơn kiện phải gồm các nội dung như: tên, địa chỉ của tòa án, trọng tài; tên, địa chỉ các bên; nội dung vụ kiện; căn cứ pháp lý; trị giá vụ kiện; yêu cầu của nguyên đơn

2 THỜI HIỆU KHỞI KIỆN

• Khái niệm:

Là một chế định pháp lý quy định rằng, nếu trong một thời hạn nhất định, người

có quyền lợi bị vi phạm không yêu cầu cơ quan xét xử giải quyết tranh chấp để bảo

vệ lợi ích hợp pháp của mình thì sẽ mất đi quyền được kiện

2 THỜI HIỆU KHỞI KIỆN

• Đặc điểm:

- Do pháp luật quy định, các bên cần tuân thủ

- Bỏ lỡ thời hiệu khởi kiện:

+ TA (TT) có quyền bác đơn kiện, không

LUẬT THƯƠNG MẠI 2005

“ Thời hiệu khởi kiện đối với các tranh chấp thương mại là 2 năm, kể từ thời điểm quyền và nghĩa vụ các bên bị xâm phạm” ( Đ 319)

“Riêng đối với các dịch vụ kiện liên quan đến kinh doanh dịch vụ Logistics, thời hiệu khởi kiện là 9 tháng kể từ ngày giao hàng” ( Đ 237, K.1, Mục e)

3 LUẬT ÁP DỤNG

ĐỂ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP

• Luật hình thức (luật tố tụng): Quy định quá trình tố tụng,

thủ tục xét xử (lệ phí, địa điểm xét xử, ngôn ngữ xét xử,

sự hiện diện của các bên…)

• Luật nội dung (luật thực chất hay luật áp dụng): Quy định

quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên, giải quyết nội dung của vụ việc tranh chấp

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TẠI

TÒA ÁN

1 Thẩm quyền xét xử

2 Đặc điểm, lợi thế và bất lợi của việc giải

quyết tranh chấp bằng Tòa án

3 Giải quyết tranh chấp trong ngoại

thương tại Tòa Kinh tế Việt Nam

THẨM QUYỀN XÉT XỬ

- Không có thẩm quyền đương nhiên

- Tòa án quốc gia sẽ có thẩm quyền để giải quyết tranh chấp khi:

+ Các bên thoả thuận bằng một điều khoản trong HĐ (điều khoản giải quyết tranh chấp)

+ Sau khi tranh chấp phát sinh, các bên thoả thuận bằng

văn bản lựa chọn một Toà án cụ thể để giải quyết vụ tranh

chấp

+ Điều ước quốc tế có liên quan quy định hay theo thông

lệ quốc tế thường là tòa nơi đóng trụ sở kinh doanh chính của

bị đơn hoặc nếu tranh chấp có liên quan đến bất động sản thì là tòa nơi có bất động sản

ĐẶC ĐIỂM, LỢI THẾ, BẤT LỢI

- Xét xử Toà án thường thông qua hai cấp:

sơ thẩm và phúc thẩm

- Quá trình xét xử là công khai

- Toà án của nước nào thường mang quan điểm chính trị, đường lối, chính sách của Nhà nước

- Phán quyết có tính cưỡng chế mạnh

3 GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP NGOẠI

THƯƠNG TẠI TÕA KINH TẾ VN

• Hệ thống tòa án

• Thẩm quyền xét xử

• Thủ tục xét xử

TÒA ÁN NHÂN DÂN

- Tòa án nhân dân tối cao

- Tòa án nhân dân cấp tỉnh

- Tòa án nhân dân cấp huyện

THẨM QUYỀN XÉT XỬ

• Thẩm quyền theo cấp (điều 33 và 34

BLTTDS)

• Thẩm quyền theo lãnh thổ (Điều 35)

• Thẩm quyền theo sự lựa chọn của

nguyên đơn, người yêu cầu

• Thẩm quyền của TA trong việc giải quyết

các vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài (Đ405 BLTTDS)

THẨM QUYỀN XÉT XỬ

Tranh chấp trong kinh doanh giữa DN

VN và DN NN sẽ đƣợc giải quyết tại TA cấp tỉnh hay cấp huyện ?

 Khoản 3, Điều 33, BLTTDS 2004

2.5 Cưỡng chế thi hành bản án

Trong nước:

+ Tại cơ quan thi hành án + Các biện pháp cưỡng chế: kê biên, sai áp, tịch thu tài sản

CÁC NƯỚC ĐÃ KÝ HIỆP ĐỊNH TƯƠNG TRỢ TƯ

PHÁP VỚI VIỆT NAM

Hungari Lào

Mông Cổ Nga

Pháp Trung Quốc Ucraina

Tổng cộng: 15 quốc gia

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP QUA

TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI

73

TÒA ÁN HAY TRỌNG TÀI?

Trọng tài viên thường

là các chuyên gia am hiểu chuyên môn và PLTMQT

74

TÒA ÁN HAY TRỌNG TÀI

Tính

cƣỡng chế

Bản án của Tòa án đƣợc bảo đảm cƣỡng chế

Quyết định của trọng tài đƣợc cƣỡng chế thi hành thông qua Tòa án

Khả năng công nhận quốc tế cao nhờ CƢ New York 1958 (132 thành

viên)Tính trung

PHÂN LOẠI TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI

- Trọng tài Ad-hoc

- Trọng tài quy chế

TRỌNG TÀI QUY CHẾ

Khái niệm:

Là tổ chức xã hội nghề nghiệp được thành lập để giải quyết các tranh chấp trong thương mại

Đặc điểm:

+ Tồn tại thường xuyên,

+ Có trụ sở cố định, có điều lệ hoạt động và quy tắc tố tụng riêng của mình

CÁC TRUNG TÂM TRỌNG TÀI THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM

1 Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam bên cạnh Phòng

Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VIAC)

Tầng 6, Số 9 Đào Duy Anh, Đống Đa, HN

2 Trung tâm trọng tài thương mại Hà Nội

Số 21, Ngõ 121 Lê Thanh Nghị, Hai Bà Trưng, HN

3 Trung tâm Trọng tài Thương mại Á Châu (ACIAC)

Số 37 Lê Hồng Phong, Ba Đình, HN

4 Trung tâm Trọng tài Viễn Đông

Số 40 Liên Trì, Hoàn Kiếm, Hà Nội