SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10 GIA LAI TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG NĂM HỌC 2021 – 2022 Môn NGỮ VĂN ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian 150 phút (không kể thời gian phát đề) PHẦN I ĐỌC HIỂU[.]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10
GIA LAI TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG
NĂM HỌC 2021 – 2022 Môn: NGỮ VĂN
ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian: 150 phút (không kể thời gian phát đề) PHẦN I: ĐỌC HIỂU ( 3 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Chuyện anh Nguyễn Ngọc Mạnh ngay lập tức tìm cách giúp đỡ bé gái rơi từ tầng
13 làm tôi nghĩ về chính mình…
Có thể anh có kĩ năng tốt và thêm một chút may mắn, nhưng cao hơn cả đó chính
là lòng trắc ẩn và sự thôi thúc từ bên trong của một con người “ Tôi nghĩ ngay đến con
gái tôi đang ở nhà”, anh nói Việc coi con người ngoài như người thân của mình buộc anh
phải hành động…
Bất kể ai nói gì, anh Mạnh hoàn toàn xứng đáng được tôn vinh và đã được khen
tặng từ chính quyền, cộng đồng…
“ Ngôi sao” Nguyễn Ngọc Mạnh đã vụt sáng trong một xã hội dường như quá khát
khao lòng tốt và sự tử tế, khát khao những hành động gợi hứng thiện lương Mới cái tết
vừa qua, chỉ 6 ngày lễ mà bệnh viện ghi nhận 4000 ca cấp cứu do “đánh nhau vì lời qua
tiếng lại” có những người còn lấy đi tính mạng của người thân Hành động của anh Mạnh
đến vào lúc tình người của chúng ta đôi khi đã nguội
Tuy vậy, những lời tung hô quá đà khiến cho anh Mạnh cảm thấy “ không còn là
mình nữa” hay cả những phân tích rằng anh có đỡ cháu bé thật hay không, tôi cũng e sẽ
làm xáo trộn cuộc sống của người đã giúp và cả người mang ơn
Tôi mong nhu cầu khát khao cái tốt đừng bị biến thành cái cớ để mổ xẻ, phân tích
đời tư của những người tốt, thậm chí khiến người trong cuộc lạc lối
Tung hê quá mức, trong một chừng mực cũng có thế gây tổn hại Bởi lòng tốt
không bao giờ là đủ và sự phán xét thì luôn dư thừa
“Tôi đang cố giữ thăng bằng, như anh Mạnh nói Tôi mong chúng ta hãy cùng
nhau để lòng tốt được nhân lên Bởi tôi tin cộng đồng còn những “anh Mạnh” khác, họ
tuy không leo lên mái tôn cứu người, nhưng đều đang sống bình dị và thiện lương giữa
đời thường
(Theo Vũ Ngọc Bảo, Lòng tốt, Vnexpress, thứ tư, 3/3/2021)
Trang 2Câu 1: (1,0 điểm): Tại sao tác giả nói “Hành động của anh Mạnh đến vào lúc tình người của chúng ta đôi khi đã nguội.”?
Câu 2: (1,0 điểm): Em có đồng ý với ý kiến của tác giả: “ lòng tốt không bao giờ là đủ và
sự phán xét thì luôn dư thừa.”?Lý giải tại sao.
Câu 3: (1,0 điểm): Từ nội dung đoạn trích, viết đoạn văn (khoảng 7 – 8 dòng ) Trình bày
suy nghĩ của em về văn hóa ứng xử trên mạng xã hội hiện nay.
PHẦN II: TẬP LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1: ( 2 điểm): Từ câu chuyện của anh Nguyễn Ngọc Mạnh được nhắc đến trong phần đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 300 chữ) trình bày suy nghĩ của em về lòng trắc ẩn trong cuộc sống
Câu 2 (5 điểm): “Cái đẹp mà văn học đem lại không phải là cái gì khác hơn là cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ thuật.”
(Dẫn theo Lí luận văn học, Hà Minh Đức chủ biên, NXB giáo dục trang 57)
Em hiểu nhận định trên như thế nào? Qua một số tác phẩm đã học trong chương trình Ngữ văn 9, hãy làm sáng tỏ nhận định trên
Trang 3SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH VÀO LỚP 10
GIA LAI TRƯỜNG THPT CHUYÊN HÙNG VƯƠNG
NĂM HỌC 2021 – 2022 Môn: NGỮ VĂN
HƯỚNG DẪN CHẤM
I Yêu cầu chung:
Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và biểu điểm, khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo
Giám khảo cần nắm vững các yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm
Giám khảo cần vận dụng các thang điểm, tránh tâm lý ngại cho điểm tối đa, cần quan niệm rằng một bài đạt điểm tối đa vẫn còn là bài làm có sai sót nhỏ
Không làm tròn điểm toàn bài
II Đáp án và thang điểm:
m
*Yêu cầu về kĩ năng:
- HS có năng lực đọc hiểu văn bản
- Diễn đạt rõ ràng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
*Yêu cầu về kiến thức:
1
Tác giả nói “Hành động của anh Mạnh đến vào lúc tình người của chúng ta đôi khi đã nguội.”vì:
-Cuộc sống hiện nay vẫn còn tồn tại những chuyện thương tâm, đau
lòng( Mới cái tết vừa qua chỉ 6 ngày nghỉ lễ mà bệnh viện ghi nhận
hơn 4000 ca cấp cứu do “ đánh nhau vì lời qua tiếng lại” có những
người còn lấy đi tính mạng của người thân
- Chính hành động của anh Mạnh đã chạm vào góc khuất sâu xa nhất trong tâm khảm con người, đó là đánh thức tình yêu sự sống, kích thích mầm thiện, lan tỏa thông điệp: Sống biết yêu thương vì đồng loại
Hướng dẫn chấm:
- Điểm 1,0: đảm bào các ý trên.
- Điểm 0,5: trả lời được 01 ý.
- Điểm 0: Trả lời sai hoặc không trả lời.
2 Em có đồng ý với ý kiến của tác giả: “ lòng tốt không bao giờ là đủ
và sự phán xét thì luôn dư thừa.”? Lí giải vì sao?
- HS có thể lựa chọn đồng ý hoặc không đồng ý hoặc vừa đồng ý,
0,5
Trang 4vừa không đồng ý.
- Lí giải thấu đáo, thuyết phục
* Gợi ý:
- Người có lòng tốt là người sống tốt, sống đẹp, biết cống hiến cho
cuộc đời Lòng tốt chính là sức mạnh, niềm tin… vì thế “lòng tốt
không bao giờ là đủ”
- Còn sự phán xét, chỉ trích người khác xuất phát từ sự ích kỉ của con
người Sự phán xét sẽ làm người khác tổn thương, vì thế “sự phán
xét thì luôn dư thừa”
- Hãy động viên, tin tưởng và yêu thương nhau nhiều hơn để những
điều tốt đẹp được lan tỏa
- Phê phán, phê bình cái xấu cũng là động lực thúc đẩy xã hội phát
triển
Hướng dẫn chấm:
- Điểm 1,0: đưa ra lựa chọn và lý giải thấu đáo, thuyết phục.
- Điểm 0,5: đưa ra lựa chọn và lý giải chưa thấu đáo, thuyết phục.
- Điểm 0,25: đưa ra lựa chọn nhưng không lí giải.
- Điểm 0: Các trường hợp khác
Chú ý: HS có thể có cách diễn đạt đồng nghĩa, giám khảo linh hoạt
cho điểm
3
Từ nội dung đoạn trích, viết đoạn văn (khoảng 7 – 8 dòng ) Trình
bày suy nghĩ của em về văn hóa ứng xử trên mạng xã hội hiện nay.
HS trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn đề
Lí giải thấu đáo, thuyết phục
Gợi ý:
- Mạng xã hội là nơi để mọi người gắn kết, chia sẻ
- Một số người lại lạm dụng mạng xã hội để bôi nhọ, xúc phạm danh
dự của người khác hoặc đưa ra những nhận xét chủ quan, thiếu kiểm
chứng gây lên những hậu quả nghiêm trọng
- Mỗi người cần có ý thức, trách nhiệm với bản thân và sử dụng
mạng xã hội cho phù hợp
- Điểm 1,0: trả lời đầy đủ các ý trên.
- Điểm 0,5: trả lời được 02 ý.
- Điểm 0,25: trả lời được 01 ý.
- Điểm 0: Các trường hợp khác
Chú ý: HS có thể có cách diễn đạt đồng nghĩa, giám khảo linh hoạt
cho điểm
PHẦN II: TẬP LÀM VĂN
Câu 1: ( 2 điểm): Từ câu chuyện của anh Nguyễn Ngọc Mạnh được
nhắc đến trong phần đọc hiểu, hãy viết đoạn văn (khoảng 300 chữ)
trình bày suy nghĩ của em về lòng trắc ẩn trong cuộc sống
Trang 5HS có thể trình bày đoạn văn theo cấu trúc: quy nạp, diễn dịch, song
hành, tổng phân hợp, móc xích
* Xác định đúng vấn đề nghị luận: Lòng trắc ẩn trong cuộc sống 0,25
3
HS trình bày suy nghĩ của bản thân về vấn đề
Lí giải thấu đáo, thuyết phục
HS triển khai nội dung đoạn văn: HS sử dụng các phương pháp lập
luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách khác
nhau Nhưng phải làm rõ: Lòng trắc ẩn của con người trong cuộc
sống Có thể triển khai theo những gợi ý sau:
Gợi ý:
- Giải thích: Lòng trắc ẩn là khả năng khơi gợi lòng thương xót, đồng
cảm và thấu hiểu giữa con người với con người
- Phân tích: Khẳng định lòng trắc ẩn có ý nghĩa to lớn với cuộc sống
con người và xã hội
- Lòng trắc ẩn sẽ đem đến yêu thương, sẻ chia với những hoàn cảnh
khó khăn trong cuộc sống
- Lòng trắc ẩn sẽ tạo dựng một xã hội thực sự nhân văn, tốt đẹp với
những mối quan hệ giữa các cá nhân được gắn kết trong sự thấu cảm
và tình yêu thương
- Người có lòng trắc ẩn sẽ được mọi người tin cậy, quý mến
…
Chứng minh: (Có thể lấy câu chuyện của Vũ Ngọc Mạnh.)
- Bình luận, mở rộng:
Phê phán những người sống thờ ơ vô cảm, ích kỉ chỉ biết đến bản
thân mình mà không quan tâm đến mọi thứ xung quanh
- Muốn rèn luyện lòng trắc ẩn phải luôn sống chân thành, cởi mở,
bao dung và vị tha
- Thái độ: Mỗi chúng ta cần có lối sống tích cực và xây dựng cho
mình những tình cảm tốt đẹp, từ đó, bồi dưỡng lòng trắc ẩn cho cuộc
sống ngày càng tốt đẹp hơn
1 Điểm 1,0: lập luận chặt chẽ, thuyết phục, lí lẽ xác đáng, dẫn chứng
tiêu biểu, phù hợp kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và dẫn chứng
2 Điểm 0,5 – 0,75: Lập luận chưa thật chặt chẽ thuyết phục, lí lẽ xác
đáng nhưng không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu
3 Điểm 0,25: Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục, lí lẽ không
xác đáng, không liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có
dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp.
4 Điểm 0: Không trình bày hoặc trình bày không đúng.
Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ quan điểm riêng nhưng phải
phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
1,0
Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt 0,25 Sáng tạo:Có quan điểm riêng, suy nghĩ phù hợp 0,25
Trang 6Hướng dẫn chấm:
Huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản thân khi bàn luận,
có cái nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề; có diễn đạt sáng tạo, lập luận
làm cho lời văn có giọng điệu hình ảnh, đoạn văn giàu sức thuyết
phục.
5
CÂU
2
Câu 2: “Cái đẹp mà văn học đem lại không phải là cái gì khác hơn
là cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ
thuật.”
(Dẫn theo Lí luận văn học, Hà Minh Đức chủ biên, NXB giáo
dục trang 57)
Em hiểu nhận định trên như thế nào? Qua một số tác phẩm đã học
trong chương trình Ngữ văn 9, hãy làm sáng tỏ nhận định trên
5,0
1 Yêu cầu chung:Thí sinh biết kết hợp kiến thức, kĩ năng để viết bài
nghị luận văn học
Trên cơ sở hiểu đực ý kiến của tác giả Hà Minh Đức, thí sinh biết lựa
chọn, vận dụng các tác phẩm đoạn trích tiêu biểu trong chương trình
Ngữ văn 9 để phân tích, làm sáng tỏ Từ đó, tổng hợp, đánh giá ý
nghĩa, tác dụng khái quát cua vấn đề được nghị luận
Bài viết có thể trình bày theo những cách khác nhau Trong quá trình
làm bài, HS có thể triển khai, xây dựng hệ thống ý khác với đáp án
nhưng phù hợp với yêu cầu của đề bài thì giám khảo linh động cho
điểm theo thang điểm tương ứng với đáp án
0,25
Yêu cầu cụ thể:
Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận:
Mở bài giới thiệu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, biết
tổ chức thành nhiều đoạn văn liên kết chặt chẽ với nhau cùng làm
sáng tỏ vấn đề Kết bài khái quát được vấn đề, thể hiện được ấn
tượng, cảm xúc của từng cá nhân
Xác định đúng vấn đề nghị luận: Vẻ đẹp và sức sống của mùa xuân
đất nước, từ đó, thể hiện khát vọng dâng hiến của tuổi trẻ Việt Nam
trước tình hình đất nước đang đối mặt với đại dịch Covid -19
- Triển khai vấn đề nghị luận:Triển khai vấn đề nghị luận thành các
luận điểm theo các trình tự hợp lý, có sự liên kết chặt chẽ; sử dụng
tốt thao tác lập luận để triển khai luận điểm; biết kết hợp giữa nêu lí
lẽ và dẫn chứng
- Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau, miễn là hợp
lí, thuyết phục Sau đây là môt định hướng:
0,25
a Giới thiệu vấn đề:
Trang 7- Trích dẫn nhận định.
b Giải quyết vấn đề:
* Giải thích nhận định:
Cái đẹp mà văn học mang lại là cái đẹp về nội dung tư tưởng và hình thức nghệ thuật được sáng tạo do tài năng của người nghệ sĩ
Cái đẹp của sự thật đời sống: cái đẹp bắt nguồn từ hiện thực, là vẻ đẹp của thiên nhiên, cuộc sống, con người được kết tinh, chắt lọc từ hiện thực
Cái đẹp được khám phá một cách nghệ thuậy: Bằng tài năng của mình, cái đẹp trong cuộc sống được nhà văn khám phá và cảm nhận, đem lại cho tác phẩm những giá trị thẩm mĩ cao
=> Ý kiến trên đề cập đến đặc trưng của văn chương, nghệ thuật: lấy cái đẹp của hiện thực làm chất liệu, đề tài, cảm hững sáng tác Mọi sáng tạo nghệ thuận đều bắt nguồn từ đời sống qua nhận thức và cái nhìn thẩm mĩ của nhà văn
Hướng dẫn chấm:
- Điểm 2.0: phân tích đầy đủ các ý, cảm nhận sâu sắc.
- Điểm 1,25 – 1,75: Phân tích chưa đầy đủ ( được 2 -3 ý hoặc ý đầy
đủ nhưng chưa sâu sắc)
- Điểm 0,25 - 0,5: Phân tích sơ sài, không rõ ý
- Điểm 0: không trình bày hoặc trình bày sai hoàn toàn.
2,0
*Phân tích - chứng minh:
- Cái đẹp mà văn học đem lại chính là cái đẹp của sự thật đời sống:
+ Mọi sáng tạo nghệ thuật đều bắt nguồn từ đời sống, phản ánh và lấy cảm hứng từ cuộc sống: cảnh Phương Định phá bom (Những ngôi sao xa xôi), cảnh lao động trên biển (Đoàn thuyền đánh cá),…
+ Hiện thực đời sống được miêu tả tinh tế, gợi cảm: những dấu hiệu
giao mùa (Sang thu), cảnh thiên nhiên Hoàng Liên Sơn (Lặng lẽ Sa Pa)…
+ Bộc lộ chân thực nhận thức, tư tưởng, tình cảm sâu sắc của nhà
văn về cuộc sống và con người: tình yêu làng quê gắn liền với tình
yêu kháng chiến (Làng), tình đồng chí gắn liền với tình yêu nước (Đồng chí)…
-Cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ thuật:
+ Cái đẹp trong nghệ thuật thể hiện ở hình thức, được biểu đạt qua hình tượng nghệ thuật riêng biệt độc đáo, không lặp lại: những chiếc
xe không kính – hiện thực khắc nghiệt của chiến tranh (Bài thơ về tiểu đội xe không kính) ,vầng trăng –tình cảm thủy chung ân nghĩa,
ân tình (Ánh trăng)…
+ Cách diễn đạt, dùng từ, hình anh mới mẻ, sáng tạo, độc đáo, mới
lạ: (Sang thu, Bài thơ về tiểu đội xe không kính…)
2,0
Trang 8+ Lời thơ giàu tính nhạc, cách ngắt nhịp linh hoạt…(Mùa xuân nho
nhỏ, Viếng lăng Bác…)
…
Hướng dẫn chấm:
-Điểm 2.0: -Phân tích đầy đủ các ý,dẫn chứng phù hợp, cảm nhận
sâu sắc
- Điểm 1,25 -1.75: Phân tích tương đối đầy đủ các ý, dẫn chứng phù
hợp nhưng chưa sâu sắc.
- Điểm 0.25 – 1.0: phân tich sơ sài, thiếu ý, thiếu dẫn chứng hoặc
dẫn chứng không phù hợp.
- Điểm 0: không phân tích hoặc phân tích sai hoàn toàn.
Lưu ý: HS chỉ đạt điểm tối đa khi lựa chọn được ít nhất hai tác
phẩm có giá trị thẩm mĩ trong chương trình
* Đánh giá: Nhận định đúng đắn, sâu sắc, khẳng định tiêu chí để
đánh giá một tác phẩm văn học chân chính
- Ý kiến định hướng, tiếp nhận một tác phẩm văn học, gắn giá trị
thẩm mĩ với hiện thực cuộc sống và sự sáng tạo nghệ thuật của người
nghệ sĩ
Hướng dẫn chấm:
- Điểm 0,5: Trình bày đầy đủ các ý.
- Điểm 0,25: Trình bày được 1 ý
- Điểm 0: Không trình bày
0,5
c, Kết thúc vấn đề: Khái quát, mở rộng, nâng cao vấn đề 0,25 d.Chính tả, dùng từ, đặt câu: đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp
e Sáng tạo:Thể hiện sâu sắc vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới
mẻ thể hiện sâu sắc về vấn đề nghị luận Văn viết giàu cảm xúc, thể
hiện khả năng cảm thụ văn học tốt, có quan điểm và thái độ riêng
Hướng dẫn chấm:
Học sinh biết vận dụng lý luận văn học trong quá trình phân tích,
đánh giá; biết so sánh với các tác phẩm khác để làm nổi bật vấn đề
nghị luận, biết liên hệ vấn đề nghị luận với thực tiễn, văn viết giàu
hình anh, cảm xúc.
Giám khảo vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm để cho điểm học
sinh.
0,25