Xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN xây dựng chủ nghĩa xã hội BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM 0O0 Đề Tài Xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa Giáo Viên Phụ Trách TS Nguyễn Cô[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM

-0O0 -Đề Tài : Xây dựng nhà nước

xã hội chủ nghĩa

Giáo Viên Phụ Trách:

TS Nguyễn Công Thống Nhóm 4 : Lớp 97



Tháng 12/2009

Thành viên nhóm : STT

1 Nguyễn Quốc Hoàng………13

2 Hồ Tiến Hưng……… 16

3 Võ Hoàng Nam……….25

4 Nguyễn Huy Bằng………01

5 Trịnh Viết Mẫn………21

6 Phan Anh Quốc……….33

7 Nguyễn Việt Phú………49

8 Nguyễn Bá Kỷ………17

9 Nguyễn Mạnh Quyết……….34

10 Lê Bảo Quốc……….32

11 Lê Mạnh Hùng……… 15

PHẦN MỞ ĐẦU

Xây dựng xã hội chủ nghĩa là một nhiêm vụ khó khăn và phức tạp, đặc biệt ở nước ta, một nước xây dựng xã hội chủ nghĩa từ một nền sản xuất nông nghiệp lạc hậu bỏ qua giai đoạn phát triển tư bản công nghiệp thì lại càng khó khăn và phức tạp hơn Để có thể hoàn thành nhiệm vụ lịch sử này, mỗi người chúng ta phải vươn lên ngang tầm đòi hỏi của cách mạng phải trở thành những con người mới những người làm chủ tập thể với lối sống mới tích cực, văn minh, tiến bộ Nghị quyết đại hội lần thứ VIII của Đảng nói đến mục tiêu xây dựng con người mới lối sống mới, lối sống xã hội chủ nghĩa đã nhấn mạnh nhiệm vụ này xây dựng nếp sống mới văn minh, trật tự, vui tươi, lành mạnh trong xã hội

Như vậy, có thế nói xây dựng xã hội chủ nghĩa vừa là một nhiệm vụ, vừa

là một đòi hỏi khách quan của cách mạng nhất là hiện nay, bên cạnh những gương “người tốt việc tốt”, làm hồ hởi lòng người, chúng ta còn thấy không ít những biểu hiện tiêu cực của lối sống cũ, những hiện tượng tiêu cực này đang hàng ngày hàng giờ gây trở ngại cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa của chúng ta Việc xây dựng lối sống mới - lối sống xã hội chủ nghĩa, đấu tranh đẩy lùi và tiến tới xoá bỏ những biểu hiện tiêu cực của lối sống lạc hậu thực dụng, phản động, nhất là biểu hiện độc hại của lối sống thực dân cũ, phong kiến, tư sản là vấn đề được đặt ra với tình thời sự bức thiết của nó Bởi vậy, chúng tôi chọn đề tài “xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa ”làm đề tài tập nghiên cứu trong niên luận này

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, tuy đã rất cố gắng, nhưng chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sót, mong được sự đóng góp quý báu của thầy và các bạn đọc để bài tiểu luận ngày càng hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn :

I Tìm hiểu chung về CNXH :

Xã Hội Chủ Nghĩa là gì ?

Xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội:

- Do nhân dân lao động làm chủ

- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế

độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu

- Có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân

- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới"(1)

II Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1 Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam thời kỳ trước đổi mới

Trong suốt hai cuộc khỏng chiến, chúng ta luôn quan niệm một xã hội không còn người bóc lột người, mọi người đều có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, người với người là bạn như là một xã hội có thể đạt được trong một thời gian ngắn sau khi kết thúc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân Mặc dù tư tưởng về tính tất yếu của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội đó có ngay từ trong Chính cương - sách lược vắn tắt và Luận cương năm 1930, nhưng khi đó và trong toàn

bộ quá trình tiến hành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, chúng ta vẫn chưa hình dung được tính phức tạp, lâu dài của bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Sau khi giành được hoà bình, độc lập, thống nhất đất nước, vấn đề bức bách trong sự lãnh đạo của Đảng là tìm tới phương hướng xây dựng chủ nghĩa

xã hội thích hợp với nước ta; xác định đúng những trọng điểm cần tập trung sức giải quyết để khắc phục hậu quả 30 năm chiến tranh, từng bước ổn định kinh tế

và đời sống của nhân dân; mở rộng quan hệ đối ngoại nhằm tạo môi trường quốc

tế thuận lợi cho quỏ trỡnh phỏt triển của đất nước

Trong khi giải quyết toàn diện những yêu cầu đó, Đảng ta quán triệt sâu sắc tư tưởng của V.I.Lênin cho rằng, xét cho cùng thỡ thắng lợi của chủ nghĩa

xó hội đối với chủ nghĩa tư bản được quyết định bởi chỗ giai cấp vô sản đưa ra

và thực hiện được một kiểu tổ chức lao động có năng suất cao hơn chủ nghĩa tư bản Do vậy, Đảng ta đó dành chú ý đặc biệt cho việc hình thành quan niệm về con đường phát triển kinh tế của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội Chúng ta tiến lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện nền kinh tế còn phổ biến là sản xuất nhỏ, với những hậu quả chiến tranh hết sức nặng nề Để đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu trong một chế độ mà nhân dân làm chủ, cần có nền kinh tế phát triển cao nhờ lực lượng sản xuất hiện đại, với quan hệ sản xuất tiên tiến Muốn vậy, phải đẩy mạnh công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, đưa nền kinh tế nước ta từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa bằng con đường ưu tiên phát triển công nghiệp nặng một cách hợp lý trên cơ sở phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ, kết hợp xây dựng công nghiệp và nông nghiệp cả nước thành một cơ cấu kinh tế công-nông nghiệp; vừa xây dựng kinh tế trung ương vừa phát triển kinh tế địa phương, kết hợp kinh tế trung ương với kinh tế địa phương trong một cơ cấu kinh tế quốc dân thống nhất; kết hợp phát triển lực lượng sản xuất với xác lập và hoàn thiện quan hệ sản xuất mới; kết hợp kinh tế với quốc phòng; tăng cường quan hệ phân công, hợp tác, tương trợ với các nước xó hội chủ nghĩa anh em trên cơ sở chủ nghĩa quốc tế xó hội chủ nghĩa, đồng thời phát triển quan hệ kinh

tế với các nước khác trên cơ sở giữ vững độc lập, chủ quyền và các bên cùng có lợi; làm cho nước Việt Nam trở thành một nước xã hội chủ nghĩa có kinh tế

Công - Nông nghiệp hiện đại văn hoá và khoa học, kỹ thuật tiên tiến, quốc phòng vững mạnh, có đời sống văn minh, hạnh phúc

Thực hiện đường lối kinh tế đó, chúng ta đó đẩy mạnh cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với công thương nghiệp tư bản tư doanh, đối với tiểu công nghiệp và thủ công nghiệp, đối với thương nghiệp nhỏ ở miền Nam Song, kết quả của cải tạo xã hội chủ nghĩa lại làm cho nền kinh tế đất nước rơi vào tình trạng khủng hoảng

Có tình trạng trên đây là do chúng ta đó chủ quan, nóng vội, xác định sai lầm bước đi; không biết tận đụng và phát triển lực lượng sản xuất đó có; có những biểu hiện nóng vội, giản đơn trong công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa Hậu quả là những nhân tố khủng hoảng kinh tế - xã hội đó xuất hiện Trong bối cảnh đó, Hội nghị Trung ương lần thứ 6 khoá IV đó tập trung tìm mọi cách làm cho sản xuất ''bung ra'' Vấn đề tận dụng sức mạnh của các thành phần kinh tế

đó được chú ý tới; xuất phát từ hiệu quả kinh tế mà vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức sản xuất thích hợp; chính sách đối với thành phần kinh tế cá thể từng bước được mềm hoá cho đúng thực tế hơn

Những tìm tới được thể hiện ở Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (khoá IV) và các nghị quyết tiếp theo đó đặt những viên gạch nền móng đầu tiên cho quá trình đổi mới Để góp phần khắc phục tư tưởng nôn nóng trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, Đại hội V đó đưa ra tư tưởng về sự phân chia thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội thành nhiều chặng: ''Chặng đường trước mắt của thời kỳ quá độ ở nước ta bao gồm thời kỳ 5 năm 1981 -1985 kéo dài đến năm 1990'' Trong giai đoạn 1981-1985, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu; kết hợp nông nghiệp, công nghiệp hàng tiêu dùng và công nghiệp nặng trong một cơ cấu công nghiệp hợp lý Xem đó là "nội dung chớnh của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa trong chặng đường trước mắt”

Song, những bước tiến đạt được trong nhận thức lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đại hội V đạt được chưa có đủ thời gian cần thiết để biến thành những thay đổi tích cực trong thực tiễn kinh tế - xã

hội Phân tích tình hình thực tế khi đó, Hội nghị Trung ương ba khoá V (12-1982) chỉ ra rằng, tình hình kinh tế - xã hội có nhiều khó khăn gay gắt, nền kinh

tế có nhiều mặt mất cân đối nghiêm trọng; lưu thông phân phối có nhiều diễn biến xấu; thị trường rối loạn, công tác quản lý lỏng lẻo Tiếp tục đổi mới tư duy

về chủ nghĩa xã hội để vượt khỏi tình hình đó ngày càng trở thành đòi hỏi cấp bách đối với Đảng ta

2 Những đặc trưng của chủ nghĩa xó hội Việt Nam sau thời kỳ đổi mới

a Công cuộc đổi mới ở nước ta từ đại hội VI đến đại hội X

Công cuộc đổi mới ở nước ta, được xã hội VI của Đảng khởi xướng năm

1986, bên cạnh nhiệm vụ nóng bỏng trước mắt là khắc phục cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội nảy sinh từ cuối thập kỷ 70, cũn cú nhiệm vụ cơ bản và lâu dài hơn: Đó là xây dựng nhận thức đúng đắn về chủ nghĩa xã hội và xác định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (24-27-6-1991) đó thông qua Cương lĩnh trong thời kỳ quá độ lên CNXH (cũn gọi là Cương lĩnh 91) nêu

ra 6 đặc trưng của CNXH:

Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xó hội: Do nhan dân lao động làm chủ;

- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu;

- Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc;

- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân;

- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ;

Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thế giới

Sáu đặc trưng trên đây, bao quát cả sáu lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, vǎn hóa, con người, dân tộc, quốc tế Gọi là đặc trưng, bởi lẽ đây là những khác biệt so với mọi kiểu loại xã hội đó từng tồn tại trong lịch sử, những khỏc biệt đem lại sự giải phóng hoàn toàn và triệt để cho dân tộc, cho xó hội và cho con người. 

Đến Đại hội VIII ((28/6-1/7/1996) và Đại hội IX ((19/4-22/4/2001, Đảng ta vẫn tiếp tục khẳng định: 6 đặc trưng của CNXH Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng ((18/4-25/4/2006), Đảng ta bổ sung mô hình đặc trưng CNXH gồm 8 đặc trưng như sau:

- Xây dựng dân giàu nước mạnh, xã hội cụng bằng văn minh

- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu

Đây là đặc trưng về phương diện kinh tế Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa

xã hội (CNXH) là giải phóng con người Trình độ giải phóng con người phụ thuộc vào trình độ kinh tế - xã hội xột đến cùng do sự phát triển của lực lượng sản quyết định Trong xã hội XHCN khi lực lượng sản xuất phát triển đến trình

độ hiện đại, mang tính chất xã hội hoá ngày càng nâng cao và quan hệ sản xuất XHCN thích ứng với lực lượng sản xuất đó dựa trên cơ sở chế độ công hữu đối với những tư liệu sản xuất chủ yếu, người lao động mới có điều kiện làm chủ quá trình sản xuất và các lĩnh vực của đời sống xã hội

Vì vậy trong quá trình xây dựng CNXH cần thường xuyên coi trọng đẩy mạnh công nghiêp hoá hiện đại hoá đất nước trên cơ sở đó không ngừng hoàn thiện quan hệ sản xuất theo đinh hướng XHCN Tại đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 8 của ĐCSVN đó nêu ra quan điểm lớn trong đó khẳng định”nếu CNH -HĐH tạo nên lực lượng sản xuất cần thiết cho chế độ xã hội mới thì việc phát triển kinh tế nhiều thành phần chính là để xây dựng hệ thống quan hệ sản xuất phù hợp’’

Ngày nay công nghiệp hoá gắn liền với hiện đại hoá, khoa hoc công nghệ trở thành nền tảng của công nghiệp hoá - hiện đại hóa

Xây dựng nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Tính ưu việt, sự

ổn định và phát triển của xã hội XHCN không chỉ thể hiện ở lĩnh vực kinh tế mà

còn cả trên lĩnh vực văn hoá tinh thần của xã hội Văn hoá ngày càng trở thành động lực quan trong của sự phỏt triển là nền tảng tinh thần của xã hội

Sự phát triển của văn hoá XHCN không những đáp ứng nhu cầu về văn hoá tinh thần của người lao động mà còn thúc đẩy sự phát triển của sản xuất vật chất và các lĩnh vực khác đảm bảo sự thắng lợi của CNXH

Việc xây dựng và phát triển văn hoá xã hội tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc cũng là một vấn đề có tính quy luật của quá trỡnh xây dựng CNXH

Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam qua hàng ngàn năm lịch sử như lũng yêu nước nồng nàn, tinh thần đoàn kết đức tính cần cù… Việc bảo vệ bảo vệ bản sắc dân tộc gắn kết với mở rộng giao lưu quốc tế, tiếp thu có chọn lọc những cái hay những cái tiến bộ Chúng phải kiên quyết chống lại tư tưởng phản tiến bộ, trái với phương hướng đi lên CNXH

- Con người được giải phóng áp bức bóc lột, bất công làm theo năng lực hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no hạnh phúc có điều kiện phát triển toàn diện sống trong môi trường sinh thái trong lành

Con người là điểm xuất phát và giải phóng con người là mục tiêu cao nhất trong cuộc cách mạng XHCN

Xã hội XHCN là một liờn hợp xã hội kiểu mới “trong đó sự phát triển tự

do của mới người là điều kiện cho sự phát triển của tất cả mọi người’’

Phân phối theo lao động trong xã hội XHCN, là hình thức phân phối thích hợp nhất để tạo ra sự bình đẳng con người trong xã hội XHCN được tự do phát triển khả năng, phát biểu ý kiến Con người luôn là trung tâm, họ được tạo điều kiện phát triển

- Các dân tộc trong nước bình đẳng đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ

Mục tiêu cơ bản của mục tiêu của CNXH là xoá bỏ áp bức dân tộc phấn đấu cho quyền được sống trong hoà bình tự do, hạnh phúc, bình đẳng của một dân tộc trong cộng đồng các dân tộc, xây dựng quan hệ đoàn kết hợp tác hữu nghị giữa các dân tộc

Thắng lợi của CNXH cũng phụ thuộc một phần rất quan trọng vào việc giải quyết các vấn đề dân tộc Kết hợp chặt chẽ độc lập dân tộc với CNXH là một vấn đề có tính quy luật của sự phát triển xã hội trong thời đại ngày nay sự

Sự tồn tại và phát triển của CNXH đòi hỏi phải giải quyết đúng dắn vấn đề dân tộc sự bình đẳng đoàn kết của các dân tộc tạo sự liên kết lớn, một khối đại đoàn kết vững mạnh tiến bước trên con đường CNXH

- Xây dựng nhà nước pháp quyền CNXH

Nhà nước ta là công cụ chủ yếu để thực hiện quyền làm chủ của nhân dân,

là nhà nước pháp quyền của dân do dân vì dân Quyền lực nhà nước là thống nhất có sự phân công có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp hành pháp tư pháp Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật Mọi cơ quan cán bộ công dân đều có nghĩa vụ chấp hành hiến pháp và pháp luật

Cải cách tổ chức nâng cao chất lượng của các cơ quan tư pháp viện kiểm sát nhân dân, chăm lo bảo vệ con người giải quyết kịp thời khiếu lại tố cáo của công dân sẽ tạo điều kiện phát huy sức mạnh dân tộc

- Xây dựng nhà nước do nhân dân lao động làm chủ

CNXH giải phóng hàng trăm triệu người lao động khỏi áp bức bất công nghèo nàn và mu muội đem lại địa vị xã hội Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới sự trì trệ khủng hoảng trầm trọng và sự sụp đổ của chế độ XHCN ở các nước đông âu và liên xô là do việc hạn chế việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động

Để xây dựng càng hoàn thiện chế độ dân chủ XHCN thì phải thường xuyên chăm lo xây dựng nhà nước XHCN của dân do vì dân lấy liên minh giai