Đề tài thực trạng và giải pháp phát triển du lịch tâm linh núi bà đen nóc nhà đông nam bộ

Núi Bà Đen được xem là “Nóc nhà của Đông Nam Bộ”, nằm trong quần thể di tích văn hóa lịch sử nổi tiếng phong cảnh non nước hữu tình và những huyền thoại tại Tây Ninh.. Với những lợi thế

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING

KHOA DU LỊCH

-Đề tài:

Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch tâm linh

Núi Bà Đen - Nóc nhà Đông Nam Bộ

Tp Hồ Chí Minh, tháng 9 năm 2021

Giảng viên giảng

Họ và tên sinh viên Mã số sinh viên

1.

2.

3.

Lớp:

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN

DU LỊCH TÂM LINH NÚI BÀ ĐEN - NÓC NHÀ

ĐÔNG NAM BỘ

Tóm tắt:

Từ khóa: thực trạng, giải pháp, du lịch tâm linh, Núi Bà Đen, tỉnh Tây Ninh.

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Tâm linh chính là một biểu hiện trong đời sống con người, đã gắn liền với chúng ta

từ bao đời nay Không nên cho rằng tâm linh chính là “mê tính dị đoan” bởi vì tâm linh chính là một nét đẹp của văn hóa nước ta từ thời xa xưa, tuy nhiên cũng không nên “thần thánh hóa” nó Du lịch tâm linh từ lâu đã dược mọi người biết đến, hưởng ứng, nói đơn giản thì nó là một loại hình thức du lịch tìm hiểu về truyền thống và văn hóa lịch sử của dân tộc ta, nó mang lại cảm xúc và trải nghiệm thiêng liêng về tinh thần của con người khi

đi du lịch Du lịch văn hóa tâm linh trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói riêng đã và đang trở thành xu hướng, ngày càng phổ biến Tuy vậy, nhận thức về du lịch tâm linh vẫn chưa đầy đủ và thống nhất

Những năm qua, du lịch Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ, trong đó có đóng góp to lớn và bền vững của du lịch tâm linh Những lợi ích mà du lịch tâm linh mang lại không chỉ về mặt kinh tế mà còn là những giá trị tinh thần trong đời sống xã hội Việt Nam có nhiều tiềm năng và thế mạnh để phát triển du lịch tâm linh, thể hiện ở bề dày văn hóa gắn với truyền thống, tôn giáo, tín ngưỡng Du lịch tâm linh có những biểu hiện vô cùng phong phú, đa dạng trong đời sống của người Việt Phổ biến nhất là phong tục thờ cúng tổ

tiên, ông bà, cha mẹ, người thân trong mỗi gia đình với quan niệm: “Con người có tổ có

tông – Như cây có cội, như sông có nguồn” Ở phạm vi cộng đồng là tục thờ cúng thành

hoàng, các vị thần, các vị tổ sư, các vị anh hùng đã có công với nước, các danh nhân văn hóa, Do ảnh hưởng của các tôn giáo cùng phong tục thờ cúng những người có công với dân làng, với đất nước nên người Việt tổ chức xây đền chùa, miếu mạo, nhà thờ, giáo

đường, và thực hành các nghi lễ cầu cúng với nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa vùng miền, dân tộc

Nhắc đến du lịch tâm linh, chúng ta không thể bỏ qua một địa điểm hết sức độc đáo – Núi Bà Đen Thuộc xã Thạnh Tân, nằm cách trung tâm thành phố Tây Ninh 11 km, quần thể di tích núi Bà Ðen trải rộng trên diện tích hơn 24 km2, gồm ba ngọn núi tạo thành, đó là Núi Bà, núi Phụng và núi Heo, trong đó núi Bà cao nhất với độ cao 986 m so với mặt biển Khu vực núi có suối chảy róc rách từ trên đỉnh núi xuống chân núi và hàng trăm hang, động, chùa chiền, đền miếu Các hang động trong khu vực núi Bà Ðen qua hàng trăm năm đã được xây dựng, cải biến thành những nơi linh thiêng thờ thần, thờ Phật như: Hang Gió, chùa Hang, động Thanh Long, động Ông Hổ, Ông Tà, Ba Cô, Thiên Thai Ngoài ra, trong quần thể núi Bà Đen còn có khu vực suối Vàng hay còn gọi là Ma Thiên Lãnh nằm phía Tây núi Phụng với hồ Chằm, đền thờ Ông Lớn Trà Vong và sân Quần Ngựa tạo thành khu di tích mang đậm nét tâm linh

Núi Bà Đen được xem là “Nóc nhà của Đông Nam Bộ”, nằm trong quần thể di tích

văn hóa lịch sử nổi tiếng phong cảnh non nước hữu tình và những huyền thoại tại Tây Ninh Điển hình là truyền thuyết về một người con gái nhan sắc mặn mà, có nước da bánh mật tên là Lý Thị Thiên Hương Người yêu cô là Lê Sỹ Triệt, quê ở Quang Hóa (tức huyện Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh ngày nay), có tài cao, chí lớn, nên đã lên đường phò Nguyễn Huệ giữ nước Vào dịp Tết Đoan Ngọ, cô lên núi Một lễ Phật, cầu cho đất nước thái bình để người yêu sớm trở về thì bị bọn quan quân Tuần Phủ vây bắt, hãm hại Cô đã gieo mình xuống núi tuẫn tiết để giữ tấm lòng chung thủy với người mình yêu Đêm hôm

ấy, cô đã về báo mộng cho nhà sư trụ trì ngôi chùa trên núi để đưa thi thể cô về an táng Sau khi chết, cô rất hiển linh, luôn phù hộ độ trì cho thiện tín mười phương nên được nhân dân quanh vùng lập điện thờ trên núi Khi Nguyễn Ánh lên ngôi vua, lấy hiệu là Gia Long, tưởng nhớ đến chuyện lúc lên núi được Bà mách bảo nơi ẩn náu và thoát nạn nên

đã sắc phong cho Bà là Linh Sơn Thánh Mẫu và tạc tượng Bà bằng đồng đen để nhân dân chiêm bái, phụng thờ Từ đó, núi Một có tên gọi là núi Bà Đen

Nổi bật nơi đây là chùa Bà Đen (Linh Sơn Tiên Thạch tự) hay còn gọi là chùa Thượng và Điện Bà, nơi đặt bức tượng Bà Đen bằng đồng Chùa Bà Đen được trùng tu và

khởi dựng lại vào năm 1997 Đặc biệt, chùa còn giữ hai cột đá xanh được tạc thời Tổ Tâm Hòa (1919) ở tiền đường, mỗi cột cao 4,5m, đường kính 0,45m, chạm hình rồng uốn lượn rất đẹp

Hàng năm, cứ mỗi dịp xuân về, nhất là ngày Rằm tháng Giêng, du khách trong và ngoài tỉnh lại tụ hội về khu vực núi Bà Đen để hành hương, lễ bái và tham quan du lịch

Có hai lễ hội được nhiều người biết đến, đó là Hội Xuân núi Bà (chính hội diễn ra từ đêm

18 - ngày 19 tháng giêng âm lịch hàng năm), Lễ vía Bà (tổ chức từ mùng 4 - 6 tháng 5 âm lịch) Lễ hội núi Bà Đen không chỉ là sự tự do tín ngưỡng, tôn giáo, mà còn là sinh hoạt văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời cũng là nơi vui chơi, cắm trại, sinh hoạt truyền thống của thế hệ trẻ

Ngày 21/01/1989, núi Bà Đen đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử và danh thắng cấp quốc gia

Với những lợi thế từ phong cảnh hữu tình, không gian văn hóa lịch sử với những huyền thoại, trong những năm qua, ngành du lịch đã khai thác được những thế mạnh này

ở bà núi Đà Đen Tây Ninh và đã đưa nơi này trở thành một “địa chỉ tâm linh” trong những chuyến du xuân cầu bình an đầu năm của du khách Tuy nhiên hiện nay, thế mạnh này chưa được khai thác đúng mức, khách du lịch chủ yếu là khách nội địa, khách nước ngoài hầu như rất ít và loại hình này chưa thực sự phát huy hết thế mạnh trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay Nhưng có thể thấy đây là một địa điểm thu hút khách du lịch ưa những thích loại hình du lịch văn hóa – tâm linh kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và thể thao, đặc biệt là sau đại dịch Covid-19

II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI NÚI BÀ ĐEN (TỈNH TÂY NINH):

Đã từ lâu, loại hình du lịch văn hóa tâm linh đã trở thành sản phẩm du lịch chủ đạo của tỉnh Tây Ninh Không những thế, đây còn là động lực không thể thiếu, làm thúc đẩy ngành du lịch ngày càng phát triển Nổi bật hơn hết, khu du lịch núi Bà Đen được xác nhận là nơi hội tụ đầy đủ nhữmg yếu tố để phát triển thành một trung tâm du lịch văn hóa

– lịch sử và du lịch văn hóa tâm linh của miền Đông Nam Bộ nói riêng cũng như của cả nước nói chung Du khách đến với núi Bà Đen không chỉ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp hùng vĩ của núi đồi mà còn được hướng tâm mình về với cội nguồn, tổ tiên; về với những người có công với dân, với nước Do đó, du lịch văn hóa tâm linh phải gắn liền với những công trình văn hóa – lịch sử, những lễ hội, những tín ngưỡng trong dân gian hướng đến đời sống tâm linh lành mạnh và còn là chỗ dựa tinh thần sau những biến cố trong cuộc sống của nhân dân Những hoạt động tâm linh thường xuyên xảy ra ở núi Bà Đen là những lễ hội, đặc biệt là tín ngưỡng dân gian

Như thường lệ, các hoạt động tâm linh ở nơi đây thể hiện qua đức tin của người dân

về sự linh thiêng của Bà cũng như qua các hoạt động lễ hội diễn ra hàng năm, trong đó Hội Xuân núi Bà (tháng Giêng hàng năm) và Lễ vía Bà (từ mùng 4 đến mùng 6 tháng Năm âm lịch) diễn ra rất trang trọng và uy nghiêm Người dân nơi đây tổ chức các lễ hội không chỉ nhằm mục đích hấp dẫn khách du lịch trong và ngoài nước đến vùng đất Tây Ninh thoả sức cảnh đẹp núi đồi, mà còn là sự kiện thuần túy về tín ngưỡng thờ cúng những người có công với dân làng, với Tổ quốc Khác với Lễ vía Bà Chúa Xứ, Lễ vía Bà Đen được thể hiện đơn giản hơn Thường được diễn ra nhiều ngày, nhưng chỉ tập trung vào ba ngày: mùng 4, 5, 6 tháng Năm âm lịch Nghi thức lễ quan trọng nhất trong những ngày này là Lễ tắm Bà (Lễ Mộc Dục) Trong Lễ Mộc Dục, mâm lễ với đầy đủ các loại đồ cúng được trưng bày ngoài sân điện bởi những bàn tay khéo léo của các du khách hàng hương Lễ tắm Bà kết thúc cũng là thời gian mà người dự lễ bắt tiến vào Điện viếng Bà, tiếng cầu xin vang dội hòa lẫn với âm thanh phát ra từ việc mọi xin xăm, xin keo diễn ra liên hồi Phía bên ngoài trước sân chùa Linh Sơn diễn ra nhiều hoạt động, trong đó có sân khấu hát tuồng được xem là phần hội góp phần tạo cho ngày vía Bà thêm phần hào hứng Cùng với Lễ vía Bà, Hội Xuân núi Bà và Lễ hội Động Kim Quang cũng là dịp thu hút du khách về với miền đất tâm linh ẩn chứa với biết bao huyền thoại Đây không chỉ được được xem là đặc sản du lịch không chỉ của Tây Ninh mà còn của cả vùng Đông Nam Bộ

1 Khả năng thu hút khách du lịch của núi Bà Đen - Tây Ninh qua cơ

sở hạ tầng du lịch:

Ý thức được tầm quan trọng của lễ hội cũng như khả năng khai thác lễ hội phục vụ phát triển du lịch, Tây Ninh đã không ngừng đầu tư cơ sở hạ tầng cho vùng núi Bà Đen

Từ năm 1983, con đường từ thị xã Tây Ninh đến núi dài 11 km đã được trải nhựa, hệ thống lưới điện quốc gia đã được truyền đến núi Cơ sở hạ tầng tại khu di tích được xây dựng tương đối hoàn chỉnh với các tuyến đường giao thông được kết nối với các địa phương xung quanh, nhiều công trình được xây dựng khang trang, hệ thống thông tin liên lạc khá hiện đại Tây Ninh cũng là nơi đầu tiên của nước này xây dựng hệ thống cáp treo

du lịch Hệ thống cáp treo từ chân núi lên chùa được xây dựng từ năm 1998, hệ thống máng trượt cũng được đưa vào sử dụng Đến năm 2013, Tây Ninh đã đưa vào sử dụng hệ thống cáp treo mới theo công nghệ châu Âu, tổng chiều dài 1.100 m, 37 toa, 1.800 người/giờ, với tổng kinh phí là 208 tỷ đồng Hệ thống cáp treo mới này chạy song song với hệ thống cáp treo cũ và hệ thống máng trượt nhằm khắc phục tình trạng du khách phải chờ đợi nhiều giờ trong các dịp lễ hội mùa xuân hay lễ hội vía bà Với việc đầu tư các công trình mới, hàng năm tỉnh đều dành kinh phí để tu bổ, bảo dưỡng các công trình, dự

án Nhờ sự đầu tư “mạnh tay” này nên lượng khách du lịch viếng thăm ngày càng tăng trong những năm gần đây

Ngày 18/1/2020, Tập đoàn Sun Group đã chính thức đưa vào vận hành hệ thống tuyến cáp treo Núi Bà Đen tại Khu du lịch Quốc gia Núi Bà Đen, sau 1 năm rưỡi thi công xây dựng Hệ thống cáp treo Sun World Ba Den Mountain có 2 tuyến, rút ngắn thời gian

di chuyển từ 4 giờ xuống còn 8 phút để lên đỉnh núi Bà Đen, Tây Ninh Ga Bà Đen thuộc

hệ thống cáp treo cũng đã được Tổ chức Kỷ lục Guinness công nhận là "NHÀ GA CÁP TREO LỚN NHẤT THẾ GIỚI", với diện tích lên đến 10.959 m2

Hình 1 Bảng giá vé cáp treo niêm yết tại khu du lịch núi Bà Đen

năm 2020

(Nguồn: badenmountain.sunworld.vn)

Với hành trình chỉ 8 phút, Yunshan Cableway rút ngắn thời gian di chuyển để du khách lên đến đỉnh núi Bashan và thỏa mãn mong muốn được đặt chân lên "Nóc nhà phương Nam" của du khách mọi lứa tuổi

Tuyến cáp treo mới cũng sẽ biến hành trình chinh phục núi Bashan trở thành một trải nghiệm ấn tượng Du khách có thể đi cáp treo băng qua nhóm núi Bashan và phong cảnh núi non hùng vĩ của thung lũng Ma Tianlan và tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp hoang sơ cùng với rất nhiều các hoạt động khác nhau ở đây Một số trải nghiệm khó quên khác trong chuyến hành trình, như chạm tay vào cột mốc 986 m khi xuống tàu, ngắm biển mây, núi non, hồ Dầu Tiếng, cánh đồng biến thành sơn nguyên phì nhiêu, và Tòa thánh Tây Ninh hùng vĩ

2 Lượng khách du lịch viếng thăm núi Bà Đen:

Ngày nay, hoạt động du lịch tâm linh rất phổ biến, không chỉ ở Việt Nam mà còn trên khắp thế giới Đất nước Việt Nam với bề dày lịch sử nghìn năm, có nhiều tiềm năng

và thế mạnh để phát triển du lịch tâm linh, thể hiện ở sự phong phú về văn hóa gắn với truyền thống, tôn giáo, tín ngưỡng và nhu cầu du lịch tâm linh cũng trở nên rất phổ biến

Nhu cầu tâm linh của con người Việt Nam ngày càng tăng cao khi lượng khách du lịch tâm linh ngày càng tăng, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu khách du lịch, nhất là khách nội địa Do đó, có thể thấy rằng du lịch tâm linh ngày càng giữ vị trí quan trọng trong đời sống xã hội tinh thần lẫn trong chiến lược phát triển tiềm năng du lịch của quốc gia

Theo số liệu thống kê được từ năm 2018 – 2019 thì lượng khách du lịch tâm linh đến Tây Ninh rất nhiều, mang lại nguồn thu lớn từ hoạt động du lịch của Tây Ninh với hơn một trăm nghìn lượt khách mỗi năm Cuối năm 2019, ảnh hưởng của đợt dịch Covid khiến hoạt động du lịch của Tây Ninh nói riêng và cả nước nói chung bị ảnh hưởng khá nhiều, bị đình trệ trong một thời gian dài Mặc dù vậy, nhưng sau mỗi thời kỳ giãn cách thì du lịch Tây Ninh vẫn có bước phát triển:

Đại diện khu du lịch Sun World BaDen Moutain - ông Nguyễn Huy Cường cho biết

rằng: “Mặc dù gặp khó khăn do bão Covid-19 nhưng trong hai tháng đầu quý IV/2020,

lượng khách đến núi Bà Đen bằng cáp treo đã đạt hơn 136.000 lượt khách, gia tăng 98%

so với cùng kỳ năm trước Bước vào giai đoạn năm 2019, con số này tiếp tục tăng mạnh trong những ngày trước và trong Tết Nguyên đán, lượng khách đến núi Bà Đen tăng mạnh, với mức tăng khoảng 30% so với Tết Nguyên đán 2019 Đặc biệt là trong 4 ngày Tết đã có hơn 500.000 lượt khách đổ về núi Bà Trong đó, từ mùng 1 đến mùng 2 Tết đón 204.840 lượt khách du lịch, tăng 23,12% so với cùng kỳ Riêng ngày mùng 4 tết có khoảng 130.000 lượt khách hành hương, thăm quan du lịch”.

Ông Nguyễn Thành Tiễn - Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Tây Ninh cho

hay: “Trải qua hai đợt cách ly do ảnh hưởng từ Covid-19, nhưng lượng khách du lịch đến

với địa phương này trong năm 2020 ước tính vẫn đạt mức 4,7 triệu lượt (bao gồm cả khách tham quan và khách lưu trú), đạt 87% so cùng kỳ năm 2019”.

Trong đó, tín hiệu tích cực còn được thể hiện ở 2,2 triệu lượt khách tới tham quan các khu, điểm du lịch nổi tiếng như: Núi Bà Đen, Tòa Thánh, Riêng khách đến tham quan khu du lịch Núi Bà Đen chiếm 98% Dự đoán đến năm 2025, khu du lịch quốc gia Núi Bà Đen sẽ thu hút khoảng 5 triệu lượt khách/năm và tiếp tục tăng trưởng lên mốc 8 triệu lượt vào năm 2035

Tuy nhiên, hiện nay do đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, lượng khách du lịch

đã giảm dần từ 20% đến 70% Điều này đã trở thành thách thức không nhỏ đối với sự phát triển của ngành du lịch cả nước, trong đó có Tây Ninh Trước những khó khăn, thách thức của dịch COVID-19, Tây Ninh đã đồng hành cùng các doanh nghiệp, khi đưa ra nhiều chính sách kích cầu du lịch phù hợp, nhằm đảm bảo an toàn dịch bệnh, thúc đẩy ngành du lịch phục hồi sau đại dịch

3 Doanh thu đạt được tại núi Bà Đen - Tây Ninh:

Để phát triển ngành du lịch trong những năm tiếp theo, núi Bà Đen đang xây dựng sản phẩm du lịch mới cho các cụm du lịch, tăng số lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch tại khu, điểm du lịch trọng điểm để làm điểm nhấn thu hút khách du lịch Núi Bà Đen cũng chú trọng xây dựng thương hiệu sản phẩm du lịch Tây Ninh gắn liền với tài nguyên du lịch sinh thái và di tích lịch sử, tâm linh, mang đậm bản sắc văn hoá dân tộc

Năm 2019

Khách tham quan các khu,

Tổng doanh thu từ hoạt

(Nguồn: vietnamtourism.gov.vn)

Theo thông tin từ bảng trên, 6 tháng đầu năm 2019 ngành du lịch Tây Ninh đã có bước phát triển, số lượng du khách đến với Tây Ninh ngày càng tăng góp phần tăng doanh thu từ hoạt động du lịch ở Tây Ninh

Không dừng lại ở đó năm 2020, dù ảnh hưởng của dịch Covid-19 tuy nhiên lượng khách du lịch đến với địa phương này vẫn đạt mức 4,7 triệu lượt Trong đó, 2,1 triệu lượt khách tới tham quan khu du lịch núi Bà Đen

Mặc dù du lịch văn hóa tâm linh Tây Ninh đã phát triển khá mạnh nhưng du lịch văn hóa tâm linh tại núi Bà Đen vẫn còn đứng trước nhiều thách thức, khó khăn Sản phẩm du lịch còn khá đơn điệu, thiếu những điểm vui chơi giải trí đi kèm nên khả năng lưu trú và chi tiêu của du khách còn khá thấp Không những thế, việc xây mới, trùng tu các di tích lịch sử để phát triển du lịch văn hóa tâm linh đang nhận được những luồng dư luận trái chiều Nhiều người cho rằng, việc đầu tư, xây mới khiến các di tích mất đi vẻ cổ kính, hoang sơ trước đó Ngoài ra, hoạt động Hội xuân núi Bà những năm gần đây đang trong tình trạng quá tải bởi lượng du khách đến rất đông, mọi người chen lấn ở cửa vào cáp treo, vứt rác bừa bãi, lừa đảo, chặt chém giá các loại hình dịch vụ,… gây ra ô nhiễm môi trường, cảnh quan thiên nhiên Vì vậy, cần phải có những biện pháp chấn chỉnh kịp thời cũng như những chính sách lâu dài nhằm đảm bảo yêu cầu phát triển bền vững loại hình

du lịch văn hóa tâm linh ở Tây Ninh

III GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TÂM LINH TẠI NÚI BÀ ĐEN (TỈNH TÂY NINH):

1 Đẩy mạnh thu hút khách quốc tế:

Đã từ lâu, lễ hội truyền thống dừng như trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu đối với người dân Việt Nam Chính những giá trị văn hoá tồn tại bên trong lễ hội là yếu tố thu hút ngày càng đông khách hành hương, khách du lịch, trong đó có cả khách du lịch quốc tế

Lễ hội núi Bà Đen cần được quảng bá sâu rộng, đưa những giá trị tâm linh, tín ngưỡng của người dân địa phương đến với bạn bè quốc tế Đặc biệt là các thị trường như Lào, Campuchia vì khoảng cách gần gũi và có những nét tương đồng với người dân địa phương, dễ dàng nắm bắt được cái hồn của lễ hội