BÀI 13 CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI NGÔ, ĐINH TIỀN LÊ (939 – 1009) 1 Những nét chính về thời Ngô Sau khi đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, năm 939, Ngô Quyền xưng vương, chọ Cổ[.]
Trang 1BÀI 13: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC THỜI NGÔ,
ĐINH TIỀN LÊ (939 – 1009)
1 Những nét chính về thời Ngô
- Sau khi đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, năm 939, Ngô Quyền xưng vương, chọ Cổ Loa làm kinh đô
- Bộ máy nhà nước
+ Trung ương: Vua đứng đầu có quyền lực tối cao; đặt các chức quan văn, quan võ + Địa phương: Cử tướng có công trấn giữ và quản lí các châu
- Việc xưng vương của Ngô Quyền và những chính sách của nhà Ngô đã mở ra thời
kì độc lập, tự chủ lâu dài của đất nước
2 Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh
- Năm 944, Ngô Quyền mất, Dương Tam Kha tiếm quyền, các phe phái nổi lên khắp nơi → Đất nước không ổn định
- Năm 965, Ngô Xương Văn chết, các thế lực cát cứ nổi lên, đất nước rơi vào tỉnh trạng chia cắt gọi là “cục diện 12 sứ quân”
Trang 2- Đinh Bộ Lĩnh liên kết với sứ quân Trần Lãm và Phạm Bạch Hổ tiến đánh các sứ quân khác
- Kết quả:
+ Cuối năm 967, đất nước được thống nhất
+ Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư (Ninh Bình)
Đền thờ Đinh Tiên Hoàng (Ninh Bình)
3 Tổ chức chính quyền thời Đinh, Tiền Lê
* Tổ chức chính quyền nhà Đinh
- Duy trì như thời nhà Ngô
- Năm 971, Đinh Tiên Hoàng có quy định cụ thể các cấp bậc văn võ và tăng đạo
* Sự thành lập nhà Lê:
- Hoàn cảnh:
+ Cuối năm 979, Đinh Bộ Lĩnh bị ám hại, nội bộ triều đình rối loạn Lê Hoàn được
cử làm phụ chính
+ Nhà Tống âm mưu xâm lược
Trang 3=> Trước nguy cơ xâm lược Lê Hoàn được suy tôn lên làm vua để chỉ huy cuộc kháng chiến, lập nên nhà Lê sử cũ gọi là Tiền Lê
- Tổ chức bộ máy nhà nước:
+ Bộ máy nhà nước từ trung đến địa phương được hoàn thiện, củng cố
+ Năm 1002, Lê Đại hành đã đổi 10 đạo thành lộ phủ, châu
4 Đời sống xã hội và văn hóa
- Xã hội tồn tại hai giai cấp chủ yếu là: giai cấp thống trị, giai cấp bị trị
+ Giai cấp thống trị gồm: vua, quan, địa chủ, quý tộc, một bộ phận nhà sư, đạo sĩ
+ Giai cấp bị trị gồm: nông dân, thợ thủ công, thương nhân, nô tì
- Văn hóa
+ Giáo dục chưa phát triển
+ Nho giáo bắt đầu xâm nhập, chưa có nhiều ảnh hưởng trong xã hội
+ Đạo Phật được truyền bá rộng rãi
+ Văn hóa dân gian như: ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đánh vật, phát triển
Chùa Nhất Trụ ở Hoa Lư (Ninh Bình)
5 Cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Tiền Lê (năm 981)
* Hoàn cảnh: Nhân cơ hội Đinh Tiền Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại, nội bộ triều
đình nhà Đinh có mâu thuẫn, quân Tống đã đem quân tiến đánh Đại Cồ Việt
Trang 4* Diễn biến:
- Đầu năm 981, Quân Tống tiến đánh nước ta theo hai đường:
+ Quân bộ theo đường Lạng Sơn
+ Quân thủy: theo đường sông Bạch Đằng
- Lê Hoàn trực tiếp tổ chức và lãnh đạo cuộc kháng chiến
Lược đồ: Cuộc kháng chiến chống Tống của nhà Tiền Lê năm 981
* Kết quả:
- Quân Tống đại bại, nhiều tướng giặt bị giết và bắt sống
- Cuộc kháng chiến chống Tông thắng lợi, nền độc lập dân tộc được giữ vững
* Ý nghĩa:
- Biểu thị ý chí quyết tâm chống giặc ngoại xâm của dân ta
- Chứng tỏ một bước phát triển của đất nước và khả năng bảo vệ độc lập dân tộc