Tiểu Luận Phân Tích Quan Điểm Của Chủ Nghĩa Mác Lênin Về Thời Kì Quá Độ Lên Cnxh Đảng Cộng Sản Việt Nam Đã Vận Dụng Quan Điểm Này Vào Thời Kỳ Quá Độ Lên Cnxh Ở Nước Ta 2431873.Pdf

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ  Đề tài thảo luận Môn Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin 2 Đề tài 10 Phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI

KHOA: LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ 

Đề tài thảo luận

Môn : Những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa

Mác-Lênin 2

Đề tài 10: Phân tích quan điểm của chủ nghĩa

Mác- Lênin về thời kì quá độ lên CNXH Đảng Cộng Sản Việt Nam đã vận dụng quan điểm này vào thời kỳ

quá độ lên CNXH ở nước ta như thế nào?

Giảng viên hướng dẫn : Đặng Thị Hoài

Nhóm sinh viên thực hiện: Nhóm 10

Lớp học phần : 1418MLNP0211

Hà Nội, Ngày 10/4/ 2014

3 Đặng Thị Thanh Nội dung thời kì quá độ trên một số lĩnh

vực (Xã hội, văn hóa-tư tưởng)

4 Vũ Ngọc Thành Một số thành tựu của thời kì quá độ lên

CNXH

5 Đoàn Thị Thảo Thực chất của thời kì quá độ lên CNXH

ở Việt Nam

6 Trình Thị Thoa Nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kì

quá độ ở Việt Nam

7 Nguyễn Thị Minh Thuận Nội dung thời kì quá độ trên các mặt

(kinh tế, chính trị)

8 Đỗ Văn Thực

(Thư kí)

Những định hướng lớn trong một cácmặt đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa-

xã hộiTổng hợp, chỉnh sửa word, powerpoint

9 Lê Thị Huyền Thương Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua chế

độ TBCN ở Việt Nam

Mục lục

Lời mở đầu 2

Kết cấu của đề tài 4

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê nin về thời kỳ quá độ lên CNXH 6

1.1 Khái niệm thời kỳ quá độ lên CNXH 6

1.2 Tính tất yếu tiến lên CNXH 7

1.3Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH 8

1.4 Nội dung của thời kỳ quá độ lên CNXH 9

1.5 Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN 10

2 Vận dụng vào thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam 12

2.1 Tính tất yếu tiến lên CNXH và điều kiện tiến lên CNXH bỏ qua TBCN ở Việt Nam 12

2.2 Những định hướng lớn về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại 19

2.3 Xây dựng nền văn hóa 22

2.4 Xây dựng giáo dục và đào tạo 23

2.5 Lĩnh vực khoa học và công nghệ 23

2.6 Bảo vệ môi trường 24

2.7 Xây dựng chính sách xã hội đúng đắn 24

2.8 Quốc phòng và an ninh 26

2.9 Về đối ngoại 27

3.Một số thành tựu và hạn chế trong quá trình xây dựng lên CNXH ở nước ta 28

3.1 Về phát triển kinh tế 28

3.2 Về phát triển các mặt xã hội 36

3.3 Một số hạn chế trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta 39

Kết luận 39

Danh mục tài liệu tham khảo 41

Lời mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Lý luận về hình thái kinh tế- xã hội của C.Mác cho thấy sự biến đổicủa các xã hội là quá trình lịch sử tự nhiên Vận dụng lý luận đó vàophân tích xã hội tư bản, tìm ra các quy luật vận động của nó, C.Mác và

Ph Ăngghen đều cho rằng, phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa cótính chất lịch sử và xã hội tư bản tất yếu bị thay thế bằng xã hội mới- xãhội cộng sản chủ nghĩa

Trong thời đại ngày nay, mỗi quốc gia dân tộc đều có quyền lựachọn con đường, sự phát triển cho chính mình sao cho phù hợp với xuthế chung của thời đại, với quy luật khách quan của lịch sử và nhu cầu,khát vọng của dân tộc Do vậy, Việt Nam đi lên CNXH là một tất yếukhách quan hoàn toàn phù hợp với xu thế chung đó

Trước thời cơ và vận hội, nguy cơ và thách thức đan xen nhau thìviệc tìm hiểu nhằm nâng cao nhận thức về con đường đi lên CNXH ởViệt Nam là việc làm mang tính cấp thiết, có tầm quan trọng đặc biệtđối với nhận thức và hành động của mỗi chúng ta trong giai đoạn hiệnnay

Chính vì thế nhóm đã quyết tâm lựa chọn đề tài này để tham gia nghiêncứu

2. Đối tượng nghiên cứu

- Quan điểm của chủ nghĩa Mác-lênin về thời kì quá độ lên chủ nghĩa

- Trên tất cả các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội,

- Trên phạm vi cả nước Việt Nam

3.2 Thời gian

- Miền Bắc bắt đầu từ năm 1954 và từ 1975 , sau khi cuộc cách mạngdân tộc dân chủ nhân dân hoàn thành thắng lợi, đất nước hoàn toàn thống nhất

đi lên CNXH

- Thành tựu xây dựng CNXH của Việt Nam từ sau đổi mới 1986 đếnnay

4 Phương pháp nghiên cứu

+ Sử dụng phương pháp thu thập thông tin, phân tích, đánh giá

+ Sử dụng phương pháp so sánh và đối chiếu

Kết cấu của đề tài

Gồm 3 chương:

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê nin về thời kỳ quá độ lên CNXH 1.1.Khái niệm thời kỳ quá độ lên CNXH

1.2.Tính tất yếu tiến lên CNXH

1.3.Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH

1.3.1 Đặc điểm

1.3.2 Thực chất

1.4 Nội dung của thời kỳ quá độ lên CNXH

1.5 Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN

1.5.1 Điều kiện để một nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua

chế độ tư bản chủ nghĩa 1.5.2 Chính sách kinh tế mới của Lê nin

2 Vận dụng vào thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

2.1. Tính tất yếu tiến lên CNXH và điều kiện tiến lên CNXH bỏ qua TBCN ở Việt Nam

2.1.1 Nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh quốc tế

có những biến đổi to lớn và sâu sắc.

2.1.2 Tính tất yếu tiến lên CNXH

2.1.3 Thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam là một tất yếu lịch sử, bởi

2.1.4 Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua giai đoạn TBCN ở Việt

Nam 2.1.5 Điều kiện quá độ lên CNXH bỏ qua CNTB

2.1.5.1Về khả năng khách quan 2.1.5.2 Về những tiền đề chủ quan 2.1.6 Đi lên chủ nghĩa xã hội là khát vọng của nhân dân ta, là sự lựa chọn đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

2.2 Những định hướng lớn về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại

2.2.1 Nhiệm vụ kinh tế cơ bản trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta

2.2.1.1 Phát triển lực lượng sản xuất, đẩy mạnh CNH,HĐH

2.2.1.2 Xây dựng quan hệ sản xuất theo định hướng XHCN 2.2.1.3 Mở rộng và nâng cao hiệu quả kinh tế đối ngoại 2.2.1.4 Giải pháp cho xây dựng, phát triển và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới theo định hướng XHCN

2.3 Xây dựng nền văn hóa

2.4 Xây dựng giáo dục và đào tạo

3.2 Về phát triển các mặt khác của xã hội

3.2.1 Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, đời sống của đại bộ phận dân cư được cải thiện rõ rệt

3.3 Một số hạn chế trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lê nin về thời kỳ quá độ lên CNXH 1.1 Khái niệm thời kỳ quá độ lên CNXH

Thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ cải biến cách mạng sâu sắc, triệt để vàtoàn diện từ xã hội cũ sang xã hội mới- xã hội XHCN Nó diễn ra trong toàn

bộ nền các lĩnh vực của đời sống xã hội, tạo ra các tiền đề vật chất,, tinh thần

cần thiết để hình thành một xã hội mới mà trong đó những nguyên tắc căn bảncủa xã hội XHCN từng bước được thực hiện Thời kỳ này bắt đầu từ khi giaicấp vô sản giành được chính quyền, bắt tay vào xây dựng cơ sở vật chất kỹthuật và kết thúc khi đã xây dựng xong về cơ bản cơ sở vật chất- kỹ thuật của

xã hội

1.2 Tính tất yếu tiến lên CNXH

Tính tất yếu của thời kỳ tiến lên CNXH được lí giải từ các căn cứ sau;

• Một là: CNTB và CNXH khác nhau về bản chất

CNTB được xây dựng trên cơ sở chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa về tư liệusản xuất, dựa trên chế độ áp bức bóc lột Còn CNXH xây dựng trên cơ sởcông hữu tư liệu sản xuất là chủ yếu, không còn các giai cấp đối kháng, khôngcòn chế độ áp bức, bóc lột muốn có được xã hội như vậy thì ta cần phải cómột khoảng thời gian nhất định

• Hai là: CNXH được xây dựng trên nền sản xuất đại công nghiệp có trình

độ

cao CNTB đã tạo ra tiền đề vật chất- kỹ thuật nhất định cho CNXH Nhưngmuốn tiền đề đó phục vụ cho CNXH thì CNXH cần phải tổ chức, sắp xếp lại.Đối với những nước chưa trải qua công nghiệp hóa, hiện đại hóa tiến lênXHCN thì thời kỳ quá độ có thể phải kéo dài với nhiệm vụ trọng tâm là làtiến hành công nghiệp hóa XHCN

• Ba là: Các quan hệ xã hội của chủ nghĩa xã hội không tự phát nảy sinh

trong lòng chế độ tư bản chủ nghĩa, đó là kết quả của quá trình xây dựng

và cải tạo xã hội chủ nghĩa Dù sự phát triển của CNTB có ở mức cao đếnmấy thì cũng chỉ tạo ra tiền đề vật chất – kỹ thuật, điều kiện hình thành cácquan hệ xã hội mới- XHCN Do vậy, cần phải có thời gian để xây dựng,phát triển các quan hệ đó

• Bốn là: Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một công cuộc mới mẻ, khó khăn và

phức tạp, cần phải có thời gian để giai cấp công nhân từng bước làm quen

với những công việc đó Thời lỳ quá độ ở những nước có trình độ pháttriển kinh tế xã hội khác nhau thì khác nhau Nước đã phát triển lên trình

độ cao thì tương đối ngắn, còn những nước lạc hậu, kém phát triển thìphải kéo dài hơn và gặp phải nhiều khó khăn phức tạp hơn

1.3 Đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH

1.3.1 Đặc điểm

- Trên lĩnh vực kinh tế: thời kỳ này tất yếu còn tồn tại nền kinh tế nhiều

thành phần trong một hệ thống kinh tế quốc dân thống nhất Và tương ứngvới nó có nhiều giai cấp, tầng lớp xã hội khác nhau, nhưng vị trí, cơ cấu vàtính chất của giai cấp trong xã hội đã thay đổi một cách sâu săc Sự tồn tạicủa cơ cấu kinh tế nhiều thành phần là khách quan, lâu dài, có lợi cho sựphát triển của lực lượng sản xuất, tăng trưởng kinh tế

Nền kinh tế nhiều thành phần được xác lập trên cơ sở khách quan của sựtồn tại nhiều hình thức sở hữu về tư liệu sản xuất với những hình thức tổchức kinh tế đa dạng, đan xen hỗn hợp và tương ứng với nó là những hìnhthức phân phối khác nhau trong đó hình thức phân phối theo lao động tấtyếu ngày càng giữ vai trò là hình thức phân phối chủ đạo

- Trên lĩnh vực chính trị: các nhân tố của xã hội mới và tàn dư của xã hội

cũ tồn tại đan xen lẫn nhau, đấu tranh với nhau trên mọi lĩnh vực của đờisống trong xã hooij lúc này tồn tại nhiều thành phần với rất nhiều tưtưởng, ý thức khác nhau

- Trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa: Thời kỳ quá độ còn tồn tại nhiều yếu tố

tư tưởng và văn hóa khác nhau Bên cạnh tư tưởng xã hội chủ nghĩa còntồn tại tư tưởng tư sản, tiểu tư sản… , các yếu tố văn hóa cũ và mớithường xuyên đấu tranh với nhau

1.3.2 Thực chất

Thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH là thời kỳ diễn ra cuộc đấu tranh giaicấp giữa giai cấp tư sản đã bị đánh bại, không còn là giai cấp thống trị vànhững thế lực thù địch chống phá CNXH với giai cấp công nhân và quầnchúng nhân dân lao động cuộc đấu tranh này diễn ra trong hoàn cảnh mới làgiai cấp công nhân giành được chính quyền nhà nước và nó diễn ra trong mọilĩnh vực

1.4 Nội dung của thời kỳ quá độ lên CNXH

- Trên lĩnh vực kinh tế: Thực hiện việc sắp xếp, bố trí lại các lực lượng

sản xuất hiện có của xã hội cải tạo quan hệ sản xuất cũ, xây dựng quan hệsản xuất mới theo hướng tạo ra sự phát triển cân đối của nền kinh tế, bảođảm phục vụ ngày càng tốt đời sống của nhân dân lao động Việc sắp xếp,

bố trí lại các lực lượng sản xuất của xã hội nhất định không thể theo ý muốnchủ quan nóng vội mà phải tuân theo tính tất yếu khách quan của các quyluật kinh tế, đặc biệt là quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ pháttriển của lực lượng sản xuất

Đối với những nước chưa trải qua quá trình công nghiệp hóa tư bản chủnghĩa, tất yếu phải tiến hành công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa nhằm tạo rađược cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội đối với những nước này ,nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ quá độ là tiến hành sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa nền kinh tế theo hướng xã hội chủ nghĩa

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra ở các nước khác nhau vớiđiều kiện khác nhau có thể tiến hành với những nội dung, hình thức, bước đikhác nhau

- Trên lĩnh vực chính trị: tiến hành đấu tranh với các thế lực thù địch,

chống phá sự nghiệp xây dựng XHCN Tiến hành xây dựng, củng cố nhànước và nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ngày càng vững mạnh, đảm bảoquyền làm chủ trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội củanhân dân lao động; xây dựng Đảng ngày càng trong sạch, vững mạnhngang tầm với các nhiệm vụ của mỗi thời kỳ lịch sử

- Trên lĩnh vực tư tưởng- văn hóa: Tuyên truyền, phổ biến các tư tưởng khoa

học và cách mạng của giai cấp công nhân trong toàn xã hội; khắc phụcnhững tư tưởng và tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đối với tiến trình xây dựngchủ nghĩa xã hội; xây dựng nền văn hóa mới, tiếp thu giá trị tinh hoa của cácnền văn hóa trên thế giới

-Trong lĩnh vực xã hội: phải khắc phục những tệ nạn xã hội do xã hội cũ

để lại; từng bước khắc phục sự chênh lệch phát triển giữa các vùng miền,các tầng lớp dân cư trong xã hội nahwfm thực hiện mục tiêu bình đẳng xãhội; xây dựng mối quân hệ tốt đẹp giữa người với người

1.5 Khả năng quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN

1.5.1 Điều kiện để một nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa

Khi phân tích đặc điểm của chủ nghĩa tư bản trong thời kỳ độc quyền, thấyđược quy luật phát triển không đều về kinh tế và chính trị của chủ nghĩa tưbản, chủ nghĩa xã hội có thể thắng lợi ở một số nước riêng lẻ chứ không thểthắng lợi cùng một lúc ở tất cả cả nước Trong điều kiện đó, các nước lạc hậu

có thể quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa TheoV.I.Lênin, điều kiện để một nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ

tư bản chủ nghĩa là:

Thứ nhất, điều kiện bên trong, có Đảng cộng sản lãnh đạo giành được

chính quyền và sử dụng chính quyền nhà nước công, nông, trí thức liên minhlàm điều kiện tiên quyết để xây dựng chủ nghĩa xã hội

Thứ hai, điều kiện bên ngoài, có sự giúp đỡ của giai cấp vô sản của các

nước tiên tiến đã giành thắng lợi trong cách mạng vô sản

Các nước lạc hậu có khả năng quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tưbản chủ nghĩa nhưng không phải là quá độ trực tiếp, mà phải qua con đườnggián tiếp với một loạt những bước quá độ thích hợp, thông qua “chính sáchkinh tế mới” Chính sách kinh tế mới là con đường quá độ gián tiếp lên chủnghĩa xã hội, được áp dụng ở Liên Xô từ mùa xụân 1921 thay cho “ chínhsách cộng sản thời chiến” được áp dụng trong nhửng năm nội chiến và canthiệp vũ trang của chủ nghĩa đế quốc

1.5.2 Chính sách kinh tế mới của Lê nin:

+) Dùng thuế lương thực thay cho trưng thu lương thực thừa trong chính sáchcộng sản thời chiến

+) thiết lập quan hệ hàng hóa, tiền tệ, phát triển thị trường, thương nghiệp….thay cho Chính sách cộng sản thời chiến

+) Sử dụng nhiều thành phần kinh tế, các hình thức kinh tế quá dộ, khuyếnkhích phát triển kinh tế cá thể, kinh tế tư bản tư nhân thay cho chính sáchcộng sản thời chiến, sử dụng chủ nghĩa tư bản nhà nước, chuyển các xí nghiệpnhà nước sang chế độ hạch toán kinh tế, chủ trương phát triển kinh tế với cácnước phương Tây để tranh thủ vốn, kỹ thuật…

“Chính sách kinh tế mới” của lê nin có ý nghĩa to lớn:

• Về thực tiễn, nhờ có chính sách đó nước Nga Xô viết đã làm khôiphục nhanh chóng nền kinh tế sau chiến tranh, khắc phục đượckhủng hoảng kinh tế và chính trị

• Về lý luận, nó phát triển nhận thức sâu sắc về CNXH, về thời kỳ quá

độ lên CNXH

Ở nước ta từ khi bước vào thời kỳ đổi mới, những quan điểm kinh tế củaĐảng ta đã thể hiện sự nhận thức và vận dụng “chính sách kinh tế mới ” của

lê nin phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của thời kỳ quá độ ở nướcta

Tóm lại: Thời kỳ quá độ lên XHCN là thời kì tất yếu trên con đường

phát triển của hình thái kinh tế- xã hội củ nghĩa cộng sản Đó là thờikyf cónhững đặc điểm riêng với những nội dung knh tế, chính trị, văn hóa, xã hộiđặc thù mà giai đoạn xã hội XHCN chỉ có thể có được trên cơ sở hoàn thànhnhững nội dung đó

2 Vận dụng vào thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam.

2.1 Tính tất yếu tiến lên CNXH và điều kiện tiến lên CNXH bỏ qua

bộ xã hội Chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ là mộttổn thất lớn đối với phong trào cách mạng thế giới, nhưng một số nước theocon đường xã hội chủ nghĩa vẫn kiên định mục tiêu, lý tưởng, tiến hành cảicách, đổi mới, giành được những thành tựu to lớn, tiếp tục phát triển; phongtrào cộng sản và công nhân quốc tế có những bước hồi phục Tuy nhiên,các nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, phong trào cộng sản và cánh tả