BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ TÊN ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG KIẾN THỨC VỀ TUÂN THỦ CHẾ ĐỘ ĐIỀU TRỊ CỦA NGƯỜI BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đối tượng, thời gian và địa điểm nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu gồm những bệnh nhân có độ tuổi từ 18 tuổi trở lên đã được chẩn đoán tăng huyết áp và đang điều trị nội trú tại khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định năm 2022.
- Những người bệnh có trong danh sách chẩn đoán mắc bệnh tăng huyết áp được điều trị nội trú tại khoa
- Những người bệnh đồng ý tham gia khảo sát nghiên cứu
- Những người bệnh có khả năng trả lời các câu hỏi phỏng vấn
- Người bệnh từ chối, không đồng ý tham gia phiếu khảo sát nghiên cứu
- Những người bệnh mất khả năng giao tiếp, rối loạn trí tuệ: câm, điếc, rối loạn tâm thần, thiếu tỉnh táo
- THA phối hợp với các bệnh hoặc có các biến chứng nặng khác mà không thể tham gia nghiên cứu được
* Thời gian nghiên cứu: Bắt đầu từ tháng 12/2021 - tháng 5/2022: 6 tháng
* Địa điểm nghiên cứu: Khoa Nội tim mạch bệnh viện Đa khoa tỉnh Nam Định năm 2022.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thực hiện bằng phương pháp mô tả cắt ngang
2.2.2 Mẫu và phương pháp chọn mẫu:
- Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu:
Sử dụng phương pháp chọn mẫu thuận tiện, chọn toàn bộ người bệnh theo thời gian nghiên cứu đạt điều kiện trong vòng 3 tháng từ tháng 03/2022 - 05/2022: 100 người bệnh
2.2.3 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu :
Phương pháp thu thập thông tin số liệu: Phỏng vấn trực tiếp
- Điều tra viên xin ý kiến đồng ý của khoa, phòng bệnh viện nơi phỏng vấn
Điều tra viên tiếp xúc trực tiếp với người bệnh để giải thích rõ mục đích của nghiên cứu, đồng thời xin ý kiến đồng ý tham gia bằng cách ký vào biên bản chấp thuận Trong quá trình này, điều tra viên hướng dẫn cách trả lời câu hỏi và giải đáp mọi thắc mắc của đối tượng tham gia để đảm bảo sự hiểu biết và đồng thuận chính xác.
Sau đó, tiến hành phỏng vấn người bệnh trong vòng 10-15 phút sử dụng bộ câu hỏi đã thiết kế sẵn để đảm bảo tính chính xác và nhanh chóng Điều tra viên sẽ tập trung vào các mục trong tờ khảo sát nghiên cứu nhằm thu thập dữ liệu khách quan và đầy đủ về tình trạng sức khỏe của người bệnh Quy trình phỏng vấn diễn ra đúng quy trình, giúp đảm bảo độ tin cậy cho kết quả nghiên cứu.
Công cụ thu thập số liệu:
Số liệu được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp người bệnh bằng phiếu phỏng vấn
Bộ công cụ này được thiết kế dựa trên khuyến cáo của Bộ Y tế về chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp năm 2009, cùng với bộ câu hỏi của tác giả Ninh Văn Đông nghiên cứu về tuân thủ điều trị tăng huyết áp năm 2010 Các câu hỏi trong nghiên cứu đã được xây dựng, điều chỉnh và bổ sung phù hợp với đối tượng và địa điểm nghiên cứu, nhằm đánh giá kiến thức và tuân thủ điều trị của người bệnh Các phần chính của bộ công cụ tập trung vào việc khảo sát mức độ hiểu biết và thực hiện các phương pháp điều trị tăng huyết áp của bệnh nhân.
Phần 1: Thông tin chung của ĐTNC: Gồm 7 câu hỏi từ câu C1-C7
Phần 2: Thông tin tiền sử bệnh: Gồm 3 câu hỏi từ câu C8-C10
Phần 3: Thông tin về tuân thủ điều trị: Gồm 26 câu từ câu C11-C36
Tuân thủ chế độ ăn uống là yếu tố quan trọng để đảm bảo sức khỏe, trong đó đặc biệt chú trọng việc kiểm soát lượng muối, đồ xào rán và đồ ngọt Đánh giá tuân thủ qua các tiêu chí từ C11 đến C18 giúp xác định xem người tham gia có hạn chế ăn mặn, hạn chế đồ chiên rán, và tiêu thụ ít đồ ngọt hay không Việc duy trì chế độ ăn hợp lý góp phần phòng ngừa các bệnh liên quan đến chế độ ăn không lành mạnh Kết quả đánh giá này cung cấp thông tin chính xác để điều chỉnh kế hoạch dinh dưỡng phù hợp Tuân thủ đúng chế độ ăn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.
Tuân thủ hạn chế bia rượu là yếu tố quan trọng trong quá trình điều trị; các câu từ C19 - C21 giúp đánh giá xem người bệnh còn sử dụng rượu bia hay không Nếu người bệnh vẫn tiếp tục uống rượu bia, cần xác định lượng tiêu thụ trung bình hàng ngày để đảm bảo phù hợp với quy định y tế Việc kiểm tra mức tiêu thụ rượu bia hàng ngày giúp thúc đẩy quá trình hồi phục và giảm thiểu nguy cơ biến chứng sức khỏe.
Tuân thủ tập thể dục là yếu tố quan trọng trong việc duy trì sức khỏe Đánh giá từ các câu C22 - C24 cho thấy, người bệnh có thói quen tập thể dục đều đặn hàng ngày trong tuần hay không, cùng với mức độ và thời gian dành cho hoạt động rèn luyện sức khỏe Việc duy trì thói quen tập thể dục đều đặn giúp nâng cao thể lực, cải thiện hệ tim mạch và tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
Người bệnh cần tuân thủ đo huyết áp đều đặn để kiểm soát sức khỏe tốt hơn Hiểu rõ về chỉ số huyết áp hợp lý giúp phòng tránh các biến chứng nguy hiểm Việc theo dõi và ghi lại số đo huyết áp hàng ngày tại bệnh viện là rất quan trọng để bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe Tuân thủ đúng quy trình đo huyết áp giúp đảm bảo kết quả chính xác và đáng tin cậy hơn Nhờ đó, người bệnh chủ động kiểm soát huyết áp, giảm thiểu rủi ro về các bệnh lý tim mạch.
Việc tuân thủ hạn chế hút thuốc lào và thuốc lá là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe Người bệnh cần nhận thức rõ rằng việc hút thuốc ảnh hưởng tiêu cực đến hệ hô hấp và tim mạch Do đó, việc đánh giá kiến thức của người bệnh về tác hại của thuốc lá và thuốc lào giúp nâng cao ý thức và thúc đẩy họ từ bỏ thói quen hút thuốc, góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể.
Tuân thủ dùng thuốc là yếu tố quan trọng trong điều trị y tế, được đánh giá qua 5 câu từ C32 đến C36 về mức độ sử dụng thuốc của người bệnh Việc bệnh nhân dùng thuốc thường xuyên theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ giúp đạt hiệu quả điều trị tối đa và giảm thiểu các biến chứng Ngược lại, việc bỏ thuốc hoặc không uống đúng liều lượng có thể gây ra tình trạng kháng thuốc hoặc làm bệnh trở nên nghiêm trọng hơn Do đó, việc tuân thủ đúng hướng dẫn sử dụng thuốc là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả của quá trình điều trị Chính vì vậy, bác sĩ và người bệnh cần chung tay nâng cao ý thức về việc sử dụng thuốc đúng cách theo chỉ định.
Phần 4: Một số lý do ảnh hưởng đến sự tuân thủ điều trị: C37
2.2.4 Các biến số nghiên cứu:
- Các nhóm biến số thông tin chung của đối tượng nghiên cứu: tuổi, giới, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tình trạng hôn nhân, nơi cư trú
- Nhóm biến số liên quan đến tiếp nhận thông tin kiến thức về chế độ điều trị cho người bệnh tăng huyết áp
- Nhóm biến số thông tin tiền sử bệnh của ĐTNC: tiền sử gia đình, thời gian mắc bệnh THA, biến chứng của THA, bệnh kèm theo
Nhóm biến số về kiến thức trong tuân thủ điều trị tăng huyết áp bao gồm các khía cạnh như tuân thủ sử dụng thuốc đúng lịch trình, duy trì chế độ ăn lành mạnh, hạn chế tiêu thụ bia và rượu, tránh hút thuốc lá, kiểm tra huyết áp định kỳ, và duy trì thói quen tập thể dục đều đặn.
- Nhóm biến số về các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ điều trị bệnh
2.2.5 Khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá (nếu có):
Trong quá trình đánh giá, điều tra viên thực hiện phỏng vấn đầy đủ và chính xác dựa trên bộ câu hỏi đã chuẩn bị sẵn, đồng thời hoàn thiện phiếu nghiên cứu để đánh giá kiến thức về tuân thủ điều trị tăng huyết áp của bệnh nhân trong vòng 1 tuần trước phỏng vấn Tiêu chuẩn đánh giá kiến thức này được chia thành hai mức: đạt và không đạt, dựa trên các quy ước của chúng tôi đã tham khảo từ các nghiên cứu liên quan và ý kiến của các chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực.
Đối tượng nghiên cứu được xem là có đủ kiến thức về tuân thủ điều trị tăng huyết áp khi đạt tỷ lệ câu trả lời chính xác từ 50% trở lên, tương đương từ 11 câu trở lên trong bộ câu hỏi phỏng vấn Điều này thể hiện rằng các đối tượng đã hiểu và có kiến thức phù hợp về việc tuân thủ điều trị bệnh tăng huyết áp, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát và điều trị bệnh lý này.
Đối tượng nghiên cứu có số câu trả lời chính xác dưới 50% (dưới 11 câu trong bộ câu hỏi phỏng vấn) được xác định là chưa có đủ kiến thức về tuân thủ điều trị tăng huyết áp Điều này cho thấy nhóm này cần được tập huấn hoặc hỗ trợ thêm để nâng cao kiến thức và ý thức tuân thủ điều trị bệnh THA Việc đánh giá kiến thức này giúp xác định mức độ hiểu biết của bệnh nhân về quản lý bệnh, từ đó cải thiện hiệu quả điều trị tăng huyết áp.
Phần 1: Thông tin của ĐTNC gồm 7 câu hỏi câu C1-C7
Phần 2: Thông tin tiền sử bệnh gồm 3 câu hỏi C8-C10
Phần 3: Thông tin về tuân thủ điều trị
Trong phần 3 có tổng cộng 26 câu hỏi, trong đó có 22 câu hỏi tính điểm chính và 4 câu hỏi phụ theo quy ước, tổng điểm là 22 điểm Các câu hỏi này được chia thành các mục liên quan đến tuân thủ điều trị, bao gồm: tuân thủ dùng thuốc, đo huyết áp, không hút thuốc lào hoặc thuốc lá, tập thể dục, hạn chế rượu bia Điểm số sẽ được tính dựa trên việc đánh giá sự tuân thủ của người bệnh theo các mục này, giúp xác định mức độ tuân thủ điều trị hiệu quả.
Để đạt tiêu chuẩn, ĐTNC phải có ít nhất 50% câu trả lời đúng trong bộ câu hỏi, nghĩa là từ 6 câu trở lên trong tổng số 11 câu Việc này đảm bảo rằng người tham gia thể hiện kiến thức vững vàng và đáp ứng các yêu cầu đề ra Đây là tiêu chí đánh giá mức độ thành thạo dựa trên số câu trả lời chính xác, giúp xác định khả năng của ĐTNC một cách rõ ràng và minh bạch.