BÀI 17 BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊNCỦA NHÀ TRẦN (THẾ KỈ XIII) 1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông Cổ (1258) a Âm mưu của Mông Cổ xâm lược Đại Việt để làm[.]
Trang 1BÀI 17: BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG
– NGUYÊNCỦA NHÀ TRẦN (THẾ KỈ XIII)
1 Cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)
a Âm mưu của Mông Cổ: xâm lược Đại Việt để làm bàn đạp tiêu diệt Nam Tống
b Chuẩn bị của nhà Trần:
+ Cử Trần Quốc Tuấn làm chỉ huy, đem quân phòng ngự biên giới
+ Ban lệnh cả nước sắm sửa vũ khí
+ Tống giam sứ giả Mông Cổ
c Diễn biến:
- Tháng 1/1258, Ngột Lương Hợp Thai dẫn 3 vạn quân Mông Cổ tiến đánh vào Bình
Lệ Nguyên
- Vua Trần Thái Tông trực tiếp chỉ huy chiến đấu, và chủ động rút lui
- Ngày 21/1/1258, nhà Trần cho quân rút lui khỏi kinh thành Thăng Long để bảo toàn lực lượng, thực hiện chủ trương “ vườn không nhà trống”
- Quân Tống kéo vào thành Thăng Long trống vắng không một bóng người và lương thực
Trang 2- Ngày 29/1/1258, nhà Trần mở cuộc phản công lớn ở Đông Bộ Đầu, quân Mông Cổ thua to phải tháo chạy khỏi thành Thăng Long
- Trên đường rút chạy, quân Tống bị quân đội nhà Trần truy kích
d Kết quả: chưa đầy một tháng cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
2 Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
a Âm mưu xâm lược Cham-pa và Đại Việt của nhà Nguyên
- Năm 1279, Mông Cổ tiêu diệt Nam Tống thống Trị hoàn toàn Trung Quốc
- Nhà Nguyên âm mưu xâm lược Cham-pa và Đại Việt làm cầu nối thôn tính các nước phía Nam Trung Quốc
- Quân Tống đánh Cham-pa làm bàn đạp tấn công phía Nam Đại Việt, phối hợp với cánh quân từ Trung Quốc đánh vào phía Bắc nhưng thất bại
=> Kế hoạch dùng Cham-pa làm bàn đạp tấn công Đại Việt của nhà Nguyên bước đầu phá sản
- Năm 1283, Hốt Tất Liệt quyết định tấn công Đại Việt
b Nhà Trần chuẩn bị kháng chiến
- Vua Trần triệu tập hội nghị Bình Than bàn kế đánh giặc
- Trần Quốc Tuấn được cử làm Quốc công tiết chế, chỉ huy cuộc kháng chiến
- Tổ chức cuộc tập trận và duyệt binh, quân lính thích chữ “ Sát thát” lên cánh tay
c Diễn biến:
- Tháng 1/1285, quân Nguyên do Thoát Hoan chỉ huy tiến vào xâm lược Đại Việt Toa Đô dẫn 10 vạn quân từ Cham-pa ra Thanh Hóa
- Đầu tháng 2/1285, quân ta rút về Vạn Kiếp, sau đó rút về Thăng Long và Thiên Trường (Nam Định) để củng cố lực lượng
- Tháng 3, 4/1285, nhân dân thực hiện chính sách “vườn không nhà trống, quân Nguyên gặp khó khăn
- Giữa năm 1285, quân Trần phản công và giành thắng lợi ở Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, Thăng Long… Toa Đô tử trận Đước sạch bóng quân thù
Trang 3d Kết quả:
- Cuộc kháng chiến kết thúc thắng lợi
- Bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc
3 Cuộc kháng chiến lần thứ ba chống quân xâm lược Nguyên (1287 – 1288)
a Âm mưu của nhà Nguyên: tạm hoãn cuộc xâm lược Nhật Bản, tập trung lực
lượng quyết tâm đánh bại Đại Việt lần thứ ba
b Chuẩn bị của nhà Trần
- Tuyển thêm binh bính, chấn chỉnh lực lượng
Trang 4- Trần Quốc Tuấn tiếp tục chỉ huy
- Tổ chức cuộc diễn tập lớn
c Diễn biến
- Cuối tháng 12 – 1287, quân Nguyên tiến vào nước ta theo hai đường:
+ Quân bộ: do Thoát Hoan chỉ huy teođường bộ từ Trung Quốc tiến vào Đại Việt + Quân thủy do Ô Mã Nhi chỉ huy tiến vào vùng biển Đông Bắc nước ta; theo sau là đoàn thuyền lương do Trương Văn Hổ chỉ huy
- Tháng 1/1288, nhà Trần thực hiện kế “Vườn không nhà trống”
- Tháng 2/1288, Trần Khánh Dư cho quân mai phục đoàn thuyền Trương Văn Hổ và tiêu diệt
- Tháng 3/1288, nhà Trần tổ chức phản công và giành thắng lợi sông Bạch Đằng
d Kết quả: Thắng lợi
4 Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên
Trang 5a Nguyên nhân thắng lợi
- Truyền thống yêu nước và tình thần đấu tranh anh dung nhân dân ta
- Nhân dân ta có tinh thần đoàn kết
- Nhà Trần có nhiều vua tài, tướng giỏi, có tài chỉ huy quân sự đặc biệt là Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn
- Chiến lược, chiến thuật đúng đắn, sáng tạo biết tránh chỗ mạnh đánh chỗ yếu của giặc
b Ý nghĩa lịch sử
- Bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền quốc gia dân tộc
- Khẳng định sự quyết tâm, sức mạnh quật cường của dân tộc
- Suy yếu đế quốc Mông- Nguyên ngăn chặn cuộc xâm lược đối với Nhật bản và các
nước khác
- Để lại bài học quý giá, củng kết khối đoàn kết toàn dân trong xây dựng và bảo vệ
tổ quốc