Nội dung cương lĩnh chính trị đầu tiên của đảng giá trị lý luận và thực tiễn của cương lĩnh đối với tiến trình cách mạng việt nam

Nội dung Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Giá trị lý luận và thực tiễn của Cương lĩnh đối với tiến trình cách mạng Việt Nam 1 Bối cảnh lịch sử Đầu thế kỷ XX, các nước đế quốc đã xâm chiếm hầu hế[.]

Nội dung Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Giá trị

lý luận và thực tiễn của Cương lĩnh đối với tiến trình cách mạng Việt Nam

1 Bối cảnh lịch sử:

Đầu thế kỷ XX, các nước đế quốc đã xâm chiếm hầu hết các nước nhỏ và biến thành thuộc địa của họ Sự cạnh tranh giành giật các thuộc địa và khu vực ảnh hưởng giữa các nước đế quốc đã làm gay gắt thêm mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư bản, đồng thời nảy sinh mâu thuẫn mới: Mâu thẫn giữa các dân tộc thuộc địa với chủ nghĩa đế quốc Các nước thuộc địa chống chủ nghĩa đế quốc giành độc lập trở thành một nội dung lớn của phong trào cách mạng thế giới, một vấn đề có tính thời đại Điều đó đã được nêu ra trong khẩu hiệu chiến lược: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc

bị áp bức đoàn kết lại”

Cuộc cách mạng Tháng mười Nga thắng lợi đã làm biến đổi sâu sắc tình hình thế giới Cuộc cách mạng đó đã chặt đứt khâu yếu nhất trong hệ thống đế quốc chủ nghĩa và các hệ thống thuộc địa,

mở ra thời đại mới trong lịch sử loài người - thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới Cách mạng tháng mười không chỉ ảnh hưởng và tác động sâu sắc đến cách mạng vô sản ở các nước tư bản mà còn lan tỏa sâu rộng đến các nước thuộc địa, cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc bị áp bức đứng lên

đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, sau khi cơ bản kết thúc giai đoạn xâm lược vũ trang, thực dân Pháp đã thi hành nhiều chính sách thống trị nô dịch và bóc lột nhân dân ta rất tàn bạo Xã hội Việt Nam biến đổi từ một xã hội phong kiến thành một xã hội thuộc địa nửa phong kiến, mất hẳn quyền độc lập, chủ quyền, trở thành một dân tộc bị nô lệ, mất nước

Các giai cấp xã hội bị biến, xã hội Việt Nam hình thành 2 mâu thuẫn cơ bản là: mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa đế quốc xâm lược Pháp và bọn tay sai; mâu thuẫn giữa nhân dân Việt Nam, chủ yếu là giai cấp nông dân với giai cấp địa chủ phong kiến

Cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, nhân dân Việt Nam đã nhiều lần nổi dậy đấu tranh chống Pháp dưới nhiều ngọn cờ, tư tưởng khác nhau, hình thức và phương pháp đấu tranh khác nhau, nhưng các phong trào yêu nước này đều thất bại, chứng tỏ CMVN đang thực sự lâm vào tình trạng khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo cách mạng Từ đó nảy sinh yêu cầu khách quan

là cần có một đường hướng cứu nước mới cho CMVN

Giữa lúc dân tộc ta đứng trước cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước, Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm con đường cứu nước theo phương hướng mới Sau nhiều năm bôn ba hải ngoại, Người

nghiên cứu nhiều loại hình chủ nghĩa cả về lí luận và thực tiễn Cách mạng tháng Mười Nga thành công, Người đã hướng đến cách mạng tháng Mười và chịu ảnh hưởng của cuộc cách mạng vĩ đại

đó, Người gia nhập Đảng cộng sản Pháp và trở thành người chiến

sĩ cộng sản đầu tiên của giai cấp công nhân và và dân tộc Việt Nam

Từ khi trở thành người cộng sản, Người thành lập tổ chức Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội (Hội Việt Nam cách mạng thanh niên) thông qua tổ chức này và các báo: Người cùng khổ, Nhân đạo, tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, Đường cách mệnh…truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin về Việt Nam và đã trở thành tư tưởng cách mạng hướng đạo phong trào dân tộc và các

tổ chức chính trị theo khuynh hướng cách mạng vô sản, dẫn đến sự

ra đời các tổ chức Đảng cộng sản ở Việt Nam là: Đông Dương cộng sản Đảng, An Nam cộng sản Đảng, Đông Dương cộng sản liên đoàn

Trước tình hình xuất hiện ba tổ chức cộng sản trong một nước, được giao nhiệm vụ của Quốc tế cộng sản, đ/c Nguyễn Ái Quốc chịu trách nhiệm hợp nhất các phần tử chân chính lại để thành lập một Đảng duy nhất Hội nghị hợp nhất được tiến hành từ 3/2 đến 7/2/1930 (hội nghị tháng Hai) tại Hương Cảng và thống nhất hợp nhất các tổ chức cộng sản thành một Đảng lấy tên là Đảng cộng sản Việt Nam, thông qua 4 văn kiện do Nguyễn Ái

Quốc dự thảo: Chính cương vắn tắt, sách lược vắn tắt, điều lệ vắn tắt và lời kêu gọi của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thay mặt cho Quốc

tế cộng sản và Đảng cộng sản Việt Nam gửi đến quần chúng công,

nông, binh, đồng bào và đồng chí trong cả nước nhân dịp thành lập Đảng

Thực tiễn quá trình lãnh đạo CMVN đã chứng minh sự sáng

tạo, tính đúng đắn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên về quan điểm,

tư tưởng, đường lối chiến lược và sách lược của Đảng, phù hợp với nguyện vọng thiết tha của đại đa số nhân dân Tính đúng đắn của cương lĩnh đầu tiên của Đảng ta được thể hiện ở nội dung cơ bản Chính cương vắn tắt và Sách lược vắn tắt của Đảng như sau:

2 Nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng

Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng

được thông qua tại Hội nghị thành lập Đảng đã phản ánh về đường hướng phát triển và những vấn đề cơ bản về chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam Vì vậy, có thể khẳng định rằng

Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng là

Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam

Chánh cương vắn tắt của Đảng phân tích, đánh giá khái quát

đặc điểm cơ bản nhất của kinh tế - xã hội Việt Nam dưới chế độ thuộc địa nửa phong kiến Đặc biệt phân tích tính chất độc quyền khai thác thuộc địa của tư bản Pháp, gây nên hậu quả kìm hãm sự

phát triển kinh tế của Việt Nam: “Tư bản bản xứ đã buộc tư bản Pháp, vì tư bản Pháp hết sức ngăn trở sức sinh sản làm cho công nghệ bản xứ không thể mở mang được Còn về nông nghệ một ngày một tập trung đã phát sinh ra lắm khủng khoảng, nông dân thất nghiệp nhiều” Vì vậy, dẫn tới mâu thuẫn giữa toàn thể dân tộc Việt Nam với đế quốc Pháp xâm lược

Xuất phát từ phân tích thực trạng và mâu thuẫn trong xã hội Việt

Nam - một xã hội thuộc địa nửa phong kiến, mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam trong đó có công nhân, nông dân với đế quốc ngày càng gay gắt cần phải giải quyết Từ đó, Chánh cương xác định đường lối chiến lược của cách mạng Việt Nam " chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản"1 Như vậy, mục tiêu chiến lược được nêu ra trong Cương lĩnh đầu tiên của Đảng đã làm rõ nội dung của cách mạng thuộc địa nằm trong phạm trù của cách mạng vô sản, chính là làm cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân tiến lên chủ nghĩa xã hội Giải phóng dân tộc và giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội gắn liền mật thiết với nhau thể hiện

ở mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Về nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể, chủ yếu trước mắt của cách mạng Việt Nam: "Đánh đổ đế quốc chủ nghĩa Pháp và bọn phong

kiến", "Làm cho nước Nam được hoàn toàn độc lập"2 Đây là vấn

đề căn cốt của cách mạng Việt Nam lúc này Cương lĩnh đã xác

1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb CTQG, H, 1998, t2, Tr 2.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam, Sđd, Tr 2

định: Chống đế quốc và chống phong kiến là nhiệm vụ cơ bản để giành độc lập cho dân tộc và ruộng đất cho dân cày, trong đó chống đế quốc, giành độc lập cho dân tộc được đặt ở vị trí hàng đầu Để sau đó: "Dựng ra chính phủ công nông binh", "Thâu hết sản nghiệp lớn (như công nghiệp, vận tải, ngân hàng vv ) của tư bản đế quốc chủ nghĩa Pháp để giao cho Chính phủ công nông binh quản lý" Trong đó, trước hết là "Thâu hết ruộng đất của đế quốc chủ nghĩa làm của công chia cho dân cày nghèo" 3

Về lực lượng cách mạng: Xác định lực lượng cách mạng

phải đoàn kết công nhân, nông dân - đây là lực lượng cơ bản, trong

đó giai cấp công nhân lãnh đạo; đồng thời chủ trương đoàn kết tất

cả các giai cấp, các lực lượng tiến bộ, yêu nước để tập trung chống

đế quốc và tay sai Do vậy, Đảng "phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình", "phải thu phục cho được đại bộ phận dân cày,

… hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông… để kéo họ

đi vào phe vô sản giai cấp Còn đối với bọn phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng trung lập"4 Đây là cơ sở của tư tưởng chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng khối đại đoàn kết rộng rãi các giai cấp, các tầng lớp nhân dân yêu nước

và các tổ chức yêu nước,cách mạng, trên cơ sở đánh giá đúng đắn thái độ các giai cấp phù hợp với đặc điểm xã hội Việt Nam,

3 ĐảngCộng sản Việt Nam, Sđd, Tr 3

4 Đảng Cộng sản Việt Nam, Sđd, tr.4

Về phương pháp tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc,

Cương lĩnh khẳng định phải bằng con đường bạo lực cách mạng chứ không thể là con đường cải lương thoả hiệp "không khi nào nhượng một chút lợi ích gì của công nông mà đi vào đường thoả hiệp"5 Có sách lược đấu tranh cách mạng thích hợp để lôi kéo tiểu

tư sản, trí thức, trung nông về phía giai cấp vô sản, còn "bộ phận nào đã ra mặt phản cách mạng (Đảng Lập hiến, v.v.) thì phải đánh đổ" 6

Phát huy tinh thần tự lực tự cường, đồng thời tranh thủ sự đoàn kết, ủng hộ của các dân tộc bị áp bức và giai cấp vô sản thế giới, nhất là giai cấp vô sản Pháp Cương lĩnh nêu rõ cách mạng Việt Nam liên lạc mật thiết và là một bộ phận của cách mạng vô sản thế giới, "trong khi tuyên truyền cái khẩu hiệu nước An Nam độc lập, phải đồng thời tuyên truyền và thực hành liên lạc với bị áp bức dân tộc và vô sản giai cấp thế giới" Như vậy, ngay từ khi thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nêu cao chủ nghĩa quốc tế

và mang bản chất quốc tế của giai cấp công nhân

Về vai trò lãnh đạo của Đảng: với tư cách là đội tiên phong của giai cấp vô sản, Sách lược vắn tắt của Đảng ghi rõ: "Đảng là

đội tiên phong của vô sản giai cấp phải thu phục cho được đại bộ phận giai cấp mình, phải làm cho giai cấp mình lãnh đạo được dân

5 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb.CTQG, H.1998, t.2, tr.4

6 ĐảngCộng sản Việt Nam: Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb.CTQG, H.1998, t.2, tr.4

chúng"7 " Đảng là đội tiên phong của đạo quân vô sản gồm một

số lớn của giai cấp công nhân và làm cho họ có đủ năng lực lãnh đạo quần chúng"8

3 Giá trị lý luận và thực tiễn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng đối với tiến trình cách mạng Việt Nam (hoặc ý nghĩa của Cương lĩnh đối với Cách mạng Việt Nam)

Giá trị lý luận của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng:

Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng

do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc soạn thảo và được Hội nghị thành lập Đảng nhất trí thông qua, đã phản ánh một cách súc tích các luận điểm cơ bản của cách mạng Việt Nam Trong đó, thể hiện bản lĩnh chính trị độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc đánh giá đặc điểm, tính chất xã hội thuộc địa nửa phong kiến Việt Nam trong những năm 20 của thế kỷ XX, chỉ rõ những mâu thuẫn cơ bản và chủ yếu của dân tộc Việt Nam lúc đó, đặc biệt là việc đánh giá đúng đắn, sát thực thái độ các giai tầng xã hội đối với nhiệm vụ giải phóng dân tộc Từ đó, các văn kiện đã xác định đường lối chiến lược và sách lược của cách mạng Việt Nam, đồng thời xác định phương pháp cách mạng, nhiệm vụ cách mạng và lực lượng của cách mạng

để thực hiện đường lối chiến lược và sách lược đã đề ra

Những nội dung cơ bản ấy đã khẳng định lần đầu tiên cách mạng Việt Nam có một bản cương lĩnh chính trị phản ánh được

7 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb CTQG, H, 1998, t 2,Tr 4

8 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb CTQG, H, 1998, t2,Tr 6

quy luật khách quan của xã hội Việt Nam, đáp ứng những nhu cầu

cơ bản và cấp bách của xã hội Việt Nam, phù hợp với xu thế của thời đại, định hướng chiến lược đúng đắn cho tiến trình phát triển của cách mạng Việt Nam

Những nội dung cơ bản của Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng là sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh cụ thể của một nước thuộc địa nửa phong kiến Đó chính là giải quyết đúng đắn các mối quan hệ cốt lõi trong cách mạng Việt Nam: Kết hợp đúng đắn vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc; Kết hợp truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng của nhân dân ta với những kinh nghiệm của cách mạng thế giới; Kết hợp chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế trong sáng; Đặc biệt

là sự kết hợp nhuần nhuyễn và đầy sáng tạo, đặc điểm thực tiễn, yêu cầu của cách mạng Việt Nam với tư tưởng tiên tiến cách mạng của thời đại Vận dụng chủ nghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam một cách đúng đắn, sáng tạo và có phát triển trong điều kiện lịch sử mới

Từ thực tiễn cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: "Cương lĩnh ấy rất phù hợp với nguyện vọng thiết tha của đại đa số nhân dân ta Vì vậy, Đảng đã đoàn kết được những lực lượng cách mạng to lớn chung quanh giai cấp mình Còn các đảng phái của các giai cấp khác thì hoặc bị phá sản, hoặc bị cô lập

Do đó, quyền lãnh đạo của Đảng ta - Đảng của giai cấp công nhân

- không ngừng củng cố và tăng cường"9 Chính vì vậy, con đường cách mạng vô sản mà Cương lĩnh đã khẳng định là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cách mạng Việt Nam từ năm 1930 Trong bối cảnh những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, trước sự khủng hoảng trầm trọng của chủ nghĩa xã hội hiện thực trên thế giới, Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn tiếp tục kiên định con đường cách mạng mà Cương lĩnh chính trị đầu tiên đã lựa chọn: "Đối với nước ta, không còn con đường nào khác để có độc lập dân tộc thật sự và tự do hạnh phúc cho nhân dân Cần nhấn mạnh rằng đây là sự lựa chọn của chính lịch sử, sự lựa chọn đã dứt khoát từ năm 1930 với sự ra đời của Đảng ta"10

Giá trị thực tiễn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên đối với

cách mạng Việt Nam: Sự đúng đắn của Cương lĩnh chính trị đầu tiên

đã được khẳng định bởi quá trình khảo nghiệm của lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước quá độ đi lên CNXH của dân tộc ta từ khi Đảng ra đời và đến nay vẫn là ngọn cờ dẫn dắt nhân dân

ta trong công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa Đi theo Cương lĩnh ấy, trong suốt hơn 8 thập kỷ qua dân tộc Việt Nam đã thay đổi cả vận mệnh của dân tộc, thay đổi cả thân phận của người dân và từng bước khẳng định vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế Khi đánh giá quá trình cách mạng Việt Nam hơn 80 năm thực hiện Cương

lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, Cương lĩnh xây dựng đất nước trong

9 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2000, t.10, tr.8.

10 Đảng Cộng sản Việt Nam Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII Nxb ST, H, 1991, Tr 109)

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ( bổ sung, phát triển năm 2011)

đã nhận định: “Từ năm 1930 đến nay, Đảng Cộng sản Việt Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập và rèn luyện, đã lãnh đạo nhân dân

ta tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách và giành được những thắng lợi vĩ đại: Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đập tan ách thống trị của thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, đưa dân tộc ta tiến vào kỷ nguyên độc lập, tự do; thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống xâm lược, mà đỉnh cao

là chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954, đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, bảo vệ

Tổ quốc, làm tròn nghĩa vụ quốc tế; thắng lợi của công cuộc đổi mới, tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, tiếp tục đưa đất nước từng bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội với nhận thức và tư duy mới đúng đắn, phù hợp thực tiễn Việt Nam.”11

Thực hiện đường lối chiến lược được hoạch định trong Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, Việt Nam từ một xứ thuộc địa nửa phong kiến đã trở thành một quốc gia độc lập, tự do, phát triển theo con đường xã hội chủ nghĩa; nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ đã trở thành người làm chủ đất nước, làm chủ xã hội; đất nước ta đã ra khỏi tình trạng nước nghèo, kém phát triển, đang

11 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NxbCTQG,H,2011, tr23