ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM TRƯỜNG PHỔ THÔNG NĂNG KHIẾU HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH LỚP 10 ĐỀ TUYỂN SINH LỚP 10 Năm học 2021 2022 Môn thi NGỮ VĂN (CHUYÊN) Thời gian làm bài thi 150 phút, không kể thời gian phát đ[.]
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM
TRƯỜNG PHỔ THÔNG NĂNG KHIẾU
HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH LỚP 10
ĐỀ TUYỂN SINH LỚP 10 Năm học 2021-2022 Môn thi: NGỮ VĂN (CHUYÊN)
Thời gian làm bài thi: 150 phút, không kể thời gian phát đề
Câu 1 (4,0 điểm):
"Chúng ta đọc rất ít các tiểu thuyết ra đời cách nay hai trăm năm Mọi thứ thay đổi nhanh đến nỗi sách hôm nay sẽ bị lãng quên trong một trăm năm tới Chỉ rất ít cuốn sách còn được tìm đọc Hai trăm năm nữa, trong số sách thời đại này chỉ còn năm cuốn sống sót được".
(Orhan Pamuk, trích trong Không thể sống mà không viết, Phan Triều Hải tuyển chọn
và dịch, Nxb Hội Nhà văn, 2018, tr.192-193)
Hãy viết một bài nghị luận bày tỏ suy nghĩ về nhận định trên, đồng thời chọn bàn về một giá trị mà bạn cho là bất biến với thời gian
Câu 2 (6,0 điểm)
"Trong tác phẩm văn học, những hình ảnh đẹp thường là kết tinh của năng lực tưởng tượng, năng lực đó chắp cánh cho tâm hồn vượt khỏi những giới hạn nhất định, nối kết thực và mộng, hôm nay với hôm qua và ngày mai, điều đang có với điều đã có và điều sẽ
có Nhờ tưởng tượng, các nhà thơ đã đem lại những sáng tạo về hình tượng, cảm xúc và ngôn ngữ, gây được những khoái cảm thẩm mỹ nơi người đọc"
(Huỳnh Như Phương, Lí luận văn học (Nhập môn), Nxb ĐHQG TP HCM 2014,
tr.171-172)
Từ nhận định trên, bạn suy nghĩ như thế nào về vai trò của trí tưởng tượng trong sáng tạo văn học? Hãy chọn một hoặc một vài dẫn chứng văn học để phân tích vẻ đẹp hình tượng được xây dựng từ sự tưởng tượng của nhà văn
Hết Thí sinh không được sử dụng tài liệu Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh: ………
Số báo danh: ………
Trang 2ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HCM
TRƯỜNG PHỔ THÔNG NĂNG KHIẾU
HỘI ĐỒNG TUYỂN SINH LỚP 10
ĐÁP ÁN ĐỀ TUYỂN SINH LỚP 10
Năm học 2021-2022 Môn thi: NGỮ VĂN (CHUYÊN)
HƯỚNG DẪN CHUNG:
- Đề bài gồm 2 câu:
- Câu 1 nhằm hiểu biết và kĩ năng làm bài nghị luận xã hội
- Câu 2 nhằm kiểm tra kiến thức văn học và kĩ năng làm bài nghị luận văn học
- Khuyến khích các bài viết giàu cảm xúc, diễn đạt tốt, có năng lực tư duy
Câu 1 (4,0 điểm)
a Đảm bảo yêu cầu về cấu trúc bài nghị luận (0,25 điểm)
b Xác định đúng vấn đề và triển khai các lập luận (3,0 điểm)
Yêu cầu 1: Giải thích, phân tích, bàn bạc mở rộng vấn đề: (1,5 điểm)
- Giải thích và phân tích nhận định: Nhận định trên nói lên rằng: cho dù số sách được viết ra rất nhiều, nhưng chỉ có rất ít sách có giá trị đích thực mới có thể trường tồn
- Bàn luận về nhận định trên: Thí sinh có thể đồng ý với nhận định trên, hoặc có thể không đồng ý và đưa ra kiến giải của riêng mình, miễn là có lập luận hợp lí và chặt chẽ
- Gợi ý một số vấn đề sau:
+ Khẳng định vai trò của sách: Sách là kho tàng tri thức quý báu của nhân loại, là một di sản văn minh được lưu giữ nhiều đời
+ Tuy nhiên, trong kho sách vô tận đó, có sách hay, có sách dở, có những cuốn sách được nghiền ngẫm cả đời, lại có những cuốn sách viết vội vàng, chóng vánh CÓ những quyển sách trao gửi toàn bộ tư tưởng, tâm hồn của người viết, lại có những quyển sách vì mục đích danh tiếng hay doanh thu, phục vụ thị trường, thỏa mãn độc giả Có những cuốn sách hướng đến bền lâu, lại có sách chỉ dành cho nhất thời…
+ Chỉ những cuốn sách kết tụ được tinh hoa, vượt lên hiện tại và cộng đồng nó sinh ra, để chạm đến vấn đề của tương lai, của nhân loại mới có thể trường tồn
Trang 3+ Việc đọc sách vì thế cần phải “chọn cho tinh”, “đọc cho kĩ” Đọc sách không cốt lấy nhiều
mà phải thấu hiểu được giá trị thực hành sách
- Mở rộng, phản đề:
+ Trong lịch sử có những cuốn sách, những tác phẩm không được đánh giá cao tại thời điểm
nó ra đời, nhưng qua thời gian, người đọc lại phát hiện, tôn vinh những giá trị của nó Lại có những cuốn sách được người đương thời đón nhận nồng nhiệt, nhưng về sau lại chìm vào lãng quên Thời gian là “lửa thử vàng”, thử thạch giá trị bất biến của sách
+ Giá trị bất biến ở đây không chỉ nằm ở năng lượng nó chứa đựng, mà còn ở khả năng khơi gợi, kích thích của nó cho tương lai
+ Sự bất biến còn có tính chất tương đối, tính chất khả biến
+ Thí sinh có thể không hoàn toàn đồng ý với nhận định của O Pamuk và đưa ra các lập luận khác như tất cả những quyển sách dù hay, dù dở đều có ý nghĩa nhất định đối với độc giả, có thể mở rộng trí tuệ, bồi dưỡng tâm hồn, hoặc đơn giản chỉ là giải trí, giải khuây, giảm áp lực cuộc sống…
Yêu cầu 2: Chọn bàn về một giá trị mà bạn cho là sẽ bất biến với thời gian (1,5 điểm)
- Với yêu cầu này, thí sinh có thể liên tưởng đến những giá trị bất biến khác ngoài sách, ví dụ: đó có thể là văn hóa vật chất như di sản văn hóa, danh lam thắng cảnh, những tác phẩm nghệ thuật…hoặc đó có thể là văn hóa tinh thần như tư tưởng đạo lí được truyền bao đời, niềm tin, tâm linh, tôn giáo, tình cảm gia đình, phong tục cổ truyền của một dân tộc…
- Thí sinh cần lí giải vì sao điều mình chọn được xem là giá trị bất biến Trình bày giá trị của hiện tượng văn hóa đó trong hiện tại và tương lai
* Thí sinh có thể lí giải và trình bày bài làm theo nhiều cách khác nhau Khuyến khích các bài viết có tư duy độc lập, sắc bén, dẫn chứng đắt giá; văn phong rành mạch, thuyết phục
c Chính tả, ngữ pháp (0,25 điểm): Đảm bảo chuẩn chính tả và ngữ pháp tiếng Việt
d Tính sáng tạo (0,5 điểm):
- Thí sinh có thêm những ý kiến sâu sắc, thể hiện tầm nhìn rộng về vấn đề
- Văn phong khúc chiết, sắc sảo, cách trình bày mới mẻ
Trang 4Câu 2 (6,0 điểm)
Nhìn chung, đề thi đặt ra 02 yêu cầu chính như sau:
- Trình bày suy nghĩ của thí sinh về nhận định
- Chọn một hoặc một vài hình tượng trong các tác phẩm đã học hoặc đã đọc để chứng minh Yêu cầu cụ thể:
a Đảm bảo yêu cầu về cấu trúc bài nghị luận (0,25 điểm)
b Xác định đúng vấn đề và triển khai các lập luận (5,0 điểm)
1 Giải thích và phân tích nhận định: (1,5 điểm)
Giải thích:
- Đây là nhận định bàn về đặc trưng văn học, lí giải về việc sáng tạo những hình tượng nghệ thuật đẹp Thí sinh cần giải thích “tưởng tượng” hay “năng lực tưởng tượng” là gì? Vì sao trí tưởng tượng có thể gắn kết hiện thực và mơ mộng, hiện tại với quá khứ và tương lai? Tác dụng của trí tưởng tượng: tạo nên “khoái cảm thẩm mĩ”, khiến người đọc vui sướng, rung động, thích thú cao độ khi đứng trước cái đẹp của nghệ thuật
Phân tích:
- Nhận định trên nhấn mạnh vai trò của năng lực tưởng tượng trong sáng tạo văn học Nhờ tưởng tượng, nhà thơ, nhà văn đã khắc nên hình tượng, tạo ra cảm xúc, sử dụng ngôn từ nghệ thuật chạm đến nội tâm người đọc, khiến họ xúc động, hồi hộp, hạnh phúc…
- Nhận định trên thuyết phục, hợp lí, bởi trong các lĩnh vực nghệ thuật (hội họa, âm nhạc, điêu khắc, kiến trúc, văn học…), trí tưởng tượng là một phẩm chất cần thiết, quan trọng đặc biệt đối với người nghệ sĩ
- Nhờ có trí tưởng tượng, nhà văn khám phá, phát hiện được những cái đẹp khất lấp trong đời sống Nhà văn còn hình dung, liên tưởng đến những hình ảnh mới hơn, đẹp hơn với mục đích gửi gắm tâm hồn, ước mơ của mình vào đời sống
- Nhờ có trí tưởng tượng, các nhà thơ, nhà văn đã thỏa mãn khát vọng cái đẹp của chính mình, đồng thời thỏa mãn khát vọng cái đẹp của người đọc
- Trí tưởng tượng thường được biểu hiện rõ nhất ở hình tượng, ngôn từ, nhân vật…
Trang 52 Chứng minh qua các tác phẩm cụ thể (1,5 điểm)
- Thí sinh được chọn một hoặc một số hình tượng văn học được sáng tạo từ trí tưởng tượng của nhà văn, nhà thơ để phân tích, chứng minh cho nhận định trên Thí sinh có thể chọn tác phẩm đã học hoặc đã đọc để phân tích, không giới hạn văn học Việt Nam hay văn học nước ngoài Đặc biệt, trong quá trình phân tích cần làm rõ luận điểm về trí tưởng tượng được thể hiện trong tác phẩm đó
c Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt (0,25 điểm)
d Tính sáng tạo (0,5 điểm): Khuyến khích những bài làm có luận điểm mới, lối hành văn tinh tế, sắc sảo; có sự lựa chọn và phân tích tác phẩm sát hợp với vấn đề cần bàn luận, đặc biệt là những tác phẩm nằm ngoài chương trình sách giáo khoa