NHỮNG BỐ GIÀ CHÂU Á ASIAN GODFATHERS Tiền Bạc và Quyền Lực ở Hồng Kông và Đông Nam Á

NHỮNG BỐ GIÀ CHÂU Á ASIAN GODFATHERS Tiền Bạc và Quyền Lực ở Hồng Kông và Đông Nam Á

JOE STUDWELL

NHỮNG BỐ GIÀ CHÂU Á ASIAN GODFATHERS

Tiền Bạc và Quyền Lực

ở Hồng Kông và Đông Nam Á

Trần Cung dịch

NHÀ XUẤT BẢN LAO ĐỘNG - XÃ HỘI

Thực hiện ebook: Lê X

facebook.com./groups/tusachtamly

§ Phần II NHỮNG BỐ GIÀ THỜI HẬU CHIẾN

2 Họ đã trở thành bố già như thế nào? # 1: NHẬP VAI

3 Họ đã trở thành bố già như thế nào? # 2: LUỒNG TIỀN MẶT CHỦ YẾU

4 Họ đã trở thành bố già như thế nào? # 3: CẤU TRÚC CỦA TỔ CHỨC NHỮNG “NÔ LỆ TRƯỞNG” VÀ NHỮNG “CON CHÓ TÂY THEO ĐUÔI ÔNG CHỦ”

5 Họ đã trở thành bố già như thế nào? # 4: NGÂN HÀNG, NHỮNG CON LỢN BỎ ỐNG,

VÀ SỰ SÔI ĐỘNG CỦA THỊ TRƯỜNG VỐN

§ Phần III NHỮNG BỐ GIÀ NGÀY NAY, BẢO VỆ NHỮNG TÀI SẢN QUÝ GIÁ

6 Những năm 1990: HẠNH PHÚC VÀ TOAN TÍNH

7 Màn cuối: ĐỜI SỐNG CHÍNH TRỊ, THẬT BUỒN TẺ

§ TIỂU SỬ TÓM TẮT CÁC NHÂN VẬT DOANH NHÂN - BỐ GIÀ VÀ CÁC CHÍNH TRỊ GIA

#1: Các doanh nhân / bố già

#2: Các chính trị gia

§ PHỤ LỤC

LỜI GIỚI THIỆU

Joe Studwell là nhà báo, nhà văn, biên tập viên viên truyền hình đã hoạt

động ở nhiều nơi trên thế giới Từ

1997-2007, ông làm việc tại Trung Quốc, là

tổng biên tập Tạp chí China Economic

Quarterly, cũng là Người sáng lập và

Giám đốc Công ty tư vấn Dragonomicschâu Á Hiện nay, ông đang theo đuổimột chương trình nghiên cứu sau đại họctại Đại học Cambridge với đề tài: Cáccông ty Trung Quốc trong ngành nănglượng mặt trời, gió và pin; và ông lạiđang viết một cuốn sách mới về sự pháttriển của châu Á

Joe Studwell đã viết (hoặc là đồng

tác giả) khoảng 10 cuốn sách Cuốn Giấc

Financial Times cho là "đã định hướng

lại cuộc tranh luận về bản chất của thịtrường Trung Quốc." Sau khi cuốn sáchmới nhất của ông - Những bố già châu

Á: Tiền bạc và quyền lực ở Hồng Kông

2007, cũng tờ báo này đã tuyên bố: "JoeStudwell xứng đáng được coi là bậc thầytrong việc tạo nên những huyền thoại vềcông việc kinh doanh ở châu Á "

Còn The Wall Street Journal gọi Những

bố già châu Á là "một quả bom tấn" và

coi nó là một trong 10 cuốn sách viết vềchâu Á hay nhất của năm 2007

Tờ Business Week thì cho rằng Những

bố già châu Á là một trong 10 cuốn sách

viết về kinh doanh hay nhất thế giới

*Cuốn sách xoay quanh câu chuyện vềmột nhóm khoảng vài chục ông trùm –hay đại gia - ở Đông Nam Á [3] mà JoeStudwell gọi là các "bố già" [4] Trong số

họ, có 8 doanh nhân được Tạp

chí Forbes ghi tên trong danh sách 25

người giàu nhất thế giới, và 13 người ởtrong danh sách 50 người giàu nhất thếgiới Họ đều là người “Đông Nam Á”,nhưng lại có thể đại diện cho toàn “châuÁ” rộng lớn Và có một hiện tượng thậtđáng ngạc nhiên: 90% bọn họ đều làngười có gốc gác Trung Hoa – nhữngngười “ngoại quốc” đến làm ăn tại các

nước Đông Nam Á, trải qua một quátrình “tiếp biến văn hóa” bằng bản năngcủa những con “tắc kè hoa”, trở thànhcông dân địa phương, rồi trở thành các

“bố già” thống trị nền kinh tế quốc nội,

và thậm chí khuynh đảo nền chính trị củanước sở tại

Các phương tiện thông tin đại chúngthường coi các ông trùm này là nhữngngười có khả năng về kinh tế, tạo ra củacải và công ăn việc làm cho xã hội; haythường kể những câu chuyện mang tínhgiai thoại về tính cách hoặc tác phong

sinh hoạt của họ… Trong Những bố già

châu Á, Joe Studwell lại miêu tả họ như

những con người rất đời thường, nhưngcũng không thiếu những chuyện thuộc

loại “thâm cung bí sử” Nhìn chung, họ

là những con người có ý chí và nghị lựcphi thường, làm việc chăm chỉ và nghiêmtúc để “từ nghèo khổ trở nên giàu có”.Hiện nay, khi đã là những tỉ phú nhiều tỉ

đô la, có thế lực lớn trong gia đình, tronggiới kinh doanh và xã hội, nhưng lúc cầntằn tiện thì họ có thể tằn tiện không aibằng, và những khi họ ăn chơi thì cũngchẳng ai dám sánh…

Với ngòi bút tài tình và các dữ liệuphong phú thu thập được từ nhiều nguồnkhác nhau, đặc biệt là từ các cuộc phỏngvấn, trò chuyện mà các bố già ưu ái dànhcho tác giả, Joe Studwell đã vẽ nên chândung ba thế hệ bố già: thời thuộc địa,thời hậu Chiến tranh thế giới thứ hai và

các bố già thời nay Tác giả đặc biệtnhấn mạnh quá trình họ đã “nhập vai” đểtrở thành bố già như thế nào, luồng tiềnmặt chủ yếu mà họ nắm giữ đến từ đâu,cấu trúc doanh nghiệp của các bố giàđược tổ chức ra sao để họ có thể ăn “từgốc đến ngọn”, ngân hàng mà họ lập ranhằm phục vụ công chúng hay chỉ là

“những con lợn bỏ ống” của họ, thịtrường chứng khoán có phải là nơi họchiếm dụng vốn của các cổ đông thiểu sốhay không, họ đã cấu kết với bọn đầu sỏchính trị như thế nào để có được nhữngnhượng bộ và giấy phép độc quyền kinhdoanh của chính phủ, “mạng lưới tre”của bọn họ có thực sự hiệu quả như lờiđồn đại hay không…

và Giáo dục ở Trung Quốc” của Tạp

chí China Economic Review, thì Những

bố già châu Á còn là “một câu chuyện

buồn” Đó là câu chuyện về nguồn củacải dồi dào bị làm cho chệch hướng, vềcác cơ hội phát triển đã bị trì hoãn, về

sự nghèo đói không được giúp đợ̃

Trong cuốn sách này, Studwell đặt ranhững câu hỏi lớn, mang tính học thuậtrất cao: Tại sao Đông Nam Á, một khuvực với gần 500 triệu dân, nơi mà mứclương 500 đô la một tháng đã là “quátốt”, năm 1993 đã được Ngân hàng Thếgiới mệnh danh là “sự kỳ diệu Đông Á”,lại có sự phân phối của cải theo kiểu MỹLatinh, [5] đa số dân chúng sống trongcảnh nghèo khó và chỉ có một thiểu sốcực giàu mang tính hiện tượng? Tại saomột khu vực không có lấy một công ty

ngoài quốc doanh nào ở trong Danh sách

Fortune 500 mà lại có đến 13 cá nhân ở

trong số 50 người giàu nhất thế giới?Với những dẫn chứng rõ ràng và lậpluận sắc sảo, Studwell khẳng định: Trênthực tế, các bố già đã đóng góp rất ít vàoviệc tạo nên sự phồn vinh thực sự củakhu vực Đông Nam Á Rốt cục, họ chỉ lànhững “kẻ ăn bám”, những “động vật kýsinh” Họ giàu có là do họ đã ranh matạo dựng nên mối quan hệ làm ăn, chiachác với giới tinh hoa chính trị (vốn yếukém trong việc quản lý các doanh nghiệp

và đời sống chính trị), và duy trì nóthông qua các hình thức hối lộ khác nhau

để có được độc quyền tiếp cận cácnguồn lực - vốn có hạn và là tài sảnchung của toàn xã hội - như tài nguyên

thiên nhiên, nguyên liệu, đất đai, bếncảng, giấy phép độc quyền kinh doanh vàthành lập ngân hàng, nguồn vốn hỗ trợphát triển và khắc phục hậu quả của cáccuộc khủng hoảng Trên thực tế, sự tăngtrưởng GDP ở Đông Nam Á có liên quanmật thiết với tăng trưởng xuất khẩu hàngnăm Các bố già chẳng có vai trò gì quantrọng trong lĩnh vực sản xuất và kinhdoanh xuất khẩu này, vì đó là lĩnh vựcđòi hỏi cạnh tranh thực sự khốc liệt,không hề giống các ngành kinh doanh độcquyền – những ngành “làm chơi ăn thật” -

mà họ ưa thích Theo tác giả, “những nữcông nhân cần mẫn làm việc ngày đêmtrong các dây chuyền lắp ráp tại các nhàmáy gia công hàng xuất khẩu” và “các

doanh nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ ởđịa phương” mới thực sự là những ngườilàm cho Đông Nam Á trở nên thịnhvượng Còn các bố già, có thể họ chính

là thủ phạm gây ra Cuộc khủng hoảng

tài chính châu Á năm 1997 khiến cho

hàng tỉ người phải khốn đốn

*

Có thể nói, Joe Studwell viết

cuốn Những bố già châu Á trước hết vì

lợi ích của toàn thể dân chúng cần laoĐông Nam Á, và ông đã đạt được ước

mơ cao đẹp trong sự nghiệp trước táccủa mình

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sáchrất hay này với bạn đọc

Hà Nội, tháng 05-2010

[4] Dựa trên cuốn tiểu thuyết nổi tiếng nhan đề

Bố Già của nhà văn Mê-hi-cô Mario Puzo, ra đời năm 1972.

[5] Khủng hoảng kinh tế lập đi lập lại, tăng trưởng không bền vững, phân phối của cải và quyền lợi trong xã hội không công bằng, tệ nạn tham nhũng hoành hành đến mức người dân gọi các quan chức chính phủ của mình là “những

quan chức kẻ cướp”.

MỞ ĐẦU

FITZGERALD: “Anh biết không,

người giàu khác với anh và tôi.”

HEMINGWAY: “Đúng thế, vì họ có

nhiều tiền hơn mà.”

Trao đổi giữa ERNEST

(ASEAN), bao gồm Singapore,Malaysia, Thái Lan, Indonesia vàPhilippines, cộng thêm Hồng Kông Sáuthực thể này, những quốc gia đóng gópcho sự thịnh vượng chung của Đông Nam

Á, làm nên diện mạo kinh tế của một khuvực đã được Ngân hàng Thế giới mệnhdanh là “sự kỳ diệu của châu Á” vàonăm 1993

Năm 1996, một năm trước khi bắtđầu Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á,nền kinh tế của khu vực này được coi lànền kinh tế dẫn đầu Tạp chí Forbes,trong xếp hạng hàng năm của mình vềnhững người giàu nhất thế giới, đã ghitên 8 doanh nhân Đông Nam Á trong số

25 người giàu nhất thế giới, và 13 người

Đông Nam Á trong số 50 người giàu nhấtthế giới

Một khu vực nhỏ bé, lại không thể tựhào vì không có một công ty nào nằmtrong số 500 doanh nghiệp hàng đầu thếgiới,[A] nhưng lại chiếm gần một phần ba

trong số 25 người giàu nhất hành tinh.Đây là những người tiên phong của các

bố già châu Á, mỗi người có tài sản hơn

4 tỉ đô-la Mỹ, ví dụ như Lý Gia Thành,Robert Quách, Dhanin Chearavanont,Lâm Thiệu Lương, Trần Vũ và QuáchLệnh Minh Đằng sau họ là một đội hìnhnhững đại gia kém giàu hơn, nhưng cũng

có tài sản trị giá một vài tỉ đô-la

Trong một khu vực, nơi mức lương

500 đô-la một tháng đã là cao thì sự túngquẫn của nhiều người và sự giàu có củamột số ít người cho thấy khoảng cáchgiàu nghèo quá lớn trong xã hội Vậy tạisao những đại gia hay giấu giếm tài sản

ấy thống trị được các nền kinh tế của khuvực Đông Nam Á? Họ đã đóng góp gì

vào sự phát triển kinh tế của toàn khuvực? Và, có lẽ quan trọng nhất, tại sao

họ vẫn cực kỳ hùng mạnh khi Cơn khủnghoảng tài chính châu Á xảy ra trên cả bềrộng lẫn chiều sâu – một sự kiện tácđộng to lớn tới chính họ? Họ có phải làtâm điểm công kích của nhiều nhà phântích không? Điều đó không xảy ra Nhưchúng ta sẽ thấy, những đại gia này hìnhnhư chẳng bao giờ thay đổi, chỉ rất ítnhững thành viên yếu nhất của tầng lớpnày không chèo chống nổi gánh nặng nợnần của công ty họ nên mới bị cuốn vàocái rốn xoáy của cơn khủng hoảng Việctìm kiếm những câu trả lời cho các câuhỏi nêu trên là nhiệm vụ trung tâm củacuốn sách này

Trong quá trình tìm kiếm những câutrả lời, các chương tiếp theo sẽ sử dụngnhững đại gia này như một công cụ đểkhảo sát các vấn đề chính trị và kinh tếrộng lớn hơn Với tác giả, đây là một cáimẹo về cấu trúc để không phải đưa ramột lời xin lỗi nào Đây chỉ là sự tườngthuật lịch sử một cách trung thực, baogồm cả hai vùng lãnh thổ là những trungtâm xuất nhập khẩu (nếu không cần miêu

tả quá chính xác về chính trị thì việc xemxét Hồng Kông và Singapore là hữu íchnhất); và bốn quốc gia “hợp thức” làMalaysia, Thái Lan, Indonesia vàPhilippines đang bị chia cắt và kiệt sứcthật không đúng lúc Đây là một cáchtiếp cận hơi vòng vo nhưng có lẽ thân

thiện với bạn đọc hơn

MIỀN ĐẤT ĐÔNG NAM Á

Đối với lịch sử Đông Nam Á cậnđại, sử dụng cách tiếp cận từ-dưới-lên làkhá nguy hiểm (Sao lại có thể sử dụngthuật ngữ này để nói về những người nổitiếng?) Nguy hiểm ở chỗ bạn đọc có thểquá chú ý, đi sâu vào các tiểu tiết có tínhchất giai thoại về cuộc sống, đôi khi kỳquái và khác thường, của các đại gia mà

bỏ lỡ không chú ý đến những chi tiết củamột bức tranh kinh tế và chính trị to lớnhơn Để giảm thiểu rủi ro này, sẽ thật hữuích nếu tóm tắt các chủ đề chính của cuốnsách này một cách thẳng thắn

Đó là, trước hết và trên hết, nền kinh

tế Đông Nam Á là sản phẩm của mốiquan hệ giữa các thế lực kinh tế và quyềnlực chính trị đã được phát triển trongthời thuộc địa và được duy trì ở một sắcthái khác với những đặc điểm của thờihậu thuộc địa Trong mối quan hệ này,một nhóm tinh hoa chính trị ban chonhững thành viên của một nhóm tinh hoakinh tế những điều kiện độc quyền,thường trong các dịch vụ nội địa, chophép nhóm người này bòn rút nhữngnguồn tài sản khổng lồ, mà không có mộtyêu cầu nào đối với việc tạo ra nhữngnăng lực kỹ thuật, những công ty cóthương hiệu, và đạt được năng suất laođộng cao để điều khiển sự phát triển kinh

tế bền vững Trong suốt thời thuộc địa,

những sự sắp đặt này được giới hạn ởphạm vi lớn đối với những thành viêncủa nhóm tinh hoa thuộc địa, và ở phạm

vi nhỏ hơn với những nhóm người ngoàicuộc khác Trong thời hậu thuộc địa, nóthích hợp với những nhà lãnh đạo chínhtrị người bản xứ nhằm nuôi dư-ỡng tầnglớp phụ thuộc vào họ, điển hình là nhữngđại gia không phải người bản xứ – nhữngngười có thể lợi dụng các kẽ hở về kinh

tế để kiếm lợi và chia chác cho nhữngngười nắm quyền chính trị mà không gây

ra một mối đe dọa nào đối với quyền lựcchính trị đó Tầng lớp đại gia phục vụmục đích chính trị của riêng nó và sảnsinh ra các cá nhân giàu có khổng lồ,nhưng lại làm rất ít để thúc đẩy sự tăng

trưởng kinh tế chung Thay vào đó, sựtăng trưởng đến từ nỗ lực kết hợp củanhững doanh nhân nhỏ, nhiều người tậptrung trực tiếp và gián tiếp vào sản xuất

và có chính sách thuê mướn nhân côngngoài lực lượng lao động địa phương, và

họ là những nhà xuất khẩu đa quốc gia rấthiệu quả Hồng Kông và Singapore pháttriển phồn vinh với tư cách là hải cảng lànơi xử lý các vấn đề về tài chính và làtrung tâm tàng trữ nguồn vốn cấp chophần còn lại của khu vực Tất cả những

sự sắp đặt kinh tế này xuất hiện và đượcthực hiện tốt hết mức có thể, cho đến khi

có sự tấn công của cơn khủng hoảng tàichính tháng Bảy năm 1997 Ở thời điểm

đó, rõ ràng sự phát triển ở Đông Nam Á

có những sụt giảm mạnh Thể chế chínhtrị đã được thiết lập ở khu vực này cónguy cơ sụp đổ vô cùng lớn Hầu hết cácvấn đề tồn tại đã không được khắc phụctrong thập niên mà cơn khủng hoảng xảy

ra, và vẫn còn không rõ ràng là nhữngvấn đề đó có xảy ra hay không Nhữngnhóm tinh hoa kinh tế và chính trị tiếp tụcsống giàu sang, tin tưởng vào quyền caitrị của mình

Cuối cùng, cần phải nói về tiêu đềcủa cuốn sách này Trong việc phongtước hiệu cho các đại gia là “bố già”, tácgiả không có ý phán xét họ như nhữngngười có ảnh hưởng hoàn toàn xấu, cũngkhông ngụ ý rằng họ tham gia vào việcđiều hành các băng nhóm tội phạm có tổ

chức Nhưng hiển nhiên là, một số bố giàchâu Á có dính dáng đến việc buôn lậucác mặt hàng cứng và mềm [B], và các phi

vụ buôn người, ma túy và vũ khí ít xảy rahơn Một số đại gia cũng có quan hệ rấtmật thiết với trò cờ bạc Những hoạtđộng này thường xuyên kéo theo sự tiếpxúc với thế giới tội phạm châu Á – hộiTam Hoàng của Trung Quốc, hội Người

tiền sử preman của Indonesia, v.v Và

đây là một thực tế của đời sống mànhững đại gia thường dính líu tới Nhưngkhông có nghĩa họ là những ông chủ củacác tổ chức mafia Dĩ nhiên là, đa số cácbăng nhóm tội phạm có tổ chức ở châu Áđều sống hai mặt, toàn bộ đều có mốiliên hệ với những đại gia này Cũng phải

nhớ rằng, những chính khách châu Á –những nhà thực dân Anh và Nhật, TrungQuốc, Indonesia – đều có một lịch sử lâudài hợp tác với các băng nhóm tội phạm

có tổ chức khi họ cần đến chúng Vềphương diện này, họ không khác mấy vớinhững doanh nhân địa phương, vì có thể

là họ thích như vậy [C]

Việc sử dụng thuật ngữ “bố già”trong cuốn sách này nhằm phản ánhnhững truyền thống của thói gia trưởng,quyền lực thuộc về đàn ông, thái độ xalánh và thuật huyền bí hoàn toàn là mộtphần không thể thiếu được của những câuchuyện về các đại gia châu Á Tiêu đềcủa cuốn sách cũng hơi mang tính chấtgiễu cợt một chút Đúng như Mario Puzo,

tác giả cuốn Bố già, luôn nói ông đã dựa

trên sự tưởng tượng tinh tế – “một điềuhoang đường được lãng mạn hóa” nhưông đã gọi Như vậy, cũng do ganh đuavới tác phẩm này mà một câu chuyệnthần thoại khác đã ra đời và lớn lên xungquanh những đại gia Đông Nam Á, làmcho họ xuất hiện có vẻ huyền bí cũng nhưkhông thể đụng tới Truyền thuyết châu Áchứa đựng những điều hoang đường nhonhỏ về chủng tộc, văn hóa, di truyền học,nghề thầu khoán, nhưng thực ra, toàn lànhững điều căn bản của sự tiến triển kinh

tế trong khu vực từ khi chế độ thực dân

chấm dứt Với ý nghĩa này, Những bố

già châu Á là sự đảo ngược tác phẩm

của Mario Puzo – chúng ta đã có sẵn một

câu chuyện hoang đường; công việc củatác giả chỉ là chế biến nó

NHỮNG GÌ KHÔNG THUỘC VỀ

ĐÔNG NAM Á

Trong những nỗ lực bóc đi một vàilớp của một quan điểm được thừa nhậnnhưng không có căn cứ xung quanh lịch

sử Đông Nam Á, con đường thuật lạinhững gì xảy ra tiếp theo cắt qua một địahình khá chông gai và nguy hiểm Đó làbối cảnh của chủng tộc, dân tộc và vănhóa ở một trong những vùng chứa nhiềukhác biệt nhất trên thế giới Lịch sử hiệnđại của Đông Nam Á là lịch sử gắn liềnvới các cuộc di cư – của người châu Âu

và người Mỹ (những nhà thực dân đi cai

trị, và những người khác), người TrungHoa, Ấn Độ, Srilanka, người Do Tháiphiêu bạt, người Armenia, và nhiều dântộc khác – vào trong những xã hội trước

đó là tiền công nghiệp, nửa phong kiến;hơn nữa, những cư dân chủ nhà đã có sựpha trộn rất lớn về mặt dân tộc và tôngiáo – chứ không đề cập đến sự ly tántheo phương nằm ngang do những phânbiệt về giai cấp và các quyền cơ bản(thường hoàn toàn dễ hiểu đối với ngườichâu Âu) tạo ra một môi trường với ítnhiều sự kích động về xung đột sắc tộc

và xã hội như ở châu Âu hoặc châu Phi.Tác giả xin được thứ lỗi vì tất cả nhữngđiều phiền phức không tính trước có thểxảy ra trong quá trình này

Ở cấp độ kinh tế, những giải thích về

sự phát triển dựa trên chủng tộc từ lâu đãhình thành nền tảng cho sự phân tíchĐông Nam Á Mỗi đứa trẻ đang đi học ởchâu Á đều biết rằng ở thế kỷ XIX vàđầu thế kỷ XX, nhiều nhà thực dân dùngnhững nguồn lực khoa học, thể chế vàđạo đức vượt trội của mình để áp đặt lênnhững người châu Á hèn kém, hòng đưa

họ đến với văn minh Hấp dẫn hơn là,trong kỷ nguyên sau độc lập, sự giảithích về chủng tộc tiếp tục thống trị cáccuộc thảo luận về sự bùng nổ kinh tếkhởi đầu bởi người da trắng Lý do chính

là tính ưu việt hơn về thương mại củanhóm người chuyển cư lớn nhất trong khuvực – người Trung Quốc Điều này

khuyến khích việc đọc câu chuyện vềphát triển dựa trên văn hóa và chủng tộccủa 50 năm đã qua với nhiều sắc tháihơn, nhưng ít nhầm lẫn hơn Một sốngười coi người Trung Quốc như những

cá nhân đặc biệt chói sáng, những ngườikhác nhìn họ như những loài ký sinh đặcbiệt; còn những người khác nữa lại tranhluận rằng họ đã được định hình trước vềvăn hóa theo những cách thức khác(những doanh nghiệp gia đình tuyệt vời,

có thể vận hành toàn cầu, có bảo đảm đểduy trì cán cân thương mại ) Cuốn sáchnày tiếp cận vấn đề với từng thành kiếnrập khuôn này

Tuy nhiên, không khó để nhận thấycách thức dùng dữ liệu thô để giới thiệu

những khái niệm về chủ nghĩa ngoại lệcủa người Trung Quốc Cổ phần vốn đãniêm yết của người gốc Hoa trên thịtrường chứng khoán Đông Nam Á đượcước tính chiếm 50–80%, tùy thuộc vàonước đang xem xét; trong khi họ chỉchiếm 2% dân số ở Philippines, 4% ởIndonesia, 10% ở Thái Lan, 29% ởMalaysia và 77% ở Singapore Xem xétvấn đề này từ góc độ khác, vào thập niên

1990, những nhà nghiên cứu ước tínhrằng “người Trung Quốc” có dính líu đếnviệc kiểm soát 45% các công ty lớn ởPhilippines, 18 trong số 20 công ty lớnnhất ở Indonesia, 9 trong số 10 doanhnghiệp lớn nhất ở Thái Lan, và 24 trong

số 60 công ty hàng đầu ở Malaysia Hầu

hết các bố già châu Á đều là người gốcHoa Những năm bùng nổ của thập niên

1990 là một khoảng cách lớn nhất đốivới những lý thuyết gia về chủng tộc, vàđặt ra phía tr-ước một vũng lầy đối vớicác cuốn sách viết về năng lực kinh tếcủa người Trung Quốc ở hải ngoại dựatrên cơ sở văn hóa Trong số những cuốnsách đáng nhớ và có ảnh hưởng lớn, có

các cuốn “Tinh thần của chủ nghĩa tư

bản Trung Hoa” của S Gordon Redding

(1990), “Những vị chúa tể của vương

quốc”, và “Những bộ tộc: Chủng tộc, tôn giáo và dân tộc quyết định thành công trong nền kinh tế toàn cầu mới như thế nào” của Joel Kotkin (1992).

Cuốn sau cùng bao gồm cả người Trung

Quốc ở hải ngoại giữa một số “những bộlạc toàn cầu” được dự đoán là sẽ thànhcông về thương mại Thuật ngữ “mạnglưới tre” đã trở thành một từ có tính thờithượng để mô tả mối liên kết ngầm giữanhững người gốc Hoa khắp khu vực vàgiải thích về động lực kinh tế của họ.Nhìn chung, các phương tiện truyền thông– nghiêm túc và giật gân – đã tham giavào sự phân tích văn hóa này theo mộtcách thức to lớn mang màu sắc bí ẩn, vàsắc thái hội Tam hoàng của nó làm chocâu chuyện thêm độc đáo Đồng thời,giới hàn lâm cũng sản sinh ra một nhómnhỏ nhưng kiên định gồm những nhà kinh

tế học hoài nghi về chủ nghĩa ngoại lệcủa người Trung Quốc, dẫn đầu là những

học giả Nhật Bản, nhưng đội ngũ của họlớn rộng dần trong cuộc chạy lấy đà tớicuộc khủng hoảng tài chính và hậu quảcủa nó.

Tác giả muốn thẳng thắn tranh luận

về thuyết định mệnh văn hóa Kinhnghiệm sống một thập niên ở TrungQuốc, cộng với một thời gian dài nghiêncứu để viết cuốn sách này đã sản sinh balời phản biện cơ bản về sự giải thích lấyvăn hóa làm trung tâm đối với đóng gópkinh tế của người gốc Hoa ở Đông Nam

Á Trước hết là những quan niệm về mộtmệnh lệnh văn hóa đã phớt lờ đi bốicảnh lịch sử Hầu hết sự di trú đến ĐôngNam Á xảy ra trong thời thuộc địa, khinhững nhóm khác nhau được những chính

phủ thuộc địa hỗ trợ và dẫn đường – vớinăng lực tổ chức “ưu việt” của họ –hướng tới những hoạt động khác nhau.

Đế quốc Anh đã tuyển mộ những người

Ấn Độ và Sri Lanka có học cho những vịtrí trong chính quyền và chuyên môn Vìthế, một nhà quan sát bên ngoài các tòa

án tối cao ở Singapore hoặc KualaLumpur ngày nay sẽ lưu ý rằng, quánhiều luật sư và quan tòa có gốc gác từtiểu lục địa này Không phải những người

Ấn Độ được biến đổi về mặt di truyền đểlàm luật sư, mà đó là di sản cai trị thuộcđịa của Anh quốc Khi người TrungQuốc đến Đông Nam Á, họ thường bị côlập khỏi các dịch vụ chính quyền vànhiều ngành nghề khác, và thường không